บางทีที่ต้องคุยกับคนที่ประสาทมากๆ นี่เป็นสิ่งที่บางทีบลูก็เผลอใช้แบบไม่รู้ตัว 5555 (ซึ่งเชื่อว่าครั้งนึง หรือหลายครั้ง ทุกคนก็เคยใช้เหมือนกัน)

ถ้าให้นิยามกว้างๆ สิ่งเหล่านี้คือการถอดถอนความเป็นมนุษย์ (Dehumanization) ผ่านการติดฉลาก หรือถ้ามองเป็นรูปแบบกลไก เราอาจเรียกมันได้ว่ากลไกการแช่แข็งความเป็นอื่น (The Freezing of Alterity) ((แต่ต้องระวังอย่างนะคะ คือคำนี้มันไม่ใช่คำมาตรฐานในทฤษฎีสังคมที่ใช้กันทั่วไป มันเป็นแค่คำที่ดูเหมือนการสังเคราะห์เชิงแนวคิดมากกว่า)) ค่ะ

เพราะเมื่อใครสักคนถูกเปลี่ยนจากนาย A ที่มีชีวิต มีความคิด มีอุดมการณ์ มีความฝัน มีการงาน มีแม่ที่ต้องดูแล ให้กลายเป็นแค่ประเภทของอาการป่วย หรือประเภทของอาชญากร ความซับซ้อนในตัวเขาจะหายไปทันที และนั่นคือการเปิดทางให้ระบบจัดการเขาได้โดยที่ไม่ต้องรู้สึกผิด

นี่ไม่ได้จะมาสอนภาษาอังกฤษนะคะ แต่ก่อนอื่นลองมาแกะคำว่า The Freezing of Alterity นี้กันก่อน เพื่อให้เราเข้าใจตรงกัน

• Alterity หมายถึงความเป็นอื่นหรือสิ่งที่แตกต่างจากตัวเรา จากระบบ หรือจากความปกติ

• ส่วนคำว่า Freezing หมายถึงการทำให้สิ่งนั้นหยุดนิ่ง ถูกตรึง ถูกล็อก

ดังนั้น Freezing of Alterity ถ้าแปลเชิงแนวคิดจะประมาณว่า กระบวนการที่สังคมหรืออำนาจทำให้ความแตกต่างของมนุษย์ถูกตรึงไว้ในหมวดหมู่ตายตัว

เช่น

• นิติสงคราม > ตรึงคนเป็นผู้กระทำผิดกฎหมาย

• จิตเวชการเมือง > ตรึงคนเป็นผู้ป่วย

• ศีลธรรมสงคราม > ตรึงคนเป็นคนชั่ว

• สงครามข้อมูล > ตรึงคนเป็นคนไม่น่าเชื่อถือ

จะเห็นว่าทันทีที่ label ถูกตรึง ความซับซ้อนของตัวตนคนนั้นจะถูกแช่แข็งไว้ คนๆ นั้นจะไม่ใช่คนที่คิดต่างอีกต่อไป แต่กลายเป็นหมวดหมู่มนุษย์ทันทีที่เราแปะป้ายเขาเสร็จ

ถ้ายกตัวอย่างง่ายๆ ลองดูความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐกับ อิหร่าน เราจะเห็นการใช้ป้ายกำกับพวกนี้สู้กันอย่างเอาเป็นเอาตายกันค่ะ ยกตัวอย่างเช่น

การตรึงด้วยสงครามข้อมูล ให้อีกฝ่ายเป็นคนโกหก ไม่น่าเชื่อถือ (Information Warfare / Misinformation Agent)

ช่วงที่ผ่านมา มีรายงานว่ามีภาพดาวเทียมที่อ้างว่าอิหร่านทำลายฐานทัพสหรัฐในกาตาร์ แต่ตอนหลังพบว่าภาพนั้นถูกสร้าง+ดัดแปลงด้วย AI และถูกแชร์โดยสื่อที่เกี่ยวข้องกับรัฐอิหร่าน สิ่งที่เกิดขึ้นทันทีคือ

• ฝั่งหนึ่ง: ดูสิเธอ อิหร่านชนะแหละ

• อีกฝั่ง: ก็บ้าแล้วไหมมึง นี่คือ propaganda ของอิหร่านต่างหากล่ะ

ผลคืออะไร? ผลคือการใช้ AI สร้างภาพในครั้งนี้กลายเป็นอาวุธย้อนกลับ (Backfire) ที่รุนแรงกว่าความเสียหายทางทหารซะอีก ในมุมหนึ่ง มันคือการทำนิติสงครามหรือสงครามข้อมูลเพื่อสร้างความหวาดกลัว แต่ในอีกมุม มันคือการก้าวเข้าไปในกล่อง ที่ฝั่งตรงข้ามเตรียมไว้ให้พอดี การทำแบบนี้ทำให้ป้ายที่แปะอยู่บนหน้าผากอิหร่านว่า ไม่น่าเชื่อ ถือถูกตอกตะปูย้ำลงไปอีก

ซึ่งต่อให้ในวันหน้า สัปดาห์หน้า เดือนหน้า อิหร่านจะมีหลักฐานความจริงเรื่องอื่นที่สำคัญมากมาโชว์ โลกก็จะไม่มองภาพนั้นอีกต่อไป เพราะสายตาถูกบังด้วยเลนส์ที่ชื่อว่าอคติจากการสรุปแบบเหมาเข่งไปเรียบร้อย ว่าอิหร่าน = ไม่น่าเชื่อ เป็นแค่รัฐที่เผยแพร่แต่ข้อมูลเท็จ และทันทีที่ label นี้เกิดขึ้น ข่าวหรือคำแถลงจากอิหร่านในอนาคตก็จะถูกอ่านผ่านเลนส์นี้ทันที คนก็จะไม่ได้ประเมินข่าวเป็นชิ้น ๆ แบบแต่ก่อน แต่ประเมินจากหมวดหมู่ของผู้พูด เช่น

• ก่อนติดป้าย ตามปกติเราอาจจะถามว่า ภาพนี้จริงไหม? แหล่งที่มาคือ? ตรวจสอบได้จาก?

• แต่หลังอิหร่านถูกแปะป้ายว่า เป็นแหล่งข่าวปลอม (Propaganda Machine) สมองเราจะข้ามขั้นตอนการพิสูจน์ไปที่ข้อสรุปทันทีว่า …มาจากอิหร่านเหรอ? งั้นก็ปลอมไง

ถ้ามองเป็นมวย 2 ฝั่ง เหตุการณ์แปะป้ายนี้คือการต่อสู้กันของ 2 Archetypes

• The Trickster (อิหร่านในสายตาตะวันตก) ผู้ใช้ภาพลวงตาเพื่อปั่นหัว

• The Judge (สังคมโลก/สหรัฐฯ) ผู้ที่ถือค้อนรอเคาะตัดสินและแปะป้าย

แต่ความน่ากลัวที่สุดของกรณีนี้คืออะไรรู้ไหม มันคือการทำให้ความจริงบางความจริงหายไป เพราะในประเทศอิหร่านเอง ก็อาจจะมีนักวิชาการ นักสิทธิมนุษยชน หรือประชาชนที่กำลังพูดความจริงเรื่องอื่นอยู่

แต่เมื่อรัฐถูกตรึงป้ายรัฐโกหก …เสียงของปัจเจกเหล่านั้นจะถูกเหมาเข่งรวมเข้าไปในกล่องเดียวกันทันที นี่คือการแช่แข็งความเป็นมนุษย์ของคนทั้งประเทศผ่านการกระทำเชิงสัญลักษณ์เพียงไม่กี่ครั้ง

เราจะเห็นว่าความจริงมันไม่ใช่ประเด็นหลักซะทีเดียว แต่มันคือเรื่องของการที่ใครมีอำนาจในการนิยามว่าสิ่งไหนคือความจริง เราจะเห็นว่าคนอิหร่านหรือทหารสหรัฐฯ ในฐานะปัจเจกถูกทำให้หายไป เพราะเราแทบไม่ได้พูดถึงคนตัวเล็กตัวน้อยในนั้น หรือเสียงที่อาจไม่ดังมากในนั้นเลย เรามองเห็นแต่แต่เบี้ยในหมวดหมู่ที่ฝ่ายตรงข้ามออกแบบไว้ให้

หัวใจสำคัญของเรื่องนี้คือเมื่อตัวตนของปัจเจกถูกแช่แข็ง ความเห็นอกเห็นใจ (Empathy) ก็จะทำงานไม่ได้ เพราะเราไม่ได้กำลังคุยกับมนุษย์ แต่เรากำลังคุยกับป้ายกำกับ…ซึ่งนี่ยังไม่พูดถึงการตรึงด้วยป้ายผู้ก่อการร้าย (The Terrorist Label) / การตรึงด้วยความคลั่งทางศาสนาด้วยจิตเวชหรือจิตวิทยาการเมือง (The Religious Zealot) / การตรึงโดยใช้ศีลธรรมสงคราม (The Axis of Evil) และอื่นๆ อีกมากมาย

ซึ่งถ้าลองยกตัวอย่างใกล้ตัวกว่า คือในชีวิตประจำวัน (Micro politics) กลไกเดียวกันนี้เกิดในระดับเล็ก ๆ ทุกวัน เช่น

• ในที่ทำงาน เมื่อพนักงานตั้งคำถามเรื่องความโปร่งใส หรือชี้ให้เห็นช่องโหว่ของโปรเจกต์ แทนที่หัวหน้าทีมจะดีเบตด้วยเหตุผลทางธุรกิจ เขาจะเลือกใช้จิตวิทยาการเมืองแปะป้ายว่าคนนี้เป็น Negative Person ทำให้เสียงพนักงานคนนั้นไม่มีน้ำหนัก

• ในวงการวิชาการ คนที่กล้าวิจารณ์งานวิจัยกระแสหลักมักถูกประหารชีวิตทางวิชาการไปดื้อๆ แม้วิทยาศาสตร์โดยเนื้อแท้คือการตั้งคำถามและพิสูจน์ซ้ำ แต่เมื่อมันกลายเป็นสถาบันที่มีอำนาจ ใครที่วิจารณ์ระเบียบวิธีวิจัยกระแสหลักจะถูกผลักให้ไปอยู่ในกล่องเดียวกับพวกเชื่อโลกแบน หรือ Anti-Science ทำให้นักวิจัยรุ่นใหม่จะไม่กล้าคิดนอกกรอบเพราะกลัวถูกจับยัดใส่กล่องที่ทำให้เสียเครดิตตลอดชีวิต

• ในโซเชียล คนไม่เห็นด้วยกับ narrative หลัก คนรักชาติ ต้อง …. 5555 แทนที่เราจะเสียเวลาพิมพ์แย้งยาวๆ เราเลือกใช้กลวิธี Dehumanization โดยการบอกว่านี่มัน Bot นี่มันสลิ่ม นี่มันส้มเน่า หรือ นี่มันไอ้พวก IO เมื่อเรามองว่าอีกฝ่ายคือ Propaganda Account เราจะรู้สึกว่าเราไม่จำเป็นต้องมีมารยาทหรือมีมนุษยธรรมต่อเขา เพราะเขาไม่ใช่คน แต่เป็นแค่เครื่องมือ

• ในพื้นที่การเรียนรู้ สังคมมักเชื่อในเรื่องความเชี่ยวชาญเฉพาะทางจนงมงาย ใครที่ข้ามเส้นจะถูกมองว่าเป็นผู้รุกล้ำ อย่างเมื่อเราถูกแปะป้ายว่าเป็น Artist หรือ Architect มาก่อน แล้ววันหนึ่งเราอยากพูดเรื่องเศรษฐศาสตร์หรือการเมือง คนจะมองว่า..คุณรู้เรื่องเหรอ? หรือกลับไปวาดรูปเถอะ มันคือการแช่แข็งให้เราเป็นได้แค่เครื่องผลิตความสวยงาม แต่ห้ามเป็นเครื่องผลิตความคิด

• ในวงการสุขภาพและร่างกาย คนที่มีรูปร่างท้วมมักถูกแปะป้ายว่าเป็นคนขี้เกียจ หรือ ไม่มีระเบียบวินัย นี่คือตัวอย่างที่ชัดเจนมาก ของการเปลี่ยนชีววิทยาให้กลายเป็นจริยธรรม รูปร่างท้วมถูกทำให้เป็นสัญลักษณ์ของความล้มเหลวในการควบคุมตัวเอง ทันทีที่เราถูกแปะป้ายว่าขี้เกียจ/ไม่มีวินัย ความจริงด้านอื่นของเราจะถูกลบหายไป เช่น เราอาจจะเป็นคนที่ทำงานหนักมาก มีความรับผิดชอบสูง หรือมีเงื่อนไขทางสุขภาพที่ซับซ้อน ป้ายนี้ทำให้สังคมรู้สึกว่าชอบธรรมที่จะสั่งสอนหรือวิจารณ์ร่างกายเรา เพราะเขารู้สึกว่าเขากำลังสอนศีลธรรม ไม่ได้กำลังบูลลี่

• ในความสัมพันธ์ เมื่อคู่ของเราทำพฤติกรรมที่เราไม่พอใจ หรือคู่ของเราอาจมีปัญหาสุขภาพจิตที่ซับซ้อน แทนที่เราจะเผชิญหน้ากับความซับซ้อนของปัญหา หรือความบกพร่องของทั้งสองฝ่าย เราเลือกหยิบคำว่า Toxic หรือ Narcissist มาแปะป้ายฝ่ายตรงข้ามแทน และเมื่อเขาหรือเธอคนนั้นถูกเรียกว่า Narcissist ทุกคำอธิบายหรือความเสียใจของเขาจะถูกตีความเป็นการปั่นประสาท (Gaslighting) ทันที เขาจะไม่มีโอกาสแก้ตัวเพราะป้ายนั้นปิดปากเขาไว้แล้ว หรือทันทีที่เราแปะป้ายเขาว่า Toxic เราจะกลายเป็นเหยื่อที่บริสุทธิ์ ไม่ว่าจะเกิดอะไรขึ้นหลังจากนั้นความรับผิดชอบในส่วนของเราจะหายไปหลังเราป้ายนั้น

คนเราใช้เครื่องมือนี้เพราะมันประหยัดพลังงานสมองค่ะ การพยายามทำความเข้าใจความซับซ้อนของมนุษย์คนหนึ่งมันเหนื่อย (Cognitive Load สูง) แต่การยัดใครสักคนใส่กล่องแล้วแปะป้ายว่าคนคิดลบ / พวกต้านวิทยาศาสตร์ / ติ่ง / พวกคลั่งศาสนา / สลิ่ม / สามกีบ มันช่วยให้เราตัดสินใจได้ทันทีว่าจะจัดการกับเขายังไงโดยไม่ต้องฟังจริงๆ

จะเห็นว่ากลไกทั้งหมดไม่ได้ทำลายคนทันที แต่มันแช่แข็งตัวตนของเขาหรือฝ่ายตรงข้ามไว้ในหมวดหมู่หนึ่ง และเมื่อป้ายกำกับทำงาน ความเป็นมนุษย์ก็ตายลง

ถ้ามองลึก ๆ สิ่งนี้เชื่อมกับแนวคิดหลายสายมาก เช่น

• ในงานของ Michel Foucault จะพูดถึงกระบวนการ classification + normalization ที่สถาบันต่างๆ (โรงเรียน โรงพยาบาล ศาล) มีอำนาจในการกำหนดว่าอะไรคือปกติ และอะไรคือเบี่ยงเบน แล้วพยายามทำให้ทุกคนอยู่ในกรอบปกตินั้น เช่น ในโรงเรียน นักเรียนที่อยู่ไม่สุข อาจถูกวินิจฉัยว่าเป็นโรคสมาธิสั้น (การติดป้าย) และต้องกินยาเพื่อให้ปกติ (การทำให้เหมือนคนอื่น) หรือในสังคม การที่เราเชื่อว่าผู้ชายต้องเข้มแข็ง ไม่ร้องไห้ ก็เป็นผลจากการขัดเกลาทางสังคมให้อยู่ในกรอบปกติ

• แนวคิดเรื่อง Otherness (ความเป็นอื่น) ก็พูดถึงการสร้างคนอื่น เพื่อกำหนดว่าเราคือใคร เช่น ในกลุ่มเพื่อน อาจมีการนินทาคนที่ไม่เข้าพวก เพื่อสร้างความรู้สึกเราเป็นพวกเดียวกัน ในระดับประเทศ การสร้างภาพประเทศเพื่อนบ้านว่าเป็นคู่แข่งหรืออันตราย ก็ทำให้ประชาชนในชาติเกิดความสามัคคีและรักชาติมากขึ้น

• Miranda Fricker: Epistemic Injustice (อยุติธรรมทางพุทธิปัญญา) ความอยุติธรรมที่เกิดจากการที่เรามองว่าคนบางกลุ่มไม่น่าเชื่อถือ หรือไม่มีความรู้เพียงเพราะอคติที่มีต่อตัวตนของพวกเขา เช่น ชาวบ้านในชุมชนบนดอยถูกดูถูกเวลาพูดถึงผลกระทบของโรงงาน คนชาวเมืองจะบอกว่า เป็นแค่ชาวบ้านจะไปรู้อะไร ขณะที่นายทุน นักการเมืองกลับได้รับความเชื่อถือมากกว่า

• Gilles Deleuze พูดถึงการเปลี่ยนจากสังคมแห่งวินัย (แบบ Foucault) ไปสู่สังคมแห่งการควบคุม (Societies of Control) แนวคิดนี้ก้าวข้ามจาก Foucault ที่อำนาจขังคนไว้ในที่เฉพาะ (คุก โรงงาน โรงเรียน) มาสู่ยุคที่อำนาจแพร่กระจายและควบคุมเราตลอดเวลา ผ่านข้อมูลและเทคโนโลยี การที่อัลกอริทึมฟีดข่าวใน Facebook หรือ TikTok บอกเราว่าควรดูอะไร ควรซื้ออะไร ควรเชื่ออะไร มันไม่ได้ขังเราไว้ในห้องค่ะ แต่ควบคุมความสนใจและความคิดของเราตลอด 24 ชั่วโมงผ่านหน้าจอ

• Bourdieu: Symbolic Violence (ความรุนแรงทางสัญลักษณ์) การที่กลุ่มผู้มีอำนาจ (เช่น มหาอำนาจตะวันตก) มีอำนาจในการกำหนดว่า อะไรคือมาตรฐาน อะไรคือรสนิยมดี หรืออะไรคือความจริง เช่น ครั้งนึงมาตรฐานความงามแบบตะวันตก (เราจะเห็นนางแบบผิวขาว จมูกโด่ง ตัวสูง ตาโต ขนตายาว ผมหนาเป็นลอน) ที่ถูกเผยแพร่ผ่านสื่อ จนคนเอเชียรู้สึกว่าตัวเองไม่สวยพอและต้องศัลยกรรมให้เหมือน

• Edward Said กับ Orientalism (บูรพคดีศึกษา) การแช่แข็งภาพลักษณ์ทางวัฒนธรรม (ทำให้ดูเป็นตัวอันตรายโดยสันดาน) วิธีที่โลกตะวันตกสร้างภาพของโลกตะวันออก (เอเชีย ตะวันออกกลาง) ขึ้นมาเอง ว่าเป็นดินแดนที่ลึกลับ โหดร้าย ล้าหลัง เพื่อทำให้เห็นว่าตะวันตกนั้นมีเหตุผล และเหนือกว่า เช่น ภาพในหนังฮอลลีวูดที่มักจะแสดงให้เห็นชาวอาหรับ ศาสนาอิสลามเป็นผู้ก่อการร้าย หรือชาวเอเชียเป็นพวกเนิร์ด ขี้แพ้ หมอผี นี่คือการแช่แข็งภาพลักษณ์ ทำให้คนดูนึกถึงแต่ภาพจำเดิมๆ โดยไม่เห็นความหลากหลายเลย

• Erving Goffman: Stigma (มลทิน) และ Spoiled Identity การที่สังคมประทับตรา (Stigma) ลงบนบุคคล (เช่น ป้ายแหล่งข้อมูลเท็จ รัฐผู้ก่อการร้าย คลั่งชาติ) มลทินนั้นจะกลายเป็น Master Status คือสถานะหลักที่กลบสถานะอื่น ๆ ทั้งหมดในชีวิตเขา เช่น คนที่เคยติดคุก เมื่อออกมาทำงานดีแค่ไหนก็ยังถูกมองเป็นนักโทษตลอดเวลา หรือในโลกโซเชียล เมื่อใครถูกป้ายว่าต้นตอข่าวปลอม (แม้จะแค่ครั้งเดียว) ความคิดเห็นอื่นๆ ของเขาก็จะถูกมองข้ามหรือถูกตั้งข้อสงสัยไปหมด

• Jean Baudrillard: Hyperreality (ความจริงยิ่งกว่าจริง) และ Simulacra ในโลกยุคใหม่ภาพตัวแทน (Simulation) สำคัญกว่าความจริง (Reality) เมื่อภาพ AI ถูกผลิตออกมา มันไม่ได้สู้กันที่ว่าฐานทัพพังจริงไหม แต่มันสู้กันที่ Narrative (เรื่องเล่า) เช่น สงครามในยูเครนหรืออิสราเอล ปาเลสไตน์ที่เราดูผ่านหน้าจอภาพถ่ายดาวเทียม และคลิปใน TikTok มันกลายเป็นสงครามของ Narrative การต่อสู้ไม่ได้เกิดขึ้นแค่ในสนามรบ แต่อยู่ที่ว่าฝ่ายไหนจะเล่าเรื่องได้น่าเชื่อถือกว่ากัน ความจริงในสนามรบอาจสำคัญน้อยกว่าภาพที่ถูกสร้างขึ้น

• Giorgio Agamben: State of Exception และ Homo Sacer พูดถึงบุคคลที่ถูกยกเว้นจากกฎหมาย เมื่อใครสักคนถูกแปะป้ายว่าเป็นภัยคุกคามร้ายแรง เช่น ผู้ก่อการร้าย รัฐจะประกาศ สภาวะยกเว้น เพื่อจัดการคนนั้นโดยไม่ใช้วิธีปกติ และคนที่ถูกจัดการจะกลายเป็น Homo Sacer บุคคลพิเศษที่ฆ่าทิ้งได้เลย เพราะคนๆ นี้ถูกตัดขาดจากสิทธิขั้นพื้นฐาน เช่น การกักขังผู้ต้องสงสัยก่อการร้ายไว้ที่อ่าวกวนตานาโมโดยไม่มีการตั้งข้อหาหรือพิจารณาคดีตามปกติ เพราะพวกเขาถูกมองว่าอันตรายเกินไปที่จะได้รับสิทธิเช่นเดียวกับผู้ต้องหาทั่วไป

• Herbert Marcuse: One Dimensional Man การที่ระบบทำให้มนุษย์เหลือเพียงมิติเดียว สังคมอุตสาหกรรมและเทคโนโลยี (รวมถึงอัลกอริทึมปัจจุบัน) บีบให้ความเห็นที่แตกต่างถูกทำให้กลายเป็นเรื่องไร้สาระ หรือขัดต่อประสิทธิภาพของระบบ เช่น เมื่อมีคนตั้งคำถามว่าเราควรบริโภคน้อยลงเพื่อรักษ์โลกไหม คำตอบที่ได้อาจเป็น ก็คุณยังใช้โทรศัพท์มือถืออยู่เลย คุณยังใช้พลาสติกอยุ่เลย คุณยังซื้อเสื้อผ้าใหม่ๆ ใส่อยู่เลย หรือถ้าไม่พัฒนาเศรษฐกิจ จับจ่ายใช้สอยบริโภคน้อยลง แล้วคนอื่น เช่นแม่ค้าพ่อค้าเขาจะเอาข้าวที่ไหนกิน …การตั้งคำถามต่อระบบถูกทำให้กลายเป็นเรื่องไร้สาระ เพราะทุกคนถูกทำให้คิดว่าการบริโภคและการเติบโตทางเศรษฐกิจคือหนทางเดียวที่จะอยู่รอด

การที่ตัวตนถูกแช่แข็งแบบนี้ ในทางจิตวิเคราะห์อาจมองได้ว่ามันคือการที่ The Symbolic Order (ระเบียบแห่งสัญลักษณ์) เข้ามาบดขยี้ The Real (ความจริงที่ไม่อาจนิยามได้) จนมิด แต่สิ่งที่น่าสนใจจริงๆ คือถ้าบลูมองมันเป็นแพตเทิร์นจะเห็นว่าเครื่องมือเหล่านี้แทบทั้งหมดทำงานผ่าน 5 ขั้นตอนซ้ำ ๆ

แพตเทิร์นที่เหมือนกัน

1. การสร้างนิยาม (Naming) ทุกอย่างเริ่มจากการให้ชื่อ (Labeling) ใครมีอำนาจในการนิยามคนอื่น เช่น นิยามว่าบ้า, กบฏ, ชังชาติ คนนั้นคือผู้ชนะในยกแรก

2. การทำให้เป็นวัตถุ (Objectification) เราเปลี่ยนมนุษย์ที่มีความซับซ้อน ให้กลายเป็น Case หรือประเภทของปัญหา เพื่อให้ง่ายต่อการจัดการและลดทอนความเห็นอกเห็นใจจากผู้อื่น

3. การอ้างความชอบธรรมผ่านความเชี่ยวชาญ มักไม่อ้างอำนาจดิบๆ แต่จะอ้างความเป็นกลาง เช่น กฎหมาย, วิทยาศาสตร์การแพทย์, หรือศีลธรรมอันดี เพื่อให้ดูเหมือนว่าการกำจัดนั้นเป็นเรื่องจำเป็นและถูกต้องโดยชอบธรรม

4. การควบคุมพื้นที่ (Spatial Control) ไม่ว่าจะเป็นพื้นที่ทางกายภาพ คุก/โรงพยาบาล, พื้นที่ทางสังคม (การแบน), หรือพื้นที่ทางความคิด การปิดกั้นสื่อ เป้าหมายคือการจำกัดรัศมีการแผ่อิทธิพลของบุคคลนั้น

5. การทำให้เชื่อง (Normalization) เป้าหมายสูงสุดไม่ใช่การทำลายร่างกายเสมอไป แต่คือการทำให้บุคคลนั้นยอมรับในนิยามที่ยัดเยียดให้ หรือทำให้คนอื่นในสังคมกลัวจนต้องปรับตัวให้เข้ากับมาตรฐานที่วางไว้

แพตเทิร์นทั้งหมดนี้คือการเปลี่ยนความขัดแย้งในบางเรื่อง สมมติเป็นความขัดแย้งทางการเมืองที่ควรจะถกกันด้วยเหตุผลและอุดมการณ์ ให้กลายเป็นปัญหาทางเทคนิค หรือความผิดปกติส่วนบุคคล มันคือการบอกว่า…เธอไม่ได้มีความเห็นที่ต่างหรือมีอุดมการ์อะไรนั่นหรอก แต่เธอทำผิดกฎหมาย เธอไม่รักชาติ หรือไม่เธอก็แค่ป่วย… ซึ่งเป็นการปิดประตูการสนทนาอย่างถาวรค่ะ

นี่คือวงจรที่ทำให้อำนาจดูเหมือนเป็นระเบียบธรรมชาติของสังคมมากกว่าจะดูเหมือนการกดขี่ตรง ๆ ซึ่งบลูมักยกตัวอย่างเรื่องการเอาคนไปยัดในกล่องจิตเวช เวลาเราไม่พอใจใคร ก็จะจับเขายัดใส่กล่องรูปแบบกลไกการป้องกันทางจิต เอาจริง ๆ แล้วในประวัติศาสตร์มันก็เป็นเครื่องมือของอำนาจที่ถูกใช้จริง ๆ นะ หลายยุคหลายประเทศด้วย มันเป็นปรากฏการณ์แบบเดียวกับนิติสงคราม เพียงแต่เปลี่ยนสถาบันที่ใช้เป็นอาวุธ

…นี่บลูออกทะเลถึงไหนแล้ว …

โอเค 55555

จริงๆ อยากมาพูดในแง่ถ้ามองในเชิงโครงสร้างมากกว่า เพราะอำนาจสมัยใหม่ไม่ได้ใช้แค่กำลัง แต่จะใช้สถาบันที่ดูเหมือนเป็นกลางมาเป็นเครื่องมือจัดการศัตรู เช่น การใช้กฎหมาย วิทยาศาสตร์ ความจริงทางการแพทย์ ศีลธรรม หรือสื่อ

ทั้งหมดอยู่ภายใต้ความรุนแรงเชิงสัญลักษณ์ (Symbolic Violence) คำนี้ศัพท์วิชาการหน่อย แต่แปลง่ายๆ คือ ความรุนแรงที่ไม่ได้เกิดขึ้นจากการทุบตี แต่เกิดขึ้นจากการทำให้คนยอมรับว่าสิ่งที่ทำกับเขามันถูกต้อง และสมควรแล้ว เช่น ถ้าเราถูกตัดสินว่าบ้าจิตวิปริตโดยแพทย์ เราก็ควรถูกกักบริเวณ ถ้าเราถูกนักการเมืองบอกว่าเราผิดศีลธรรมอันดีของสังคมไทย เราก็ควรถูกสังคมรังเกียจ

1. จิตเวชเป็นอาวุธ (Psychiatric abuse / Political psychiatry)

ในบางประเทศรัฐเคยใช้การวินิจฉัยทางจิตเวชเพื่อทำให้ฝ่ายตรงข้ามหมดความชอบธรรม เพราะถ้าศัตรูถูกประกาศว่าเป็นคนบ้า เสียงของเขาจะถูกลดคุณค่าทันที

ลองนึกภาพว่าถ้าเราเห็นคนๆ หนึ่งกำลังปราศรัยบนเวที แล้วเรารู้ว่าเขาคือคนบ้า เราจะยังตั้งใจฟังสิ่งที่เขาพูดไหม? เราจะรู้สึกว่าไอเดียของเขามีน้ำหนักไหม? แทบจะไม่เลย เราจะมองเขาเป็นเคส เป็นคนป่วยที่ต้องได้รับการดูแล ไม่ใช่คู่สนทนาที่เราจะถกเถียงด้วย สิ่งที่บลูชี้คือความชอบธรรม (Legitimacy) หรือความน่าเชื่อถือ มันหายไปทันทีเมื่อถูกตีตราด้วยคำว่า…ไม่ปกติ

ตัวอย่างที่ถูกพูดถึงบ่อยคือในสหภาพโซเวียต ผู้เห็นต่างทางการเมืองบางคนถูกวินิจฉัยว่าเป็นโรคจิตเภทชนิดเชื่องช้า (Sluggish Schizophrenia) ซึ่งมันเป็นโรคที่นิยามขึ้นมาเพื่อเอาไว้จับคนที่คิดต่าง โดยมีอาการคือการต่อต้านสังคมโดยไม่แสดงออกซึ่งความก้าวร้าว หรือการหมกมุ่นกับการปฏิรูปสังคม พูดง่ายๆ คือ เธอไม่พอใจรัฐบาล นั่นคืออาการป่วยของเธอ แล้วถูกส่งเข้าโรงพยาบาลจิตเวชแทนการติดคุก

วิธีนี้ทรงพลังมาก เพราะมันไม่ได้บอกว่าเขาทำผิดกฎหมาย แต่มันบอกว่าเขาไม่ปกติ ผลคือเขาไม่ได้ถูกมองเป็นคู่ถกเถียงอีกต่อไป

ซึ่งนี่คือหัวใจของประเด็นนี้เลยค่ะ ความแตกต่างระหว่างอาชญากรที่ทำผิดกฎหมาย กับคนบ้า

• อาชญากร = สังคมมองว่าเขาทำผิด เขาสมควรถูกลงโทษ แต่ความคิดหรืออุดมการณ์ของเขาอาจยังถูกนำมาถกเถียงได้ในสังคมว่าผิดหรือถูก เช่น เราถกเถียงกันได้ว่ากฎหมายนั้น unfair หรือเปล่า

• คนบ้า = สังคมมองว่าเขาป่วย ความคิดของเขาคืออาการที่มันผิดปกติ …ซึ่งไม่มีใครเอาอาการมาถกเถียงเป็นเหตุเป็นผลหรอกค่ะ เราไม่ต้องสนใจแก่นของสิ่งที่เขาพูดด้วยซ้ำ แค่จับไปรักษาให้หายป่วยก็พอ

สิ่งที่บลูเล่าเป็นตัวอย่างภาพใหญ่ แต่เราอาจเห็นภาพแบบจางๆ ในสังคมเราก็ได้นะคะ เช่น เวลามีคนออกมาวิพากษ์วิจารณ์สถาบันพระมหากษัตริย์แรงๆ เราอาจได้ยินคนรอบข้างพูดว่าคนนี้บ้าเปล่า หรือสติไม่ดีไหม ซึ่งมันคือกลไกเดียวกันแต่ในระดับจุลภาค คือการลดทอนคุณค่าความคิดของคนๆ นั้นโดยไม่ต้องโต้แย้งเนื้อหา

แน่นอนว่าจะมีคนแย้งว่า จิตเวชศาสตร์เป็นศาสตร์ที่จำเป็นจริงๆ ซึ่งบลูไม่เคยพูดว่ามันไม่จำเป็น มันช่วยคนป่วยจำนวนมากได้ การจะบอกว่ามันเป็นเครื่องมือของรัฐตลอดเวลาก็เกินไปหน่อย ดังนั้นจุดที่ต้องระวังจริงๆ คือเมื่อการเมืองเข้ามาแทรกแซงนิยามทางการแพทย์ เช่น บางประเทศเคยถือว่าการรักเพศเดียวกัน เป็นโรคทางจิต นั่นคือตอนที่การเมืองและศีลธรรมยุคก่อนนิยามให้มันเป็นโรค พอวิทยาศาสตร์ก้าวหน้าและสังคมเปลี่ยน เราก็เลิกมองว่ามันเป็นโรค ตรงนี้แหละคือรอยต่อที่เราต้องมองมันค่ะ

2. ศีลธรรมสงคราม (Moral warfare / Moral framing)

อันนี้เราน่าจะคุ้นเคยกันดีในชีวิตประจำวันค่ะ บลูมองว่าเวลาอยากทำให้ใครสักคนพังโดยไม่ต้องใช้กฎหมายจับ ก็แค่ทำให้เขาดูเป็นคนเลวในสายตาสังคมโดยใช้กรอบศีลธรรมแปะป้ายอีกฝ่าย จบ เช่น บอกว่าอีกฝ่ายไร้ศีลธรรม / เป็นภัยต่อเด็ก / ทำลายค่านิยมของชาติ

เมื่อการต่อสู้ถูกย้ายไปอยู่ในสนามศีลธรรม (ซึ่งเป็นนามธรรมจับต้องยาก) คนจะเลิกถกกันด้วยเหตุผล แล้วเริ่มมองอีกฝ่ายเป็นสิ่งชั่วร้าย เช่น เคสการหาเสียงของนักการเมือง แทนที่จะเถียงว่านโยบายการศึกษาของเราดีกว่า และของเขาแย่กว่ายังไง ก็หันไปบอกว่าคนในพรรคนั้นทำตัวเสเพล ไม่รักชาติ จ้องทำลายสถาบัน

ถ้าคิดว่านั้นดูสกปรกแล้ว ลองมาดูคำว่า เป็นภัยต่อเด็ก, การทำลายค่านิยมของชาติ …นี่คือคำต้องห้าม คำที่คนบางกลุ่มได้ยินแล้วดิ้นเอาเป็นเอาตาย หรือคำที่สังคมบางสังคมให้คุณค่าสูงสุด เพราะการปกป้องเด็ก, การรักษาชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ เมื่อมีใครถูกกล่าวหาด้วยกรอบนี้ เขาจะยืนได้ยาก เพราะถ้าเขาแก้ต่าง ยังไงคนบางกลุ่มก็มองเขาเป็นคนไม่รักเด็กหรือไม่รักชาติไปด้วยอยู่ดี ยกตัวอย่างเช่น วลีทหารมีไว้ทำไม จนถึงปัจจุบัน 2026 แล้ว ยังมีคนตีความของประโยคนี้แบบตรงไปตรงมาอยู่เลย และถูกเอาคำนี้ไปโยงทุกนโยบายเสมอ …ซึ่งเหลือจะเชื่อว่านี่คือสิ่งมีชีวิตที่มีน้ำหนักสมองประมาณ 3 ปอนด์ 5555

โอเค กลับมาเรื่องของเรา

และเมื่ออีกฝ่ายกลายเป็นตัวชั่วร้ายแล้ว เราจะไม่คุยกับเขาด้วยเหตุผลอีก เพราะเราเชื่อว่าเหตุผลมีไว้สำหรับคนที่เป็นเพื่อนมนุษย์ที่มีความคิดเหมือนเราเท่านั้น ถ้าเขาคนนั้นคือสิ่งชั่วร้าย หน้าที่คนดีอย่างเราคือกำจัดมันให้สิ้นซาก ไม่ใช่ไปนั่งฟังว่าเขาคิดอะไร

สังเกตไหมคะว่าเวลาเราทะเลาะกับใครสักคน ถ้าเรายังพูดกันด้วยเหตุผลอยู่ แสดงว่าเรายังให้เกียรติเขาอยู่ในฐานะคู่สนทนา แต่พอเราหมดเหตุผล แล้วเริ่มพูดว่าเธอมันเห็นแก่ตัว เธอมันชาติชั่ว …นั่นคือเรากำลังปิดประตูการสนทนา และเริ่มใช้ศีลธรรมเป็นอาวุธแล้วค่ะ

3. สงครามข้อมูล (Information warfare)

บลูมองว่าสงครามรูปแบบนี้มันยิงกันด้วยชุดความคิดค่ะ เป้าหมายคือการรับรู้ของเรา เพราะถ้าสงความรูปแบบนี้ควบคุมการรับรู้ของเราได้ ก็เหมือนควบคุมการตัดสินใจและพฤติกรรมของเราได้ด้วย

สมมติว่ามีโรงงานที่หนึ่งปล่อยน้ำเสียลงแม่น้ำ ชาวบ้านได้รับผลกระทบ จึงบอกโรงงาน แทนที่โรงงานจะยอมรับผิดและแก้ไข โรงงานอาจจ้างทีมงานมาทำสงครามข้อมูลโดย

1. ปล่อยข่าวว่าน้ำเสียที่ว่านี้ที่จริงแล้วมาจากชุมชนเองมีส่วนร่วม หรือขุดข่าวก่อนหน้าว่าชาวบ้านนี่แหละคนทำให้แม่น้ำนี้เสียมาก่อนแล้ว

2. พร้อมกันนั้น ก็สร้างข่าวว่าชาวบ้านบางส่วนได้รับการจ้างงานจากโรงงาน เลยให้ชาวบ้านคนนั้นออกมาให้สัมภาษณ์ว่าโรงงานนี้จริงๆ ก็ดีในเรื่องสวัสดิการ ความยุติธรรมเรื่องค่าจ้าง บลาๆๆ ….นะ

3. จากนั้นก็ทำให้เสียงของชาวบ้านที่ได้รับผลกระทบตัวจริง กลายเป็นเสียงส่วนน้อย และดูไร้เหตุผลถ้าชาวบ้านออกมาประท้วงหรือโวยวายโรงงานภายหลัง

เห็นไหมคะ ว่าตรงนี้ไม่ต้องใช้กฎหมายเลย ใช้แค่การควบคุม narrative เท่านั้น ซึ่งสงครามข้อมูลไม่จำเป็นต้องใช้ข่าวปลอมเสมอไปนะคะ แต่ใช้การปิดบังบางมุม หรือการเลือกเสนอแค่บางมุมซ้ำๆ จนคนเชื่อว่ามุมนั้นคือทั้งหมดก็เป็นวิธีที่ใช้บ่อยค่ะ

แต่แน่นอนว่าทุกฝ่ายมีวาระซ่อนเร้น (agenda) อยู่แล้วเสมอ อย่างการหาเสียง ที่นักการเมืองพรรคหนึ่งก็อยากให้เรามองพรรคตรงข้ามในแง่ลบ นี่คือเกมการเมืองปกติ …แต่บลูกำลังชี้ให้เห็นว่าเมื่อไหร่ที่มันเข้มข้นและเป็นระบบถึงขั้นครอบงำการรับรู้ของสังคมส่วนใหญ่ได้ เมื่อนั้นมันจะกลายเป็นสงครามทันทีค่ะ

4. สงครามทางเศรษฐกิจ (Economic warfare)

ในตลาดการค้าและระบบการเงินก็ใช้เป็นสนามรบได้เหมือนกัน การทำให้อีกฝ่ายขาดรายได้ ขาดแหล่งทุน ขายของไม่ได้ ก็คือการทำให้อีกฝ่ายอ่อนแอ อยู่ไม่ได้ เดือดร้อน หรือหมดแรงลงนั่นเอง

เช่น การที่ สหรัฐฯ คว่ำบาตรอิหร่าน ไม่ให้ขายน้ำมัน ไม่ให้ทำธุรกรรมเงินผ่านระบบธนาคารทั่วโลก ส่งผลให้เศรษฐกิจอิหร่านเสียหายอย่างหนัก ถ้าระดับองค์กร ก็เช่นการที่บริษัทใหญ่ไล่ฟ้องสิทธิบัตรบริษัทเล็กทีละคดี 2 คดี 10 คดี จนบริษัทเล็กต้องเสียเวลาและเงินทองไปกับการต่อสู้คดี จนหมดตัว ไม่มีเงินไปพัฒนาสินค้า หรือแม้แต่จ่ายเงินเดือนพนักงาน และก็เจ๊งในที่สุด

หลายครั้งสงครามแบบนี้ถูกทำให้ดูชอบด้วยกฎหมาย เช่น การฟ้องร้อง เราบอกว่าก็มันเป็นสิทธิ์ทางกฎหมาย การที่เราใช้มาตรการทางเศรษฐกิจและอ้างว่าเป็นมาตรการบังคับใช้กฎหมาย หรือการปกป้องผลประโยชน์ของชาติ ไม่ใช่สงครามสักหน่อย.. แต่นะคะ…เมื่อมันถูกใช้เป็นอาวุธมากเกินกว่าจะหาความยุติธรรมนั่นแหละค่ะ มันก็คือสงครามรูปแบบหนึ่งอยู่ดี

5. สงครามเชิงความชอบธรรม (Legitimacy warfare)

คือการทำลายความน่าเชื่อถือของอีกฝ่าย ทำให้สิ่งที่เขาพูดไม่มีความหมาย แม้เขาจะพูดความจริงแค่ไหนก็ตาม เพราะบางเหตุการณ์ บางการดีเบต บางสงคราม บางความขัดแย้ง มันไม่พอที่จะเอาชนะอีกฝ่ายด้วยข้อมูลหรือด้วยเงิน เราจึงต้องทำให้ตัวตนของฝ่ายตรงข้ามหมดความหมายในสังคม ทำให้สังคมปฏิเสธเขาก่อนที่เขาจะได้พูดอะไรด้วยซ้ำ เราถึงจะชนะ

เช่น มีอาจารย์มหาวิทยาลัยคนหนึ่ง ออกมาวิจารณ์นโยบายรัฐบาล แทนที่รัฐบาลจะตอบโต้ด้วยข้อมูล รัฐบาลอาจปล่อยข่าวลือว่า อาจารย์คนนี้ได้รับทุนจากต่างประเทศ หรือมีญาติพี่น้องเป็นนักเคลื่อนไหวการเมือง ทำให้สังคมเริ่มตั้งคำถามว่า…อาจารย์พูดเพราะหวังผลทางการเมืองหรือเปล่า… หรืออาจารย์ถูกใครใช้หรือเปล่า…จนในที่สุด แม้อาจารย์จะพูดอะไรที่เป็นประโยชน์ คนก็จะมองว่ามันมีพิรุธไปซะหมด

สงครามนี้มักใช้ข้อเท็จจริงบางส่วนมาบิดเบือนค่ะ เช่น การที่อาจารย์ได้รับทุนจากต่างประเทศเพื่อทำวิจัย มันก็เป็นเรื่องปกติของวงการวิชาการ แต่พอถูกโยงเข้ากับการเมือง มันจะกลายเป็นจุดอ่อนของอาจารย์คนนี้ทันที

ซึ่งคนที่กล่าวหาอาจจะบอกว่า …ไม่นะ เราแค่ตั้งคำถาม เราแค่แสดงความเห็น …แต่บลูว่าถ้าคำถามนั้นถูกยิงซ้ำๆ จนอีกคนกลายเป็นตราบาป มันไม่ใช่การตั้งคำถามแล้วค่ะ แต่มันคือการทำลายล้างอีกฝ่ายด้วยคำพูด

6.สงครามภาษาและนิยาม (Semantic Warfare)

ภาษาไม่ใช่แค่เครื่องมือสื่อสาร แต่คือโครงสร้างความคิด ถ้าเราเปลี่ยนชื่อหรือนิยามของสิ่งหนึ่ง เราก็เปลี่ยนวิธีที่คนมองสิ่งนั้นไปด้วย

วิธีนี้บลูอินมากที่สุด มันคือเกมส์การยึดครองพื้นที่ความหมายของคำ เป็นวิธีที่เกิดมาขึ้นเพื่อควบคุมวิธีที่เราคิดและพูดถึงสิ่งต่างๆ เพราะเมื่อเราถูกบังคับให้ใช้ภาษาของเขา (คนที่ออกแบบคำ) เราก็จะคิดตามกรอบของเขาโดยไม่รู้ตัว

ซึ่งในทางนิรุกติศาสตร์และรัฐศาสตร์ มีประโยคที่ว่า..ใครที่ครองภาษาได้ คือคนที่ครองความจริง… กลไกจึงนี้ไม่ได้ทำงานด้วยการห้ามพูด แต่ทำงานด้วยการเปลี่ยนคำศัพท์ (Reframing) เพื่อล้างสมองเราผ่านความรู้สึกที่พ่วงมากับคำนั้นๆ

กลไกของมัน คือตั้งชื่อให้การกระทำของคนพูดดูดีเสมอ และตั้งชื่อให้การกระทำของฝ่ายตรงข้ามดูเป็นยังไงก็ชั่งหัวมัน แต่ไม่ดีกว่าฉันแน่นอน เช่น

การใช้ภาษาเพื่อลดทอนความโหดร้าย

• คำเดิมหรือเหตุการณจริงที่เกิด = การสังหารพลเรือนที่ผิดพลาด (Killing civilians) จากการทิ้งระเบิดของฝ่ายเรา

• คำใหม่ที่ใช้เพื่อควบคุมความคิด (Semantic Warfare) = Collateral Damage (ความเสียหายข้างเคียง)

เมื่อเราใช้คำว่าความเสียหายข้างเคียง…ความตายของมนุษย์จะถูกทำให้กลายเป็นแค่ตัวเลขในหน้ากระดาษรายงาน หรือผลกระทบเชิงเทคนิคที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ทันทีค่ะ ซึ่งจะทำให้คนฟังหรือประชาชนไม่รู้สึกสลดใจเท่ากับคำว่าเราได้สังหารพลเรือนที่ไม่รู้อิโหน่อิเหน่จากการทิ้งระเบิดของเรา

หรือตัวอย่างอื่นๆ ที่เราเห็นได้บ่อยคือ

• การประท้วงของประชาชน ถ้าเราเรียกมันว่าการเรียกร้องประชาธิปไตยคนจะมองว่าเป็นเรื่องดี แต่ถ้าเราเรียกมันว่าการก่อความวุ่นวาย หรือการจลาจลคนจะมองว่าเป็นเรื่องไม่สมควร

• การจำกัดสิทธิ ถ้าเราเรียกมันว่าการละเมิดสิทธิมนุษยชน คนจะมองว่าแย่ แต่ถ้าเราเรียกมันว่ามาตรการรักษาความสงบเรียบร้อยของสังคมคนจะมองว่าก็โอเคนิ

• กลุ่มติดอาวุธ ถ้าเราเห็นอกเห็นใจเขา เราจะเรียกเขาว่านักรบเพื่ออิสรภาพ แต่ถ้าเราไม่เห็นด้วย เราจะเรียกเขาว่า นี่มันพวกผู้ก่อการร้าย

นี่คือสงครามที่เนียนที่สุดค่ะ เพราะมันทำให้เราคิดไปเองว่าสิ่งนั้นไม่ดี สิ่งนี้ดี โดยที่เราไม่รู้เลยว่าความคิดนั้นถูกวางไว้ให้เราตั้งแต่แรกแล้วผ่านคำศัพท์ที่เขาเลือกใช้

เครื่องมือเพิ่มเติมที่น่าสนใจ

• Social Isolation คือการทำให้คนๆ หนึ่งรู้สึกเหงาที่สุด รู้สึกถูกทอดทิ้ง ด้วยการใช้สายตาทางสังคม เช่น การมองด้วยความรังเกียจ มองด้วยความสงสัย มองแบบตัดสิน และการถูกมองแบบนี้ซ้ำๆ จากเพื่อนร่วมงาน เพื่อนบ้าน หรือแม้แต่คนในครอบครัวนี้เอง มันจะกัดกินความมั่นคงภายในของเราทีละน้อย จนเรารู้สึกว่าไม่มีใครเข้าใจเรา ไม่มีใครอยู่ข้างเราเลย เพื่อให้เรารู้สึกโดดเดี่ยวเหมือนโดนดีดออกจากกลุ่ม จนต้องยอมจำนนไปเอง

• Aesthetic Condemnation (การตีตราผ่านรสนิยม) คือการทำให้ความคิดหรือตัวตนของฝ่ายตรงข้ามดูเชย สกปรก หรือน่ารังเกียจในเชิงสุนทรียภาพ เพื่อให้คนทั่วไปไม่อยากเอาตัวไปเกลือกกลั้วด้วย ถึงแม้ความคิดนั้นอาจจะถูกต้องก็ตาม

• Gaslighting on a Mass Scale (การบิดเบือนข้อมูลระดับมวลชน) คือการบิดเบือนข้อมูลซ้ำๆ จนเหยื่อ (หรือสังคม) เริ่มสงสัยในความจริงของตัวเอง จนสุดท้ายต้องหันไปพึ่งพานิยามความจริงจากผู้มีอำนาจแทน ซึ่ง Gaslighting ปกติภาพจำของเราคือมันเกิดกับคนคนเดียวใช่ไหมคะ แต่ในยุคนี้มันเกิดกับสังคมได้ทั้งสังคมค่ะ ด้วยการปั่นข้อมูลซ้ำๆ ทำให้คนเริ่มสับสน เช่น เมื่อวานเราเห็นเหตุการณ์นี้ชัดๆ แต่ข่าวบอกว่าไม่ใช่ พอเกิดซ้ำๆ เราจะเริ่มสงสัยว่าตัวเองจำผิดหรือเปล่า และสุดท้ายเราก็จะยอมรับเวอร์ชันทางการที่ถูกยัดเยียดให้ เพราะมันเป็นทางออกเดียวที่จะทำให้เราไม่สับสนอีกต่อไป

เหตุเกิดจากบลูอยู่ในช่วงเรียนต่อโท ถึงจะเป็นครอบครัวชนชั้นกลางที่ไม่ได้มีปัญหากับการเทเงินให้กับสินค้าทางปัญญา แต่ก็ยังคงมีความสงสัยว่า…

ค่าใช้จ่ายหลายแสนตรงนี้ จะเกิดอะไรขึ้นถ้าฉันไม่ต้องเสีย? แต่มีอะไรบางอย่างมาทำให้คนทุกคน ทุกชนชั้นสามารถเข้าถึงเรื่องแบบนี้ได้ฟรีโดยไม่มีกำแพงเรื่องค่าใช้จ่ายมากั้น…

จริงๆ บลูมองว่ามันอาจไม่ใช่แค่เรื่องค่าเทอมแพงจนถึงต้องมาบ่น แต่เพราะมันแตะถึงโครงสร้างว่าความรู้ถูกจัดวางอยู่ตรงไหนในระบบอำนาจและเศรษฐกิจ?

มันเลยมีเรื่องมาให้เขียน 55555

ก็นะทำไมต้องเสียเงินให้กับความรู้ล่ะ ใครมันเป็นเจ้าของ คนคิดทฤษฎีคนแรกหรอ แล้วรู้ได้ไงว่าคนนั้นเป็นคนแรกจริงๆ เราต่างก็เรียนรู้จากกันและกันไม่ใช่หรอ (ก็ถ้าผมมองเห็นได้ไกล ก็เพราะผมยืนอยู่บนไหล่ของยักษ์)… ดังนั้นความรู้ทำให้มันฟรีเหมือนอากาศ ทำให้มันเหมือนไฟ เหมือนจุดเทียนอีกเล่ม ไฟก็ไม่ได้หายไป แบบนั้นไม่ได้หรอ

เรากำลังอยู่ในโลกที่ความรู้ถูกทำให้เป็นสินค้า เหมือนน้ำ เหมือนที่ดิน เหมือนข้อมูล แต่สิ่งที่มนุษย์ค้นพบร่วมกันมาหลายพันปี มันควรถูกเป็นเจ้าของได้จริงหรอ หรือจริง ๆ แล้ว ระบบเศรษฐกิจสมัยใหม่แค่พยายามทำให้สิ่งที่ไม่มีเจ้าของ กลายเป็นสิ่งที่ขายได้

…แต่เอาจริงนะ จากเสียงในหัวทั้งหมด ถ้าความรู้ทุกอย่างเปิดฟรีจริง โลกจะเปลี่ยนหลายอย่าง สิ่งแรกที่เกิดขึ้นคือ

การผูกขาดความรู้จะหายไปส่วนหนึ่ง

ตอนนี้มหาวิทยาลัยจำนวนมากไม่ได้ขายความรู้อย่างเดียว แต่ขาย credential หรือใบรับรองสถานะ มากกว่าจะเป็นเพียงตัวแทนของความรู้เพียวๆ ลองนึกภาพว่าหนังสือ เรายังพอหาอ่านได้ใช่ไหมล่ะ ทั้งตามห้องสมุดออนไลน์ฟรีเอย หรือการซื้อเองตามแอป ร้านหนังสือเอย lecture เองหลายที่ก็มีให้อ่านออนไลน์ ส่วนงานวิจัย ก็เริ่มเปิดมากขึ้น แต่สิ่งที่ยังมีราคาแพงคือตราประทับว่าคนนี้ผ่านระบบแล้ว (ใบปริญญา) เพราะตลาดแรงงานยังใช้มันเป็นตัวกรอง

ดังนั้นถ้าความรู้ฟรีทั้งหมดจริง ๆ แบบไม่มีกั๊ก สิ่งที่อาจเกิดขึ้นคือ มหาวิทยาลัยบางส่วนจะเสียบทบาท…ติวเตอร์จำนวนมากหายไป….คนเรียนรู้ด้วยตัวเองมากขึ้น (กว่าตอนนี้)….การแข่งขันจะสูงขึ้นมาก แต่ paradox คือ การได้ใบรับรองอาจยิ่งมีค่าแพงขึ้น (กว่าตอนนี้) เพราะมันจะกลายเป็นตัวคัดกรองเดียวที่เหลือ

และถ้าย้อนนนดูยาว ๆ จริงๆ เราจะเห็น pattern เดิม คือความรู้ไม่เคยเป็นของฟรีในประวัติศาสตร์ 55555 กำแพงภาษีความรู้ในสมัยก่อนๆ ไม่ใช่เรื่องของต้นทุนการผลิตแค่อย่างเดียว แต่เป็นเรื่องของกลไกการกีดกันเพื่อรักษาความศักดิ์สิทธิ์ของอำนาจไว้ด้วย

ลองย้อนดูตามนี้

• ยุคกลางในยุโรป ความรู้ถูกผูกกับศาสนจักร (ภาษาละติน = ปริญญาบัตร เพราะมันไม่ได้ถูกใช้เพื่อการสื่อสารทั่วไป แบบเห้ย วันนี้มึงกินไร รับไรดีครับ แต่มันคือรหัสลับที่ใช้คัดคนออกจากการเข้าถึงคัมภีร์ ใครอ่านไม่ได้ก็ต้องฟังคำตีความจากนักบวชเท่านั้น) ถ้าบลูเทียบง่ายๆ กับปัจจุบัน ปริญญาโทหรือเอก และศัพท์เทคนิคเฉพาะทาง ก็ทำหน้าที่แทนภาษาละตินนั่นแหละค่ะ มันคือบัตรผ่านที่บอกว่าฉันคือพวกเดียวกับคุณ และใช้กีดกันทางอ้อมกับคนที่ไม่มีต้นทุนทางสังคมพอจะไปคว้ามันมาได้

• ยุคต่อมาความรู้ถูกผูกกับโรงเรียน มหาวิทยาลัย เราเห็นไปแล้วว่ายุคศาสนจักรความรู้ถูกผูกกับความอยู่รอดของจิตวิญญาณ ใครอยากรอดต้องสยบยอมต่อสถาบัน มานั่งฟังกูเทศนาซะ แต่ยุคมหาวิทยาลัย/ทุนนิยม ความรู้ถูกผูกกับความอยู่รอดทางเศรษฐกิจ อย่าหยุดเรียนรู้ อัปสกิล รีสกิล… ได้กลื่นอะไรตุๆ ไหมคะ ใช่ค่ะ ทั้งสองยุคใช้ความกลัว (Fear of Exclusion) เป็นเครื่องมือในการทำให้คนยอมจ่ายส่วยทางปัญญาเพื่อแลกกับการไม่ถูกเททิ้งไว้ข้างหลัง

• ยุคปัจจุบันความรู้ถูกผูกกับตลาดการศึกษา ความรู้ถูกทำให้เป็นตัวเลข สิ่งนี้แหละชัดเจนมากว่ามันคือ Mechanism ของชนชั้นในระบบ Credentialism (ลัทธิบูชาใบปริญญา) สถาบันการศึกษาไม่ได้ขายความรู้ (เพราะความรู้สมัยนี้หาอ่านเองได้แม้ไม่เทียบเท่าในบางเรื่อง แต่ถือว่าเยอะมาก) แต่สิ่งที่เขาขายคือการรับรองสถานะ และเครือข่ายเส้นสาย ดังนั้นค่าเทอมหลายแสนหรือหลักล้านที่เราจ่าย จึงไม่ใช่ค่าจ้างครูมาสอน แต่เป็นค่าสมาชิกสโมสรชนชั้นนำเพื่อยืนยันว่าเราผ่านการคัดกรองมาแล้วว่ามีวินัย มีทุน และยอมสยบต่อกติกาของระบบ

สิ่งที่เหมือนกันทุกยุคคือ ความรู้ = อำนาจ ค่ะ ใครควบคุมมัน ก็สามารถควบคุมการเลื่อนสถานะของคนได้ เพราะงั้นกำแพงค่าใช้จ่ายไม่ได้เกิดขึ้นเพราะความรู้แพงเสมอไป แต่มันเกิดจากระบบคัดเลือกทางสังคม หรือพูดแบบตรง ๆ มันคือ mechanism ของชนชั้น ซึ่งในยุคที่เรามีเน้ตใช้ มันควรจะทำลายกำแพงนี้ลงใช่ไหมละ แต่เรากลับเห็น Pattern เดิมซ้อนทับอยู่

• Paywalls งานวิจัยระดับโลกถูกขังไว้ใน Journal ที่ต้องจ่ายเงินมหาศาลเพื่ออ่าน (ทั้งที่มนุษยชาติสร้างมันขึ้นมาด้วยเงินสาธารณะ 5555)

• Algorithm Elite แม้ความรู้จะฟรี แต่ Algorithm ก็มักจะป้อนอาหารสมองราคาถูก (ความรู้ขยะ โพสต์ที่ฮุคอย่างเดียวเนื้อในมีแต่ขี้ หรือโพสต์ที่เอไอเขียนโดยไม่มีการกรอง) ให้มวลชน ขณะที่ความรู้ระดับลึกยังถูกจำกัดอยู่ในวงปิด

ตอนนี้มีอะไรบางอย่างแทรกเข้ามาในหัว จู่ๆ บลูก็นึกถึงคำถามที่ว่า ทำไมการศึกษาถึงกลายเป็นเครื่องมือในการกดขี่แทนที่จะเป็นการปลดปล่อย

คำถามนี้เมื่อลองไปกูเกิ้ลไวๆ เจอว่ามีแนวคิด Pedagogy of the Oppressed ของ Paulo Freire ที่อธิบายเรื่องนี้ได้ดีเลย เพราะในหนังสือเล่มนั้นพูดถึงการศึกษาเพื่อการปลดปล่อย แทนการสะสมแต้มแบบธนาคารขึ้นมาความรู้ต้องไม่ใช่สินค้า ความรู้ต้องเป็นเครื่องมือ…ขอค้างเรื่องนี้ไว้ อีกแล้ว 5555

กับดักของความรู้ฟรี

จริงอยู่ที่ความรู้ฟรีไม่ได้สาบสูญไปไหน เผลอๆ มีมากขึ้นด้วย เช่น เอไอ / บทความ / งานวิจัย / MOOCs / OpenCourseWare / YouTube เป็นต้น จะเห็นว่าตอนนี้ความรู้ระดับมหาวิทยาลัยจำนวนมากมีฟรีอยู่แล้ว รวมถึงสถาบันชั้นนำก็ลงมาเผยแพร่เองด้วย

ฟังดูดีใช่ไหม

แต่ความจริงคือเรามักถูกหลอกด้วยวาทกรรมว่า โลกนี้ยุติธรรมแล้วเพราะทุกคนมี Google ทุกคนเข้าถึงเน็ตได้ ใครๆก็มีมือถือ

แต่นะคะ …ความรู้คือสินค้าฟุ่มเฟือยด้านเวลาค่ะ 55555

บลูยกตัวอย่างตัวเองเลยละกัน การที่บลูจะซึมซับ Radical Theory (ทฤษฎีวิพากษ์เชิงวิพากษ์หรือทฤษฎีรากเหง้า) หรือทำความเข้าใจ Psychoanalysis (จิตวิเคราะห์) มันต้องใช้เวลาว่างที่ไม่มีความกังวลมานั่งก้มหน้าก้มตาเรียน ถ้าตอนนี้บลูต้องทำงาน 12 ชั่วโมงเพื่อเอาชีวิตรอดแบบที่ไม่รู้ว่าเดือนหน้าจะมีตังจ่ายค่าห้องไหม บลูจะเอาพลังงานสมองที่ไหนมานั่งเรียน? ต่อให้ความรู้นี้มันฟรีแบบที่มีคนไปขุดศพเจ้าของทฤษฎี ทำพิธีเรียกดวงวิญญาณมาสอนให้บลูฟรีๆ แต่มันก็แพงเกินไปในแง่ของค่าเสียโอกาสของการทำมาหากินอยู่ดี

อีกด้านนึงของความรู้ฟรีคือ มันมีเรื่องกำแพงภาษาและรหัสลับของชนชั้นซ่อนอยู่…(ไม่ซ่อนหรอก เอาจริง ก็เห็นโต้งๆ เลย) คือความรู้ระดับสูงส่วนใหญ่มักอยู่ในรูปของภาษาระดับวิชาการซึ่งต้องใช้ต้นทุนในการเรียนสะสม ถ้าไม่มีพื้นฐาน เราก็ต้องใช้เวลาในการทำความเข้าใจทีละเรื่องอย่างละเอียด บวกกับ Jargon (ศัพท์เฉพาะทาง) ที่ทำหน้าที่เป็นกำแพงกั้นคนนอก ถ้าไม่เคยได้ยินคำๆ นั้น ไม่รู้จักมันมาก่อนเลย แถมยังไม่มีคนคอยแนะแนว ความรู้ฟรีเหล่านั้นก็ไม่ต่างจากคัมภีร์เล่มหนาเตอะที่ถูกล็อคไว้ด้วยรหัสของมนุษย์ต่างดาวที่เราอ่านไม่ออก ซึ่งทั้งหมดที่พูดมานี้ก็จะย้อนกลับในเรื่องต้นทุนทางเวลาอีก

สิ่งนี้บอกอะไร

ก็นี่แหละค่ะคือเหตุผลที่คนชั้นกลางยังยอมจ่ายเงินหลายแสนให้ลูกหลานเข้ามหาวิทยาลัย เพราะนอกจากจะเป็นทางลัดในการเข้าใจบางอย่างโดยร่นเวลาลงได้แล้ว โลกปัจจุบันยังไม่ได้วัดกันแค่ที่เรารู้อะไร แต่วัดที่ใครรับรองว่าเรารู้ และเรารู้จักใคร + ในมหาวิทยาลัยก็ยังมีความรู้ที่ไม่ได้อยู่ในตำรา เช่น คอนเนคชัน ข่าววงใน การอัปเดตอะไรต่างๆ ซึ่งหนังสือหรือ YouTube ให้สิ่งนี้ไม่ได้

ถ้ามองภาพรวม จะเห็นว่าระบบปัจจุบันอาจจะแสร้งเป็นใจดีด้วยการปล่อยความรู้ให้ฟรี เพื่อสร้างภาพลักษณ์ว่าโอกาสมีอยู่ทั่วไป ใครไม่คว้าไว้ มึงนั่นแหละที่ขี้เกียจ ทั้งที่รู้ดีว่าโครงสร้างสังคมได้ตัดขาทั้งสองข้างของคนบางกลุ่มไปแล้วตั้งแต่เกิด ความรู้ฟรีในสังคมที่เหลื่อมล้ำ มันก็เหมือนการยื่นปีกให้กับคนที่ไม่เคยได้รับอนุญาตให้หยุดวิ่งเพื่อฝึกบินนั่นแหละ (โว้ย)

กรณีคนหัวดีแต่ไปใช้ผิดทาง

สิ่งที่บลูตั้งข้อสังเกตมันมีงานวิจัยใน criminology พูดถึงเหมือนกัน บางครั้งอาชญากรรมบางประเภทเกิดจาก talent + blocked opportunity ถ้านึกไม่ออกลองนึกถึงคดีในไทย คดีนึงที่นักโทษเป็นเด็กวัยรุ่น เขาคนนี้มีความสามารถในการทำโดรน…แต่ปัญหาคือ เขาเอามันไปใช้ส่งยาเสพติด… ซึ่งจากเคสรูปแบบนี้มันเลยเกิดสิ่งที่นักสังคมวิทยาเรียกว่า innovation

Merton เขาอธิบายใน Strain Theory ว่าสังคมกำหนดเป้าหมายทางวัฒนธรรมไว้สูงลิ่ว (เช่น ความรวย, สถานะ, ความสำเร็จ) แต่กลับไม่หยิบยื่นวิธีที่เท่ากัน เช่น การศึกษา หรือทุนตั้งตัวให้กับทุกคนอย่างเท่าเทียม

คนบางกลุ่มจึงใช้ทางลัด ใช้ทักษะผิดทาง หรือสร้างตลาดผิดกฎหมาย เช่น พวกแก๊งคอลเซ็นเตอร์ hacker คนทำ crypto scam คนสร้างอาวุธเอง หรือกรณีที่บลูพูดถึงเรื่องโดรน..ทั้งหมดนี้ ไม่ใช่ว่าพวกเขาโง่ แต่เขาฉลาดในระบบที่ไม่เปิดทางให้เขา

ต่อจากนี้บลูอาจจะยกศัพท์ 2 คำนี้มา คือ

• Innovators คือกลุ่มคนที่ยอมรับเป้าหมาย (อยากรวย/อยากมีอำนาจ) แต่ปฏิเสธวิธีการ (เพราะมันไม่มีให้ หรือมันช้าเกินไป)

• The Talent Factor คนกลุ่มนี้มักจะมีระดับสติปัญญาและทักษะที่สูงมาก (High Agency) และไม่ยอมจำนนต่อโชคชะตาแบบกลุ่ม Retreatism (คนที่ถอนตัวจากสังคม) แต่เลือกที่จะ Hack ระบบเพื่อไปให้ถึงเป้าหมายแทน

โอเค ต่อนะคะ จากตัวอย่างที่บลูยกมา (Hacker, Crypto Scam, Drone Modification) ยังสะท้อนถึงภาวะที่ทักษะระดับสูงถูกปฏิเสธโดยระบบหลัก

ลองนึกภาพตามนี้

• การจะเป็น Cyber Security Expert ในบริษัทชั้นนำอาจต้องมีใบปริญญาจากมหาวิทยาลัย…ซึ่งราคาแพง (กำแพงค่าใช้จ่าย) แต่การเป็น Hacker ในตลาดมืดต้องการแค่ฝีมือ และแล็ปท็อป อย่างน้อยที่สุดก็ตั้งตัวเป็นกีกี้ได้แล้ว

• สำหรับคนหัวดี ความท้าทายคือรางวัล (Brain Orgasm ในอีกรูปแบบหนึ่ง) เมื่อระบบที่ถูกกฎหมายไม่มีโจทย์ที่ยากพอ หรือให้ผลตอบแทนที่คุ้มค่ากับความสามารถของเขา โลกใต้ดินจึงกลายเป็นสนามเด็กเล่นที่เย้ายวนกว่า

• กรณีการสร้างอาวุธหรือดัดแปลงโดรน มันคือการใช้ Archetypal Rebel (กบฏต้นแบบ) มาผสมกับความรู้ทางวิศวกรรม เมื่อเขาไม่สามารถเป็นวิศวกรในระบบได้ด้วยเหตุผลอะไรก็แล้วแต่ เขาก็กลายเป็นวิศวกรของฝ่ายต่อต้านแทน

ปัญหาก็คือ สังคมมักจะตราหน้าคนเหล่านี้ว่าเลว หรือโง่ป่าววะที่ทำผิดกฎหมาย เก่งขนาดนี้น่าจะ…. ทั้งที่จริง ๆ แล้วพวกเขาอาจจะเป็นคนที่มี Cognitive Flexibility สูงที่สุดในรุ่นด้วยซ้ำ …มันแอบเศร้านะ พอเมื่อสังคมเลือกที่จะขังคนที่มีความสามารถไว้ในคุก เพียงเพราะเราไม่ได้สร้างประตูที่เปิดกว้างพอให้เขาสร้างสรรค์ในทางที่ถูกกฎหมาย

อ่านมาถึงตรงนี้สงสัยเหมือนบลูไหมคะ ตกลงแล้วใครเป็นคนนิยามว่าทักษะไหนคือนวัตกรรม และทักษะไหนคืออาชญากรรม? ถ้าคนทำ Crypto Scam คนนั้นเกิดในครอบครัวพันล้าน เขาจะกลายเป็นนักพัฒนา..นักนวัตกรรม…นักอะไรสักนักนึงในวงการการเงินที่คนยกย่องก็ได้ไหม?

ที่พูดมาทั้งหมด เราก็ต้องระวังไม่ให้การวิเคราะห์เชิงโครงสร้างกลายเป็น Dangerous Romanticism (มันคือมุมมองหรือทัศนคติที่นำเอาความเจ็บปวด ความอันตราย หรือความพินาศมาทำให้กลายเป็นเรื่องสวยงาม โรแมนติก และน่าหลงใหล) เพราะการทำแบบนั้นเท่ากับเราไปลดทอน Human Agency (เจตจำนงอิสระ) ของคนจนส่วนใหญ่ที่พยายามสู้ชีวิตในเส้นทางที่ซื่อสัตย์ เพราะการมองว่า จน + ฉลาด = ต้องเป็นอาชญากร เป็นการมองแบบเส้นตรงเกินไป ซึ่งในทางอาชญวิทยามีปัจจัยตัวแปรที่มาตัดสลับที่น่าสนใจมากค่ะ

1. Differential Association (ทฤษฎีการคบหาสมาคมที่แตกต่าง)

แนวคิดของ Edwin Sutherland อธิบายว่า พรสวรรค์จะถูกใช้ไปในทางไหน ขึ้นอยู่กับครูในชีวิตจริงค่ะ ถ้าเด็กหัวดีอยู่ในสลัม แต่ผู้ใหญ่หรือกลุ่มเพื่อนชื่นชอบการเรียน เขาก็จะใช้ความฉลาดนั้นหาทางทุนการศึกษา แต่ถ้ากลุ่มคนที่เขาสนิทด้วยให้คุณค่ากับการขโมย การค้ายา หรือการหลอกลวง ทักษะของเขาก็จะถูกหล่อหลอมให้กลายเป็นอาชญากร

มันจึงไม่ใช่แค่เรื่องไม่มีทางเลือก แต่เป็นเรื่องของการเรียนรู้พฤติกรรมเบี่ยงเบนจากสภาพแวดล้อมใกล้ชิด

2. Opportunity Structure (โครงสร้างโอกาสในตลาดมืด)

Richard Cloward และ Lloyd Ohlin ขยายความต่อจาก Merton ว่าไม่ใช่ทุกคนที่อยากเป็นอาชญากรแล้วจะได้เป็น การจะเป็นอาชญากรระดับ…บนๆ 5555 (เช่น Hacker หรือคนทำ Crypto Scam) ต้องมีทางเข้าสู่ Illegitimate Opportunity Structure ถ้าเราฉลาดแต่ไม่มีเส้นสาย หรืออุปกรณ์ในโลกมืด เราก็เป็นได้แค่หัวขโมยกีกี้ ไม่ใช่อาชญากรสมองเพชร

3. กำแพงจริยธรรมและการรับความเสี่ยง

นี่คือจุดที่แยกระหว่างคนหัวดีที่ยอมลำบาก กับคนหัวดีที่เลือกทางลัด เพราะเมื่อพูดถึงเรื่อง Self-Control ต้องบอกว่าบางคนมีเกราะป้องกันทางศีลธรรมที่แข็งแกร่งจากครอบครัวหรือความเชื่อส่วนบุคคล ส่วนคนที่ชอบความเสี่ยงสูงมักจะมีกลไกทางจิตวิทยาที่มองข้ามบทลงโทษ แต่ไปโฟกัสที่ผลตอบแทน และความท้าทาย (ซึ่งอาจเชื่อมโยงกับความต้องการ Brain Orgasm หรือความตื่นเต้นสะใจที่ได้ชนะระบบ)

4. ทฤษฎีการตีตรา

บางครั้งคนไม่ได้เริ่มจากการเป็นอาชญากรเต็มตัว แบบกูเกิดมาเพื่อเป็นอาชญากรเลย แต่เริ่มจากความอยากรู้อยากลอง หากสังคม/ตำรวจ/โรงเรียน/โรงพยาบาล ตีตราเขาอย่างรุนแรงว่า มึงมันไอ้เด็กเวร ไอ้ขยะสังคม คนอย่างมึงไม่น่าเกิดมาเลย… เขาจะเริ่มยอมรับอัตลักษณ์นั้น (Secondary Deviance) และพัฒนาทักษะเข้าสู่โลกอาชญากรรมอย่างเต็มรูปแบบเพื่อตอบโต้สังคมที่ปฏิเสธเขา

ความยากจนอาจเป็นเชื้อเพลิง…ก็จริงค่ะ แต่ทิศทางของลม (เพื่อน/โอกาส/สภาพแวดล้อม) และวัสดุของตัวอาคาร (จริยธรรม/การคุมใจตนเอง) คือตัวกำหนดว่าไฟนั้นจะเผาอะไรให้วายวอดอยู่ดี

ถ้าความรู้เปิดฟรีจริง ๆ โลกอาจไม่ได้ยุติธรรมขึ้นทันที

เมื่อเราทำลายกำแพงด้านการเข้าถึงลงได้สำเร็จ เราจะไปเจอกับกำแพงด้านสมรรถภาพที่โหดหินกว่าเดิมหลายเท่า เพราะมันอาจทำให้เกิดสองสิ่งพร้อมกัน

• ด้านหนึ่งคนจำนวนมากจะปลดล็อกศักยภาพ

• แต่อีกด้านหนึ่งการแข่งขันทางสมองจะโหดขึ้นมาก (เพราะทุกคนเข้าถึงความรู้เท่ากัน)

สิ่งที่กลายเป็นตัวแบ่งใหม่อาจเป็นความสามารถในการคิด / ความสามารถเชื่อมโยงความรู้ / ความสามารถสร้างของใหม่ แทนที่จะเป็นแค่การเรียนจบ

ในโลกที่ความรู้ฟรีและเข้าถึงง่าย ความรู้ก็อาจจะกลายเป็นสินค้าโภคภัณฑ์ที่มีมูลค่าต่ำติดดิน

ในอดีต ใครจำได้มากชนะ ใครเรียนจบสูงชนะ แต่อนาคตการจำได้หรือเรียนจบจะมีค่าเท่ากับ 0 (ในโลกที่ความรู้ปล่อยฟรีไม่มีอะไรซ่อน) เพราะ AI และ Search Engine ทำได้ดีกว่า สิ่งนี้เองที่บลูเคยบอกไว้ที่ไหนไม่รู้ว่า ความสามารถในการเชื่อมโยง (Synthesizing) อาจจะกลายเป็นทองคำแท่งใหม่

เมื่อใบปริญญาโทหลายแสนบาทไม่สามารถการันตีความเหนือกว่าได้อีกต่อไป สังคมจะบีบให้ทุกคนต้องโชว์หลักฐานเชิงประจักษ์ เราจะไม่ได้สู้กันด้วยชื่อมหาวิทยาลัย แต่สู้กันด้วยผลงานที่สร้างขึ้นจริง นี่คือจุดที่คนที่มี High Agency (กลุ่มคนที่บลูพูดถึงว่ามีศักยภาพแต่ถูกระบบปิดกั้น) จะเฉิดฉายที่สุด เพราะพวกเขาไม่ได้เก่งแค่ในกระดาษ แต่เก่งในการเอาชีวิตรอดและสร้างทางลัด

และถ้าความรู้มันฟรี ความได้เปรียบอีกอย่างที่เหลืออยู่คือความเร็วในการเรียนรู้ ความอึดของสมอง

เราอาจจะเห็นชนชั้นใหม่ที่แบ่งตามระดับการประมวลผลทางความคิด ส่วนความกดดันจะไม่ได้มาจากไม่มีเงินเรียน แต่มาจากคำถามในหัวที่ว่า…ทำไมฉันถึงคิดสู้คนอื่นไม่ได้ ทั้งที่ทรัพยากรก็มีเท่ากัน

ในโลกที่ทุกคนมีดาบเล่มเดียวกัน คนที่จะชนะไม่ใช่คนที่ถือดาบที่แพงที่สุด หายากที่สุด ฮารูฮาราที่สุด แต่คือคนที่ร่ายรำได้ลึกซึ้งที่สุด เหมือนที่ใครสักคนว่าไว้ว่า กระบี่เล่มเดียวกัน มันแล้วแต่คนถือ 5555

กำแพงไม่เคยหายไป มันแค่ย้ายที่ตั้ง

ในโลกที่ความรู้ล้นทะลัก ปัญหาจะไม่ใช่การไม่มีให้อ่าน แต่คือการไม่รู้จะอ่านอะไร และจดจ่อไม่ได้ ความสามารถในการนั่งนิ่งๆ เพื่อย่อยปรัชญาหรือทฤษฎีวิพากษ์ที่ซับซ้อนหลายชั่วโมง จะกลายเป็นอภิสิทธิ์ของคนที่มีโครงสร้างสมองและสภาพแวดล้อมที่เอื้ออำนวย ส่วนคนที่มี Curated Taste จะไปได้ไกลกว่าคนที่มีแค่ความขยันแต่หลงทางอยู่ในมหาสมุทรข้อมูลขยะ

• กำแพงด้านทุนทางวัฒนธรรมที่ฝังลึก ตามทฤษฎีของ Pierre Bourdieu ความรู้ในตำรา (Objectified) นั้นฟรีได้ แต่รสนิยมและการแสดงออก (Habitus) นั้นฟรีไม่ได้

  ยกตัวอย่างเช่น การที่บลูสามารถเชื่อมโยง Criminology (อาชญาวิทยา), Psychoanalysis (จิตวิเคราะห์) และ Radical Theory (ทฤษฎีรากแก้ว/วิพากษ์) เข้าด้วยกันได้ (ซึ่งปกติมากในสายงานวิชาการ แต่มันอาจจะดูไม่ปกติสำหรับการพูดคุยทั่วไป จึงไม่ได้กำลังบอกว่าสิ่งนี้วิเศษณ์อะไร) มันไม่ได้เกิดจากการอ่านหนังสือเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากการการสังเกตรอยร้าวในระบบยุติธรรม ประสบการณ์ตรง การเผชิญหน้ากับอำนาจ การคิดแบบสหวิทยาการ การวิเคราะห์สัญลักษณ์ในชีวิตประจำวัน เป็นต้น ดังนั้นวิธีที่บลูตั้งคำถาม วิธีที่บลูใช้ภาษา วิธีที่บลูมองโลก สิ่งเหล่านี้คือกำแพงที่คนอื่นเลียนแบบไม่ได้ ต่อให้ใครจะอ่านหนังสือเล่มเดียวกับบลูก็ตาม และบลูก็ไม่สามารถลอกเลียนแบบคนอื่นได้เช่นเดียวกันแม้คนนั้นจะมีปัจจัยเหมือนบลู

• กำแพงด้านการรับรองทางสังคม ความรู้ฟรีอาจทำให้เราเก่ง แต่อาจไม่ทำให้เราถูกนับรวมเข้าฝูง เพราะในโลกที่ทุกคนอ้างว่ารู้เท่ากันความเชื่อถือจะกลายเป็นสกุลเงินที่แพงที่สุด กำแพงจะย้ายไปอยู่ที่ใครเป็นคนรับรองเรา มากกว่าเราเรียนจบอะไร ซึ่งกลุ่มก้อนทางสังคม (Elite Circles) จะยิ่งปิดตัวเงียบ และคัดคนเข้าด้วยเกณฑ์ที่ซับซ้อนขึ้นเพื่อรักษาอภิสิทธิ์เดิมไว้

• กำแพงด้านความมั่นคงทางจิตใจ การเรียนรู้สิ่งใหม่ที่ท้าทายความเชื่อเดิม (เพื่อไปให้ถึง Brain Orgasm) ต้องใช้ความมั่นคงภายในสูงมาก ดังนั้นคนที่ชีวิตอยู่ในสภาวะดิ้นรน (Survival Mode) สมองจะสั่งให้เลือกสิ่งที่ปลอดภัยและคุ้นเคยมากกว่าสิ่งที่มีความเสี่ยงและซับซ้อน ความกล้าที่จะล้มเหลวและความกล้าที่จะคิดต่างเลยจะกลายเป็นกำแพงใหญ่ที่กั้นระหว่างผู้ตามกับผู้นำไปโดยอัตโนมัติ

….ทีนี้ ความชิบหายมาเยือนค่ะ… ไม่มีประโยคคมๆ ปิดจบ 5555 หมดมุกแล้ว ง่วงด้วย เอาเป็นว่าแค่นี้ละกัน บรัย

จริง ๆ เรื่องแบบนี้ไม่ใช่แค่ในเกาหลีหรือไทยที่มีให้เห็น แต่มันเป็น pattern ที่เกิดขึ้นแทบทุกสังคม เพราะมนุษย์เป็นสัตว์ที่ทนกับความไม่แน่นอนได้ยากมาก เวลาเกิดเหตุการณ์ที่ควบคุมไม่ได้ เช่น โรคภัย ความตาย ความรักพัง โชคร้าย คนจำนวนมากจะพยายามหาความหมายหรือคำอธิบายให้มันให้ได้ แม้คำอธิบายนั้นจะไม่จริงก็ตาม เพราะความหมายปลอมยังทนได้ง่ายกว่าความว่างเปล่า ตรงนี้เลยเป็นพื้นที่ที่หมอดู ลัทธิ หรือความเชื่อเหนือธรรมชาติเติบโตได้ดีมาก

ถ้าเราลองดู เราจะเห็นว่ามันมีหลายกลไกทางจิตที่ทำงานพร้อมกัน เช่น

1. อย่างแรกเลยคือ confirmation bias ข้อนี้เห็นได้ชัดจากในคอมเมนท์ที่ว่า ถ้าหมอดูพูด 10 อย่าง ถูก 3 อย่าง คนจะจำ 3 อย่างนั้น แต่ลืม 7 อย่างที่ผิดไปเลย เพราะสมองเราคัดเลือกข้อมูลที่ยืนยันสิ่งที่เราอยากเชื่ออยู่แล้ว มันไม่มีใครอยากถูกมองว่าตัวเองเป็นไอ้ซื่อบื้อหัวอ่อนที่เพิ่งโดนคนแปลกหน้าต้มตุ๋นมาไง

2. อย่างที่สองคือ cold reading หมอดูจำนวนมากใช้เทคนิคพูดกว้าง ๆ เช่น ช่วงนี้คุณมีความเครียดเรื่องคนใกล้ตัว จะมีคนรอบข้างมึงจะตายนะ การเงินของคุณช่วงนี้สะดุดนะ บลาๆ ประโยคแบบนี้คนส่วนใหญ่ relate ได้หมด จับเด็ก 3 ขวบ กับลุง 70 ทั้งคู่ก็ relate ได้ ซึ่งพอเราตอบสนอง เขาก็จะอ่านภาษากายแล้วต่อบทไปเรื่อย ๆ หรือที่บ้านเราเรียกว่าแถนั้นแหละ

3. อย่างที่สามคือ illusion of control เวลาชีวิตควบคุมอะไรไม่ได้เลย การไปทำพิธี การดูดวง หรือการแก้คุณไส มันทำให้คนรู้สึกว่าอย่างน้อยฉันกำลังทำอะไรบางอย่างอยู่ แม้มันจะไม่ช่วยจริงก็ตาม

กรณีที่มีคอมเมนท์เล่าเรื่องป้าโดนตุ๊กแกกัดแล้วไปหาหมอคุณไส แทนที่จะไปโรงพยาบาล อันนี้นักสังคมวิทยามักเรียกว่า medical pluralism คือในหลายสังคม คนไม่ได้ใช้ระบบการแพทย์แบบเดียว แต่ใช้ทั้งแพทย์สมัยใหม่ หมอพื้นบ้าน หมอผี หมอดู สลับกันไป ซึ่งมันไม่ได้ผิด แต่ปัญหาคือมันเริ่มอันตรายเมื่อความเชื่อมาแทนที่การรักษาที่จำเป็นจริง ๆ อย่างกรณีแผลติดเชื้อ

ส่วนคดีเกาหลีที่บลูพูดถึง (ลัทธิประหลาดที่ทำร้ายลูกตัวเอง) มันเป็นตัวอย่างของอีกระดับหนึ่ง คือ cult psychology เวลาคนเข้าไปอยู่ในกลุ่มปิดที่มีผู้นำลัทธิจะ

• มีการตัดขาดจากโลกภายนอก

• มี narrative ว่าพวกเราเท่านั้นที่รู้ความจริง

• ใช้ความกลัวหรือความศักดิ์สิทธิ์ควบคุม

คนปกติจำนวนมากก็สามารถถูกดึงเข้าไปได้ ไม่ว่าจะในอดีตหรือปัจจุบัน ยุคสมัยไหน รูปแบบนี้เกิดขึ้นซ้ำเสมอ เพราะมันเล่นกับสามอย่างหลัก ๆ ของมนุษย์ คือ ความกลัว + ความหวัง + ความต้องการความหมาย

สิ่งที่น่าสนใจมากคือ ต่อให้สังคมพัฒนาแค่ไหน จะยุคหินหรือยุค AI ความเชื่อแบบนี้ก็ไม่เคยหายไปจริง ๆ เกาหลีใต้ ญี่ปุ่น อเมริกา หรือยุโรป ก็ยังมีลัทธิแปลก ๆ เกิดขึ้นเรื่อย ๆ มันทำให้เห็นแล้วว่ามนุษย์ไม่ได้ขับเคลื่อนด้วยเหตุผลล้วน ๆ อย่างที่ยุค Enlightenment เคยคิด

จริง ๆ แล้วถ้ามองให้ลึกอีกชั้น เรื่องนี้ไม่ได้เกี่ยวแค่ไอ้หน้าโง่โดนหลอกอย่างเดียว แต่มันเกี่ยวกับโครงสร้างจิตของมนุษย์เลย

คำถามที่น่าสนใจมากกว่าคือ ทำไมมนุษย์ถึงต้องการเรื่องเล่า หรือพลังลึกลับมาค้ำจุนชีวิตอยู่เสมอ แม้ในโลกที่มีวิทยาศาสตร์แล้ว?

บลูน่าจะพูดเรื่องนี้รอบที่ 100 แล้ว แต่คำตอบคือเพราะถ้าตัดทุกอย่างออกไปหมด ไม่มีโชคชะตา ไม่มีพลังลึกลับ ไม่มีความหมายที่จักรวาลมอบให้ มนุษย์จะต้องเผชิญกับบางอย่างที่หนักมาก คือความจริงที่ว่าโลกไม่ได้มีความหมายอะไรเลย แล้วตรงนั้นแหละที่หลายคนทนไม่ได้จะเป็นจะตายเอา อ้าว ฉันมันก็แค่ไอ้ขยะที่บังเอิญมาเกิดบนดาวเคราะห์ดวงนี้หรอ…มนุษย์ที่ตั้งยศตัวเองเป็นสัตว์ประเสริฐรับคำตอบนี้ไม่ได้ค่ะ ความเชื่อจึงไม่ใช่แค่เรื่องงมงาย
แต่มันเป็นเหมือนยาแก้ existential anxiety ของมนุษย์ทั้งสายพันธุ์

แต่แน่นอน ปัญหาคือยาบางชนิดก็กลายเป็นพิษได้ เหมือนกรณีที่บลูเล่ามานั่นแหละ

แต่รู้อะไรไหม จริงๆแล้วมนุษย์ที่เชื่อเรื่องพลังลึกลับ กับมนุษย์ที่เชื่อในเหตุผลแบบสุดโต่ง
อาจไม่ได้ต่างกันเท่าที่เราคิดก็ได้ โครงสร้างทางจิตของสองแบบนี้คล้ายกันอย่างกับก้อปปี้วางเลย เดี๋ยวค่อยมาต่อนะคะ ขอดองไว้ก่อน เพราะตอนนี้อยากระบายของในหัวเรื่องอีป้าเกาหลีมหาภัยนี้ก่อน

คดีนี้ทำบลูอยากเตะอะไรสักอย่าง หรือซัดหน้าใครสักคน มันไม่ใช่แค่เรื่องคนเชื่ออะไรแปลก ๆ แต่มันถึงขั้นทำลายชีวิตคนจริง ๆ ได้ พอยิ่งเป็นเคสที่ถึงกับมีคนตายหรือครอบครัวพัง พอเห็นแล้วมันจะเกิดคำถามว่า

ทำไมอาชีพแบบหมอดู แก้กรรม แก้คุณไสยด้วยพุทธคุณบลาๆ ยังมีอยู่ได้?

• อย่างแรก ต้องยอมรับว่าหมอดูจำนวนมากไม่ได้เริ่มจากความตั้งใจจะทำร้ายใคร บางคนเชื่อในสิ่งที่ตัวเองทำจริง ๆ ด้วยซ้ำ เขาโตมาในวัฒนธรรมที่เชื่อเรื่องดวง เรื่องกรรม เรื่องพลังบางอย่าง ก็พ่อแม่ฉันทำอาชีพนี้อะ ฉันถูกปลูกฝังมาแบบนี้อะ พอทำนายอะไรถูกบ้างก็ยิ่ง reinforce ว่าสิ่งนี้จริง แต่ปัญหาคือความเชื่อส่วนตัว กับความจริงของโลก มันคนละเรื่องกัน คนที่เชื่อว่าตัวเองช่วยคนได้ อาจกำลังให้คำแนะนำที่อันตรายมากโดยไม่รู้ตัว

• ชั้นที่สองคือเรื่องโครงสร้างของธุรกิจนี้ หมอดูไม่จำเป็นต้องแม่นมากเพื่ออยู่รอดเลย แค่แม่นบ้างเป็นช่วง ๆ ก็พอแล้ว เพราะสมองมนุษย์มีอคติหลายแบบ เช่น คนจะจำคำทำนายที่ตรงได้ชัดมาก คำที่ไม่ตรงจะถูกลืม หรือถูกตีความใหม่ให้ดูเหมือนตรงทีหลัง ถ้าเหตุการณ์เกิดขึ้นภายหลัง คนจะย้อนกลับไปเชื่อมว่า นี่ไง หมอดูเคยบอกไว้ ทั้งหมดนี่ทำให้หมอดูบางคนดูเหมือนแม่น ทั้งที่จริง ๆ มันเป็นกลไกความจำของมนุษย์

• ชั้นที่สาม ซึ่งเป็นชั้นที่อันตรายที่สุด คือช่วงที่คนกำลังเปราะบาง เวลาคนไปหาหมอดู ส่วนใหญ่ไม่ได้ไปตอนชีวิตปกติ เขาไปตอนความรักพัง มีใครตาย โดนนอกใจ โดนโกง กลัวตาย มีโรคร้าย กลัวอนาคต หรือรู้สึกควบคุมชีวิตไม่ได้ ในสภาพแบบนี้สมองมนุษย์จะหาทางออกอะไรก็ได้ที่ทำให้รู้สึกว่าไอ้ปัญหาที่ฉันเพิ่งพล่ามไปเนี่ย มันมีคำตอบนะหมอดูจึงกลายเป็นเหมือนคนที่ให้เรื่องเล่าเกี่ยวกับอนาคต บางครั้งมันก็ harmless แต่บางครั้งมันเลยเส้น เช่น บอกให้เลิกกับคนรัก บอกว่าลูกเป็นตัวซวย บอกให้ทำพิธีแพง ๆ หรือทำให้คนกลัวจนตัดสินใจบางอย่างพลาด ตรงนี้แหละที่มันกลายเป็นปัญหาจริง ๆ ซึ่งเกิดในทุกลัทธิ ลัทธิวิทยาศาสตร์ (Scientism) จ๋าก็เกิด

อีกเรื่องหนึ่งที่อาจช่วยให้เราเข้าใจ (แม้มันจะยังน่าหงุดหงิดอยู่) คือโลกนี้มีสามประเภทของหมอดู

1. คนที่เชื่อจริงว่าฉันคือหมอดู

2. คนที่รู้ว่าไม่ได้เป็นหมอดูจริง ดูยูทูป 2-3 คลิป แล้วสถาปณาเป็นอาชีพ

3. คนที่ตั้งใจหลอกลวง (แบ่งมาทำไมไม่รู้ เอาจริงเจตนาก็เหมือนประเภทก่อนหน้า 5555 แต่แค่ประเภทที่ 2 อาจจะทำเพราะขัดสนเรื่องเงิน ทำขำๆ จอยๆ แต่อันนี้คือกูตั้งใจมาหลอกมึงๆๆ นั่นแหละ)

ซึ่งสามแบบนี้ปะปนกันหมด คนภายนอกเลยแยกยาก แต่ปัญหาไม่ได้อยู่แค่ที่หมอดูมีอยู่ มันอยู่ที่มนุษย์จำนวนมากต้องการคำตอบแบบง่ายเกี่ยวกับชีวิต

ต่อให้หมอดูหายไปหมด แบบทานอสดีดนิ้วเอาเฉพาะให้หมอดูสูญพันธุ์ สิ่งที่มาแทนอาจเป็นอย่างอื่น เช่น guru / influencer ที่ขายความเชื่อ / ideology บางแบบ

มนุษย์มีแนวโน้มจะหาคนที่บอกอนาคตให้เราอยู่ดี เพราะการยอมรับว่าไม่มีใครรู้อนาคตเลย และเราต้องรับผิดชอบการตัดสินใจเองทั้งหมดมันหนักมากสำหรับหลายคน

สิ่งที่สำคัญจริง ๆ เลยไม่ใช่แค่การห้ามหมอดู ห้ามไม่ให้มีใครมาจูงจมูกเรา แต่คือการสอนให้คนคิดเชิงวิพากษ์ (critical thinking) ให้คนถามคำถามแบบนี้กับทุกคำทำนาย

• ถ้าคำแนะนำนี้ผิด ใครรับผิดชอบ ถ้าฉันทำตามที่เขาบอกจะเกิดอะไร ถ้าฉันไม่ทำตามที่เขาบอกจะเกิดอะไร คำแนะนำนี้ทำให้ฉันสูญเสียอะไรไหม หมอดูได้ผลประโยชน์อะไรจากคำพูดนี้ ซึ่งคำถามพื้นฐานชุดแรกนี้สำคัญมาก เพราะมันดึงเรากลับมาที่โลกจริงแทนที่จะอยู่ในเรื่องเล่าของหมอดู

• ถ้าฉันเล่าให้เพื่อนคนอื่น 100 คนฟัง เขาจะรู้สึกว่ามันตรงกับตัวเองเหมือนกันไหม ถ้าให้ทำนายแบบที่ไม่มีข้อมูลเกี่ยวกับฉันเลย เขายังเล่าอะไรได้ไหม ข้อนี้เป็นคำถามที่ใช้แยกความรู้จริงออกจากเทคนิคอ่านคน

• คำทำนายทำให้ฉันพึ่งเขามากขึ้นหรือเปล่า ถ้าคำตอบคือยิ่งเชื่อ ยิ่งต้องกลับมาหาหมอดูอีก แปลว่ามันเริ่มมีโครงสร้างของ dependency แล้ว

• ฉันอยากให้คำทำนายนี้เป็นจริงหรือเปล่า ถ้าไม่มีหมอดู ฉันจะตัดสินใจเรื่องนี้ยังไง คำถามชุดสุดท้ายนี้สำคัญ เพราะหลายครั้งสิ่งที่ทำให้คำทำนายดูจริงไม่ใช่หมอดู แต่คือความต้องการส่วนตัวของเราเอง

คำถามพวกนี้จะทำให้คำทำนายจำนวนมากพังทันที ทันทีที่ใครพูดว่า..ฉันรู้อนาคตของเธอนะ…นั่นควรเป็นสัญญาณให้เริ่มตั้งคำถามทันที ไม่ใช่เริ่มเชื่อเลย เพราะในความเป็นจริง ไม่มีใครรู้อนาคตได้ และคนที่พูดเหมือนรู้ มักกำลังขายอะไรบางอย่างอยู่เสมอ

ท้องฟ้าสีขาวนวลราวกับม่านไหมบางพริ้ว ปกคลุมด้วยหมู่เมฆอ่อนนุ่มที่ลอยระเรื่อยเป็นลูกคลื่น ณ ห้วงอากาศอันสูงส่งนั้น หงส์ทิพย์สีขาวบริสุทธิ์ กางปีกทั้งสองข้างออกอย่างสง่างาม ปีกข้างขวาแผ่กว้างดุจใบพัดสวรรค์ เผยให้เห็นขนแต่ละเส้นที่เรียงตัวอย่างละเอียดอ่อน ขาวผ่องราวกับถูกแกะสลักจากหยกขาวชั้นเยี่ยม รอบลำคอของหงส์คาดด้วย สังวาลทองคำประดับมุกและลูกปัด ส่องแสงระยิบระยับราวกับพระอาทิตย์ทอแสงลงมากระทบ จะงอยปากสีทองอ่อนของหงส์เปิดออกเล็กน้อย ดวงตากลมดำเป็นประกายราวกับรู้ตระหนักในพันธกิจอันศักดิ์สิทธิ์ที่แบกรับอยู่บนหลัง ลำตัวหงส์แน่นหนาสมส่วน ขนตามลำตัวเรียงกันอย่างประณีต ขาทั้งสองงุ้มเข้าหากันอย่างพร้อมสรรพ เท้าสีทองอ่อนกำยึดไว้ราวกับพร้อมลงจอดในทุกขณะ

บนหลังหงส์ทิพย์นั้น พระพรหมสี่พักตร์ ประทับนั่งด้วยพระบารมีอันล้นเหลือ พระวรกายสีขาวนวลเปล่งประกาย ราวกับทำจากหินอ่อนที่มีชีวิต พระพักตร์ทั้งสองที่มองเห็นได้นั้นต่างสงบนิ่ง พระเนตรหลับเบาๆ ดั่งกำลังทอดพระเนตรมองโลกทั้งมวลในเวลาเดียวกัน พระโอษฐ์เรียบนิ่งแต่แฝงไว้ด้วยความกรุณา พระขนงโค้งงามอ่อนโยน บนพระเศียรทั้งสองที่เห็นนั้นต่างสวม พระมกุฎทองคำรูปทรงสูง ซ้อนกันเป็นชั้นๆ แกะสลักลวดลายพันธุ์พฤกษาและลายประจำยาม เส้นทองแล่นอยู่ตามร่องลายอย่างแวววาว พระกรรณทั้งสองห้อยด้วยกุณฑลทองขนาดใหญ่

พระพรหมทรงมี สี่พระกร แต่ละพระหัตถ์ถือสิ่งของศักดิ์สิทธิ์ต่างกัน

1. พระหัตถ์แรกยกขึ้นระดับพระอุระ นิ้วพระหัตถ์เรียวงามแตะกัน ห้อยด้วย สายประคำทองคำ ลูกปัดกลมโตเรียงรายอย่างสมบูรณ์แบบ แสงสะท้อนวิ้งวับในแต่ละลูก

2. พระหัตถ์ที่สองทอดต่ำลงมาถือ ดอกบัวสีขาว บานเต็มดอก กลีบแต่ละกลีบซ้อนกันอย่างบริบูรณ์ ก้านดอกสีทองยาวพอเหมาะ เสมือนนำความบริสุทธิ์และปัญญามามอบแก่มวลมนุษย์

3. พระหัตถ์ที่สามกำคัมภีร์หรือตาลปัตรสีขาวอมทอง ม้วนหรือพับอยู่ในพระหัตถ์อย่างมั่นคง เป็นสัญลักษณ์แห่งพระเวท องค์ความรู้ทั้งปวงในสากลจักรวาล

4. พระหัตถ์ที่สี่อุ้มหม้อน้ำมนต์หรือกมณฑลุ ทรงกลมสีทองอ่อน ผิวเรียบมันวาว บรรจุน้ำอมฤตทิพย์แห่งสวรรค์ไว้ภายใน

พระวรกายนั้นประดับด้วย เครื่องทรงชั้นสูง ตั้งแต่พระศอลงมา สังวาลทองคำหลายเส้นพาดซ้อนกันบนพระอุระ แต่ละเส้นมีลูกปัดและมณีประดับต่างกันไป ทับทรวงแผ่ออกเป็นรัศมี พระภูษาสีขาวผ่องทอดลงมาเป็นริ้วอ่อนช้อย พริ้วไหวตามสายลมสวรรค์ ชายผ้าพลิ้วออกทางด้านซ้าย เนื้อผ้าบางเบาราวกับทำจากหมอกและแสงจันทร์ ลายทองปักอยู่ตามขอบเสื้อและชายพระภูษาอย่างพิถีพิถัน กำไลทองประดับทั้งต้นพระกรและพระมณีบนสุดของแต่ละพระกร

ฉากหลังทั้งหมดนั้นเป็น สีขาวอมฟ้าอ่อน ราวกับอยู่เหนือชั้นเมฆในยามรุ่งอรุณ แสงกระจายออกมาจากทิศทางที่ไม่อาจระบุได้ ราวกับทุกอย่างเปล่งแสงในตัวเอง ม่านเมฆสีขาวนวลพาดอยู่เบื้องล่าง เสมือนพรมแห่งสรวงสวรรค์ที่ปูรองรับการเสด็จลงมาครั้งนี้ ตั้งแต่ขนหงส์แต่ละเส้น ไปจนถึงลูกปัดสายประคำแต่ละลูก ล้วนถ่ายทอดออกมาด้วยโทนสีขาวและทองเท่านั้น ราวกับจักรวาลทั้งใบถูกกลั่นให้เหลือเพียงสองสีแห่งความบริสุทธิ์และความศักดิ์สิทธิ์

—-

ขนาดภาพ: สัดส่วนมือถือ (9:19)

ประเภท (รหัส) : CF1: Solo Power (เจาะจง 1 Archetype / โครงสร้างรวม (Meta-Archetype) เช่น ไพ่ 1 ใบ / เทพ 1 / Demon 1 / sigil 1 / symbol 1 etc

เช็คราคาภาพนี้

Tier 1: Universal Archetype (งานเชิงสัญลักษณ์ระดับสากล / ไม่คัสตอม / ทุกคนเข้าถึงได้ / ไม่ผูกกับปัจเจก)

---

คำนำ (ยาว แต่อ่านจบแล้วเคลียร์ ถ้าเกทงานของบลูอยู่แล้ว ไถข้ามไปบทที่ 1 ดูเจตจำนงของภาพนี้ได้เลยค่ะ)

ภาพ = สัญลักษณ์ที่มีชีวิต ทุกเส้น สี รูปทรง เราจึงไม่จำเป็นต้องเข้าใจมันในทันที ภาพที่ดีควรทำงานในใจเราไปเรื่อยๆ

ส่วนของเนื้อหา (อักษรที่บลูขยายความเจตนาในแต่ละภาพ) ขณะอ่าน อยากให้พึงเสมอว่า...

ไม่ต้องเชื่อบลู แต่ให้สังเกตการตอบสนองแรกของตัวเราเอง ไม่ใช่ในระดับความคิด/อารมณ์เท่านั้น แต่ในระดับที่จิตยังไม่ทันแปลความหมาย (การตอบสนองของจิตไร้สำนึก) มันจะไม่ได้มาในรูปคำตอบชัด ๆ ว่าชอบ/ไม่ชอบ ใช่/ไม่ใช่ แต่มักปรากฏรูปแบบอื่น เช่น

– ภาพนี้ทำให้ความคิดบางอย่างผุดขึ้นมา ทั้งที่ไม่ได้ตั้งใจจะคิด

– อยู่ ๆ นึกถึงเหตุการณ์เก่า คนบางคน ช่วงชีวิตบางช่วง

– ไม่รู้จะอธิบายว่าเกี่ยวอะไรกับชีวิตตอนนี้ แต่มันไม่เฉย

– ต่อต้าน อยากเถียง อยากปฏิเสธ ทั้งที่ยังอธิบายไม่ได้ว่าทำไม

– อ่านแล้วอยากเลื่อนผ่านเร็วผิดปกติ /กลับมาอ่านซ้ำหลายรอบโดยไม่รู้เหตุผล

สิ่งเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องรสนิยม และไม่จำเป็นต้องเป็นประสบการณ์ที่ดี

แต่มันคือสัญญาณว่าจิตไร้สำนึกกำลังตอบสนองต่อสัญลักษณ์ที่ไปแตะโครงสร้างบางอย่างในตัวเรา

บลูไม่แนะนำให้ใช้อารมณ์ (อย่างเดียว)

อารมณ์มันคนละเรื่องกับจิตไร้สำนึก

อารมณ์เป็นผล (ร่องรอยที่หลงเหลือหลังการเคลื่อนของจิต)

จิตไร้สำนึกเป็นการเคลื่อนไหวก่อนภาษา (เกิดก่อนจะรู้สึกว่าอะไร)

ตัวอย่างของอารมณ์ที่มักตามหลังการตอบสนองของจิตไร้สำนึก เช่น

- คุ้น ทั้งที่รู้ว่าไม่เคยเห็นมาก่อน

– อึดอัด วางไม่ลง ทั้งที่ภาพไม่ได้มีอะไรน่ากลัว

- ถูกดึงดูด อยากหยุดดู ไม่รู้ว่าดึงดูดเพราะอะไร

– อยากกลับมาดูซ้ำ คิดว่าทีแรกก็ไม่ได้อินขนาดนั้น

- อยากเก็บภาพนี้ไว้ ทั้งที่ไม่ได้ตั้งใจจะหาอะไรแบบนี้

- เหมือนภาพมองกลับมา มีอะไรบางอย่างจ้องเราอยู่

– นิ่ง เงียบ อยากหยุดดู ทั้งที่ไม่ได้รู้สึกว่าชอบเป็นพิเศษ

– เศร้า โล่ง หนักในอก ทั้งที่ยังอธิบายไม่ได้ว่ามันเกี่ยวกับอะไร

– หงุดหงิด อยากแย้ง อยากปฏิเสธ โดยไม่รู้ว่ากำลังปกป้องอะไร

ถ้าสังเกตว่ามีอะไรบางอย่างในตัวเราขยับขึ้นมาเอง แล้วตามมาด้วยอารมณ์ ไม่ว่าจะบวก ลบโดยที่เหตุผลยังอธิบายไม่ทัน นั่นพอแล้วค่ะที่จะบอกว่าจิตไร้สำนึกได้เริ่มทำงานไปก่อนหน้านั้น

ภาพหนึ่งภาพ ไม่ได้ถูกออกแบบมาให้ทุกคนรู้สึกเหมือนกัน

สัญลักษณ์ไม่ใช่ป้ายไฟแดง ไฟเขียว ที่ถูกสอนให้เข้าใจตรงกันทั้งสังคม

สัญลักษณ์ทำงานต่างออกไป มันไม่ได้สื่อความหมายเดียว แต่มันปลุกประสบการณ์ภายในของแต่ละคนขึ้นมา

สัญลักษณ์เดียวกัน อาจทำให้ใครบางคนรู้สึกปลอดภัย ในขณะที่อีกคนรู้สึกอึดอัด และบางคนอาจไม่รู้สึกอะไรเลย

ทั้งหมดนี้ไม่ผิด เพราะการทำงานของสัญลักษณ์ ต้องอาศัยพื้นเดิมของแต่ละคน

บลูมีหน้าที่แค่วางเจตนาในภาพ ไม่ได้เป็นผู้ที่เข้าไปทำงานร่วมกับภาพนั้น

การทำงานจึงเป็นเรื่องของคนหนึ่งคน กับภาพหนึ่งภาพ และกระบวนการนั้นไม่เกี่ยวกับตัวกลาง (บลู) เลย

บลูไม่เชียร์ ไม่เทียบ ไม่บอกว่าภาพไหนดีกว่า

หน้าที่ของบลูมีเพียงการเปิดพื้นที่ให้ภาพได้ไปเจอกับเจ้าของที่สั่นพ้องกับมันจริง ๆ เท่านั้น

ถ้าเกิดผัสสะแล้วไม่เกิดการตอบสนอง นั่นไม่ได้แปลว่าภาพนี้ไม่ดี

และถ้าเกิด resonance ขึ้นมา นั่นก็ไม่ได้แปลว่าภาพนี้เหมาะกับทุกคน

ภาพทำงานผ่านความซื่อสัตย์ของเราที่มีต่อจิตไร้สำนึกของตัวเอง (1-1)

ถ้าแค่เชื่อทุกคำโดยไม่ถามจิตตัวเองสักครั้ง โลกนี้ก็คงไม่ต้องมีการค้นหาอะไรอีก

เราคงรวย ดัง เป็นที่รักกันทั้งประเทศไปนานแล้ว

🪞ลำดับชั้นการทำงานของภาพและสัญลักษณ์

เวลาที่คนทำงานกับภาพหรือสัญลักษณ์ มักจะมีคำสองคำถูกพูดถึงเสมอ คือ Resonance และ Synchronization

สองอย่างนี้ ไม่ใช่สิ่งเดียวกัน และไม่ได้เกิดพร้อมกัน แต่ทำงานเป็นลำดับขั้น ...เรื่องนี้ยาวมาก สั้นๆ คือ

1.การสั่นพ้อง (การตอบสนองโลกภายใน/เกิดในระดับปัจเจกเพราะต้นทุนภายในแต่ละคนไม่เหมือนกัน) เป็นด่านแรกๆ ที่เกิดขึ้นก่อน

2.ส่วนซิงโคร (สะท้อนออกสู่โลกภายนอก/เกิดในระดับวัตถุวิสัย) เป็นผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นตามมา

🪞กลไกการทำงานของภาพ (Archetypal Mechanism)

เราไม่ได้รอรับพรหรือเศษทานจากฟ้า เทพเจ้า หรือความเชื่อปรัมปราใด ๆ สิ่งที่เปลี่ยนชีวิตได้จริง คือ Archetype ภายในตัวเราเองนั่นแหละที่ถูกปลุกให้ตื่นขึ้น

หลายคนคุ้นเคยกับภาพจำว่า การเปลี่ยนชีวิต คือการไปขอพร มีผู้ใหญ่ พระ เทพ หรือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ สวด พูด หรือมอบบางอย่างให้จากภายนอก เหมือนเราเป็นผู้รอรับ และพลังเป็นสิ่งที่ถูกให้มา

แต่การทำงานของภาพในแนวทางนี้ไม่ใช่แบบนั้น

เทพ พลัง หรือสัญลักษณ์ต่าง ๆ ไม่ได้ทำหน้าที่เป็นผู้ให้พร และไม่ได้เข้ามาเปลี่ยนชีวิตเราแทน แต่ทำหน้าที่เป็นภาพแทนหรือ กระจกสะท้อนของบางส่วนในจิตใจเราเอง

ดังั้น Symbolism, Imagery, พิธีกรรม, ความเชื่อ, ความฝัน และศิลปะ จึงไม่ได้ส่งพลังเข้ามาจากภายนอก แต่ทำหน้าที่ กระตุ้น รวบรวม และจัดระเบียบพลังงานทางจิต (Psychic Energy)ที่มีอยู่แล้วในตัวเรา เพื่อดึงเอาพลังที่ซ่อนอยู่ภายใน (Inner Power) หรือส่วนที่ถูกกดทับ มองไม่เห็น หรือไม่กล้าใช้ (Shadow) ให้สามารถปรากฏขึ้นมารับรู้ได้

เมื่อจิตไร้สำนึกรับรู้ภาพนั้น Archetype ภายในที่สอดคล้องจะถูกปลุกให้ตื่น และเมื่อ Archetype ถูก Activate

การรับรู้ การตัดสินใจ และพฤติกรรมภายนอกจะค่อย ๆ เปลี่ยน

การเปลี่ยนแปลงภายในนี้เองที่ทำให้สถานการณ์ ผู้คน และโอกาสในโลกจริงเริ่มเคลื่อนตัวตาม ไม่ใช่เพราะมีใครให้พลัง แต่เพราะเรากลายเป็นคนที่พร้อมจะถือพลังนั้น

พลังงานจึงไม่ใช่สิ่งที่ต้องขอ.. โลกวัตถุจึงไม่ใช่ของขวัญจากฟ้า.. แต่คือผลลัพธ์ของจิตที่พร้อมเป็น

ดังนั้นครั้งต่อไปที่เรามองภาพหรือไหว้สิ่งศักดิ์สิทธิ์ ลองเปลี่ยนบทสนทนาในใจจาก

ขอให้ท่านช่วยลูกช้างด้วย..

เป็น

ขอให้พลังนี้ตื่นขึ้นในตัวฉัน ทำให้ฉันพร้อมดึงดูดสิ่งที่สอดคล้องกับมัน ผู้คนที่ใช่ สถานการณ์ที่เหมาะสม และโอกาสต่าง ๆ เข้ามาเรียงตัวตรงหน้าฉันพอดี..เป็นต้น

นี่คือการ Taking Ownership หรือการยึดอำนาจคืนมาที่ตัวเอง พลังงานจะเปลี่ยนจากผู้ถูกกระทำ (Victim) เป็นผู้สร้าง (Creator) ทันทีที่พูดจบค่ะ..

---

บทที่ 1:

ลองจินตนาการถึงต้นไม้ใหญ่ที่ถูกเลี้ยงไว้ในกระถางเล็กๆ นะคะ รากของมันขดไปขดมา พยายามหาอาหาร แต่มันโตไปกว่านี้ไม่ได้แล้ว ถ้ามันอยากจะโตเป็นต้นไม้ใหญ่ที่แผ่กิ่งก้านสาขา มันต้องทำยังไงคะ? ...ใช่ค่ะ มันต้องระเบิดกระถาง นั้นทิ้ง

เวลาเราพูดว่าฉันอยากเปลี่ยนงานนะ แต่เศรษฐกิจมันแย่ หรือฉันอยากมีความรักที่ดีนะ แต่ฉันคงแก่เกินไปแล้ว ... สิ่งที่อยู่หน้าคำว่า-แต่-มันถูกลบทิ้งไปหมดเลยค่ะ เราใช้ตรรกะ(ปลอมๆ) มาฆ่าความปรารถนาของตัวเองทิ้ง พระพรหมจะไม่ยอมให้เราใช้ข้ออ้างพวกนั้นอีกต่อไป ท่านคือตัวแทนของการตื่นรู้และการลิขิตชีวิต พระองค์ไม่ได้สู้รบกับความมืด แต่พระองค์แค่เปิดไฟ... และเมื่อแสงสว่างส่องเข้ามา ความมืดก็หายไปเอง

พระพรหม คือสัญลักษณ์ของพลังงานนั้น พลังงานของผู้สร้าง (The Creator) เมื่อไหร่ก็ตามที่ Archetype นี้ถูกปลุกขึ้นมาในจิตใจของเรา สิ่งแรกที่มันจะทำคือ มันจะลบคำว่า -แต่- ออกจากชีวิตเราค่ะ

พลังงานของพระพรหมไม่ใช่พลังงานของการต่อสู้ฟาดฟัน (แบบพระศิวะ) หรือการรักษาสมดุลแบบประนีประนอม (แบบพระนารายณ์) แต่มันคือพลังงานของ Absolute Genesis การลิขิตชีวิต กำหนดกรอบของความเป็นจริงขึ้นมาใหม่หมดเลย ดังนั้นคนที่ถูกดึงดูดด้วยภาพนี้ ลึกๆ แล้วเราเหนื่อยกับการเป็นผู้เล่น ในเกมที่คนอื่นตั้งกฎกติกาไว้ และจิตไร้สำนึกกำลังบอกว่าถึงเวลาที่เราต้องเป็นคนเขียนกระดานนี้เองแล้ว (เป็นเหตุที่เรามักเห็นว่าทำไมผู้บริหารธุรกิจในสเกลขนาดใหญ่มักทำงานกับ Archetype นี้ เพราะเส้นทางของพวกเขามันไม่มีคำว่าปลอดภัยดี ไม่มีคำว่าคาดเดาได้ สิ่งนี้แลกมากับการที่พวกเขาได้เป็นผู้เล่นที่กำหนดทิศทางเอง)

ส่วนหงส์ (Hamsa) ในทางสัญลักษณ์วิทยา (Semiotics) และตำนาน คือพาหนะที่ทรงพลังที่สุดในแง่ของสติปัญญา หงส์มีสัญชาตญาณพิเศษที่เรียกว่าการแยกน้ำออกจากนม มันสะท้อนถึงปัญญาญาณที่สามารถแยกแยะความจริงออกจากภาพลวงตาได้อย่างหมดจด นอกจากนี้ธรรมชาติของหงส์คือการลอยอยู่เหนือน้ำ แต่น้ำไม่อาจเกาะติดขนของมันได้ นี่คือการสะท้อนถึงสภาวะของ Brahman (พรหมัน) หรือสัจธรรมสูงสุด ที่อยู่ในโลกวุ่นวาย แต่อารมณ์ ความคาดหวัง และบาดแผลของโลก ไม่อาจเกาะกินจิตใจได้

เมื่อสองสิ่งนี้มารวมกัน พลังงานของภาพนี้จึงเป็นการดึงเอาศักยภาพของความสำเร็จที่สง่างามออกมา ไม่ใช่การตะเกียกตะกายปีนป่าย แต่เป็นการลอยตัวขึ้นเหนือปัญหาอย่างรวดเร็ว พร้อมกับดึงดูดพลังงานของความเมตตา เพราะคนที่อยู่เหนือความขัดแย้งและเต็มไปด้วยอำนาจในการกำหนดชีวิตตัวเอง มักจะมีเสน่ห์ดึงดูดที่ทำให้คนรอบข้างอยากเข้ามาสนับสนุนเองโดยธรรมชาติอยู่แล้วค่ะ

---

บทที่ 2:

ARCHETYPE พระพรหมทรงหงส์ = The Sovereign Creator (ผู้ลิขิตความจริง) / The Unattached Witness (ผู้รู้แจ้งที่ไม่ยึดติด) ทุบโครงสร้างชีวิตที่ตัน แล้วเขียนบริบทใหม่ขึ้นมาทั้งหมด ดึงปัญญาญาณในการแยกแยะคนและโอกาส และสร้างเสน่ห์เมตตาที่เกิดจากการเห็นคุณค่าในตัวเองอย่างสมบูรณ์แบบ

สรุปพลังงานที่ภาพจะสะท้อนออก (Synchronization สนามของความเป็นไปได้ที่ภาพนี้จะไป Resonance จนเกิดเหตุการณ์จริงค่ะ)

-Visibility เช่นเดียวกับสี่พักตร์ของพระพรหม การถูกมองเห็นในแสงที่ใช่ ไม่ได้เด่นจนเป็นเป้า แต่เด่นจนต้องถูกเลือกให้รับหน้าที่สำคัญ ผลงานที่ไม่เคยมีใครเห็น จู่ๆ ก็โดดเด่นขึ้นมา ตัวตนของเราจะส่องประกายในสายตาของคนที่มีอำนาจตัดสินใจ

-Absolute Genesis พลังในการเริ่มต้นใหม่แบบถอนรากถอนโคน ล้างไพ่กระดานเดิมที่ทำให้เราเจ็บปวด

-Magnetic Reverence เมตตามหานิยมที่ไม่ได้มาจากการลดตัวไปเอาใจใคร ไม่ใช่การตะโกนเรียกร้อง ไม่ต้องพยายามพิสูจน์ แต่มาจากการยืนอยู่ในจุดที่ทรงพลังจนคนต้องเกรงใจและอยากช่วยเหลือ

-Rapid Elevation การยกระดับสถานะทางการงาน การเงิน อย่างก้าวกระโดดและรวดเร็ว งานที่รอคอยจะถูกตอบกลับ เหตุการณ์ในชีวิตจะเคลื่อนตัวเร็วขึ้น

-Right Place, Right Moment การอยู่ถูกที่ในเวลาที่ใช่ จังหวะชีวิตจะแม่นยำขึ้น การตัดสินใจลงทุน เลือกลูกค้า หรือรับงาน จะเกิดในจังหวะที่ให้ผลตอบแทนสูงสุดพอดี

-Agency ออกจากบทบาทคนถูกเลือก สู่คนที่เลือกชีวิตตัวเองได้ จบสภาวะเบี้ยล่าง สู่ความเท่าเทียมในทุกความสัมพันธ์

ข้อควรระวัง:

-ถ้าความสำเร็จเก่าของเราสร้างมาจากการยอมเป็นเบี้ยล่าง ได้หน้าจากการทำงานร่วมกับคนอื่น ขโมยผลงานชาวบ้าน ความสำเร็จเก่าใดๆ ที่ไม่ได้มาจากตัวเอง พลังงานนี้จะทุบมันทิ้ง เพื่อบังคับให้เรายืนด้วยขาตัวเองให้ได้ สิ่งนี้ไม่ได้เหมาะกับคนที่อยากเป็นเหยื่อตลอดไป ถ้าเรายังได้ประโยชน์จากความน่าสงสาร ภาพนี้จะทำให้เรารู้สึกอึดอัด เพราะมันเรียกร้องให้เรารับผิดชอบชีวิตตัวเอง

-บทสรุปของบางเรื่องอาจไม่ได้เป็นอย่างที่เราอยากได้ (Ego desires) แต่จะเป็นสิ่งที่ดีที่สุดต่อเส้นทางชีวิตรวมของเราเอง (Self Alignment) ปล่อยให้สถานการณ์มันจัดเรียงไป อย่ารีบกระโดดคว้าอะไรด้วยความกลัว

• ทำไมโครงสร้างโลกต้องการให้บางคนถือความทุกข์แทนคนอื่นตลอดเวลา?

• ทำไมโลกต้องมีนักจิตวิทยาบำบัด?

• ทำไมอาชีพคนรับฟังความทุกข์ถึงกลายเป็นสิ่งที่โลกขาดไม่ได้?

• ทำไมมนุษย์ถึงสร้างระบบที่ทำให้แต่ละคนโดดเดี่ยวจนต้องจ่ายเงินเพื่อให้มีใครฟัง?

• ตกลงอาการซึมเศร้า เครียด โดดเดี่ยวบลาๆ มันเป็นความพังของสารเคมีในสมองเราคนเดียวจริงๆ หรือว่าสังคมมันพังแล้วจนบีบให้เราต้องบ้า แล้วค่อยโยนความผิดว่าเราป่วยเองกันแน่?

ถ้าเราเป็นหมา เราอาจจะเงยหน้าขึ้นแล้วเห็นมนุษย์นั่งหันหน้าหากัน คนหนึ่งพูดถึงความทุกข์ อีกคนฟังอย่างตั้งใจ แลกเงินกัน แล้วเรียกสิ่งนี้ว่าวิชาชีพ

คนทั่วไปมักคิดว่า

…อ๋อ ที่นักจิตบำบัดเยอะขึ้น เพราะยุคนี้คนเป็นซึมเศร้ากันเยอะขึ้นไง สังคมเราเลยเจริญขึ้นที่ใส่ใจเรื่อง Mental Health

คำตอบจากมุมมองหมาคือ

…มนุษย์ยุคไหนก็เศร้าและบ้าพอกันแหละงั้บนุด 555555 แต่ที่ต้องมีอาชีพนี้ เพราะโลกยุคนี้ไม่อนุญาตให้คนใช้เวลากับความเศร้าต่างหาก ทุกอย่างต้องรีบแก้ รีบมูฟออน ระบบเลยต้องจ้างคนมารับเหมาถือความทุกข์แทน (Outsource) เพื่อให้คนอื่นไปทำมาหากินต่องัยย

ระบบที่พวกเธอ (มนุษย์) อยู่มันทำให้ผู้คนแตกสลายและโดดเดี่ยว (Atomized) เธอๆ อยู่คอนโดห้องติดกันแต่ไม่รู้จักกัน เธอทำงานหามรุ่งหามค่ำจนไม่มีเวลาฟังเพื่อนบ่น พอเธอไม่มีเครือข่ายความสัมพันธ์รองรับ สิ่งที่ตามมาคืออะไรงั้บ? ความเข้าอกเข้าใจ (Empathy) เลยกลายเป็นสินค้าที่เธอต้องเอาเงินไปซื้อมา (แถมยกยอปอปั้นเป็น 1 ในสกิลอีก …โว้ยยยย 5555)

จากนั้นน้องหมาก็สะบัดตูดหนีไปหาปู่คาร์ล มาร์กซ์

ทีนี้ลองจินตนาการคาร์ล มาร์กซ์ ที่กำลังยืนกำหมัดชี้หน้าด่าระบบทุนนิยมว่า

…พวกแกรีดไถเวลาชีวิตคน จนพวกเขาไม่มีเพื่อน แล้วแกก็เอาความเห็นอกเห็นใจมาแพ็กใส่กล่องติดป้ายราคาขายชั่วโมงละ 2,000 บาทหน้าตาเฉย! ไอ้ชาตหมา!

ส่วนนายทุนก็จะดูดบุหรี่ไฟฟ้า ยักไหล่แล้วตอบว่า

….อ้าว ก็ Demand มันมี ฉันก็แค่สร้าง Supply มาตอบสนองไหมละ? วิน-วินไงมาร์กซ์

ทำไมมันถึงแปลก? ทำไมน้องหมาและปู่คาร์ล มาร์กซ์ถึงหัวเสีย?

เราลองคิดดูนะคะ ในโลกธรรมชาติ การปลอบโยน การเลียแผลให้กัน มันคือสัญชาตญาณพื้นฐานของฝูง แต่ในโลกมนุษย์ เรากลับเอากระดาษ (เงิน) มายื่นให้อีกคน เพื่อแลกกับการที่เขาจะพยักหน้าแล้วบอกว่า “หมอเข้าใจค่ะ…” 55555 บลูมองว่ากระบวนการนี้มันโคตรจะ Abstract และฝืนธรรมชาติสุดๆ พอมองจากคนนอก (หมา) มันเลยดูเป็นตลกร้ายที่สะท้อนความวิปริตของสังคมมนุษย์ยุคใหม่ค่ะ

แต่นะคะ…ในความประหลาดนี้ไม่ได้เกิดจากมนุษย์เศร้าเพียงอย่างเดียว มันเกิดจากมนุษย์แยกตัวออกจากโครงสร้างชุมชนดั้งเดิม เพราะก่อนจะมีนักจิตบำบัด เวลาใครสักคนอกหัก บ้านไฟไหม้ หรือเครียดจนสติแตก มนุษย์มีชุมชน มีหมอผี มีผู้อาวุโส มีพิธีกรรม มีศาสนา มีการรำผีฟ้า มีงานบุญ มีการไปวัด มีเผ่า ความทุกข์จึงถูกแบกร่วมกันในสนามสัญลักษณ์เดียวกัน

สิ่งเหล่านี้ในทางมานุษยวิทยา มันไม่ใช่แค่เรื่องงมงายนะ แต่มันคือตาข่ายรองรับทางจิตใจที่คนทั้งเผ่ามีร่วมกัน (Shared Symbolic Order) ความทุกข์ของนาย ก. จะกลายเป็นวาระของหมู่บ้าน ทุกคนช่วยกันแบกรับผ่านพิธีกรรม ความบ้าไม่ได้ถูกทำให้เป็นความผิดปกติของปัจเจก แต่เป็นสัญญาณของบางอย่างในเผ่า

แต่พอยุคใหม่ เราทิ้งโครงสร้างเผ่า เรากลายเป็นปัจเจกชน (Individualism) ที่เป็นอิสระ เราไม่มีหมอผี ไม่มีเผ่าให้พึ่งพิงอีกแล้ว บลูเลยสรุปว่า ที่เราต้องพึ่งนักจิตบำบัด ไม่ใช่เพราะเราเศร้ากว่าคนยุคก่อน แต่เพราะเราไม่มีตาข่ายของชุมชนมารองรับเวลาเราร่วงหล่นอีกต่อไป เราเลยต้องแบกมันไว้คนเดียว จนหลังหัก แล้วก็ต้องไปจ้างนักจิตบำบัดมาช่วยแบกค่ะ

บางคนมองว่าการรำผีฟ้า หรือพิธีกรรมไล่ผีของคนโบราณ คือความโง่ ไร้การศึกษา สู้การทำจิตบำบัดแผนปัจจุบันไม่ได้
…แต่นะคะสาว…ในเชิงโครงสร้างหน้าที่หมอผีกับนักจิตบำบัดกำลังทำหน้าที่แบบเดียวกันเป๊ะค่ะ (อห!) นั่นคือการจัดระเบียบความปั่นป่วนทางจิตใจให้เข้าที่เข้าทาง หมอผีใช้เครื่องมือคือความเชื่อของเผ่า ส่วนนักจิตบำบัดใช้เครื่องมือคือทฤษฎีทางวิทยาศาสตร์ แค่เปลี่ยนชุดคำอธิบาย แต่จุดประสงค์คือการเยียวยาเหมือนกันค่ะ

ซึ่งในอดีต เวลาใครสักคนมีอาการบ้า (เช่น พูดคนเดียว กรีดร้อง หรือเห็นภาพหลอน) ชุมชนไม่ได้มองว่าคนๆ นี้สมองพัง แต่มองว่าเขาอาจจะกำลังสื่อสารกับสิ่งศักดิ์สิทธิ์ หรือเป็นสัญญาณเตือนว่าเผ่าของเรากำลังมีเรื่องผิดปกติเกิดขึ้นนะ ผีสางกำลังโกรธหรือเปล่า? ความบ้าจึงกลายเป็นเรื่องของส่วนรวม

แต่ในยุคปัจจุบันล่ะคะ? ทุนนิยมและการแพทย์สมัยใหม่ได้ทำการตีกรอบความบ้าใหม่ โดยจับมันยัดใส่หัวของคนๆ เดียว แล้วตีตราว่าแกนั่นแหละที่ป่วย สมองแกนั่นแหละมีปัญหา สารเคมีแกนั่นแหละไม่สมดุล เอ้า เอายาไปแดกซะ แล้วจ่ายมา 2000…การทำแบบนี้คือการลอยแพบุคคล และปัดความรับผิดชอบของสังคมทิ้งไปอย่างแนบเนียนค่ะ สังคมที่กดขี่รอดตัวไป ส่วนคนที่ทนรับความกดขี่ไม่ไหวกลายเป็นผู้ป่วยทางจิตแทน

ถ้าฟูโกต์ได้ยินคงถีบประตูโลง แล้วตะโกนอัดหน้าพร้อมดีดนิ้วใส่หมอว่า

…ตื่นหมอตื่น! สังคมที่บีบให้คนทำงานวันละ 12 ชั่วโมง จ่ายค่าแรงขั้นต่ำ แล้วปล่อยให้เขาต้องนั่งรถเมล์เน่าๆ กลับบ้านต่างหากที่ป่วย! แกแค่เอาคำว่าโรคซึมเศร้ามาแปะป้ายใส่คนพวกนี้ เพื่อที่รัฐบาลและกลุ่มทุนจะได้ไม่ต้องรับผิดชอบเปลี่ยนโครงสร้างสังคมไงล่ะโว้ยยยย!

ที่บลูเขียนนี้ บลูไม่ได้แอนตี้นักจิตวิทยาบำบัด (ทุกคน) นะคะ (พวกเขากำลังทำหน้าที่ซับน้ำตาให้พวกเราในระบบที่บัดซบนี้ ซึ่งเหนื่อยมาก) แต่บลูอยากชวนพวกเราตั้งคำถามให้ลึกลงไปว่า

ทำไมเราถึงยอมรับให้โครงสร้างสังคมที่ทำให้มนุษย์แตกสลายกลายเป็นเรื่องปกติ? แล้วปล่อยให้การเยียวยา กลายเป็นภาระส่วนตัวที่เราต้องดิ้นรนหาเงินไปจ่ายเพื่อซื้อมันมา? ทำไม?

โอเคค่ะ บลูพาทุกคนไปตั้งคำถามว่าทำไมโลกนี้ถึงต้องมีนักจิตวิทยาบำบัด? จนหลายคนตอนนี้น่าจะเริ่มเหวอไปแล้วว่า เอ๊ะ หรือว่าเรากำลังจ่ายเงินซื้อเพื่อนทิพย์ในระบบทุนนิยมกันแน่นะ 5555 อุ๊ย อุ้ป อ้าว

ทีนี้บลูจะพามาดูภาคกำเนิด เราจะมาแกะรอยประวัติศาสตร์กันว่า แล้วไอ้ระบบที่จับมนุษย์มานั่งเล่าความทุกข์ให้หมอฟังเนี่ย มันเริ่มประกอบร่างขึ้นมาได้ยังไง?

เราต้องเข้าใจบริบทโลกก่อนค่ะว่า ในยุคกลาง (Middle Ages) ถ้าเราเดินพูดคนเดียว หรือมีอาการซึมเศร้า สังคมจะมองว่าเราถูกผีเข้าหรือทำบาป อำนาจในการจัดการคนบ้าจึงตกเป็นของศาสนจักร (บาทหลวง/การไล่ผี) แต่พอยุคสมัยเปลี่ยนไป โลกเข้าสู่ยุควิทยาศาสตร์และทุนนิยม อำนาจของพระก็เริ่มเสื่อมลง… คำถามคือ แล้วใครจะมารับช่วงต่อในการจัดการคนบ้าพวกนี้ล่ะ?

คำตอบคือรัฐชาติ และการแพทย์ค่ะ

จุดเปลี่ยนใหญ่ ๆ เกิดในยุโรปศตวรรษที่ 19 (รวบตึงการปฏิวัติอุตสาหกรรมและการเกิดรัฐสมัยใหม่ (Modern State) ไว้ด้วยกัน) ลองนึกภาพตามนะคะ พอมีโรงงานอุตสาหกรรม คนก็ทิ้งทุ่งนาอพยพเข้ามาอยู่ในเมืองหลวง (เมืองขยาย) ครอบครัวใหญ่ที่เคยมีปู่ย่าตายายคอยเลี้ยงหลานก็แตกสลาย กลายเป็นแค่พ่อแม่ลูก (ครอบครัวแตกเป็นหน่วยย่อย) ชีวิตต้องรีบตื่นไปตอกบัตรให้ทัน (เร่งความเร็วชีวิต) แถมคนก็เริ่มเลิกเชื่อเรื่องพระเจ้า (ศาสนาเสื่อมอำนาจ)

ทีนี้ พอมันไม่มีศาสนา ไม่มีชุมชนคอยดูแลกันเอง แล้วถ้าเกิดมีคนในเมืองบ้าหรือ ทำงานไม่ไหวขึ้นมาล่ะ จะทำยังไง?
บลูขออัญเชิญฟูโกต์ (Michel Foucault) มาอธิบายเรื่องชีวอำนาจ (Biopolitics) ค่ะ

…ฟูโกต์บอกว่ารัฐชาติสมัยใหม่มองประชาชนไม่ใช่คน แต่เป็นทรัพยากร/ฟันเฟือง ถ้าร่างกายพลเมืองป่วย หรือจิตใจผิดปกติ ฟันเฟืองก็พัง โรงงานก็ผลิตของไม่ได้ ภาษีก็เก็บไม่ได้ ดังนั้น รัฐจึงต้องสร้างสถาบันขึ้นมาซ่อม และจัดการฟันเฟืองที่ชำรุดเหล่านี้… และปิ๊ง สถาบันนั้นก็คือจิตเวชสมัยใหม่นั่นเองค่ะ

ถ้าจะหาจุดกำเนิดเชิงสถาบันจริง ๆ คงต้องย้อนกลับไปที่ Philippe Pinel ในช่วงการปฏิวัติฝรั่งเศส เขาปลดโซ่ตรวนคนไข้ในโรงพยาบาลจิตเวช นี่เป็นสัญลักษณ์ว่าความบ้าเริ่มถูกทำให้เป็นวัตถุทางการแพทย์

แต่เดี๋ยววว Philippe Pinel คือใคร ปิแนลคือคุณหมอชาวฝรั่งเศสที่ถูกยกย่องให้เป็น บิดาแห่งจิตเวชศาสตร์ยุคใหม่ค่ะ วีรกรรมของเขาคือการเดินเข้าไปในโรงพยาบาลบ้า (ที่ตอนนั้นสภาพเหมือนคุก ขังคนบ้ารวมกับอาชญากร) แล้วสั่งให้ปลดโซ่ตรวน คนบ้าออกให้หมด โดยบอกว่าคนพวกนี้ไม่ใช่สัตว์ร้ายนะ เขาคือผู้ป่วยที่ต้องได้รับการรักษา

คนทั่วไปและประวัติศาสตร์กระแสหลักมักบอกว่า

…โอ้โห คุณหมอปิแนลเป็นพ่อพระจังเลย การปลดโซ่ตรวนคือการคืนอิสรภาพและสิทธิมนุษยชนให้คนบ้า สังคมเราเจริญแล้ว เย่ๆๆๆ

แต่ฟูโกต์จะเดินมาตบหน้าเราแล้วบอกว่า

ตื่นค่ะ อด! ปิแนลไม่ได้คืนอิสรภาพให้ใครเลย คำว่าความบ้าแค่ถูกทำให้เป็นวัตถุทางการแพทย์ (Medicalization) หมายความว่า ปิแนลเปลี่ยนสถานะคนบ้าจาก นักโทษให้กลายเป็นคนไข้ พอเป็นคนไข้ พวกเขาก็ถูกหมอจับจ้อง (Clinical Gaze) ถูกจดบันทึกพฤติกรรม ถูกตีตราด้วยชื่อโรค หมอกลายเป็นผู้มีอำนาจชี้ขาดว่าใครปกติหรือผิดปกติ นี่ไม่ใช่การปลดแอกค่ะ มันคือการสร้างระบบควบคุมแบบใหม่ที่เนียนกว่าเดิม โหดกว่าเดิม เพราะมันเข้ามาควบคุมถึงระดับกลไกความคิด

ต่อมาคือ Sigmund Freud เขาเอาความทุกข์ออกจากกรอบบาปทางศาสนา และวางมันไว้ในโครงสร้างจิตไร้สำนึก ตั้งแต่ตรงนั้น การนั่งพูดกับใครสักคนจึงไม่ใช่พิธีกรรมแต่มันกลายเป็นเทคนิค

ก่อนหน้าฟรอยด์ ถ้าเรามีความคิดวิตถาร มีความทุกข์ หรือเกลียดพ่อแม่ตัวเอง เราจะรู้สึกว่าฉันทำบาป ฉันโดนซาตานครอบงำ แล้วเราก็ต้องเดินเข้าโบสถ์ ไปสารภาพบาปกับบาทหลวง (นี่คือพิธีกรรม)

แต่ฟรอยด์มาถึง เขาบอกว่า

…โนๆๆ มันไม่มีหรอกซาตานหรือบาปบุญน่ะ ไอ้ความรู้สึกผิดปกติพวกนี้ มันมาจากสิ่งที่เรียกว่าจิตไร้สำนึก (Unconscious) ต่างหาก มันคือปมในวัยเด็ก ความต้องการทางเพศที่ถูกกดทับไว้

บลูชี้ให้เห็นว่า ฟรอยด์เป็นคนดึงเอาความทุกข์ของมนุษย์ ออกจากอาณาจักรของ ศาสนา (เรื่องลี้ลับ/ศีลธรรม) มาวางไว้บนโต๊ะของวิทยาศาสตร์/การแพทย์ (โครงสร้างจิตใจ)

พอเป็นแบบนี้ การที่คนสองคนมานั่งคุยกัน (หมอกับคนไข้) มันเลยไม่ใช่การสารภาพบาปเพื่อรอพระเจ้าให้อภัยอีกต่อไป แต่มันถูกยกระดับให้กลายเป็นเทคนิคที่มีขั้นตอน มีทฤษฎีรองรับ และแน่นอน… มีการคิดเงินเป็นรายชั่วโมง

เอาล่ะค่ะ ให้ภาพนี้เกิดขึ้นในหัวเรา
บาทหลวงยุคกลาง…ลูกเอ๋ย จงมาสารภาพบาป พระบิดาจะอภัยให้เจ้า
ฟรอยด์คีบซิการ์พ่นควันปุ๊ยๆ แทรกขึ้นมา…ไร้สาระ ไอ้ลุง ที่เขาคิดอกุศลเพราะเขาเข้าสู่ช่วงปมอิดิปัส ตอนอายุ 3 ขวบต่างหาก มานี่ลูก มานอนบนโซฟาหมอ เล่าความฝันมา แล้วจ่ายมา 100 ดอลลาร์

จังหวะนั้นเอง ฟูโกต์ (ผู้มาเพื่อทุบทุกคน) ก็เดินมาปัดซิการ์ฟรอยด์ทิ้ง แล้วตะโกนว่า

…ตื่นลุงฟรอยด์! แกก็แค่ลอกเลียนแบบตู้สารภาพบาปของศาสนาคริสต์มาดัดแปลงนั่นแหละ แกแค่เปลี่ยนสรรพนามจากซาตานเป็นจิตไร้สำนึกเปลี่ยนจาก บาทหลวงเป็นนักจิตวิเคราะห์ สุดท้ายมันก็คือกลไกแห่งอำนาจที่รีดเค้นความลับออกจากปากมนุษย์ เพื่อเอามาตีกรอบ ควบคุม และทำให้พวกเขาเชื่องอยู่ดีแหละโว้ยย

เห็นไหมคะ ว่าความบ้าหรือความทุกข์ของมนุษย์ มันไม่ได้มีความหมายตายตัวในตัวมันเองหรอกค่ะ แต่มันถูกอำนาจของแต่ละยุคสมัยปั้นแต่งให้เป็นไปตามที่ระบบต้องการ

ยุคศาสนา ความทุกข์ = บาป (ต้องสารภาพ)
ยุคทุนนิยม/รัฐชาติ ความบ้า = อาการป่วยของฟันเฟือง (ต้องรักษาให้กลับไปทำงาน)

นักจิตวิทยา หรือจิตแพทย์ที่เราไปหาทุกวันนี้ จึงไม่ได้เกิดขึ้นลอยๆ เพราะความรักเพื่อนมนุษย์ แต่พวกเขาคือผลผลิตทางประวัติศาสตร์ที่เข้ามารับช่วงต่อจากบาทหลวงและหมอผี เพื่อทำให้เราปกติพอที่จะมีชีวิตรอด(และทำงานงกๆ)ต่อไปได้ค่ะ

ก่อนหน้านี้ บลูพาพวกเราไปสับเละเลยว่านักจิตบำบัดคือเครื่องมือของทุนนิยม เป็นช่างซ่อมฟันเฟืองใช่ไหมคะ? แต่ในท่อนนี้ บลูจะพาพวกเราสับสวิตช์พลิกเหรียญอีกด้าน แล้วสวมแว่นตาของจิตวิเคราะห์ (Psychoanalysis) และปรัชญาอัตถิภาวนิยม (Existentialism) มาเถียงกับตัวเองค่ะ

เรากำลังจะเดินเข้าไปในพื้นที่ที่ลึกกว่าโครงสร้างสังคม มันคือความพังในระดับโครงสร้างจิตใจมนุษย์ บลูจะชี้ให้เห็นว่า ต่อให้เราทำลายทุนนิยมทิ้งไปได้ มนุษย์ก็ยังคงจะเจ็บปวดอยู่ดี… เพราะอะไร? มาค่ะ มาตบตีกันทีละบรรทัดเลย

จากที่เราสรุปกันไปว่าอย่าโลกสวยคิดว่าจิตเวชเกิดมาเพราะความใจบุญล้วนๆ แต่รัฐและระบบทุนนิยมต้องการคนที่ Productive (ทำงานได้) และ Rational (มีเหตุผล/ไม่ทำตัววุ่นวาย)

สมมติมีคนหนึ่งอกหัก ร้องไห้ฟูมฟายไม่ยอมไปทำงานเป็นเดือน ระบบจะมองว่าคนๆ นี้กำลังเบี่ยงเบน (Deviant) ไปจากหน้าที่พลเมืองที่ดี สิ่งที่ระบบทำคือ ส่งคนนี้ไปหานักจิตบำบัดหรือจิตแพทย์ เพื่อทำการวิเคราะห์และวินิจฉัย (อ๋อ คุณเป็นภาวะซึมเศร้านะ เอาหลักการจัดการอารมณ์ไปใช้ เอายาไปกิน) ทั้งหมดนี้ก็เพื่อดัดพฤติกรรมคนๆ นั้นให้เข้าโครง (กลับมาเป็นฟันเฟืองที่ทำงานต่อได้) นั่นเองค่ะ

แต่ในมุมนี้ นักบำบัดคือส่วนหนึ่งของเครื่องจักรจัดการความทุกข์ แต่ถ้ามองอีกมุมหนึ่ง มนุษย์เป็นสัตว์ที่มี self-reflexivity เรารู้ว่าเราจะตาย เรารู้ว่าเราถูกทอดทิ้ง เรารู้ว่าเราไม่มีความหมายตายตัว

โอเค ถ้ายอมรับว่านักบำบัดเป็นแค่กลไกของทุนนิยม… แล้วทำไมมนุษย์ถึงยังเจ็บปวดลึกซึ้งขนาดนั้นล่ะ?

ตรงนี้บลูหยิบคำว่า Self-reflexivity (การสะท้อนคิดถึงตัวเอง) มาใช้ มันคือคำสาปของการเป็นมนุษย์ค่ะ หมาแมวมันหิว มันกิน มันสืบพันธุ์ แล้วมันก็นอน แต่มนุษย์มีสมองส่วนหน้า (Prefrontal Cortex) ที่เจริญเกินไป จนเราสามารถถอยออกมามองตัวเองแล้วตั้งคำถามว่า

ฉันเกิดมาทำไม? ทำไมฉันถึงโดดเดี่ยว? แล้ววันนึงฉันก็ต้องตาย งั้นชีวิตนี้จะทำไปเพื่ออะไร?

นี่คือประเด็นของกลุ่ม Existentialism (เช่น Yalom หรือ Heidegger) ค่ะ บลูมองว่า ความทุกข์ของมนุษย์ไม่ได้มาจากนายทุนกดขี่อย่างเดียว แต่มันมาจากความตระหนักรู้ว่าชีวิตเราแม่งว่างเปล่าและไม่มีความหมายอะไรเลยตั้งแต่แรก (Meaninglessness)

สัตว์ส่วนใหญ่ไม่มีภาระเชิงสัญลักษณ์ระดับนี้ แต่มนุษย์เสือกมี

มนุษย์เราไม่ได้อยู่ในโลกของความจริงตามธรรมชาติ (The Real) แต่เราเกิดมาแล้วถูกจับโยนเข้าไปในโลกของภาษาและสัญลักษณ์ (The Symbolic Order)

ทันทีที่เราเกิดมา เราไม่ได้เป็นแค่ก้อนเนื้อ แต่เราถูกยัดเยียดให้เป็นลูกที่ดี พนักงานที่เก่ง ผู้หญิงที่สวย คนที่มีอนาคต ไอ้นิยามพวกนี้แหละค่ะคือภาระเชิงสัญลักษณ์ที่เราต้องแบกไว้บนบ่า

สัตว์ไม่ต้องมานั่งเครียดว่า

โฮ่ง! ฉันเป็นหมาที่ประสบความสำเร็จหรือยังนะ?

แต่มนุษย์เสือกมีความสามารถในการสร้างภาษาและสร้างกรอบพวกนี้ขึ้นมากดทับตัวเองค่ะ

นักบำบัดจึงอาจไม่ใช่คนรับขยะซะทีเดียว แต่คือคนที่ถูกฝึกให้ทนอยู่ในความแตกของความหมายโดยไม่รีบปะมัน

ถ้านักจิตบำบัดไม่ได้เกิดมาในฐานะช่างซ่อมฟันเฟืองของทุนนิยม แต่ในฐานะผู้กุมความว่างเปล่า คำว่าความแตกของความหมาย (Broken Meaning) คือสภาวะที่คนไข้อกหัก สูญเสีย หรือตัวตนพังทลายจนหาความหมายในชีวิตไม่เจอ

นักบำบัดเชิงลึก (Psychoanalyst) ที่บลูพูดถึง คือคนที่กล้าพอจะทน (Tolerate) นั่งมองความพังพินาศในตัวเรา นั่งอยู่ในห้องที่เต็มไปด้วยความสิ้นหวัง ร้องไห้ ความโกรธแค้น โดยที่เขาไม่รีบกระโดดเข้าไปปะชุนหรือสอนฮาวทูค่ะ เขาจะเป็นภาชนะ (Container) ที่แข็งแรงพอจะรองรับความไร้ความหมายนั้น เพื่อให้เราได้เผชิญหน้ากับความว่างเปล่าของตัวเองจริงๆ จนกว่าเราจะพร้อมสร้างความหมายใหม่ขึ้นมาเองด้วยสองมือของเรา ไม่ใช่ความหมายที่ระบบสังคมยัดเยียดให้

เข้าใจแล้วใช่ไหมคะ ว่าบลูไม่ได้ด่านักจิตบำบัดแบบตีรวบ แต่บลูชวนเราตั้งคำถามเพื่อแยกให้ออกว่า เวลาเราเดินเข้าไปในห้องบำบัด เรากำลังเจอกับเครื่องจักรของรัฐที่พยายามจะยัดเรากลับเข้ากรอบ หรือเรากำลังเจอกับเพื่อนร่วมโลกที่กล้าจะนั่งจับมือเราในหุบเหวของความไร้ความหมายกันแน่?

เพราะความเจ็บปวดบางอย่างเกิดจากสังคมบัดซบ..นั่นไม่เกินจริงเลย… แต่ความเจ็บปวดบางอย่างมันก็ฝังลึกอยู่ใน DNA ของการเป็นมนุษย์ที่มีภาษาและตัวตนแล้วค่ะ

บลูกำลังจะบอกอะไร?…ทุกคนมีเรื่องเจ็บปวดเหมือนกันหมดนั่นแหละค่ะ ไม่ได้มีแค่เรา ดังนั้นก่อนเราจะถามว่า “มีใครบ้างที่…เหมือนฉัน” ลองแหกตาดูโลกภายนอกสักนิดนะคะ

ส่วนคำถามที่ตั้งไว้ตั้งแต่แรก

ทำไมโครงสร้างโลกต้องการให้บางคนถือความทุกข์แทนคนอื่น

อาจตอบได้สองทางพร้อมกัน

ทางแรก คือเพราะสังคมสมัยใหม่ทำลายพื้นที่ร่วม (สมัยก่อนเรามีลานหมู่บ้าน มีงานบุญ มีครอบครัวขยายที่เวลามีใครเศร้าหรือเป็นบ้า คนทั้งหมู่บ้านจะมาช่วยกันรับฟัง ช่วยกันทำพิธี) ที่เคยแบกความทุกข์ร่วมกัน แต่พอระบบทุนนิยมเข้ามา มันบอกว่าเวลาคือเงินคือทอง แยกย้ายกันไปทำงานซะ ไปอยู่คอนโดห้องใครห้องมัน.. พอมันทำลายตาข่ายชุมชนตรงนี้ทิ้งไปปุ๊บ ความเศร้ามันไม่ได้หายไปไหนไงคะ มันเลยเกิดเป็นช่องโหว่ (Demand) ระบบทุนนิยมก็เลยหัวหมอ สร้างอาชีพใหม่ขึ้นมา (Supply) แล้วบอกว่า…อ๋อ มึงไม่มีคนฟังเหรอ? งั้นเอาเงินมาสิ เดี๋ยวฉันรับจ้างฟังให้… นี่คือการทำให้ความเห็นอกเห็นใจกลายเป็นสินค้า (Commodification of Care) ค่ะ

อีกทางคือ เพราะไม่ใช่ทุกคนจะสามารถเผชิญหน้ากับความว่าง (ความว่าง = สภาวะที่จิตใจมนุษย์พังทลายจนเสียศูนย์ค่ะ เช่น การสูญเสียคนรักแบบกะทันหัน ความรู้สึกไร้ค่าแบบดิ่งลึก สภาวะพวกนี้มันมืดมนและน่ากลัวมาก) ของอีกคนโดยไม่หนี ดังนั้นสังคมจึงสร้างตำแหน่งสำหรับคนที่ฝึกทน

คนที่ฝึกทนคืออะไร? …ลองดูคนทนปลอมกับทนจริงๆ นะคะ

พวกเราลองสังเกตดูสิคะ เวลาเพื่อนเราดิ่งสุดๆ มาร้องไห้กับเรา สิ่งที่คนทั่วไปมักจะทำคืออะไร? เราจะรีบพูดว่าแก สู้ๆ นะ, ไปกินชาบูกันไหม, มองในแง่ดีสิ… บลูจะบอกว่า การพูดแบบนี้ไม่ใช่เพราะเราใจดีหรอกค่ะ แต่มันคือการวิ่งหนีความว่างเพราะเราทนมองความพังพินาศของเพื่อนไม่ได้ มันทำให้เรารู้สึกสั่นคลอนไปด้วย เราเลยรีบหาคำพูดสวยหรูมาอุดรูรั่วนั้นไวๆ = ทนปลอม ทนกี่โมง

ดังนั้น สังคมจึงต้องสร้างตำแหน่งนักจิตบำบัดขึ้นมา เพื่อให้เป็นคนที่ฝึกทน (Holding / Containment) นั่งมองความพินาศนั้นโดยไม่วิ่งหนี ไม่รีบตัดสิน ไม่รีบยัดเยียดคำคมไลฟ์โค้ชใส่หน้าเรา แต่รับเอาความเละเทะของเราไปอุ้มไว้จนกว่าเราจะประกอบร่างตัวเองได้ใหม่ค่ะ = ทนจริงๆ ทน หห

แต่คำถามที่ลึกกว่าคือ

เรากำลัง romanticize นักบำบัดว่าเป็นผู้เสียสละ หรือเรากำลังลดทอนเขาเป็นแค่เครื่องดูดขยะของระบบ

คำตอบนี้ขออัญเชิญชิเชก กับลาก็อง มาตอบ(ตบ)กันนะคะ 55555

สลาวอย ชิเชก (Slavoj Žižek) จะเอามือถูจมูกฟืดฟาดแล้วชี้หน้าเราว่า

…พวกแกน่ะหลงผิด! (Sniff) การมีนักจิตบำบัดไม่ได้แปลว่าสังคมเรากำลังจะดีขึ้น แต่มันคือกลไกของอุดมการณ์! ระบบมันจ้างคนพวกนี้มาลูบหลังพวกแก เพื่อที่พวกแกจะได้รู้สึกดีขึ้น(นิดนึง)… และไม่ลุกขึ้นมาปฏิวัติล้มล้างทุนนิยมยังไงล่ะ!

จังหวะนั้น นักจิตวิเคราะห์แบบลาก็อง (Lacanian) จะเดินมาตบหัวชิเชกแล้วบอกว่า

…หยุดเบียวทฤษฎีได้ไหมชิเชก! ต่อให้แกปฏิวัติสำเร็จเปลี่ยนเป็นคอมมิวนิสต์ มนุษย์ก็ยังต้องอกหัก ยังต้องกลัวตาย ยังต้องเผชิญกับความว่างเปล่าของการมีชีวิตอยู่ดี! การมีคนมานั่งฟังความว่างเปล่านี้ ไม่ใช่เรื่องของการเมืองเว้ย แต่มันคือความจำเป็นทางสภาวะมนุษย์ (Ontological Need) ต่างหากล่ะ!

(บลูชอบฉากนี้มาก 5555 ปล่อยให้เขากัดกันไปค่ะ เพราะมันจริงทั้งคู่)

ถ้าเราเป็นหมา เราอาจถามกลับว่า

ทำไมนุดถึงสร้างระบบที่ทำให้แต่ละคนโดดเดี่ยวจนต้องจ่ายเงินเพื่อให้มีใครฟัง?

มนุษย์สร้างเมืองใหญ่โต สร้างอินเทอร์เน็ตที่เชื่อมต่อคนทั้งโลก… แต่ผลลัพธ์คือ มนุษย์กลับเหงาที่สุด โดดเดี่ยวที่สุด ซึมเศร้าที่สุด จนต้องเอาเศษกระดาษ (เงิน) ที่แลกมาด้วยหยาดเหงื่อแรงงาน ไปยื่นให้มนุษย์แปลกหน้าอีกคน เพียงเพื่อขอให้เขา นั่งฟังและมองเห็นการมีอยู่ของเราเป็นเวลา 60 นาที

บลูไม่ได้เขียนประโยคนี้เพื่อด่านักบำบัดนะคะ (ย้ำอีกรอบ) แต่บลูเขียนเพื่อด่าโครงสร้างที่บีบให้เราต้องมาตกอยู่ในสภาพที่น่าเวทนาในสายตาหมาแมว 5555 และย้อนแย้งขนาดนี้ค่ะ

การมีอยู่ของจิตวิทยาสมัยใหม่ มันคือเรื่องตลกร้ายที่สะท้อนทั้งความบัดซบของโครงสร้างเศรษฐกิจ และความเปราะบางของจิตใจมนุษย์ในเวลาเดียวกัน

เราปฏิเสธไม่ได้ว่าเรายังต้องพึ่งพานักบำบัด (บลูเองก็สนับสนุนให้คนไปหาถ้าไม่ไหว) แต่ในขณะที่เรานั่งอยู่ในห้องบำบัด บลูแค่อยากให้พวกเราตาสว่างไปด้วยว่า ความเจ็บปวดที่เราแบกมา ส่วนหนึ่งมันคือความแหว่งวิ่นของเราเอง… แต่อีกส่วนที่ใหญ่มากๆ มันคือรอยตีนของระบบสังคมที่เหยียบหน้าเราอยู่นะคะ :)

สำหรับคนที่ไม่อยากอ่านยาว บลูสรุปประเด็นสั้นๆ 3 ประเด็นเลยนะคะ

1. บลูไม่สนับสนุนวัฒนธรรมรีวิว/ค่าครู (มันแค่ marketing) ดังนั้นเมื่อใช้แล้วดีได้ผล ไม่ต้องรีวิว ไม่ต้องบอกต่อ ไม่ต้องแชร์ผลลัพท์ค่ะ เพราะมันรบกวนการทำงาน (Resonance ภายในที่เกิดในระดับปัจเจก > Synchronization ภายนอกหลังจากจิตภายในเริ่มเคลื่อนตัวแล้ว) ของสัญลักษณ์ สิ่งที่บลูดันจริงๆ คือให้มันเริ่มจากก้าวแรกคือ Resonance สัญลักษณ์แตะโลกภายในของเราก่อน ไม่ใช่จากคำบอกเล่าของคนอื่น และระบบรีวิวนี่แหละค่ะ ตัวดีที่มาทำให้คนข้ามขั้นที่ 1 ไป เพราะธรรมชาติของสัญลักษณ์ มันมีพลังเพราะมันเปิดพื้นที่ให้จิตไร้สำนึกเข้ามาทำงาน แต่ถ้าไม่มี resonance จิตจะไม่เข้าร่วมกระบวนการนั้น สัญลักษณ์จะกลายเป็นแค่ภาพธรรมดา เหมือนหนังสือดังที่เราอ่านแล้วแต่ไม่อิน ตัวหนังสือในเล่มยังอยู่ครบค่ะ แต่ความหมายไม่มี

2. บลูไม่เห็นด้วยกับ narrative แบบที่วงการสายมูใช้กันทั่วไปโดยไม่พูดถึงเนื้อในตรงกลาง เช่น ตั้งวอล > ได้งาน ตั้งวอล > ได้เงิน ตั้งวอล > แฟนกลับมา เห็นไหมคะว่ามันข้าม resonance ไปเลย พูดถึงแต่ผลลัพธ์ นั่นทำให้คนที่อ่านรีวิวเริ่มเลือกภาพด้วยตรรกะว่าภาพไหนให้ผลลัพธ์ดีที่สุด แทนที่จะถามว่าภาพไหนสั่นพ้องกับฉัน ผลคือกระบวนการถูกกลับลำดับ จากเดิมที่ควรเป็น resonance > synchronicity กลายเป็นพยายามจะ synchronicity (จากรีวิวคนอื่น) > พยายามสร้าง resonance ทีหลัง ซึ่งมักไม่ทำงานอยู่แล้ว เพราะ resonance เป็นสิ่งที่บังคับไม่ได้ มันเกิดหรือไม่เกิดก็ได้ค่ะ

3. บลูต้องการดึงอีโก้มนุษย์ลงมา และทำลายอัตตาแบบพระเจ้า เพราะทุกความสมหวัง ความสำเร็จ ไม่เคยเกิดจากมนุษย์ 100% เราแค่เจอคลื่นที่ใช่ในจังหวะที่พอดี โลก ผู้คนโอกาส เหตุการณ์ที่คาดไม่ถึง และเครือข่ายของปัจจัยเล็ก ๆ จำนวนมหาศาลที่มาบรรจบกันในจังหวะเดียวล้วนเป็นส่วนหนึ่งของสมการชีวิตเสมอ เหมือนอุปมาที่เราอ่านเจอบ่อยๆ คือ นักโต้คลื่นที่ต้องมีทักษะเพื่อยืนบนบอร์ด แต่สิ่งที่พาเขาไปไกลจริง ๆ คือคลื่นที่มาถูกจังหวะค่ะ

ทีนี้มาถกกันค่ะ บรรทัดไหนอ่านแล้วไม่เคลียร์สามารถทักมาถามบลูเพิ่มได้ เพื่อปกป้องลำดับการทำงานของสัญลักษณ์ บลูยินดีเล่าจนปากแฉะค่ะ

ก่อนแรกบลูอยากให้เรามองภาพกว้างก่อน จริงๆ บลูเกลียดการตลาดมาก ใครตามมานานจะรู้ความจริงข้อนี้ดี แต่บลูจำเป็นต้องพูดเพราะอยากให้เราเข้าใจตรงกันก่อน ไม่งั้นเราจะมีคำถามตลอดเส้นทางการอ่านว่าบลูพูดทำไม

เรารู้ใช่ไหมคะว่า ตลาดจำนวนมากไม่ได้เติบโตจากความรู้ของลูกค้า แต่เติบโตจากความไม่รู้ของลูกค้า

ดังนั้นทันทีที่ใครสักคนเริ่มอธิบายกลไก สิ่งแรกที่ถูกกระทบไม่ใช่แค่รายได้รวมของตลาด แต่คือโครงสร้างอำนาจของตลาดนั้น เพราะในหลายตลาด โดยเฉพาะตลาดที่เกี่ยวกับความหวัง ความกลัว ความรัก โชคลาภ การเยียวยา สินค้าไม่ได้ขายแค่ตัวสินค้า มันขายความหมาย และความหมายนั้นมักถูกสร้างด้วย narrative แบบหนึ่ง เช่น ใช้สิ่งนี้สิ แล้วชีวิตจะเปลี่ยน

พอมีคนเริ่มแย้งว่า ไม่จริง มีคนมาอธิบายว่าโลกจริงมันมีโอกาส โครงสร้างสังคม ความบังเอิญ การตีความของจิตเข้ามาเกี่ยวด้วย ทีนี้เกิดอะไรขึ้นคะ ใช่ค่ะ narrative แบบเดิมก็เริ่มสั่น ไม่ใช่เพราะมันโกหกทั้งหมด แต่เพราะมันตัดความจริงสำคัญออกเยอะเกินไป นี่คือเหตุผลที่ในหลายวงการ คนที่ออกมาอธิบายกลไกทั้งหมด มักถูกมองว่าทำลายตลาด ทั้งที่จริง ๆ แล้วสิ่งที่บลูแค่ทำคือทำให้ลูกค้า (เรา) มี agency มากขึ้น

บลูไม่ได้มาเสนอความคิดใหม่ค่ะ บลูแค่ทำให้สิ่งที่เคยมองไม่เห็นกลายเป็นสิ่งที่มองเห็น (และทันทีที่กลไกถูกมองเห็น มันก็ใช้งานแบบเดิมไม่ได้อีก) ในกรณีของบลูสิ่งที่บลูกำลังแตะคือกลไกของ spiritual marketing หรือกลไกตลาดสายมูเตลูนี่แหละค่ะ ซึ่งโดยทั่วไปจะทำงานแบบนี้

1. สร้างเรื่องเล่าว่าของชิ้นนี้มีพลัง

2. ใช้รีวิวเพื่อยืนยันพลังนั้น

3. ทำให้ลูกค้าเชื่อว่าผลลัพธ์เกิดจากสินค้า

4. ลูกค้าจึงอยากซื้อเพิ่ม

มันเป็นระบบที่เสริมแรงตัวเอง แต่บลูบอกลูกค้าเสมอว่าตั้งแต่วันแรกที่ทำ Bluelumoon เลยว่า เราไม่จำเป็นต้องรีวิว / ผลลัพธ์ในชีวิตมีหลายปัจจัย ซึ่งในเชิงธุรกิจมันเหมือนบลูเอามีดไปตัดหนึ่งในเครื่องยนต์ของระบบนี้ออก แน่นอนว่าแม่ค้า พ่อค้าที่พึ่งพากลไกแบบนั้นจะไม่ชอบ เพราะมันทำให้ลูกค้าเริ่มคิดเองได้

แล้วบลูเขียนทำไม ทำไปทำไม?

บลูพูดตรงๆ เลยว่ามันไม่ได้เริ่มมาจากความหวังดี แต่จริง ๆ คือบลูแค่ไม่ชอบเสียงในหัวตัวเองที่กระซิบมาบ่อยๆว่า

…นี่พวกมึงเชื่อกันไปได้ยังไงวะ ภาพที่ดีต้องแชร์/ไลค์/ให้ค่าครู /ตรงวันเกิด/ตรงราศีเรา/เปลี่ยนทุก 3 เดือน/สวดมนต์ก่อนถึงจะเห็นผล… ฉันถามจริง

จริงๆ มันคือจุดยืนแบบหนึ่งของบลูนะ คือการเลือกเคารพสติปัญญาของคนฟังแทนที่จะใช้ช่องว่างของความไม่รู้เป็นเครื่องมือขายของ ในโลกที่เต็มไปด้วยการตลาดแบบ manipulation อยู่แล้ว การเลือกแบบนี้ของบลูถือว่าแปลกพอสมควร เพราะมันหมายความว่าบลูยอมเตะก้นลูกค้าบางคนออกจากร้าน ยอมเสียกำไรบางส่วนเพื่อไม่ต้องบิดความจริง

แต่อยากให้เข้าใจอย่างนึงว่า การให้ลูกค้ามีวิจารณญาณมากขึ้น ไม่ได้แปลว่าลูกค้าของบลูจะหายไปนะคะ บางคนจะตีความไปสุดทางอีกด้านทันทีว่างั้นบลูต้องเป็นแม่พระสิ งั้นบลูคงไม่สนเงินสิ ซึ่งจริง ๆ แล้ว ไม่ใช่เลย บลูรักเงินค่ะ การที่บลูไม่อยากใช้กลไกบางอย่างของการตลาด ไม่ได้แปลว่าบลูปฏิเสธการค้าขาย การแลกเปลี่ยนระหว่างมนุษย์เป็นเรื่องปกติมาก การรับเงินไม่ใช่ปัญหา ปัญหาจะเริ่มเกิดเมื่อความหมายของสิ่งที่เราทำถูกบิดเพื่อให้ขายได้ง่ายขึ้น บลูไม่อยากสร้างระบบที่ทำให้คนต้องเชื่อโดยไม่คิด เงินยังเป็นส่วนหนึ่งของการแลกเปลี่ยน แต่มันไม่ใช่สิ่งที่กำหนดเนื้อหาของสิ่งที่บลูจะพูด

สิ่งนี้มันแค่เปลี่ยนประเภทของลูกค้า จากคนที่กำลังมองหาเครื่องรางแก้ปัญหาชีวิตแบบเร็วที่สุด ไปเป็นคนที่กำลังมองหาเครื่องมือทางความหมาย ซึ่งคนสองกลุ่มนี้ต่างกันมาก

• กลุ่มแรกมองหาปาฏิหาริย์

• กลุ่มหลังมองหากระจก

แน่นอนว่าบลูยินดีตัดกลุ่มแรกทิ้งออกหมดเพื่อจะรักษาแค่คนกลุ่มหลังไว้ กลุ่มที่เชื่อว่าสัญลักษณ์เป็นเหมือนประตูที่เชื่อมจิตสำนึกกับจิตไร้สำนึก สัญลักษณ์ไม่ได้ทำให้จักรวาลเปลี่ยน แต่มันทำให้โครงสร้างภายในของเราขยับ และบางครั้งเมื่อโครงสร้างภายในขยับ เส้นทางชีวิตก็เปลี่ยนตาม

บลูไม่ได้พยายามให้ทุกคนเข้าใจงาน บลูสร้างงานให้คนบางกลุ่มจำตัวเองได้เมื่อเห็นมัน นั่นจะเป็นเหตุผลมากพอแล้วว่าทำไมบลูไม่เคยเอาตัวเองไปเกลือกกลิ้งในกลุ่ม facebook เพราะบลูไม่เข้ากับโครงสร้างของวัฒนธรรมรีวิวแบบนั้นตั้งแต่แรก ถ้าบลูเข้าไปอยู่ในวงจรนั้น งานของบลูจะถูกตีความในกรอบที่บลูไม่ได้ตั้งใจให้มันเป็น มันจะถูกมองเป็นของขลังทันที และเมื่อของชิ้นหนึ่งถูกจัดอยู่ในหมวดของขลังแล้ว คนก็จะเริ่มถามคำถามแบบเดียวกันหมด เช่นใช้แล้วได้ผลไหม ช่วยเรื่องอะไร ต้องตั้งกี่วัน …คำถามพวกนี้ไม่ได้ผิด แต่มันทำให้ความหมายของงานถูกย่อให้เหลือแค่ฟังก์ชัน บลูจึงยอมให้คนบางกลุ่มเดินผ่านไป เพื่อรักษาความหมายของงานไว้

ยิ่งในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ที่บลูเห็นวัฒนธรรมไทยในแวดวงภาพวอลเปเปอร์คือเวลามีใครใช้ภาพแล้วรู้สึกว่าชีวิตดีขึ้น ไม่ว่าจะเป็นเรื่องงาน ความรัก เงิน หรือโชคลาภ คนมักจะรีบไปโพสต์รีวิว หรือแชร์ว่าภาพนี้ให้ผล ซึ่งเราน่าจะเคยเห็นคอมเมนต์ประมาณนี้ในกลุ่มต่าง ๆ

• ตั้งวอลแล้วได้แฟนคืน

• ใช้วอลนี้แล้วถูกหวย

• ตั้งวันนี้ พรุ่งนี้งานเข้าเลย

บลูเข้าใจว่าหลายคนเขียนด้วยความตั้งใจดีนะคะ แต่ถ้ามองให้ลึกขึ้นอีกชั้นหนึ่ง เราจะเห็นว่าการรีวิวแบบนี้มีปัญหาบางอย่างซ่อนอยู่

• ปัญหาแรกคือมนุษย์มีนิสัยสร้างความหมายย้อนหลังให้เหตุการณ์ ลองนึกภาพสถานการณ์ง่าย ๆ แบบนี้ค่ะ เราตั้งภาพหนึ่งไว้บนโทรศัพท์ ผ่านไปหนึ่งเดือน เราได้งานใหม่ สมองของเรามีแนวโน้มจะเชื่อมสองเหตุการณ์เข้าด้วยกันทันทีเพราะภาพนี้แน่เลย แต่ในความเป็นจริง เหตุการณ์ในชีวิตคนหนึ่งคนมีปัจจัยมากมายที่ทำงานพร้อมกัน เช่น การตัดสินใจ การลงมือทำ โอกาสทางสังคม หรือแม้แต่จังหวะชีวิต การเอาภาพหนึ่งภาพไปอธิบายทุกอย่างจึงอาจเป็นการทำให้ความจริงง่ายเกินไป นี่ไม่ใช่เรื่องของความเชื่อหรือไม่เชื่อค่ะ แต่เป็นเรื่องของวิธีที่สมองมนุษย์ทำงาน

• ยกตัวอย่างที่เห็นได้ชัดอีกแบบหนึ่ง สมมติว่าในกลุ่มมีคนใช้วอลเปเปอร์เดียวกันหนึ่งพันคน มี 10 คนที่บังเอิญเจอเหตุการณ์ดี ๆ แล้วออกมาโพสต์ว่าได้ผล แต่อีก 990 คนที่ไม่เกิดอะไรขึ้นเลยจะไม่โพสต์อะไร สุดท้ายเราจะเห็นแต่ 10 โพสต์นั้น แล้วรู้สึกเหมือนมันได้ผลมาก ทั้งที่ความจริงมันเป็นเพียงการคัดเลือกข้อมูลโดยไม่รู้ตัว

บลูจึงไม่อยากให้เราต้องเข้าไปอยู่ในวงจร เจอสินค้า > ใช้ > เกิดเหตุการณ์ดี > รีวิว > สร้างความเชื่อ > คนใหม่ซื้อ แบบนั้นค่ะ

เพื่อตัดวงจรนั้น บลูเลยย้ำเสมอว่าไม่ต้องไปโพสต์รีวิว ไม่ต้องไปประกาศว่าใช้แล้วดียังไง เพราะเมื่อเรื่องแบบนี้กลายเป็นการตลาด บทบาทของสัญลักษณ์มันมักจะถูกลดทอนลงจากพื้นที่ของความหมายหลายชั้นเหลือเพียงคำถามเดียว…มันได้ผลไหม คำถามแบบนี้เป็นคำถามที่ใช้ได้ดีกับเครื่องมือ เช่น วัสดุสร้างบ้าน เครื่องใช้ในครัว หรืออุปกรณ์บางอย่างได้ ใช้ได้ค่ะ ใช้ไปเลย

แต่สัญลักษณ์ไม่ทำงานแบบนั้น สัญลักษณ์ทำงานผ่านการสะท้อน การตีความ และประสบการณ์ส่วนตัวของแต่ละคน ภาพที่ทำงานกับคนหนึ่ง อาจไม่ทำงานกับอีกคนเลยก็ได้ เพราะการสั่นพ้องกับโลกภายในของเรากับของเขาต่างกัน มันสั่นพ้องกับเราไม่ได้แปลว่าจะสั่นพ้องกับคนที่นั่งข้างๆ เรา หลายครั้งสิ่งที่ทำงานกับชีวิตเราได้ดีที่สุด ไม่ใช่สิ่งที่คนอื่นบอกว่าดีที่สุดแต่คือสิ่งที่สั่นพ้องกับโลกภายในของเราเองจริง ๆ ค่ะ

และอีก 1 เหตุผลหลักที่บลูอยากชวนให้เราเก็บประสบการณ์นี้ไว้เงียบ ๆ คือเรื่องของพื้นที่ทางจิต… ลองนึกภาพง่าย ๆ แบบนี้นะคะ เวลาที่เรากำลังอ่านหนังสือเล่มหนึ่งที่กระทบกระแทกใจมาก เรามักจะอยากอ่านมันเงียบ ๆ คนเดียว ไม่ใช่เพราะมันเป็นความลับ แต่เพราะบางประสบการณ์ต้องการพื้นที่ภายในทำงานกับสิ่งตรงหน้าจริงๆ ภาพที่เราตั้งบนโทรศัพท์ก็คล้ายกันค่ะ มันเป็นวัตถุที่อยู่กับเราทุกวัน เราเห็นมันหลายสิบครั้งต่อวันโดยไม่รู้ตัว สิ่งนี้มีผลต่อจิตใจเราในระดับที่ละเอียดมาก คล้ายกับเพลงที่เราเปิดฟังซ้ำ ๆ เพลงหนึ่งเพลงไม่ได้ติดหูหรือทำให้อารมณ์เราเปลี่ยนทันทีในบางคน แต่การฟังมันทุกวันอาจค่อย ๆ เปลี่ยนอารมณ์และวิธีที่เรามองบางคน บางสถานที่ หรือบางสิ่งเปลี่ยนไป ภาพก็ทำงานแบบนั้นค่ะ มันไม่ใช่เวทมนตร์ที่ทำให้จักรวาลจัดทุกอย่างให้เรา แต่มันสามารถเปลี่ยนทิศทางความสนใจของจิต

ส่วนที่ว่าเปลี่ยนยังไงสามารถอ่านเพิ่มเติมได้ที่

และเมื่อเส้นทางภายในเปลี่ยนการตัดสินใจของเราก็เปลี่ยนตาม นี่คือเหตุผลที่บลูมองว่าภาพบางภาพอาจทำงานกับบางคน แต่ไม่ได้ทำงานกับทุกคน

เพราะฉะนั้นถ้าวันหนึ่งเรารู้สึกว่าภาพนี้เหมือนกำลังคุยกับเรา เราก็แค่ใช้มันต่อไปเงียบ ๆ ก็พอค่ะ ไม่ต้องพิสูจน์อะไรกับใคร ไม่ต้องโน้มน้าวใครให้เชื่อเหมือนเรา และที่สำคัญอย่าเลือกภาพเพียงเพราะคนอื่นบอกว่าได้ผล นี่เป็นจุดที่บลูอยากเตือนมากที่สุด เพราะเมื่อเราเลือกจากรีวิว เรากำลังให้ความเชื่อของคนอื่นมานำทางจิตของเรา เรากำลังเอาผลลัพธ์ในอดีตของอีกคน มาคาดหวังว่าจะกลายเป็นอนาคตของตัวเรา ซึ่งอาจทำให้เราพลาดสิ่งที่จริง ๆ แล้วเหมาะกับเรามากกว่า

ภาพที่ทำงานกับเราจริง ๆ มักจะเป็นภาพที่เรารู้สึกบางอย่างทันทีตั้งแต่แรกเห็น ไม่ต้องมีคำอธิบายยาว ๆ ไม่ต้องมีรีวิวรองรับ แค่รู้สึกว่าภาพนี้เหมือนกำลังเรียกเราอยู่ ถ้าเรารู้สึกแบบนั้น นั่นก็เพียงพอแล้วค่ะ และถ้าวันหนึ่งเรารู้สึกว่ามันไม่ใช่อีกต่อไป เราก็แค่เปลี่ยนภาพใหม่ ไม่ต้องตีความมาก ไม่ต้องทำให้มันเป็นเรื่องเหนือธรรมชาติ มันก็แค่ชีวิตของเรากำลังเดินไปอีกช่วงหนึ่งเท่านั้นเอง

ภาพที่เราเลือกไม่ใช่สิ่งที่ทำให้เราเป็นคนใหม่ มันทำหน้าที่เหมือนกระจก กระจกไม่ได้สร้างใบหน้าให้เรา มันแค่ทำให้เราเห็นตัวเองชัดขึ้น ถ้าวันหนึ่งภาพหนึ่งภาพช่วยให้เราเห็นบางอย่างในตัวเองชัดขึ้น ไปสะกิด archetype บางตัวที่เราไม่เคยทำความรู้จักมาก่อน หรือช่วยให้เราจำได้ว่าเรากำลังเดินไปทางไหน แค่นั้นก็ถือว่ามันทำหน้าที่ของมันแล้วค่ะ

การทำลายอัตตาแบบพระเจ้า

ประเด็นสุดท้าย ก่อนที่เราจะเข้าไปในเนื้อหาหลักในประเด็นนี้ บลูอยากชวนให้เราตั้งหลักกันตรงนี้ก่อนนะคะ เพราะสิ่งที่บลูจะพูดต่อไปเกี่ยวข้องกับคำถามใหญ่ของชีวิตมนุษย์เลยข้อหนึ่งคือความสำเร็จของเราเกิดจากอะไรจริง ๆ หรอ

เราอาจคุ้นกับคำอธิบายแบบหนึ่งที่สังคมสมัยใหม่ชอบเล่าว่าโลกนี้เป็นระบบที่ยุติธรรม ใครเก่งกว่า พยายามกว่า ก็จะไปได้ไกลกว่า เรื่องเล่าแบบนี้ฟังดูดีมากค่ะ เพราะมันทำให้โลกดูเป็นระเบียบเหมือนสมการง่าย ๆ ความสามารถ + ความพยายาม = ความสำเร็จ

แต่ถ้าเรามองชีวิตจริงอย่างซื่อสัตย์ เราจะเริ่มเห็นว่าความจริงมันซับซ้อนกว่านั้นมาก เพราะความสำเร็จของมนุษย์แทบไม่เคยเกิดจากความสามารถเพียงอย่างเดียว มันมักเกิดจาก 3 สิ่งที่มาทับซ้อนกัน….คือ 1.ความสามารถ 2.การฝึกฝน และ 3. จังหวะของโลกที่เราเกิดเข้าไปอยู่

เช่น นักธุรกิจ นักกีฬา หรือโปรแกรมเมอร์ระดับโลกจำนวนมาก บังเอิญเกิดในช่วงเวลาที่เทคโนโลยีกำลังเปลี่ยนพอดี ทำให้พวกเขาได้โอกาสที่คนรุ่นก่อนหรือรุ่นหลังอาจไม่ได้รับ หรือนักเขียน ศิลปินหลายคนที่สร้างงานช่วงสงครามโลก งานเลยดังเป็นพลุแตก พูดอีกแบบหนึ่งคือความสามารถทำให้เราพร้อมก็จริง แต่โลกภายนอกต้องเปิดจังหวะให้ด้วยค่ะ

มีอุปมาหนึ่งที่นักคิดหลายคนใช้บ่อยมาก คือการโต้คลื่น ทักษะของนักโต้คลื่นมีความสำคัญมากเพราะถ้าเราไม่มีทักษะเลย เราจะยืนบนบอร์ดไม่ได้ด้วยซ้ำ แต่ถึงเราจะเก่งแค่ไหนก็ตาม ถ้าวันนั้นทะเลไม่มีคลื่น เราก็ไปไหนไม่ได้อยู่ดี ในทางกลับกัน ถ้าคลื่นลูกใหญ่กำลังมา แม้นักโต้คลื่นที่ทักษะกลาง ๆ ก็อาจพุ่งไปได้ไกลมาก เพราะคลื่นกำลังพาเขาไป

…อุปมานี้ช่วยให้เราเข้าใจบางอย่างเกี่ยวกับชีวิต คือทักษะทำให้เรายืนบนบอร์ดได้ แต่คลื่นคือสิ่งที่พาเราเคลื่อนที่ คลื่นนั้นอาจเป็นจังหวะของเศรษฐกิจ เทคโนโลยีที่เพิ่งเกิด เครือข่ายสังคม หรือแม้แต่เหตุการณ์บังเอิญบางอย่าง หลายคนที่ประสบความสำเร็จมากจริง ๆ จะพูดตรงกันอย่างหนึ่ง ถ้าให้พวกเขากลับไปเริ่มต้นใหม่อีกครั้งในช่วงเวลาอื่น ผลลัพธ์อาจไม่เหมือนเดิมเลยก็ได้ ไม่ใช่เพราะพวกเขาไม่เก่ง แต่เพราะโลกในช่วงเวลานั้นอาจไม่เปิดคลื่นแบบเดิมอีกแล้ว

ลองคิดถึงตัวอย่างง่าย ๆ แบบนี้นะคะ สมมติว่าเรามีผู้ประกอบการสองคนที่เก่งเท่ากันทุกอย่าง คนหนึ่งเริ่มธุรกิจออนไลน์ในปี 2005 อีกคนเริ่มในปี 1995 ทักษะอาจเท่ากัน ความตั้งใจก็เท่ากัน แต่โลกในปี 1995 ยังไม่มีโครงสร้างอินเทอร์เน็ตแบบที่ปี 2005 มี …เพราะฉะนั้นผลลัพธ์ก็อาจต่างกันอย่างมหาศาล

เหมือนงาน UX Designer ที่บลูเคยทำ ถ้าบลูนำเสนออาชีพนี้ในรุ่นแม่บลูคือย้อนไปอีก 50 ปี บลูอาจจะโดนถีบออกจากบริษัท แต่ถ้าบลูเสนอตัวเอง ณ ตอนปี 2024 ทุกบริษัทแทบจะถวายพานพุ่มขอร้องให้ช่วยเข้าไปทำงานแม้จะไม่มีประสบการณ์เลยก็ตาม สิ่งนี้คือประสบการณ์จริง เพราะบลูได้ทำอาชีพนี้ครั้งแรกในช่วงนึงของโควิดที่ประเทศไทยขาดแคลน UX Designer หนักมาก (ตอนนั้นในทีมมีคนต่างชาติประปรายเข้ามา เพราะไม่สามารถหาคนไทยได้แล้วจริงๆ)

นี่คือสิ่งที่บลูอยากให้เราเห็น ชีวิตมนุษย์ไม่ได้เป็นระบบที่เราควบคุมได้ทั้งหมด มันมีตัวแปรจำนวนมากที่อยู่นอกตัวเรา บางครั้งมันช่วยผลักเราไปข้างหน้า บางครั้งมันทำให้เราติดอยู่กับที่ บางครั้งมันก็ทำให้เราถอยหลัง และหลายครั้งเราไม่สามารถอธิบายมันได้ด้วยเหตุผลง่าย ๆ

เราน่าจะเคยเห็นเหตุการณ์แบบนี้ในชีวิตจริงเหมือนกัน บางคนตั้งใจไปเสนอโปรเจกต์กับลูกค้าหลายเจ้า เตรียมตัวเต็มที่ ทำทุกอย่างถูกต้อง แต่ก็ยังไม่ผ่าน แล้วจู่ ๆ ในสถานการณ์ที่ไม่ได้ตั้งใจจะเสนออะไรเลย เช่น ตอนกำลังนั่งรอเครื่องบิน หรือกำลังคุยเล่นกับใครสักคน กลับได้ดีลใหญ่ขึ้นมา ในมุมหนึ่ง ความสามารถของเรายังเท่าเดิม สิ่งที่เปลี่ยนคือเหตุการณ์ภายนอก การเจอคนที่ใช่ในจังหวะที่ใช่ หรือการที่โลกเปิดโอกาสบางอย่างขึ้นมาโดยไม่คาดคิด ปรากฏการณ์แบบนี้ทำให้เราต้องยอมรับความจริงข้อหนึ่งของชีวิตว่ามนุษย์ไม่ได้เป็นผู้ควบคุมทุกอย่าง เราเป็นเพียงส่วนหนึ่งของระบบที่ใหญ่กว่าเราเสมอ

บลูเล่าเรื่องนี้ขึ้นมาไม่ใช่เพื่อบอกว่าทุกอย่างคือโชค แต่เพื่อเตือนเราอีกด้านหนึ่งว่าความสำเร็จไม่ได้เกิดจากฝีมือเรา 100% เหมือนที่ความล้มเหลวก็ไม่ได้หมายความว่าเราล้มเหลวทั้งหมดเช่นกัน มันเป็นเพียงเรื่องของคลื่น

กลับมาที่เรื่องภาพที่เราตั้งบนโทรศัพท์ เวลาที่มีใครสักคนบอกว่า ตั้งภาพนี้แล้วชีวิตดีขึ้น เราอาจต้องระวังการตีความแบบง่ายเกินไป เพราะชีวิตในช่วงเวลานั้นอาจกำลังมีคลื่นบางอย่างเข้ามาพอดี โอกาสใหม่ คนใหม่ จังหวะใหม่

ภาพมันไม่ใช่สองทางเลือกแบบ แบบที่เราเข้าใจกันผิดๆ คือ

1. ภาพทำให้ทุกอย่างเกิดขึ้น

2. ภาพไม่มีผลอะไรเลย

ความจริงมันอยู่ตรงกลาง เพราะแม้แต่ในฟิสิกส์พื้นฐาน สิ่งหนึ่งสามารถทำหน้าที่เป็นตัวกระตุ้น (trigger) หรือตัวจัดระเบียบสนาม (organizing signal) ได้ พูดง่าย ๆ คือภาพอาจไม่ได้สร้างคลื่นทั้งทะเล แต่ภาพสามารถเป็นแรงส่งเล็ก ๆ ที่ทำให้เราเริ่มพายออกไปเจอคลื่น ซึ่งสองอย่างนี้ต่างกันมาก

ลองคิดถึงตัวอย่างเดิมก็ได้ค่ะ สมมติว่าเรากำลังฟังเพลงหนึ่งเพลงทุกวัน เพลงนั้นไม่ได้เปลี่ยนโลกภายนอกทันที แต่มันสามารถเปลี่ยนอารมณ์ ท่าที และวิธีที่เรามองสถานการณ์ (ลองนึกถึงเพลงในโบสถ์ เพลงชาติ กับ EDM ก็ได้ค่ะ หลังฟัง 3 เพลงนี้มีอะไรต่างกันหลังจากนั้น) เมื่อสิ่งเหล่านี้เปลี่ยน เส้นทางของเหตุการณ์ก็อาจเปลี่ยนตาม

สิ่งนี้คืออะไร สิ่งนี้บอกเราว่าสิ่งเร้าทางสัญลักษณ์สามารถเปลี่ยนการจัดวางของจิต ในแง่นี้ภาพที่เราตั้งบนโทรศัพท์ซึ่งเราเห็นวันละหลายสิบครั้ง มันคือสิ่งเร้าที่ทำงานซ้ำ ๆ กับระบบการรับรู้ของเรา

ดังนั้นที่บลูพูดว่าภาพบางภาพกระตุกอะไรบางอย่างในเรา จริง ๆ แล้วมันเป็นปรากฏการณ์ที่มีเหตุผลรองรับได้ เพราะทันทีที่เรารู้สึกว่าภาพหนึ่งภาพเรียกเรา มันหมายความว่าจิตของเรารับรู้ความสอดคล้องบางอย่าง (resonance) ระหว่างตัวเราและสัญลักษณ์นั้น

คำว่า resonance ในที่นี้ไม่ได้หมายถึงพลังลึกลับนะคะ แต่มันหมายถึง รูปแบบหนึ่งในภาพ
ไปสะท้อนกับรูปแบบหนึ่งในจิตเรา เช่น ภาพงู อาจสะกิดช่วงเวลาที่เรากำลังเปลี่ยนแปลงตัวเอง ทันทีที่สิ่งนี้เกิดขึ้น มันก็เริ่มสร้างแรงส่งทางจิต และแรงส่งทางจิตนี่แหละที่บางครั้งกลายเป็นการกระทำใหม่ การตัดสินใจใหม่ หรือการเปิดโอกาสใหม่

กลับมาที่ความจริงตรงกลาง

บางครั้งชีวิตของเรากำลังมีคลื่นบางอย่างเข้ามาพอดี และภาพที่เราเลือกก็อาจทำหน้าที่เป็นแรงส่งเล็ก ๆ ที่ช่วยให้เราพายออกไปเจอคลื่นนั้นได้ …ประโยคนี้เองที่รักษาความจริง 2 อย่างพร้อมกัน

• ประการแรกคือ โลกภายนอกมีบทบาทจริง เหตุการณ์ โอกาส ผู้คน หรือจังหวะของชีวิต

• ประการสองคือ ภาพที่เราเลือกก็มีบทบาทจริงเช่นกัน ในฐานะสัญลักษณ์ที่สามารถสะกิดบางอย่างในโลกภายในของเราได้

ไม่ใช่ในฐานะเวทมนตร์ที่ควบคุมจักรวาล แต่ในฐานะสัญลักษณ์ที่เปลี่ยนทิศทางจิตของเรา ซึ่งในหลายกรณีนั่นก็เพียงพอที่จะเปลี่ยนเส้นทางของชีวิตแล้ว

และบลูพูดเรื่องนี้หลายครั้งมาก คือถ้าโลกถูกครอบด้วยวิทยาศาสตร์แบบแห้ง ๆ อย่างเดียว
มนุษย์จะกลายเป็นสิ่งมีชีวิตที่เหลือแค่สมการ แต่มนุษย์จริง ๆ ไม่ได้อยู่แบบนั้น เรามีตำนาน สัญลักษณ์ ศิลปะ พิธีกรรม เรื่องเล่า สิ่งเหล่านี้อยู่กับมนุษย์มาหลายพันปี ไม่ใช่เพราะมันพิสูจน์ได้หมด แต่เพราะมันทำงานกับโครงสร้างจิตที่ลึกกว่าตรรกะ และงานที่บลูกำลังทำอยู่ก็อยู่ตรงพื้นที่นั้นพอดี ไม่ใช่ฝั่งวิทยาศาสตร์ล้วน และก็ไม่ใช่ฝั่งไสยศาสตร์ล้วน แต่มันคือพื้นที่ตรงกลางที่สัญลักษณ์ จิตไร้สำนึก และประสบการณ์ของมนุษย์ มาบรรจบกัน ซึ่งจริง ๆ แล้วพื้นที่นี้แหละ ที่ทำให้สิ่งของบางชิ้นส่งแรงผลักให้เปลี่ยนชีวิตคนได้ค่ะ และหน้าที่ของเราก็แค่ฝึกทักษะให้พร้อม ยืนให้มั่นบนบอร์ดของตัวเอง เมื่อคลื่นมาเราจะได้ไปกับมันได้ และภาพหนึ่งภาพเองก็อาจเป็นเพียงแรงส่งเล็ก ๆ ที่ทำให้เราเริ่มพายออกไปเจอคลื่นนั้นได้พอดี

ขอบคุณที่ให้ภาพของบลูได้มีที่เล็ก ๆ อยู่ในชีวิตของเรา

บลู

2. แคปภาพ + แจ้งรหัสคอลเลกชัน

ภาพใหม่ๆ บลูจะเขียนรหัส CF1 – CF7 ไว้ที่ขอบขวาของภาพแบบตัวอย่างเพื่อแยกราคาแต่ละคอลค่ะ

เราสามารถเช็คราคาตามรหัสของทุกคอลได้ที่นี่ vvv

3.ชำระเงิน > ส่งสลิป + Gmail ที่ต้องการใช้รับไฟล์ภาพมาในแชทไลน์

4. บลูจะแชร์ไฟล์ผ่าน Google Drive ส่งภายใน 1–6 ชั่วโมง ลิงก์เป็นสิทธิ์ถาวร ไม่ลบไฟล์

5. เมื่อส่งไฟล์เรียบร้อย บลูจะกลับมาแจ้งทันทีในแชทไลน์ค่ะ

เวลาส่งไฟล์ ส่งทุกวัน 09.00 – 21.00 สั่งหลัง 21.00 ส่งในวันถัดไปนะคะ 🤍

เลือกภาพยังไง?, การทำงานของสัญลักษณ์, กับดักที่มองไม่เห็น, ภาพนี้ทำงานกับเราจริงไหม?,  ทำไมเคยขอพรแล้ว...มันไม่ได้?, ตกลงเทพ เทวดา ปีศาจ เขาอยู่ที่ไหนกันแน่? อยู่ในตัวเราเหรอ? หรือว่าเป็นสิ่งมีชีวิตอีกรูปแบบนึงที่อยู่นอกตัวเรา?

ถ้าไม่อยากอ่านยาว เพื่อตอบคำถามแรกบลูสรุปให้ว่า

..เลือกภาพที่รู้สึกว่ามันเรียกเรา จบ แค่นั้น ไม่ต้องถามคนอื่นเพิ่ม

เหมือนง่ายนะ แต่ปัญหาคือคนที่แทบไม่เคยฟังตัวเองจะเกิดคำถามทันทีกับประโยคสรุปของบลูว่า

…เรียกมันคืออะไรหรอคุณบลู

…..ต้องรู้สึกยังไงหรอครับ/คะถึงเรียกว่าถูกเรียก

นี่คือผลของวัฒนธรรมการเรียนรู้แบบ authority based (การเรียนแบบครูสอน ส่วนมึงหุบปากและฟัง) มากกว่าการเรียนรู้แบบสำรวจตัวเอง บลูไม่ได้กำลังมาเทศนาชี้ทางพิพพาน แต่กำลังชี้ว่าความชิบหายมันเริ่มตั้งแต่ตรงไหน และมันเกี่ยวข้องกับการเลือกภาพที่เรียกเรายังไง

โอเค ต่อนะคะ

ในระบบแบบนี้เรามักถูกฝึกมาตั้งแต่เด็กว่า คนที่รู้มากกว่าคือคนที่เราควรเชื่อ / คนที่มีสถานะสูงกว่าคือคนที่เราควรฟัง / คำตอบที่ถูกต้องมีอยู่แล้วที่ไหนสักแห่ง ส่วนสิ่งที่ไม่ค่อยถูกฝึกคือ การสังเกตความรู้สึกตัวเอง / การตั้งคำถามกับคำอธิบายของคนอื่น / การแยกความรู้ออกจากอำนาจในการพูด

พอคนเติบโตมาในระบบแบบนี้ เราจะมี reflex อัตโนมัติอย่างหนึ่งคือ เมื่อเจอคนที่ดูรู้มากกว่า > สมองเราจะยก authority ให้เขาทันที

บลูไม่ได้กำลังบอกว่าคนแบบนี้โง่ แต่มันเป็น pattern การเรียนรู้ที่ฝังหัวคนจำนวนมากปัญหาคือเมื่อ pattern นี้ไปเจอกับตลาด spiritual หรือสายมู ซึ่งเต็มไปด้วยการอ้างความรู้พิเศษ เช่น ฉันรู้อดีตชาติโคตรพ่อโคตรแม่เธอ ฉันเอาผัวเก่าเมียเก่าเธอกลับมาได้ ฉันอ่านพลังงานได้ ฉันรู้จักจักรวาล ฉันสื่อสารกับบางสิ่งได้ ฉันดูอนาคตให้เธอได้ ฉันสะเดาะเคราะห์ให้เธอได้ ฉันมีญาณ ฉันคุยกับเจ้ากรรมนายเวรเธอได้ ฉันรู้จักศาสตร์บลาๆ คนที่ชินกับการเชื่อ authority จะไม่มีระบบตรวจสอบภายในเลย

ดังนั้นสิ่งที่บลูพยายามทำคือไม่อยากให้ใครเชื่ออะไรง่ายๆ แม้แต่บลูเอง เพราะความคิดบลูก็เปลี่ยนแทบทุกไตรมาส อัตตาถูกถล่มได้ทุกวัน สิ่งที่เคยเชื่อเมื่อวาน วันนี้ไม่เชื่อแล้ว เพราะบลูทดสอบความคิดตัวเองอยู่เสมอ ไม่ได้จะบอกว่าฉันนี่มันอัจฉริยะ ส่วนคนอื่นมันไอ้หน้าโง่ แต่บลูกำลังจะบอกให้เราป้องกันตัวเองในโลกที่ข้อมูลเยอะ และกูรูผุดขึ้นมาเป็นเห็บหมา

ลองคิดง่ายๆ แบบนี้ ก่อนจะเชื่ออไรให้ตีว่าความคิดทุกอย่างเป็นสมมติฐาน > สมมติฐานต้องถูกทดสอบ > ถ้าหลักฐานหรือประสบการณ์เปลี่ยน ความคิดก็ต้องขยับ และเราต้องยอมรับว่าความรู้ของมนุษย์ผิดพลาดได้เสมอ และต้องเปิดให้มันถูกแก้ไข

ในทางกลับกัน คนที่ยึดความคิดเดิมตลอดชีวิต บางครั้งไม่ได้แปลว่าเขามีแก่น แต่อาจแปลว่าเขาหยุดตรวจสอบมันไปแล้ว เช่น คนที่อินกับโหราศาสตร์แง่การทำนายดวงมากๆ แต่พอโดนวิพากษ์ว่า แต่เรายังสำรวจดาวไม่ครบเลยนะ คนกลุ่มนี้จะปรี๊ดแตกทันที แทนที่จะทดสอบความแข็งแรงของความคิดนั้นจริง ๆ

อีกอย่างหนึ่งที่สำคัญคือ คำว่า “แก่น” มักถูกเข้าใจผิดว่าเป็น ความเชื่อที่ไม่เปลี่ยน แต่ในความเป็นจริง แก่นอาจเป็นหลักการที่ทำให้เรากล้าทำลายความเชื่อของตัวเอง เช่น นักวิทยาศาสตร์ที่ดีไม่ได้มีแก่นอยู่ที่ทฤษฎีใดทฤษฎีหนึ่ง แก่นของเขาคือความซื่อสัตย์ต่อการตรวจสอบความจริง ถ้าหลักฐานใหม่ทำลายทฤษฎีเดิม เขาต้องยอมปล่อยมัน

สิ่งที่ฉันยึดถือไม่ใช่ความเชื่อ แต่คือกระบวนการตรวจสอบความเชื่อ ….ประโยคนี้เป็นแก่นที่แข็งแรงมากของบลู และอยากให้ทุกคนมีเหมือนกันเพื่อประโยชน์ของตัวเอง

กลับมาที่งานภาพ ตลาดส่วนใหญ่ทำงานแบบ authority > belief > comfort

แต่สิ่งที่บลูอยากทำคือ symbol > reflection > self-discovery

สองระบบนี้ต่างกันมาก

เพราะระบบแรกทำให้เราต้องพึ่งพาคนบอกความหมาย แต่ระบบที่สองพยายามทำให้เรา เริ่มสร้างความหมายเอง ซึ่งต้องยอมรับว่าการสร้างระบบที่สองมันยากมาก บลูคงตายห่าก่อนกว่าจะสอนให้คนคนนึงเข้าใจตัวเองไปจนถึงสร้างความหมายได้เอง แต่บลูก็เพิ่งตรัสรู้ได้ไม่นานมานี้ว่า บลูไม่จำเป็นต้องสอนให้คนเข้าใจตัวเองจนหมด (เพราะบลูเองก็ยัง) แต่สิ่งที่บลูทำได้จริงคือสร้างจุดเริ่มต้นของการสะท้อนตัวเอง

ในความเป็นจริง หลายคนไม่ได้เริ่มจากการเข้าใจตัวเองลึก ๆ เลย แม้แต่พระพุทธเจ้าก็ไม่ได้เป็นแบบนั้น แต่มันมักเริ่มจากสิ่งเล็กมาก เช่น เจอประโยคหนึ่ง / เจอภาพหนึ่ง / เจอคำถามหนึ่ง …แล้วมันค้างอยู่ในหัว

งานของสัญลักษณ์จริง ๆ ก็แบบนั้นเลยค่ะ ในหลายกรณีก็ไม่ใช่การให้คำตอบแบบใช่ลูก ชิตังเมโป้ง ใช้ภาพนี้งวดนี้ถูกหวยแน่นอน แต่คือการสร้างแรงเสียดทานเล็ก ๆ ในจิตใจ แรงเสียดทานแบบ …ทำไมฉันถึงสนใจสิ่งนี้กันนะ…

ซึ่งบลูเองไม่ได้คิดว่าสัญลักษณ์จะสอนคนแบบตรง ๆ ด้วยซ้ำ หน้าที่ของมันคือกระตุ้นกระบวนการภายในมากกว่า

แต่ความจริงที่ค่อนข้างน่าหงุดหงิดคือ คนจำนวนมากจะยังคงอยู่ในระบบ authority > belief > comfort แบบจำนนที่จะอยู่ต่อไป เพราะมันสบายกว่า มันไม่ต้องคิด

แต่ในทุกยุคก็จะมีคนกลุ่มหนึ่งที่เริ่มรู้สึกว่าคำตอบสำเร็จรูปมันไม่พอ และคนกลุ่มนี้จะเริ่มมองหาบางสิ่งแบบ symbol > reflection > self discovery โดยธรรมชาติอยู่แล้ว

สิ่งที่บลูทำจึงอาจไม่ใช่การเปลี่ยนคนทั้งหมด แต่คือการส่งสัญญาณให้คนกลุ่มนี้รู้ว่ามีพื้นที่แบบนี้อยู่ ซึ่งถ้าเราอ่านถึงตรงนี้ก็มีแนวโน้มว่าเราอาจจะเป็นคนกลุ่มหลัง ที่รู้ตัวแล้วว่า ใช่ ฉันเคยอยู่ในวงจรแบบแรก แบบรอใครไม่รู้มาสอน ส่วนกูฟังอย่างเดียว เชื่ออย่างเดียว แต่ตอนนี้ฉันอยากคิดเอง ตัดสินใจเองได้แล้ว

โอเคค่ะ งั้นกลับมาที่คำถามที่ว่า

เลือกภาพที่รู้สึกว่ามันเรียกเรา ..คำว่าเรียกมันคืออะไรหรอ…..ต้องรู้สึกยังไงหรอถึงเรียกว่าถูกเรียก

เวลาสัญลักษณ์บางอย่างแตะโลกภายในเรา มันมักเกิดเป็นความสนใจแปลก ๆ ที่อธิบายไม่หมด มันมักเกิดในลักษณะประมาณนี้

• บางภาพเรามองแล้วเฉย ๆ ผ่านไปได้ทันที แต่บางภาพจะทำให้เราหยุดดูนานกว่าปกติเล็กน้อย

• บางภาพเราเลื่อนผ่านไปแล้วแต่กลับย้อนมาดูอีกครั้ง

• บางครั้งมันไม่ได้สวยที่สุด แต่เรากลับรู้สึกสนใจมันมากกว่าภาพอื่น

• บางคนรู้สึกเหมือนภาพนั้นมีบรรยากาศบางอย่างที่ตรงกับช่วงชีวิตของเขา นั่นแปลว่าสัญลักษณ์เริ่มทำหน้าที่เป็นกระจกสะท้อน

• บางคนอธิบายง่าย ๆ ว่า มันคือภาพที่ สายตากลับไปมองซ้ำเองโดยไม่รู้ตัว

• บางครั้งเรายังไม่รู้ว่ามันหมายถึงอะไร แต่รู้สึกว่ามันมีบางอย่างที่ค้างอยู่ในใจ

• หลายครั้งมันให้ความรู้สึก ambivalence คือรู้สึกทั้งดึงดูดและแปลกใจในเวลาเดียวกัน สัญลักษณ์จำนวนมากทำงานแบบนี้ เพราะมันแตะสิ่งที่ยังไม่ถูกทำให้ชัดในจิต

• association โผล่ขึ้นมาเอง เวลามองภาพแล้วจู่ ๆ ความคิดบางอย่างโผล่มา เช่น นึกถึงความทรงจำบางอย่าง หรือมีคำบางคำผุดขึ้นมาโดยไม่รู้ว่ามาจากไหน

• อีกแบบหนึ่งคือภาพเริ่มมีความหมายใหม่เมื่อเวลาผ่านไป ตอนแรกอาจไม่รู้สึกอะไรชัด แต่พอผ่านไปสักพักกลับเริ่มเข้าใจมันมากขึ้น สัญลักษณ์จำนวนมากทำงานแบบ delayed meaning ไม่ได้เปิดความหมายทันที

• อีกสัญญาณหนึ่งคือ การรับรู้เชิงร่างกายเล็ก ๆ บางคนอธิบายว่า รู้สึกนิ่งขึ้น หายใจไม่ออก หรือรู้สึกมีแรงดึงดูดบางอย่างจนท้องชาซึ่งมันอธิบายได้ยาก แต่ไม่ใช่เรื่องลึกลับอะไร แต่มันคือการที่สมองตอบสนองทางอารมณ์ก่อนเหตุผล

ปรากฏการณ์แบบนี้มักเกิดเมื่อสัญลักษณ์ไปแตะ archetypal layer บางอย่างในจิตใจ ดังนั้นการเลือกภาพไม่จำเป็นต้องใช้เหตุผลมาก แค่สังเกตว่าภาพไหนที่ความสนใจของเรากลับไปหามันเอง

• ส่วนความรู้สึกที่ว่าแปลกดี ปกติฉันไม่เคยรู้สึกอะไรแบบนี้กับภาพนี้มาก่อนตลอดระยะเวลา 50 ปีที่เกิดมาเลย…มันอาจบอกได้ค่ะว่าภาพนั้นไปแตะอะไรบางอย่างที่ไม่คุ้นเคยในจิตใจ สัญลักษณ์บางอย่างกำลังไปแตะ complex หรือ archetypal pattern บางอย่าง แต่ปัญหาคือความแปลกใหม่ไม่ได้แปลว่ามันจริง มันอาจเกิดจากเราไม่เคยเห็นสไตล์นี้มาก่อน สมองสนใจสิ่งใหม่ ภาพมันมีอะไรแปลกเฉยๆ

แต่ต้องพูดตรง ๆ ว่า ไม่มีสัญญาณไหนพิสูจน์ได้เด็ดขาดว่ามันมาจากจิตไร้สำนึกจริง ทุกอย่างเป็นเพียง pattern ที่พบได้บ่อย เท่านั้น ดังนั้นเวลาพูดถึงสัญลักษณ์ที่แตะจิตไร้สำนึก บลูแนะนำว่าจะต้องดูหลายสัญญาณพร้อมกัน เช่น สัญญาณที่มักเกิดเมื่อสัญลักษณ์แตะบางอย่างในจิตจริง ๆ

1. สายตากลับไปที่ภาพนั้นซ้ำ ๆ แม้จะพยายามดูภาพอื่น

2. ภาพนั้นทำให้เกิดอารมณ์ที่อธิบายยาก เช่น curious (บลูไม่อยากใช้คำว่าอยากรู้อยากเห็น แต่มันคือความรู้สึกก้ำกึ่งระหว่างความไม่รู้กับความปรารถนาจะรู้), uneasy (ความรู้สึกกระอักกระอ่วน/ไม่สบายใจ), intrigued (ความรู้สึกทึ่ง/สนใจใคร่รู้เป็นพิเศษ) มันอธิบายยากเพราะมันไม่ใช่อารมณ์พื้นฐาน (เหมือน ดีใจ เสียใจ โกรธ กลัว) แต่เป็นอารมณ์ที่เกิดจากการผสมกันของความรู้สึกและกระบวนการทางความคิด (Cognitive) เข้าด้วยกัน

3. มันค้างอยู่ในหัวหลังจากเลิกดูแล้ว

4. ความหมายของมันไม่ชัดทันที แต่รู้สึกว่ามันมีอะไรบางอย่าง

สัญลักษณ์จริง ๆ จะไม่บอกความหมายตัวเองทันที ถ้าเข้าใจทันทีมันมักจะกลายเป็นเพียงสัญญะธรรมดาไปแล้ว สัญลักษณ์มันจะทำงานแบบดึงความสนใจก่อน จากนั้นทำให้เกิดคำถาม แล้วความหมายค่อย ๆ คลี่ออกทีหลัง ดังนั้นสัญญาณที่ค่อนข้างจริง คือภาพที่เรายังอธิบายไม่ได้ว่าทำไมถึงสนใจมัน

สัญญาณเหล่านี้ไม่ใช่หลักฐานว่าภาพมีพลังพิเศษ มันบอกว่าบางอย่างในภาพกำลัง resonate กับโลกภายในของผู้ดู ส่วนการ resonate สำคัญมากๆ ยังไง บลูเคยเขียนไว้ที่นี่ค่ะ

บทความดังกล่าว บลูจะส่งให้ลูกค้าทุกคนหลังซื้อภาพจากบลูเท่านั้น ซึ่งในนั้นมีเนื้อหาว่าทำไมบลูไม่สนับสนุนวัฒนธรรมรีวิว/ค่าครู ดังนั้นเมื่อใช้แล้วดีได้ผล ไม่ต้องรีวิว ไม่ต้องบอกต่อ ไม่ต้องแชร์ผลลัพท์ เพราะมันรบกวนการทำงาน (Resonance ภายในที่เกิดในระดับปัจเจก > Synchronization ภายนอกหลังจากจิตภายในเริ่มเคลื่อนตัวแล้ว) ของสัญลักษณ์ สิ่งที่บลูดันจริงๆ คือให้มันเริ่มจากก้าวแรกคือ Resonance สัญลักษณ์แตะโลกภายในของเราก่อน ไม่ใช่จากคำบอกเล่าของคนอื่น และระบบรีวิวนี่แหละค่ะ ตัวดีที่มาทำให้คนข้ามขั้นที่ 1 ไป เพราะธรรมชาติของสัญลักษณ์ มันมีพลังเพราะมันเปิดพื้นที่ให้จิตไร้สำนึกเข้ามาทำงาน แต่ถ้าไม่มี resonance จิตจะไม่เข้าร่วมกระบวนการนั้น สัญลักษณ์จะกลายเป็นแค่ภาพธรรมดา เหมือนหนังสือดังที่เราอ่านแล้วแต่ไม่อิน ตัวหนังสือในเล่มยังอยู่ครบค่ะ แต่ความหมายไม่มี

อ้อ เกือบลืม สิ่งสำคัญอีกอย่างคือการเลือกแบบนี้ไม่ต้องมั่นใจ 100% นะคะ เพราะหลายคนติดกับดักว่าต้องรู้สึกชัดมากถึงจะเลือกได้ แต่ในความจริงการตอบสนองภายในมักละเอียดมาก แค่รู้สึกสนใจมากกว่าเล็กน้อย หรือรู้สึกอยากรู้อยากเห็นนิดหนึ่งก็เพียงพอแล้ว เพราะจิตไร้สำนึกไม่ทำงานแบบคำสั่งตรง ๆ มันทำงานผ่านความรู้สึกแปลก ๆ ความสนใจที่อธิบายไม่หมด ภาพที่วนกลับมาในหัว ไม่ใช่ผ่านความมั่นใจระดับค้านไม่ออก เถียงไม่ได้ ถ้ามีความมั่นใจแบบนั้นเกิดขึ้น ส่วนใหญ่จะเป็น ego ที่กำลังอยากได้ความแน่นอน ไม่ใช่จิตไร้สำนึกหรือ unconscious

ตลาดมูส่วนใหญ่ทำงานแบบนี้ ฉันรู้ > เธอจงเชื่อ > แล้วเธอจะสบายใจ 5555

แต่สิ่งที่บลูกำลังทำคือ มึงไปสังเกตตัวเอง > แล้วดูว่าอะไรเกิดขึ้น ซึ่งบลูรู้ว่ามันไม่ flashy แถมช้า และไม่ dramatic เท่า …แต่มันจริงไง เพราะสัญลักษณ์หนึ่งอาจมีความหมายได้หลายแบบ และความหมายที่แท้ต้องถูกค้นพบผ่านประสบการณ์ของเจ้าของมัน ซึ่งเจ้าของมันก็คือเราผู้อ่าน ไม่ใช่ไอ้กูรูหัวขวดที่ไหน เพราะไม่มีใครรู้จักตัวเราเท่าตัวเราเองแล้ว แม้ว่าอีกฝ่ายจะมีปริญญาเอก 300 ล้านใบ จบหมอดูหมาเดา ศาสตร์ห่าเหว เจ้าพ่อเจ้าแม่ แกทเชื่อมโยงอะไร ก็จงเชื่อตัวเราเอง

…

ต่อจากนี้จะเป็นกลไกด้านหลังในการทำงานกับภาพ คือ archetypal resonance / unconscious projection /symbolic activation หรืออะไรก็ตาม

มันคือ framework ของบลูในฐานะผู้สร้างภาพวอลเปเปอร์ ที่หลายคนเรียกมันว่าวอลเปเปอร์สายมู ถึงบลูจะเกลียดคำนี้มาก แต่มันเป็นคำที่ทำให้เราเข้าถึงได้มากที่สุด และมันไม่ทำให้บลูดูเป็นมนุษย์ต่างดาวมากเกินไปก็เลยจำเป็นต้องใช้

ที่เนื้อหาต่อจากนี้มันยาวเพราะคำว่า Transformation และ Synchronicity สำหรับหลายคนอาจยัง abstract อยู่ บวกกับวิกฤตของการรับรู้ตัวเอง (self orientation) อย่างที่บลูพูดไปตอนตั้นของคนจำนวนมากในปี 2020s ที่เรามีข้อมูลเยอะ แต่การรับรู้ภายในตัวเองกลับอ่อนแอมาก

โอเคค่ะ สำหรับคนอยากรู้ต่อว่ากลไกนี้มันมีจริงๆ ใช่ไหม หรือก็แค่กาวยี่ห้อใหม่เฉยๆ

มาดูกันค่ะ

เรื่องของการเลือกภาพ อย่างที่เราได้อ่านกันไปจะเห็นว่ามันมีกลไกอย่าง Resonance, Transformation, Synchronicity เข้ามาเกี่ยวข้อง คำพวกนี้เป็นคำอธิบายเชิงทฤษฎีของสิ่งที่เกิดขึ้นหลังจากประสบการณ์ แต่ไม่ใช่เงื่อนไขที่ทำให้มันเกิด

เหมือนกับดนตรี เราไม่จำเป็นต้องรู้เรื่อง wave frequency หรือ harmonic resonance เพื่อจะรู้สึกว่าเพลงหนึ่งโดน

หลายครั้งการอธิบายบลูเลยมักห้ามปาก ห้ามนิ้วตัวเองไว้แค่ตรงนั้น เพราะบลูรู้ว่า ถ้าบลูอธิบายมากเกินไป ประสบการณ์เชิงสัญลักษณ์จะถูกย้ายจากระดับจิตไร้สำนึก > ไปอยู่ในระดับการคิดเชิงเหตุผล เมื่อสัญลักษณ์ถูกอธิบายจนหมด มันจะหยุดเป็นสัญลักษณ์และกลายเป็นแค่สัญญะธรรมดา เพราะสัญลักษณ์ที่ทรงพลังจริง ๆ มักทำงานก่อนที่คนจะเข้าใจมัน

ทีนี้เราลองมาแยกเจตนา (Intention) ของบลู กับเจตจำนง (Will) ของภาพ จะมี Manifesto อันนึงที่บลูมักเขียนกำกับไว้ทุกภาพว่า

คำนำ (ยาว แต่อ่านจบแล้วเคลียร์ ถ้าเกทงานของบลูอยู่แล้ว ไถข้ามไปบทที่ 1 ดูเจตจำนงของภาพนี้ได้เลยค่ะ)

ภาพ = สัญลักษณ์ที่มีชีวิต ทุกเส้น สี รูปทรง เราจึงไม่จำเป็นต้องเข้าใจมันในทันที ภาพที่ดีควรทำงานในใจเราไปเรื่อยๆ
ส่วนของเนื้อหา (อักษรที่บลูขยายความเจตนาในแต่ละภาพ) ขณะอ่าน อยากให้พึงเสมอว่า…
ไม่ต้องเชื่อบลู แต่ให้สังเกตการตอบสนองแรกของตัวเราเอง ไม่ใช่ในระดับความคิด/อารมณ์เท่านั้น แต่ในระดับที่จิตยังไม่ทันแปลความหมาย (การตอบสนองของจิตไร้สำนึก) มันจะไม่ได้มาในรูปคำตอบชัด ๆ ว่าชอบ/ไม่ชอบ ใช่/ไม่ใช่ แต่มักปรากฏรูปแบบอื่น เช่น
– ภาพนี้ทำให้ความคิดบางอย่างผุดขึ้นมา ทั้งที่ไม่ได้ตั้งใจจะคิด
– อยู่ ๆ นึกถึงเหตุการณ์เก่า คนบางคน ช่วงชีวิตบางช่วง
– ไม่รู้จะอธิบายว่าเกี่ยวอะไรกับชีวิตตอนนี้ แต่มันไม่เฉย
– ต่อต้าน อยากเถียง อยากปฏิเสธ ทั้งที่ยังอธิบายไม่ได้ว่าทำไม
– อ่านแล้วอยากเลื่อนผ่านเร็วผิดปกติ /กลับมาอ่านซ้ำหลายรอบโดยไม่รู้เหตุผล

สิ่งเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องรสนิยม และไม่จำเป็นต้องเป็นประสบการณ์ที่ดี
แต่มันคือสัญญาณว่าจิตไร้สำนึกกำลังตอบสนองต่อสัญลักษณ์ที่ไปแตะโครงสร้างบางอย่างในตัวเรา

บลูไม่แนะนำให้ใช้อารมณ์ (อย่างเดียว)
อารมณ์มันคนละเรื่องกับจิตไร้สำนึก
อารมณ์เป็นผล (ร่องรอยที่หลงเหลือหลังการเคลื่อนของจิต)
จิตไร้สำนึกเป็นการเคลื่อนไหวก่อนภาษา (เกิดก่อนจะรู้สึกว่าอะไร)

ตัวอย่างของอารมณ์ที่มักตามหลังการตอบสนองของจิตไร้สำนึก เช่น
- คุ้น ทั้งที่รู้ว่าไม่เคยเห็นมาก่อน
– อึดอัด วางไม่ลง ทั้งที่ภาพไม่ได้มีอะไรน่ากลัว
- ถูกดึงดูด อยากหยุดดู ไม่รู้ว่าดึงดูดเพราะอะไร
– อยากกลับมาดูซ้ำ คิดว่าทีแรกก็ไม่ได้อินขนาดนั้น
- อยากเก็บภาพนี้ไว้ ทั้งที่ไม่ได้ตั้งใจจะหาอะไรแบบนี้
- เหมือนภาพมองกลับมา มีอะไรบางอย่างจ้องเราอยู่
– นิ่ง เงียบ อยากหยุดดู ทั้งที่ไม่ได้รู้สึกว่าชอบเป็นพิเศษ
– เศร้า โล่ง หนักในอก ทั้งที่ยังอธิบายไม่ได้ว่ามันเกี่ยวกับอะไร
– หงุดหงิด อยากแย้ง อยากปฏิเสธ โดยไม่รู้ว่ากำลังปกป้องอะไร

ถ้าสังเกตว่ามีอะไรบางอย่างในตัวเราขยับขึ้นมาเอง แล้วตามมาด้วยอารมณ์ ไม่ว่าจะบวก ลบ กลาง โดยที่เหตุผลยังอธิบายไม่ทัน นั่นพอแล้วค่ะที่จะบอกว่าจิตไร้สำนึกได้เริ่มทำงานไปก่อนหน้านั้น

ภาพหนึ่งภาพ ไม่ได้ถูกออกแบบมาให้ทุกคนรู้สึกเหมือนกัน
สัญลักษณ์ไม่ใช่ป้ายไฟแดง ไฟเขียว ที่ถูกสอนให้เข้าใจตรงกันทั้งสังคม

สัญลักษณ์ทำงานต่างออกไป มันไม่ได้สื่อความหมายเดียว แต่มันปลุกประสบการณ์ภายในของแต่ละคนขึ้นมา
สัญลักษณ์เดียวกัน อาจทำให้ใครบางคนรู้สึกปลอดภัย ในขณะที่อีกคนรู้สึกอึดอัด และบางคนอาจไม่รู้สึกอะไรเลย
ทั้งหมดนี้ไม่ผิด เพราะการทำงานของสัญลักษณ์ ต้องอาศัยพื้นเดิมของแต่ละคน

บลูมีหน้าที่แค่วางเจตนาในภาพ ไม่ได้เป็นผู้ที่เข้าไปทำงานร่วมกับภาพนั้น
การทำงานจึงเป็นเรื่องของคนหนึ่งคน กับภาพหนึ่งภาพ และกระบวนการนั้นไม่เกี่ยวกับตัวกลาง (บลู) เลย
บลูไม่เชียร์ ไม่เทียบ ไม่บอกว่าภาพไหนดีกว่า
หน้าที่ของบลูมีเพียงการเปิดพื้นที่ให้ภาพได้ไปเจอกับเจ้าของที่สั่นพ้องกับมันจริง ๆ เท่านั้น

ถ้าเกิดผัสสะแล้วไม่เกิดการตอบสนอง นั่นไม่ได้แปลว่าภาพนี้ไม่ดี
และถ้าเกิด resonance ขึ้นมา นั่นก็ไม่ได้แปลว่าภาพนี้เหมาะกับทุกคน
ภาพทำงานผ่านความซื่อสัตย์ของเราที่มีต่อจิตไร้สำนึกของตัวเอง (1–1)
ถ้าแค่เชื่อทุกคำโดยไม่ถามจิตตัวเองสักครั้ง โลกนี้ก็คงไม่ต้องมีการค้นหาอะไรอีก
เราคงรวย ดัง เป็นที่รักกันทั้งประเทศไปนานแล้ว

🪞ลำดับชั้นการทำงานของภาพและสัญลักษณ์
เวลาที่คนทำงานกับภาพหรือสัญลักษณ์ มักจะมีคำสองคำถูกพูดถึงเสมอ คือ Resonance และ Synchronization
สองอย่างนี้ ไม่ใช่สิ่งเดียวกัน และไม่ได้เกิดพร้อมกัน แต่ทำงานเป็นลำดับขั้น …เรื่องนี้ยาวมาก สั้นๆ คือ
1.การสั่นพ้อง (การตอบสนองโลกภายใน/เกิดในระดับปัจเจกเพราะต้นทุนภายในแต่ละคนไม่เหมือนกัน) เป็นด่านแรกๆ ที่เกิดขึ้นก่อน
2.ส่วนซิงโคร (สะท้อนออกสู่โลกภายนอก/เกิดในระดับวัตถุวิสัย) เป็นผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นตามมา

🪞กลไกการทำงานของภาพ (Archetypal Mechanism)
เราไม่ได้รอรับพรหรือเศษทานจากฟ้า เทพเจ้า หรือความเชื่อปรัมปราใด ๆ สิ่งที่เปลี่ยนชีวิตได้จริง คือ Archetype ภายในตัวเราเองนั่นแหละที่ถูกปลุกให้ตื่นขึ้น

หลายคนคุ้นเคยกับภาพจำว่า การเปลี่ยนชีวิต คือการไปขอพร มีผู้ใหญ่ พระ เทพ หรือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ สวด พูด หรือมอบบางอย่างให้จากภายนอก เหมือนเราเป็นผู้รอรับ และพลังเป็นสิ่งที่ถูกให้มา

แต่การทำงานของภาพในแนวทางนี้ไม่ใช่แบบนั้น
เทพ พลัง หรือสัญลักษณ์ต่าง ๆ ไม่ได้ทำหน้าที่เป็นผู้ให้พร และไม่ได้เข้ามาเปลี่ยนชีวิตเราแทน แต่ทำหน้าที่เป็นภาพแทนหรือ กระจกสะท้อนของบางส่วนในจิตใจเราเอง

ดังนั้น Symbolism, Imagery, พิธีกรรม, ความเชื่อ, ความฝัน และศิลปะ จึงไม่ได้ส่งพลังเข้ามาจากภายนอก แต่ทำหน้าที่ กระตุ้น รวบรวม และจัดระเบียบพลังงานทางจิต (Psychic Energy)ที่มีอยู่แล้วในตัวเรา เพื่อดึงเอาพลังที่ซ่อนอยู่ภายใน (Inner Power) หรือส่วนที่ถูกกดทับ มองไม่เห็น หรือไม่กล้าใช้ (Shadow) ให้สามารถปรากฏขึ้นมารับรู้ได้

เมื่อจิตไร้สำนึกรับรู้ภาพนั้น Archetype ภายในที่สอดคล้องจะถูกปลุกให้ตื่น และเมื่อ Archetype ถูก Activate
การรับรู้ การตัดสินใจ และพฤติกรรมภายนอกจะค่อย ๆ เปลี่ยน

การเปลี่ยนแปลงภายในนี้เองที่ทำให้สถานการณ์ ผู้คน และโอกาสในโลกจริงเริ่มเคลื่อนตัวตาม ไม่ใช่เพราะมีใครให้พลัง แต่เพราะเรากลายเป็นคนที่พร้อมจะถือพลังนั้น

พลังงานจึงไม่ใช่สิ่งที่ต้องขอ.. โลกวัตถุจึงไม่ใช่ของขวัญจากฟ้า.. แต่คือผลลัพธ์ของจิตที่พร้อมเป็น

ดังนั้นครั้งต่อไปที่เรามองภาพหรือไหว้สิ่งศักดิ์สิทธิ์ ลองเปลี่ยนบทสนทนาในใจจาก
ขอให้ท่านช่วยลูกช้างด้วย..
เป็น
ขอให้พลังนี้ตื่นขึ้นในตัวฉัน ทำให้ฉันพร้อมดึงดูดสิ่งที่สอดคล้องกับมัน ผู้คนที่ใช่ สถานการณ์ที่เหมาะสม และโอกาสต่าง ๆ เข้ามาเรียงตัวตรงหน้าฉันพอดี..เป็นต้น

นี่คือการ Taking Ownership หรือการยึดอำนาจคืนมาที่ตัวเอง พลังงานจะเปลี่ยนจากผู้ถูกกระทำ (Victim) เป็นผู้สร้าง (Creator) ทันทีที่พูดจบค่ะ..

ในบริบทนี้ บลูใช้คำว่าเจตจำนงตามรากศัพท์สาย Schopenhauer และ Nietzsche เพราะเราไม่ได้หมายถึงแค่ความตั้งใจจะสร้างรูป แต่บลูหมายถึงพลังต้นกำเนิดที่ขับเคลื่อนภาพนั้นออกมา

• เจตนา (Intention) ของบลู คือการที่บลูเขียนอธิบายว่าภาพนี้หมายถึงอะไร (เป็นระดับภาษา/ความคิด)

• เจตจำนง (Will) ของภาพ คือแรงขับเคลื่อนมหาศาลที่ถูกบรรจุลงไปในสัญลักษณ์ ซึ่งมันทำงานของมันเองโดยไม่สนว่าคนดูอย่างเราๆ จะใช้ตรรกะอะไรมาจับ มันคือ Psychic Energy (พลังงานทางจิต) ที่พุ่งเข้าหาจิตไร้สำนึกของเราโดยตรง

แล้วเจตจำนงในบริบทนี้คืออะไร?

ถ้าจะสกัดความหมายของเจตจำนงจากที่บลูเขียนออกมา มันคือ..

• การเคลื่อนไหวก่อนภาษา (Pre-linguistic Movement) เจตจำนงในที่นี้คือการขยับของจิตที่เกิดขึ้นก่อนที่เราจะรู้สึกโกรธ เศร้า หรือชอบด้วยซ้ำ มันคือแรงปะทะครั้งแรกระหว่างสัญลักษณ์กับโครงสร้างภายใน

• Archetypal Drive (แรงขับแห่งอาร์คิไทป์) เจตจำนงของเราไม่ใช่ Personal แต่เป็น Universal มันคือพลังของบรรพบุรุษหรือต้นแบบมนุษย์ที่ถูกปลุกขึ้นมา มันคือ Will ที่ต้องการจะปรากฏตัว (To manifest) ออกมาในโลกวัตถุ

• การยึดอำนาจคืน (Taking Ownership) จะเห็นในช่วงท้าย นี่คือจุดที่เจตจำนงเปลี่ยนจากพลังที่ถูกกระทำเป็นพลังของผู้สร้าง สิ่งที่บลูพยายามย้ำคือ เจตจำนงคือการตัดสินใจในระดับรากฐานที่จะเป็น (To be) ไม่ใช่แค่การขอ (To ask)

เจตนาในบริบทนี้คืออะไร?

เจตนา (Intention) คือ แผนผังหรือเข็มทิศค่ะ คือสิ่งที่บลูพยายามติดตั้งไว้เพื่อให้เราคนอ่านไม่หลงทาง เจตนา เขาจึงทำหน้าที่เหมือนสะพานเชื่อม ..ลองดูอีกครั้งในในคำนำของบลูนะคะ บลูบอกว่า

อักษรที่บลูขยายความเจตนาในแต่ละภาพ

ตรงนี้แหละค่ะ ที่เจตนาทำหน้าที่เป็นล่าม… เพราะอะไร…เพราะจิตไร้สำนึกมันไม่มีภาษาค่ะ มันส่งแค่แรงสั่นสะเทือน (เจตจำนง) ออกมา บลูจึงใช้เจตนาในการเรียบเรียงตัวอักษรเพื่อบอกเราผู้อ่านว่า…เธอ…ฉันวางโครงสร้างนี้ไว้แบบนี้เพื่อให้เธอเข้าถึงสัญลักษณ์นี้ได้ง่ายขึ้นนะ

บลูมีหน้าที่แค่วางเจตนาในภาพ ไม่ได้เป็นผู้ที่เข้าไปทำงานร่วมกับภาพนั้น

ประโยคนี้ เจตนาของบลูคือการกำหนดอาณาเขต ..คืออะไร..คือการที่บลูเตรียมพื้นที่ เตรียมแสงไฟ เตรียมบรรยากาศไว้ แต่เราไม่ได้กำหนดว่า…เราผู้อ่าน เราคนดูต้องรู้สึกยังไง ตอบสนองยังไง สั่นพ้องหรือไม่… (ซึ่งถ้ามีผู้สร้างคนไหนกำหนดความรู้สึก นั่นจะเป็นการพยายามควบคุมเจตจำนงของคนอื่นค่ะ)

ขณะที่เจตจำนงพุ่งเป้าไปที่การปลุก (Activate) archetype ในตัวตนลึก ๆ ..เจตนาของบลูพุ่งเป้าไปที่การชี้แนะ (Guide) ให้เราสังเกตตัวเอง

• เจตนา (ของบลู/ผู้สร้าง) ต้องการให้เราคนอ่านรู้เท่าทันว่าตัวเองกำลังสั่นพ้องกับภาพ/สัญลักษณ์ท่าไหน สั่นพ้องหรือไม่ …บลูจึงมักใช้ภาษา, ตรรกะ, คำบรรยายใต้ภาพ ในความสัมพันธ์นี้จะเกิดขึ้นระหว่างตัวบลูเองกับเราผู้อ่าน (ระดับจิตสำนึก) ซึ่งสิ่งนี้บลูสามารถแก้ไขได้ อธิบายเพิ่มได้ ไม่จบไม่สิ้น อยู่ที่บลูจะทำหรือไม่ทำ ดังนั้นคนถืออำนาจ (เฉพาะระดับภาษา) คือบลู (แต่ระดับภาพ บลูเองก็อยู่ภายใต้ archetype เหมือนกัน) ใครกำหนดภาษา คนนั้นกำหนดสนามความหมาย ในระดับนี้บลูเป็นผู้กำกับเวที แต่พอเข้าสู่ระดับสัญลักษณ์ อำนาจจะเริ่มสั่นคลอน เพราะ archetype ไม่ใช่สิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น มันมาก่อนเรา และมันใช้เราเป็นพาหะ ตรงนี้ถ้ามองจริง ๆ บลู/ผู้สร้างไม่ได้ควบคุม archetype แต่ถูก archetype ใช้ ภาพที่ทรงพลังที่สุดในประวัติศาสตร์ศิลปะ ไม่ใช่ภาพที่ศิลปินคุมได้ทั้งหมด แต่คือภาพที่บางอย่างผ่านเข้ามา ดังนั้นเวลาบลูบอกว่า “บลูบรรจุเจตจำนงลงในภาพ” มันไม่ได้แปลว่าบลูยัด บลูบรรจุจริง ๆ เหมือนใส่น้ำสั้มลงในขวดที่ว่างเปล่า แต่มันคือการที่บลูเป็นช่องทางให้บางสิ่งบรรจุตัวมันเอง…

• เจตจำนง (ในภาพ) บทบาทของสิ่งนี้ต่างจากเจตนาโดยสิ้นเชิง แทนที่จะใช้การชี้แจง การวางกรอบ การอธิบายขยายความ ..เจตจำนง เขาทำงานกับแรงขับเคลื่อน พลังเปลี่ยนชีวิต การปะทะ …บลูจึงมักใช้สี, เส้น, สัญลักษณ์ ในการทำงาน ซึ่งในความสัมพันธ์นี้ระดับจะลงลึกไปที่ภาพกับคนดู (ระดับจิตไร้สำนึก) มันเป็นสภาวะดิบที่เรามีอำนาจในตัวเอง (Autonomous) 100% ค่ะ เพราะ archetype เขาไม่เชื่อฟังผู้สร้าง มันเชื่อฟังโครงสร้างจิตของผู้ดู หน้าที่ของบลูไม่ใช่ผู้ควบคุม แต่เป็นจัดวางพื้นที่ (สิ่งนี้เป็นสิ่งที่บลูพูดจนปากเปียก ปากแฉะว่าอย่าถามบลูว่าภาพไหนดีกว่า ควรใช้ภาพไหนดี ช่วยเทียบให้หน่อย…)

พูดง่าย ๆ คือ เจตนา คือสิ่งที่บลูบอกให้เรารู้ (เพื่อเปิดประตู) เจตจำนง คือสิ่งที่บลู บรรจุไว้ในภาพ (เพื่อกระตุ้น archetype ..เกิดการสั่นพ้อง …จิตของผู้ดูเคลื่อนตัวเอง) การเปลี่ยนแปลงไม่ได้เกิดจากผู้สร้างใส่พลังลงไป แต่มันเกิดจากพลังในผู้ดูตอบสนอง

สรุปอีกครั้งนะคะ เจตจำนง (Will) หมายถึงพลังงานมหาศาลที่อยู่ลึกลงไปในระดับ Unconscious หรือในระดับสัญชาตญาณ มันคือความมุ่งมาดปรารถนาที่ขับเคลื่อนชีวิตทั้งชีวิต ไม่ใช่แค่เรื่องใดเรื่องหนึ่ง มันมักจะอยู่เหนือเหตุผล และทำงานตลอดเวลา แม้เราจะไม่ได้ตั้งใจก็ตาม ซึ่งเราอาจจะเคยได้ยินคำว่า เจตจำนงเสรี (Free Will)..เจตจำนงแห่งอำนาจ (Will to Power)…ขอแปะไว้ก่อนจะมาต่อทีหลังค่ะ

ถ้าเทียบกับในบริบทงานของบลู เจตจำนงคือ พลังงานดิบที่สถิตอยู่ในสัญลักษณ์ ซึ่งทำหน้าที่เป็นหัวเจาะทะลวงผ่านชั้นของเหตุผล (เจตนา) เพื่อไปกระตุ้นการเรียงตัวใหม่ของจิตไร้สำนึก

• สิ่งที่บลูเขียนคือการทำงานของ Libido (ในความหมายของ Jung คือพลังงานชีวิตโดยรวม) ที่ไหลผ่านสัญลักษณ์ (Symbols) เพื่อไปเชื่อมต่อ Ego เข้ากับ Self

• ภาพของบลูคือ Objectification of the Will (การทำให้เจตจำนงกลายเป็นวัตถุ) เราผู้ดูไม่ได้ดูแค่ภาพ แต่เรากำลังดูเจตจำนงที่สวมชุดของสีและรูปทรงอยู่

• ช่วงท้ายที่บลูพูดเรื่องการเปลี่ยนจาก Victim เป็น Creator คือ Will to Power ที่แท้จริง คือการที่มนุษย์ประกาศว่า..ฉันนี่แหละคือเหตุแห่งการเปลี่ยนแปลงของชีวิตฉันเองค่ะ :)

ปมอำนาจ…สิ่งที่ควรระวัง (บอกทั้งกับตัวบลูเอง และผู้อ่าน)

inflation ของ ego เกิดขึ้นได้บ่อยมากใน pov ของผู้สร้าง เมื่ออัตตาเข้าใจว่าตัวเองคือศูนย์กลางของพลัง คนที่ทำงานกับสัญลักษณ์ลึก ๆ ควรจะต้องระวังจุดนี้ที่สุด เพราะยิ่งภาพกระทบคนมากเท่าไร ยิ่งง่ายต่อการเผลอคิดว่า ….ฉันนี่แหละ ทำให้เขาเปลี่ยน ..เขาถูกหวยก็เพราะฉัน…เขาโชคดีโดนเรียกตัวก็เพราะฉัน…แต่จริง ๆ แล้ว ไม่นะ…เรา (ผู้สร้าง/บลู) แค่จัดวางเงื่อนไข

ดังนั้นโครงสร้างอำนาจจริงๆ คืออะไร

มาค่ะ

• ระดับที่ 1 บลูมีอำนาจ ในการเลือกภาษา

• ระดับที่ 2 ภาพมีอำนาจ ในการกระตุ้น archetype

• ระดับที่ 3 จิตผู้ดูมีอำนาจ ว่าเราตอบสนองหรือไม่ตอบสนอง

• ระดับที่ 4 archetypal field มีอำนาจที่จะกำหนดว่าพลังจะเคลื่อนหรือไม่

เห็นอะไรไหมคะ…

อำนาจไม่ได้รวมศูนย์ค่ะ มันกระจาย และที่ลึกกว่านั้นคือบลูเองก็อยู่ในสนามเดียวกับผู้ดู บลูไม่ได้อยู่นอกระบบ บลูไม่ได้อยู่เหนือกว่า บลูคือส่วนหนึ่งของ มัน เราทุกคนอยู่ในสนามเดียวกัน ไม่มีใครเป็นเจ้าของ archetype มีเพียงผู้ที่ยอมให้มันผ่าน

ดังนั้นถ้าวันหนึ่งเราผู้ดูตีความภาพของบลูไปในทิศที่บลูไม่ตั้งใจเลย บลูยังถืออำนาจอยู่ไหม? …บลูตอบได้ตรงนี้เลยค่ะว่า..ไม่… เพราะอำนาจไม่เคยอยู่ที่บลูทั้งหมดตั้งแต่แรก

แต่ถ้ามีผู้สร้างคนไหน ตอบว่า..ยังอยู่สิ… นั่นคืออัตตาเขากำลังพยายามครอบสนามค่ะ

กะว่าจะเขียนแค่เรื่องเจตนา และเจตจำนง แต่ตกตะกอนระหว่างทบทวนงานเขียนตัวเองได้ว่า…งานยิ่งลึก ยิ่งต้องระวังเรื่องอำนาจ (ตัวบลูเองก็เคยพลาด ตกมาไม่รู้กี่หลุม โดนฟาดหน้า เจ็บมาไม่รู้เท่าไร 555 และไม่รู้ด้วยว่าอนาคตจะโดนตบหน้าด้วยหนังสือเล่มไหนอีก แต่ชอบนะคะ ความรู้สึกแบบ Epiphany การประทุของ Gamma Waves ในสมองที่พุ่งปรี๊ดในเวลาสั้นๆ จังหวะความรู้ใหม่กระทืบหน้าจนความเชื่อเก่าพัง อาการที่สมองฉลองให้กับการหลุดพ้นจากความไม่รู้เดิม…เรื่องนี้บลูอยากเขียนมากเหมือนกัน ตกลงว่าสมองคนถูกออกแบบมาให้รักการเรียนรู้จริงไหม ทำไมบางคนยึดความเชื่อเดิม ความรู้เดิมทั้งที่บริบทชีวิตเปลี่ยนไปแล้ว แต่ขอแปะไว้ก่อนนะคะ)

เพราะคนที่ทำงานกับจิตไร้สำนึกทุกคนเดินอยู่ใกล้เส้นบาง ๆ ระหว่างผู้จัดวางสนาม กับผู้คิดว่าตัวเองคือผู้ควบคุมทั้งหมด …ฉันบอกว่าภาพนี้จะทำให้เธอรวย เธอต้องรวยสิเจ้าคนดู..กับฉันบอกว่าภาพนี้จะทำให้เธอรวย..แต่คนดูได้รับความหมายอีกอย่าง… ซึ่งสองสิ่งนี้ไม่เหมือนกันเลย

โลกของสัญลักษณ์

ก่อนที่เราจะอ่านต่อ บลูอยากให้เราปรับเลนส์กันก่อนค่ะ ตอนนี้เรากำลังยืนอยู่ตรงจุดตัดระหว่างโลกสองใบ

1. โลกข้างใน (Psychoanalysis) โลกของจิตไร้สำนึก ความปรารถนา ปมในใจ และการหลอกตัวเอง

2. โลกข้างนอก (Social Critique) โลกของโครงสร้างสังคม ทุนนิยม และอำนาจที่มากดทับเรา

ถ้าเราเข้าใจแต่โลกข้างใน เราจะกลายเป็นพวกโลกสวยที่คิดว่าแค่เปลี่ยนความคิด ชีวิตก็เปลี่ยน (Toxic Positivity) แต่ถ้าเราเข้าใจแต่โลกข้างนอก เราก็จะกลายเป็นไอ้ขี้แพ้ที่โทษทุกอย่างยกเว้นตัวเอง

สิ่งที่บลูพยายามทำในบทความนี้ คือการลากเส้นเชื่อมสองโลกนี้เข้าด้วยกัน เพื่อหาคำตอบว่าทำไมความเชื่อ (รูปภาพ/เทพ/การขอพร) ถึงมีผลกับชีวิตเรา ทั้งในแง่จิตวิเคราะห์และในแง่ของระบบสังคม

ทุกข้อสงสัย บลูอยากให้เริ่มจากจินตนาการถึงห้อง 4 ห้องที่เชื่อมต่อกันนะคะ ชีวิตของเราก็มี 4 ห้องพลังงานแบบนี้เหมือนกันทุกคน ตามแนวคิดของ Ken Wilber ใน A Theory of Everything เขาเรียกสิ่งนี้ว่า The Four Quadrants หรือ มิติทั้งสี่ของความเป็นจริง ซึ่งเป็นเหมือนพิมพ์เขียวที่อธิบายทุกอย่างตั้งแต่ระดับอะตอมไปจนถึงจักรวาลเลย

I – WE – IT – ITS (ภายในบุคคล / ภายในร่วม / ภายนอกบุคคล / ภายนอกเชิงระบบ)

เรามาลองเดินทีละห้อง

• ห้อง I (ฉัน จิตใจ/ความรู้สึกนึกคิด) นี่คือโลกภายในของเราคนเดียว เรามีความเชื่อ เราอธิษฐานจิต เรามี Mindset ที่อยากรวย (สายจิตวิเคราะห์/สายมูจะหมกมุ่นอยู่แต่ห้องนี้) ปัญหาคือบางคนก็จมอยู่กับโลกแห่งความรู้สึก คิดวนๆ กังวลซ้ำๆ แต่ไม่เคยลงมือทำอะไรให้เป็นรูปธรรม

• ห้อง IT (มัน ร่างกาย/วัตถุ/พฤติกรรม) นี่คือโลกกายภาพที่มองเห็นได้ เราคิดจะรวยแล้ว (ห้อง I) แต่ร่างกายเรา (ห้อง IT) ได้ลุกขึ้นไปทำงานไหม? สมองเราหลั่งสารโดปามีนให้มีแรงขับเคลื่อนไหม? (สายวิทยาศาสตร์/ชีววิทยา จะเน้นห้องนี้) บางคนก็โฟกัสแค่ร่างกายและสิ่งที่มองเห็นต้องดูดี ต้องสมบูรณ์แบบในทุกมิติของชีวิต แต่กลับรู้สึกว่างเปล่าข้างใน …ใช่เราไหมเอ่ย

• ห้อง WE (พวกเรา วัฒนธรรม/ค่านิยม/ความเชื่อร่วม) เราไม่ได้อยู่คนเดียว เราอยู่ในสังคมที่มีวัฒนธรรม สมมติเราอยู่ในสังคมที่มองว่าความรวยคือความโลภ หรือสังคมที่เชื่อระบบอุปถัมภ์ ต่อให้ห้อง I กับ IT เราดีแค่ไหน เราก็จะเจอกำแพงของวัฒนธรรม (ห้อง WE) กดทับอยู่ดี ปัญหาที่เจอบ่อยคือหลายคนยึดติดกับความเชื่อและวัฒนธรรมทำตามที่สังคมบอกทุกอย่าง แต่ไม่เคยถามใจตัวเองจริงๆ ว่าต้องการอะไร

• ห้อง ITS (พวกมัน ระบบ/โครงสร้าง/กฎหมาย/เศรษฐกิจ) นี่คือบอสใหญ่สุด คือโครงสร้างทุนนิยม กฎหมายภาษี ระบบการศึกษา ต่อให้เรามูเตลูจนห้อง I พลังล้นปรี่ แต่ถ้าเราอยู่ในโครงสร้าง (ITS) ที่ค่าแรงขั้นต่ำสวนทางกับค่าครองชีพ กฎหมายเอื้อแต่นายทุน... ขอพรให้ตายยังไงก็รวยยากค่ะ

ปัญหาส่วนใหญ่ที่เราเจอกันคือ เรามักจะทุ่มเทพลังงานไปแค่ห้องใดห้องหนึ่ง...ที่ต้องยกสิ่งนี้มาเพราะบลูต้องการจะชี้ให้เห็นว่า เวลาที่คนเราขอพรแล้วไม่ได้ หรือชีวิตพัง มันเป็นเพราะเราชอบแก้ปัญหาแค่ห้องเดียว เราถูกหลอกให้ซื้อภาพมงคล (แก้ห้อง I) โดยที่ไม่มีใครบอกให้เราไปรวมตัวกันประท้วงเรียกร้องโครงสร้างที่ยุติธรรม (แก้ห้อง ITS) นี่แหละคือความแยบยล

ซึ่งในทางจิตวิเคราะห์ (Psychoanalysis) มนุษย์เราถูกขับเคลื่อนด้วยสิ่งที่เรียกว่า Drive (แรงขับ) หรือพลังงานชีวิต (Libido) ส่วนในทางสังคมวิทยา การที่สังคมจะเปลี่ยนได้ มันต้องเกิด Praxis (การนำทฤษฎีไปปฏิบัติจริงเพื่อเปลี่ยนแปลงโครงสร้าง)

ถ้าแรงขับข้างใน (จิตใจ) มันไม่ทะลวงออกไปสู่การปฏิบัติจริงข้างนอก (สังคม) ทุกอย่างก็จบเห่ค่ะ และถ้าพลังงานในห้องทั้งสี่มันไม่ไหลเวียนถึงกัน มันก็เหมือนน้ำที่ขังอยู่ในบ่อ ไม่มีการเคลื่อนไหว ชีวิตเรามันก็เลยนิ่งอยู่อย่างนั้น

สมมติเรามีความปรารถนาอย่างแรงกล้าที่จะมีชีวิตที่ดีขึ้น (พลังงานห้อง I - จิตใจ) แต่พอเราพยายามจะทำมาหากิน (ห้อง IT - ร่างกาย) เรากลับเจอกำแพงของวัฒนธรรมเล่นพรรคเล่นพวก (ห้อง WE) และโครงสร้างเศรษฐกิจผูกขาดที่กดค่าแรงเราจมดิน (ห้อง ITS)

เมื่อพลังงานความหวังของเรามันพุ่งไปชนกำแพงห้อง WE และ ITS แล้วมันไปต่อไม่ได้ มันจะสะท้อนกลับมาขังอยู่ในห้อง I (จิตใจ) ของเราเองค่ะ สิ่งที่เกิดขึ้นคือ น้ำที่ขังมันจะเริ่มเน่าการเก็บกดความโกรธแค้นต่อระบบไว้ข้างใน จะกลายพันธุ์เป็นภาวะซึมเศร้า (Depression) การโทษตัวเอง หรือการหันไปพึ่งพาสิ่งลี้ลับแบบงมงายสุดโต่ง เพื่อหาทางระบายพลังงานที่มันตีบตัน (Catharsis แบบหลอกๆ)

แล้วคำถามคือ...จะทำยังไงให้ประตูทั้ง 4 ห้องนี้มันเปิดถึงกันได้ล่ะ?

คำตอบง่ายกว่าที่คิดค่ะ...มันคือกุญแจผีที่เรียกว่าสัญลักษณ์

ทำไมต้องเป็นสัญลักษณ์? ทำไมไม่เขียนเป็นตัวหนังสือเป้าหมายชีวิตแปะฝาผนัง?

เพราะจิตใต้สำนึก (Unconscious) ของมนุษย์เรา มันไม่ได้พูดภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ แต่มันพูดเป็นภาพและสัญลักษณ์เหมือนเวลาเราฝันนั่นแหละค่ะ

ส่วนสัญลักษณ์ (Symbol) vs การบูชารูปเคารพ (Idolatry/Commodity Fetishism)
คนทั่วไปมักคิดว่า การตั้งวอลเปเปอร์พระพิฆเนศแล้วสาธุ 99 คือการใช้สัญลักษณ์ เปล่าเลยค่ะ นั่นคือการถูกทุนนิยมหลอกขายของ สัญลักษณ์ที่แท้จริง ไม่ได้มีไว้เพื่อให้เราสบายใจแต่มันมีไว้เพื่อเขย่าอัตตา (Ego) ของเราให้ตื่น สัญลักษณ์คือเครื่องมือเตือนสติว่าเธอกำลังหลอกตัวเองเรื่องอะไรอยู่ เธอกำลังปิดบังอะไรตัวเองอยู่

งานของบลูคือการสร้างกุญแจดอกพิเศษที่เป็นของเราในรูปแบบของสัญลักษณ์ ที่เราจะเห็นมันทุกวัน (Wallpaper) *ซึ่งอาจะเป็นอย่างอื่นก็ได้นะคะ ใดๆ ที่เราสามารถสัมผัสหรือระลึกถึงสิ่งนั้นได้ง่าย* กุญแจดอกนี้ถูกออกแบบมาเพื่อเปิดประตูทั้ง 4 ห้องให้เชื่อมถึงกันอย่างสมบูรณ์

ดูแฟนตาซีมากเลย

มาค่ะ ให้บลูอธิบายให้เห็นภาพมากขึ้นนะคะ...

1.จุดเริ่มต้นที่โลกในใจเรา (I - Interior Individual)

ก่อนจะสร้างภาพอะไรขึ้นมา บลูต้องดำดิ่งลงไปในโลกของเราก่อน บลูจะไม่ถามว่าเรามีความฝันอะไร? แต่บลูจะถามว่าเรากำลังซ่อนความชิบหายอะไรไว้? 555... เพราะหลายครั้งความกลัวที่ฉุดรั้งเราอยู่ทุกคนตอนนี้ มันไม่ใช่แค่ความกลัวของเราคนเดียว แต่เป็นเสียงของ Archetype บางตัวในตัวเราที่กำลังร้องขอการเยียวยา คำถามคือ Archetype บางตัวนั้นคือตัวไหนล่ะ?

นี่คือคำถามตั้งต้นเลยค่ะ เราจะคุยกันถึงความเจ็บปวด บาดแผล ความวิปริตในใจเรา สิ่งที่จิตใต้สำนึกของเรากำลังส่งเสียงออกมา เราต้องยอมรับความวิหวาดหวัง (Existential dread) นี้ให้ได้ก่อน นี่คือการหาแก่นที่แท้จริง ไม่ใช่การนั่งหลอกตัวเองหน้ากระจก แล้วพูดว่า "ฉันอยากเป็นคนเก่ง ฉันอยากเป็นที่รัก ฉันอยากเป็นคนรวย" แบบหนังสือ How to ดาดๆ ให้บลูฟังค่ะ

...ที่ต้องเริ่มแบบนี้ เพราะมันเหมือนกับการที่เราจะสร้างบ้านสักหลังเลยค่ะ เราต้องมีพิมพ์เขียว (Blueprint) ก่อน เราจะไปบอกช่างว่าอยากได้บ้านสวย ๆ แบบลอย ๆ ไม่ได้ การ ปรารถนาลอยๆ ก็เหมือนเราเป็นทาสของตัณหา (Desire) ที่ไม่มีรูปทรง มันเหมือนคำพูดที่ว่าความปรารถนาของมนุษย์ คือความปรารถนาของคนอื่น (The desire of man is the desire of the Other) แปลว่าที่เราอยากรวย อยากสวย จริงๆ เราไม่ได้อยากได้มันหรอก เราแค่โดนสังคมเสี้ยมให้เราอยาก (นี่คือหมอกหนาๆ ที่บังตาเราอยู่) เราถึงต้องมีแบบแปลนที่บอกสัดส่วน ขนาด และโครงสร้างที่ชัดเจน

และการทำพิมพ์เขียว (Blueprint) คือการทำลายหมอกนั้นทิ้ง ไม่งั้นเราจะสร้างบ้านจากหมอกวนไป แต่มันไม่เคยเป็นจริงสักที การจับเอาความปรารถนาไร้รูปทรง มาขึงพืดแล้วชำแหละโครงสร้างมันออกมาดู (Deconstruction) นี่แหละค่ะ มันถึงจะไปสร้างสัญลักษณ์ที่ตอบโจทย์แผลในใจเราจริงๆได้ ไม่ใช่ตอบโจทย์สิ่งที่ทุนนิยมสั่งให้เราอยากได้

Speculative Science (วิทยาศาสตร์เชิงคาดเดา) และสัญวิทยา (Semiotics)

แล้วถ้าเราเชื่อว่าความคิดของเรามีสัดส่วนและรูปทรงจริง ๆ...มันหมายความว่าอะไรคะ? หมายความว่าเราสามารถวาดพิมพ์เขียวของความคิดเราได้ใช่ไหม?

นี่แหละค่ะคือจะเป็นจุดเริ่มต้นของทั้งหมด

Malcolm Rae เป็นนักวิจัยนอกกระแสที่ศึกษาเรื่องคลื่นพลังงาน (Radionics) บลูหยิบฮีมาเชื่อมกับปรัชญาเพื่อบอกว่าความคิดไม่ใช่แค่อากาศธาตุ (Ghost in the machine) แต่มันคือสสารชนิดหนึ่ง
ลองดูสมการนี้นะคะ Thought > Number > Geometry > Code

• Thought (ความคิด) คือความรู้สึกดิบๆ แรงขับทางเพศหรือความตายของเรา

• Number (ตัวเลข) คือความถี่ เมื่อความคิดมีพลังงาน มันย่อมมีค่าความถี่ (เหมือนคลื่นสมอง)

• Geometry (เรขาคณิต) เมื่อมีความถี่ มันสามารถวาดออกมาเป็นรูปทรงเรขาคณิตศักดิ์สิทธิ์ได้ (นี่คือการแปลงนามธรรมเป็นรูปธรรม)

• Code (รหัส/สัญลักษณ์) นี่คือผลลัพธ์สุดท้าย รูปทรงถูกบีบอัดจนกลายเป็นรหัส (ภาพ)

• A THOUGHT BEHAVES LIKE A FIELD

• THOUGHT IS A FACET OF MAGNETISM

• THOUGHT IS A PROPORTION OR A COMPLEX OF PROPORTIONS

แล้ววงจรสมการที่ดูเหมือนหลุดมาจากหนังสัตว์ประหลาดไซไฟนี้ทำงานยังไงในชีวิตจริง?

ให้บลูพาไปดูนะคะ

Step 1 ความคิดของเราคือสนามพลังงาน (Thought as a Field)

เวลาเราแชทมาบอกบลูว่า “ช่วงนี้เหนื่อยจัง ตังไม่พอใช้ แฟนนอกใจ” ในทางภาษาศาสตร์ (Linguistics) มันก็แค่ประโยคบอกเล่า แต่สิ่งที่ซ่อนอยู่ใต้ตัวอักษรนั้นคือ The Real (ความจริงแท้ที่โหดร้ายจนอธิบายไม่ได้) มันคือมวลความกลัวตาย กลัวไร้ค่า กลัวการถูกทอดทิ้ง บลูไม่ได้อ่านแค่ Text แต่บลูพยายามรับ Affect สภาวะความเข้มข้นทางอารมณ์ที่มันล้นทะลักออกมาระหว่างบรรทัด มันไม่ใช่เรื่องลึกลับอะไน แต่เป็นความสามารถของสมองมนุษย์ในการอ่านสภาวะของอีกคน สมองของเรามีระบบที่ช่วยทำสิ่งนี้ เช่น mirror neuron system / emotional contagion / pattern recognition ในภาษาและอารมณ์ สิ่งที่ส่งมาจึงไม่ใช่แค่ข้อมูล แต่มันคือโลกภายในของเขาที่ถูกบีบอัดอยู่ในภาษา สิ่งที่บลูหาจริงๆ คือ archetype ที่กำลังทำงาน shadow ที่ถูกกด narrative ที่เขาใช้ปกป้องตัวเอง และความขัดแย้งในตัวตน

บลูไม่ได้บอกว่าเราทุกคนเชื่อมกันผ่านสนามพลังงานจักรวาลแบบ literal แต่หมายถึงว่า มนุษย์มีโครงสร้างจิตบางอย่างที่เหมือนกัน เพราะวิวัฒนาการของสายพันธุ์ เช่น archetype ของ Mother/ Hero/ Trickster …รูปแบบเหล่านี้ปรากฏในตำนานทั่วโลก เพราะสมองมนุษย์สร้าง pattern เชิงสัญลักษณ์คล้ายกัน ดังนั้นเวลาคนเล่าเรื่องความกลัว ความรัก หรือความโดดเดี่ยว เรารู้สึกเข้าใจทันที ไม่ใช่เพราะมีสนามพลังงานลึกลับเชื่อมกัน แต่เพราะโครงสร้างจิตของมนุษย์คล้ายกันมาก

จักรวาลไม่ได้มีระบบรับภาษา จักรวาลไม่ได้เข้าใจ สิ่งที่เกิดขึ้นจริงคือมนุษย์สร้างระบบความหมาย เพื่อทำให้ความทุกข์ของตัวเองสื่อสารได้ เมื่อเราเล่าเรื่องความเจ็บปวดผ่านสัญลักษณ์คนอื่นที่มีโครงสร้างจิตคล้ายกันจะเข้าใจทันที ดังนั้นสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นจริง ๆ ไม่ใช่ มนุษย์ สื่อสารกับจักรวาล แต่คือมนุษย์สื่อสารกับมนุษย์คนอื่นผ่านสัญลักษณ์ที่เราแชร์กัน

อ่านท่อนนี้แล้วพวกเราอาจจะขมวดคิ้วหรืออยากกำยาพาราโยนใส่หน้าบลู 5555

แต่ขอให้เก็บพาราไว้ก่อน มาลองลองจินตนาการว่า สมองและจิตใจของเราทุกคนคือมือถือนะคะ

• จิตสำนึก (Conscious) คือหน้าจอโฮมสกรีน สิ่งที่เรารู้ตัวว่าเรากำลังทำอะไรอยู่

• จิตใต้สำนึกส่วนตัว (Personal Unconscious) คือแอปพลิเคชันที่เราโหลดมาเอง รูปถ่ายที่เราถ่ายเอง (ประสบการณ์ส่วนตัว ความทรงจำวัยเด็ก บาดแผลที่โดนแฟนทิ้ง)

• จิตไร้สำนึกร่วม (Collective Unconscious) คือระบบปฏิบัติการ (OS) อย่าง iOS หรือ Android ที่มันถูกติดตั้งมาจากโรงงานผลิตมนุษย์ตั้งแต่ยุคหิน เราไม่ได้โหลดมันมา แต่มันฝังอยู่ในยีนและจิตวิญญาณของเราทุกคน

แล้ว Archetype (สัญชาตญาณดั้งเดิม) คืออะไร? มันก็คือแอปพลิเคชันพื้นฐานที่แถมมากับเครื่อง ลบก็ไม่ได้ เช่น แอปความกลัวผีในที่มืดตอนตีสอง, แอปความโหยหาแม่, แอปผู้กล้า (Hero), หรือแอปเด็กกำพร้า (The Orphan)

ที่บลูบอกว่าเราเชื่อมต่อกันผ่านสัญลักษณ์ ก็เพราะเวลาเราเจ็บปวดลึกๆ เราไม่ได้เจ็บในฐานะนายเอหรือนางสาวบี แต่เรากำลังเจ็บปวดผ่านแอปพลิเคชันเด็กกำพร้า ที่มนุษย์ทุกคนมีเหมือนกันหมด นี่แหละคือเหตุผลว่าทำไมภาพๆ เดียว (สัญลักษณ์) ถึงสะเทือนใจคนได้เป็นล้านคน เพราะมันไปกดปุ่มแอปพลิเคชันเดียวกันในระบบปฏิบัติการของมนุษยชาตินั่นเองค่ะ

เวลาเราเป็นซึมเศร้า หรือรู้สึกว่างเปล่า (Existential dread) อินฟลูจะบอกให้เราไปหาหมอ กินยาปรับสารเคมีในสมองใช่ไหมคะ? แต่บลูบอกว่าหยุดโทษตัวเองก่อน ความพังทลายนี้มาจาก 2 เด้ง

• เด้งที่ 1 มรดกบาป (Archetype)
  ในยุคดึกดำบรรพ์ ถ้ามนุษย์ถูกไล่ออกจากเผ่า นั่นหมายถึงความตาย ความกลัวการถูกทอดทิ้ง (The Outcast) มันเลยฝังรากลึกเป็นมรดกบาปใน DNA ของเรา เราเลยกลัวความโดดเดี่ยวจนขี้ขึ้นสมอง

• เด้งที่ 2 ความแปลกแยก (Alienation)
  นอกจากเราจะกลัวการถูกทิ้งเป็นทุนเดิมแล้ว โลกยุคทุนนิยม (Capitalism) ยังมาซ้ำเติมเราด้วยการต้อนพวกเราไปอยู่ในคอนโดแคบๆ บังคับให้เราแข่งขันกันแย่งงาน ทำงานงกๆ ให้คนรวยรวยขึ้นไปอีก (นี่คือสิ่งที่มาร์กซ์เรียกว่า Alienation หรือภาวะที่มนุษย์ถูกตัดขาดจากตัวเอง จากเพื่อนมนุษย์ และจากผลผลิตของตัวเอง)

เราถูกสอนมาตลอดว่าต้องมีความสุขสิ ต้องคิดบวกสิ พอเราเศร้า เราเลยพยายามวิ่งหนีด้วยการไปช้อปปิ้ง ดูเน็ตฟลิกซ์ ไถติ๊กต็อก หรือแม้แต่ไปนั่งสมาธิเพื่อกดทับมันไว้ (Repression) แต่ลองหยุดวิ่งหนีดู ลองหันหน้าเผชิญกับเงาและความตาย (Thanatos) ในใจเรา ยอมรับว่าชีวิตมันไร้สาระ (Absurdism) ยอมรับเถอะว่าโลกนี้มันบัดซบและเราทุกคนก็กำลังแบกความเจ็บปวดแบบเดียวกันอยู่

วินาทีที่เราเลิกตอแหลตัวเองว่าชีวิตต้องสวยงาม วินาทีที่เรากอดความเหวอะหวะนี้ไว้... นั่นแหละค่ะ คือการที่เราเชื่อมต่อกับภาษาของจักรวาล จักรวาลในที่นี้ไม่ใช่พลังงานสีทองอร่ามประทานพรนะคะ แต่จักรวาลของบลูคือความว่างเปล่าอันกว้างใหญ่ที่เราทุกคนร่วมกันแชร์ เมื่อเรารู้ว่าเราทุกคนพังเหมือนกัน เราจะเกิดความสั่นพ้องทางพลังงาน (Resonance) ที่ลึกซึ้งกว่าการมานั่งจับมือกันร้องเพลง We are the world ร้อยเท่าค่ะ

Step 2 สนามพลังงานดึงดูดสัญลักษณ์ของมันเอง (Magnetism & Resonance)

เคยสงสัยไหมคะว่าทำไมอยู่ ๆ เราถึงรู้สึกถูกดึงดูดกับไพ่ทาโรต์ใบหนึ่งเป็นพิเศษ ทำไมเห็นเทพหรือเดมอนบางองค์แล้วรู้สึกผูกพันธ์ หรือฝันถึงสัญลักษณ์แปลก ๆ ซ้ำ ๆ ?

กระบวนการนี้เป็นขั้นที่บลูรักมากที่สุด เพราะเหมือนได้จับมือลุงฟรอยไปตบหน้าสายมูเตลูที่ชอบหลอกตัวเองค่ะ 5555

ลองนึกภาพตามนะคะ สังคมชอบบอกว่ามนุษย์ทุกคนอยากมีความสุข (Eros แรงขับเพื่อการมีชีวิต) แต่ลุงฟรอยด์จะซัดซิกาลงพื้นแล้วบอกว่า ไม่จริง มนุษย์เรามีความปรารถนาลึกๆ ที่จะกลับไปสู่ความสงบนิ่ง ความว่างเปล่า หรือการทำลายล้างตัวเองซ่อนอยู่ด้วย

เวลาที่เราอกหักหรือพังทลาย สังเกตไหมคะว่าเราไม่อยากฟังเพลงสนุกสนานหรอก เราอยากฟังเพลงเศร้าที่กรีดหัวใจ ทำไมล่ะ? เพราะจิตใต้สำนึกมันไม่ได้โหยหาแสงสว่าง (โลกสวย) แต่มันโหยหาพื้นที่ปลอดภัยที่จะได้แสดงความบัดซบออกมาต่างหาก

เทพอนูบิส (เทพแห่งการดองศพ/ผู้นำทางวิญญาณ) ในบริบทของบลู จึงเป็นสัญลักษณ์ของการชวนพวกเรามาทำพิธีศพให้กับตัวตนเก่าที่มันตายไปแล้ว (เช่น ความสัมพันธ์ที่จบไปแล้ว หรือความฝันที่พังทลาย) การที่เราดึงดูดภาพแบบนี้ มันคือกลไกป้องกันตัวที่ชาญฉลาดมากของจิตใต้สำนึกที่พยายามจะทำความสะอาดแผลเน่าๆ ข้างในค่ะ
นั่นเป็นเหตุผลว่าทำไมบลูไม่ยกตัวอย่างเฉพาะเทพแห่งความรวย นางฟ้าแสนสวยอย่างเดียวเลย? บลูจงใจยกตัวอย่างที่เกี่ยวกับความตาย (Thanatos), ความโดดเดี่ยว, และความมืด (Demons) ในทางจิตวิเคราะห์เมื่อเราพังทลาย จิตใต้สำนึกของเราไม่ได้โหยหาแสงสว่างหรอกค่ะ แต่มันกำลังส่งเสียงร้องหาเครื่องมือที่จะมาอธิบายบาดแผลของมัน เหมือนที่บลูยกตัวอย่างไปก่อนหน้า เราถูกดึงดูดเข้าหา Anubis ไม่ใช่เพราะเราอยากตาย แต่เพราะในใจเรามีบางสิ่งที่ตายไปแล้วและรอการฝังศพอย่างถูกต้องต่างหาก

นั่นเพราะสนามพลังงานความคิดของเรากำลังทำงานเหมือนแม่เหล็ก...มันกำลังส่งแรงสั่นสะเทือนออกไปเพื่อดึงดูดภาษาที่จะมาอธิบายตัวมันเอง สิ่งนี้ในคือ Repetition Compulsion (การบีบบังคับให้ทำซ้ำ) คือกุญแจสำคัญที่ตอบคำถามว่าทำไมชีวิตเราถึงวนลูป? ทำไมเราถึงชอบคบคนเจ้าชู้ซ้ำแล้วซ้ำเล่า? ทำไมเราถึงชอบเอาตัวเองไปอยู่ในที่ทำงานที่เจ้านายประสาทแดกเสมอ? คำตอบไม่ใช่เพราะเราโง่ไม่รู้จักขีดเส้นค่ะ แต่เป็นเพราะจิตใต้สำนึกของเรามันบันทึกเหตุการณ์สะเทือนใจวัยเด็ก (Trauma) เอาไว้ แล้วมันพยายามจะจัดฉากเหตุการณ์คล้ายๆ เดิมขึ้นมาใหม่ในชีวิตผู้ใหญ่ เพื่อหวังว่าครั้งนี้ฉันจะควบคุมมันได้ ครั้งนี้ฉันจะชนะมัน (แต่ส่วนใหญ่ก็พังเหมือนเดิม 555) ดังนั้น เวลาสนามพลังงานเราดึงดูดไพ่ The Hermit (ความโดดเดี่ยว) มันคือการที่จิตใต้สำนึกกำลังตะโกนบอกว่าแกเห็นไหมว่าแกมีแผลเรื่องความโดดเดี่ยว แกมัวแต่วิ่งหนีมันไปปาร์ตี้ ไปหาคนคุย หยุดวิ่งแล้วมานั่งสบตากับมันซะที …บลูถึงบอกไงคะว่า หน้าที่ของบลูไม่ใช่การยัดภาพมงคลให้เรา แต่คือการเป็นล่ามแปลภาษาแผลพวกนี้ออกมาเป็นภาพ

Law of Attraction (กฎแรงดึงดูดแบบไลฟ์โค้ช) VS จิตวิเคราะห์

บลูขอกระทืบหนังสือ The S ให้จมดินค่ะ 5555 กฎแรงดึงดูดของทุนนิยมสอนว่าถ้าอยากรวย ให้ทำตัวเหมือนรวย แปะรูปรถสปอร์ตไว้ข้างฝา แล้วจักรวาลจะจัดสรรมาให้ คิดบวกสิ เขียนสิ่งที่อยากได้ไว้ใต้หมอนสิ จะได้ดึงดูดสิ่งดีๆ ต่อให้ท่องคาถาดึงดูดเศรษฐี แต่ความจริงคือเราไม่เคยดึงดูดสิ่งที่เราอยากได้ แต่เราดึงดูดสิ่งที่เราเป็น (บาดแผล/ปม/เงาของเรา) ถ้าข้างในเราเต็มไปด้วยแผลของการถูกด้อยค่า (Shadow) พลังงานที่เราแผ่ออกมามันคือความหิวโหยและขาดแคลน การตั้งรูปเศรษฐีมันไม่ได้เปลี่ยนแก่นแท้ของเรา แต่ยิ่งไปกดทับแผลนั้นไว้ พอเราดึงดูดคนที่มีเงินเข้ามาจริงๆ เราก็มักจะยอมก้มหัวให้เขากดขี่ เพราะลึกๆ เรายังเชื่อว่าตัวฉันเองไม่มีค่าพอ

คนทั่วไปคิดว่าการพูดแต่สิ่งดีๆ คือการเยียวยา แต่บลูยืนยันว่าตราบใดที่เรายังไม่ยอมรับความโสมม โสโครก ด้านที่อุบาท ความริษยา หรือความโกรธแค้นในตัวเอง (Shadow) สิ่งเหล่านั้นแหละที่จะเป็นตัวการลับๆ ที่ดึงดูดความชิบหายเข้ามาในชีวิตเราค่ะ

แต่นะคะ..ความจริงอีกด้านคือ ภาษามันไม่เคยเติมเต็มความปรารถนาได้ สุดท้ายมันก็เป็นแค่ Objet petit a (วัตถุแห่งความปรารถนาจอมปลอม แปลง่ายๆ คือแครอทที่ผูกติดปลายไม้เบ็ดที่ล่อให้ลาวิ่งตามไปเรื่อยๆ มันคือภาพมายาที่ทำให้เราเชื่อว่าถ้าฉันได้สิ่งนี้ (ได้สัญลักษณ์นี้ ได้แฟนคนนี้ ได้งานนี้) ฉันจะเติมเต็มหลุมดำในใจได้) ที่หลอกล่อให้เราวิ่งตามเงาตัวเองไปเรื่อยๆ เพราะไม่มีสัญลักษณ์ไหนบนโลกสามารถรักษาความเหวอะหวะของ The Real (คือความจริงแท้ของชีวิตที่โหดร้าย ว่างเปล่า ไร้ความหมาย และอธิบายเป็นคำพูดไม่ได้ มนุษย์ทนความว่างเปล่านี้ไม่ได้ เลยต้องสร้างภาษา/สัญลักษณ์ ขึ้นมาครอบมันไว้) ได้

แต่ตราบใดที่ภาพๆ นั้น หรือสัญลักษณ์นั้น มันทำให้เราหยุดชะงักและเริ่มตั้งคำถามกับความวิปริตในจิตใจตัวเองแทนที่จะวิ่งหนีมัน แล้วส่องกระจกดูหน้าตัวเองที่กำลังหอบแฮ่กๆ ... สำหรับบลู การได้เห็นความวิปริตของตัวเอง ยอมรับความไร้สาระ (Absurdity) ของชีวิต กุญแจดอกนี้ก็ทำหน้าที่ของมันอย่างสมบูรณ์แล้วค่ะ

ความสนุกมันอยู่ตรงนี้แหละค่ะ... การที่เรายอมรับว่าเราไม่มีวันชนะหรอก แต่อย่างน้อยเราก็ได้กวนตีนอัตตาของตัวเอง บลูไม่ได้มาช่วยให้ใครบรรลุธรรม แต่เป็นการได้เห็นสายตาของเพื่อนๆ ตอนที่รู้ตัวว่าเชี่ย... ที่ผ่านมาฉันหลอกตัวเองมาตลอดเลยนี่หว่า แค่นี้ก็คุ้มค่าที่จะสร้างสัญลักษณ์ขึ้นมาแล้วค่ะ

ส่วนเรื่องที่ว่า ทำไมเราถึงรักภาพนี้ / เฉยๆกับภาพนี้ หรือกระทั่งขยะแขยงภาพบางภาพ...เรื่องนี้มันยาวมาก บลูขอแยกประเด็นนี้ออกไปอีกโพสต์นึงนะคะ จะเล่าให้ฟังเพิ่มว่า เราเกิดความรู้สึกคลิกหรือไม่เพราะอะไร ตรงนั้นแหละค่ะคือรังของความวุ่นวายของจริง

Step 3 แปลงสนามพลังงานให้เป็นรูปทรงเรขาคณิต (Proportion & Geometry)

หลายคนพอได้ยินคำว่า Sacred Geometry (เรขาคณิตศักดิ์สิทธิ์) มักจะนึกถึงพวกแม่มดนิวเอจ (New Age) ที่เอาหินคริสตัลมาวางเรียงกันแล้วนั่งสมาธิรับพลังจักรวาลใช่ไหมคะ?

ลบภาพโลกสวยนั้นทิ้งไปเลยค่ะ สำหรับบลู Sacred Geometry ไม่ใช่เรื่องของการฟินิชชิ่งจิตวิญญาณ แต่มันคือมาตรวัดความวิปริตของมนุษย์ พลังงานความโกรธ ความเศร้า หรือความโดดเดี่ยวที่เราปล่อยออกมา (จาก Step 2) มันคือคลื่นความถี่ (Frequency) และตามหลักฟิสิกส์ คลื่นทุกชนิดสามารถวาดออกมาเป็นสัดส่วนและรูปทรงได้

งานของบลูในขั้นตอนนี้ ไม่ใช่การวาดรูปให้ดูอาร์ตๆ แต่คือการสวมวิญญาณสถาปนิก เอาบาดแผลที่มองไม่เห็นของเรา มาคำนวณและตีเส้นให้กลายเป็นโครงสร้างที่จับต้องได้ เพื่อบังคับให้จิตใต้สำนึกของเราต้องยอมรับว่าเออ มึงป่วยตรงนี้นะ สัดส่วนชีวิตมึงเบี้ยวตรงนี้นะ

แล้วทำไมต้องเป็นเรขาคณิต?

เพราะมันคือภาษาแรกค่ะ ก่อนจะมีภาษาพูด โลกนี้มีแต่รูปทรงและสัดส่วน และที่สำคัญบลูเกลียดการแก้ปัญหาด้วยคำพูด เพราะอีกด้านภาษาพูดก็คือเครื่องมือของการหลอกลวง (Language is deceptive) ตั้งแต่มนุษย์สร้างภาษาพูดขึ้นมา เราก็ใช้มันเพื่อซ่อนความรู้สึกที่แท้จริง เราบอกคนอื่นว่าฉันโอเค ทั้งที่ข้างในแหลก ภาษามันถูกตีกรอบโดยสังคม (Symbolic Order) ให้เราพูดแต่สิ่งที่สังคมอยากฟัง

แต่เรขาคณิตมันไม่ตอแหล วงกลมก็คือวงกลม สามเหลี่ยมก็คือสามเหลี่ยม มันคือความจริงดิบๆ ระดับรากฐานของสสาร บลูใช้เรขาคณิตเพราะบลูต้องการ Bypass (ข้ามผ่าน) สมองส่วนหน้าของเราที่ชอบหาข้ออ้างหลอกตัวเอง แล้วเจาะตรงเข้าไปสื่อสารกับจิตไร้สำนึก (Unconscious) ด้วยภาษาดั้งเดิมที่มันจำได้ตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ค่ะ

• สิ่งที่เป็นไปได้ (Potentiality) เปรียบเหมือนผีค่ะ มันคือมวลอารมณ์ ความปรารถนา ความกลัว หรือศักยภาพในตัวเราที่ลอยไปลอยมา มันมีอยู่จริงนะ แต่มันยังไม่ก่อร่างสร้างตัว

• สิ่งที่มีอยู่จริง (Actuality) คือสภาวะที่เราตระหนักรู้ เป็นรูปธรรม จับต้องได้ กระทบกับชีวิตเราจริงๆ

ไวท์เฮดบอกว่า จักรวาลไม่ได้หยุดนิ่ง แต่มันคือกระบวนการที่บีบอัดเอาสิ่งที่เป็นไปได้ (ผี) ให้กลายมาเป็นสิ่งที่มีอยู่จริง (สสาร)
แล้วมันเกี่ยวอะไรกับงานของบลู?

บลูใช้เรขาคณิตเป็นแท่นทำคลอดให้กับบาดแผลและความปรารถนาของเราค่ะ บลูบังคับให้มวลพลังงานที่เป็นผี (Potentiality) ต้องวิ่งผ่านสะพานแห่งสัดส่วนทางคณิตศาสตร์ เพื่อคลอดออกมาเป็นภาพ (Actuality) เมื่อผีมันมีหน้าตาและสัดส่วนชัดเจน เราก็จะเลิกกลัวมันอย่างไร้เหตุผล แต่เราจะสามารถเผชิญหน้าและจัดการกับมันได้สักที

Mandala (มันดาลา) คือสัญลักษณ์ของการรวมศูนย์กลางของจิตใจ (The Self) ที่กระจัดกระจายให้กลับมาสมบูรณ์ แต่บลูขอเตือนไว้นะคะ การทำให้จิตใจกลับมาสมบูรณ์ มันไม่ได้รู้สึกฟินเหมือนไปทำสปาปลาตอดซอกนิ้วเท้า แต่มันเหมือนการจัดกระดูกค่ะ ลองนึกภาพว่า โครงสร้างสังคมทุนนิยม ค่านิยมบิดเบี้ยวของครอบครัว หรือความสัมพันธ์ที่เป็นพิษ มันได้บิดเบี้ยวกระดูกสันหลังทางจิตวิญญาณของเราจนคดงอไปหมด เราเดินกะเผลกๆ (ใช้ชีวิตแบบพังๆ) จนเราชินชาและคิดว่านี่คือเรื่องปกติ ภาพ Mandala ที่สร้างขึ้นจากเรขาคณิตศักดิ์สิทธิ์ คือการจำลองสัดส่วนดั้งเดิมที่สมบูรณ์แบบของเราขึ้นมาใหม่ และเมื่อเราจ้องมองภาพนั้นทุกวัน พลังงานของภาพมันจะเข้าไปหักกระดูกความเชื่อเดิมๆ ของเราให้ดังก๊อบ เพื่อบังคับให้วิญญาณของเรากลับเข้าที่เข้าทาง มันเจ็บปวดค่ะ การทิ้งอัตตาและข้ออ้างเดิมๆ มันทรมานเสมอ แต่มันคือความเจ็บปวดที่จำเป็นสำหรับการเติบโต

ข้อควรระวังนิดนึงนะคะ ศิลปะเพื่อการบำบัด (Art Therapy) VS การรื้อถอนเชิงโครงสร้าง (Deconstruction) คนทั่วไปคิดว่าการดูภาพศิลปะคือการผ่อนคลาย (escapism) แต่บลูมองว่า ศิลปะที่แท้จริงต้องเขย่าและรบกวนการดำรงอยู่ของเรา มันต้องทำให้เราตั้งคำถามกับโครงสร้างชีวิตตัวเอง ไม่ใช่แค่ดูแล้วบอกว่าอุ๊ย สวยจัง สบายใจ แบบนั้นมันตื้นไปค่ะ

Step 4: รูปทรงเรขาคณิตกลายเป็นโค้ดส่วนตัวของเรา (The Code)

พวกเราเคยสังเกตไหมคะว่าหน้าจอมือถือคือแท่นบูชาที่ทรงพลังที่สุดในยุคนี้ ทุนนิยมและโซเชียลมีเดียใช้หน้าจอนี้แหละ เป็นตัวสะกดจิต (Hypnosis) ให้เรารู้สึกว่าเราไม่สวยพอ ไม่รวยพอ และต้องซื้อของเพิ่มตลอดเวลา

เนื้อหาใน Step 4 นี้ คือการที่บลูใช้วิธีหนามยอกเอาหนามบ่งค่ะ ในเมื่อระบบมันแฮกเราผ่านหน้าจอ บลูก็จะเอาผลึกเรขาคณิตแห่งความเจ็บปวดของเรา (Mandala) มาแปลงเป็นรหัสแล้วยัดมันกลับเข้าไปหน้าจอมือถือ เพื่อทำการล้างสมองตัวเอง (Neuromodulation) ใหม่ซะเลย 55555

ตอนเราเป็นทารก พอเราส่องกระจกครั้งแรก เราจะเห็นภาพตัวเองสมบูรณ์แบบ เราเลยหลงรักและยึดติดกับภาพลวงตา (Ego) นั้น ทั้งที่จริงๆ ตัวเราตอนนั้นยังเดินไม่ได้และขี้แตกใส่ผ้าอ้อมอยู่เลย สังคมทุกวันนี้ก็เหมือนกระจกบานนั้นค่ะ มันหลอกให้เราสร้างภาพลักษณ์ (Profile) ปลอมๆ ขึ้นมาหลอกตัวเอง

แต่ภาพของบลูคือกระจกเงาที่สะท้อนกลับด้านค่ะ
มันไม่ใช่ภาพลวงตาที่บอกว่าเราเพอร์เฟกต์ แต่มันคือโครงสร้างเรขาคณิตที่สะท้อน The Real (ความจริงที่เว้าแหว่ง) ของเรา ทุกครั้งที่เราปลดล็อกหน้าจอ ตาเราอาจจะมองเห็นแค่เส้นสวยๆ แต่จิตใต้สำนึกของเรามันฉลาดค่ะ มันกำลังอ่านรหัสความถี่ของบาดแผลและการเยียวยาที่ซ่อนอยู่ในนั้น มันคือการฝังไวรัสทางสายตา (Subliminal Message) เพื่อไปป่วนระบบประสาทอัตโนมัติของเรา

ปกติเวลาคนพูดคำว่าPlacebo (ยาหลอก) มักจะใช้ในเชิงดูถูกใช่ไหมคะ? แบบโอ๊ย มึงแค่คิดไปเอง มันคือพลาซีโบ้

แต่สำหรับบลู และจิตวิเคราะห์สายแข็ง ยาหลอกนี่แหละคือปาฏิหาริย์ที่แท้จริงของมนุษย์
มันพิสูจน์ให้เห็นว่าสัญลักษณ์ (Symbolic) สามารถเอาชนะชีววิทยา (Biology) ได้ืการที่เราเชื่อในโค้ด (สัญลักษณ์) จนสมองมันสั่งให้หลั่งสารเอนดอร์ฟิน หรือลดคอร์ติซอล (ความเครียด) ลงได้จริงๆ มันคือการแสดงอำนาจสูงสุดของจิตใจที่มีต่อร่างกายค่ะ

งานของบลูไม่ได้อ้างว่าภาพนี้มีแสงเลเซอร์ศักดิ์สิทธิ์ยิงออกมาระเบิดจิตตู้มต้ามบรรลุธรรมมีความสุขแฮปปี้กลับบ้านไปนอนพรุ่งนี้มีผัวแล้ว แต่บลูกำลังออกแบบเครื่องมือเพื่อสับสวิตช์ Placebo Effect ในตัวเรา ให้ลุกขึ้นมาซ่อมแซมซากปรักหักพังของตัวเองต่างหาก

เวทมนตร์ปรัมปรา VS ไซเบอร์เนติกส์ (Cybernetics)
คนมักเข้าใจว่านี่คือมูเตลูทำเสน่ห์ยาแฝดหรือไสยศาสตร์ ชิตังเมโป้ง เปล่าเลยค่ะ นี่คือหลักการ Cybernetics (ระบบการควบคุมและป้อนกลับ) สัญลักษณ์ส่งข้อมูลเข้าสมอง > สมองเปลี่ยนเคมี > เคมีเปลี่ยนอารมณ์ > อารมณ์เปลี่ยนพฤติกรรม มันคือกลไกล้วนๆ ค่ะ เลิกงมงายแล้วมาทำความเข้าใจโครงสร้างกันเถอะะะะ

วงจรนี้มันวนกลับมาที่เดิมค่ะ... กลับไปหาทฤษฎี Ken Wilber ที่บลูเปิดไว้ตั้งแต่บรรทัดแรกเลย Code ที่เราเห็น จะสร้าง Thought ใหม่ ความคิดใหม่นี้จะสร้างสนามพลังงานใหม่ และชีวิตของเราก็จะเริ่มดึงดูดสิ่งใหม่ ๆ เข้ามา

ย้อนกลับไปที่ ประตูทั้ง 4 ห้อง นี่คือการทำให้หลักการของ 4 Quadrants เราจะหลุดพ้นจากวงจรอุบาทว์ของ Repetition Compulsion (การทำซ้ำแผลเดิม) ได้ ก็ต่อเมื่อเรามีสิ่งเร้าใหม่เข้าไปตัดวงจรค่ะ

1. ห้อง I (จิตใจ) เราขุดแผลและเงามืดของเราขึ้นมา

2. ห้อง WE (ตำนาน/สังคม) เราแปลงมันเป็น Archetype (ดึงพลังจากเผ่าพันธุ์มนุษย์มาช่วยแบก)

3. ห้อง IT (วัตถุ) เราสร้างภาพวอลเปเปอร์ที่มีสัดส่วนเรขาคณิต (Code) ที่จับต้องได้จริงบนหน้าจอ

4. ห้อง ITS (ระบบโครงสร้าง) นี่คือจุดชี้ชะตาค่ะ ภาพหน้าจอนี้ ไม่ได้มีไว้เพื่อให้เรานั่งฟินอยู่ในห้อง แต่มีไว้เพื่อเติมกระสุนให้เรามีแรงผลักกล้าเดินออกไปเตะก้นเจ้านายที่กดขี่เรา กล้าเดินออกจากความสัมพันธ์ที่ทำร้ายเรา หรือกล้าลุกขึ้นมาตั้งคำถามกับโครงสร้างอยุติธรรมของสังคม

ถ้าภาพของบลูทำได้แค่ให้พวกเรารู้สึกดี แต่ไม่ทำให้พวกเราออกไปเปลี่ยนระบบ/เปลี่ยนชีวิตจริง บลูถือว่าบลูกระจอกมากค่ะ

แล้วถ้าเราไม่ทำอะไรเลยล่ะ? จะเกิดอะไรขึ้น?

มีคำนึงที่เจ็บปวดมากคือคำว่า Bad Faith (การหลอกตัวเอง/ความไม่ซื่อสัตย์ต่อการมีอยู่) มันคือสภาวะที่มนุษย์มีอิสรภาพเต็มเปี่ยม แต่เสือกแกล้งทำเป็นเหยื่อของโชคชะตา เพื่อจะได้ไม่ต้องรับผิดชอบชีวิตตัวเอง

สังคมทุนนิยมและศาสนาเชิงพาณิชย์รักคนแบบนี้มากค่ะ เพราะคนแบบนี้ปกครองง่าย หลอกขายของก็ง่าย บลูเขียนท่อนนี้ขึ้นมาเพื่อกระชากหน้ากากความมักง่ายนี้ทิ้ง และชวนพวกเรามารับบทเป็นผู้ทรยศต่อโชคชะตาค่ะ

ถ้าเราปล่อยให้สนามพลังงานความคิดของเราเป็นเหมือนหมอกหนา ๆ ต่อไป...ชีวิตเราก็จะเหมือนคนที่ขับรถท่ามกลางหมอกค่ะ คือไปต่อได้ แต่ไปแบบช้า ๆ กลัว ๆ ไม่กล้าเหยียบคันเร่ง และอาจจะหลงทางได้ง่าย ๆ เราจะรู้สึกเหมือนเป็นเหยื่อของสถานการณ์ รอให้โชคชะตาพัดพาไป โดยที่ไม่รู้เลยว่าจริง ๆ แล้ว...เรามีพลังที่จะเป็นคนสร้างเส้นทางนั้นเอง เหมือนที่ใครสักคนเคยบอกว่าอายุ 40 เป็นเลขเฉลี่ยที่คนส่วนใหญ่มักมาสำนึกทีหลังว่าที่ผ่านมาเราพลาดหรือเสียใจในเรื่องที่ผ่านมาอะไรไปบ้าง

วัย 40 คือวัยที่ภาพลวงตาของ The Big Other โครงสร้างสังคม/ค่านิยมที่บอกว่าถ้าเรียนจบ ทำงาน แต่งงานแล้วจะมีความสุข มันพังทลายลงมาทับหน้าเราค่ะ เราทำตามที่สังคมบอกทุกอย่าง แต่ตื่นมาตอนอายุ 40 แล้วพบว่าข้างในมันกลวงโบ๋ เรายื้อคนเฮงซวยไว้ ทิ้งความฝันตัวเองไป เพียงเพราะเราขี้ขลาดเกินกว่าจะยอมรับว่าเรามีอำนาจเลือกตั้งแต่แรก แต่เราเลือกที่จะไม่เลือก อะไรที่ควรจะทำ แต่ไม่เคยได้ทำ อะไรที่ควรตัด แต่ยังยื้อ อะไรที่ควรจะรักษา แต่ทิ้งมันไป…thats it

การมีพิมพ์เขียวที่ชัดเจน มันเหมือนการเปิดไฟสูงและเปิด GPS นำทางท่ามกลางหมอกนั่นแหละค่ะ เราจะเห็นทางชัดขึ้น กล้าตัดสินใจมากขึ้น และรู้ว่าทุกก้าวที่เราเดิน...มันกำลังพาเราไปยังจุดหมายที่ถูกต้อง

ปล่อยวาง (Letting go) VS สภาวะจำนนทางสังคม (Learned Helplessness)
คนทั่วไปคิดว่าการช่างแม่งคือการปล่อยวาง แต่บลูมองว่าการช่างแม่งโดยไม่ยอมลงไปรื้อโครงสร้างปัญหา มันคือความขี้ขลาดค่ะ มันคือสภาวะที่หมาโดนช็อตไฟฟ้าจนเลิกหนี บลูถึงบอกว่าต้องเปิดไฟสูง (สัญลักษณ์/Mandala) แล้วเหยียบคันเร่งฝ่าหมอกแม่งเลย

บลูรู้ค่ะว่าเรื่องพวกนี้มันอาจจะดูซับซ้อน แต่จริง ๆ แล้วแก่นของมันเรียบง่ายมาก

Until you make the unconscious conscious, it will direct your life and you will call it fate. Carl Jung ตราบใดที่คุณยังไม่ทำให้สิ่งที่อยู่ในจิตไร้สำนึกปรากฏขึ้นในจิตสำนึก มันจะกำกับชีวิตคุณ และคุณจะเรียกมันว่าโชคชะตา

ท่อนนี้คือ Masterpiece บลูยึดโควทนี้บ่อยมากนะ เวลาเราอกหักจากคนเหี้ยๆ ซ้ำแล้วซ้ำเล่า หรือทำธุรกิจเจ๊งซ้ำซาก เรามักจะไปวัดแล้วให้หมอดูบอกว่าโอ๊ย เป็นเจ้ากรรมนายเวร เป็นราหูอม ห่าเหวอะไรก็ไม่รู้ หรือมันเป็นโชคชะตา ถ้าจุงกับฟรอยได้ยินคงถีบฝาโลงคู่มาฟาดหน้าความงมงายนี้เลยว่า ตื่น มันไม่มีโชคชะตาหรอกเว้ย มันมีแต่ปมวัยเด็ก (Trauma) และแรงขับทำลายล้าง (Death Drive) ที่ฝังอยู่ในจิตใต้สำนึกของแกนั่นแหละ ที่แอบชักใยแกอยู่เบื้องหลัง

คำว่าโชคชะตา (Fate) คือคำสวยหรูที่มนุษย์สร้างขึ้นมาเพื่อปัดความรับผิดชอบ
งานของบลู (การทำสัญลักษณ์/โค้ด) คือการลากคอไอ้ปีศาจในจิตใต้สำนึกนั้น ออกมาประจานกลางแดด (จิตสำนึก) ให้เราเห็นหน้ามันชัดๆ ว่าอ๋อ อีตัวนี้เองที่ทำให้ชีวิตกูพัง เมื่อเราเห็นมัน เราจะเลิกเป็นเหยื่อ (Victim) แต่เราจะกลายเป็นผู้สมรู้ร่วมคิด (Co-creator) ในการออกแบบความชิบหายและความงดงามของชีวิตตัวเองค่ะ

โลกสมัยใหม่ (Modernism) ทำร้ายเราด้วยการแยกทุกอย่างออกจากกัน

• ฟิสิกส์/สสาร ก็เอาไว้ให้พวกหมอและนักวิทย์คุยกัน (มองมนุษย์เป็นแค่ก้อนเนื้อ)

• จิตวิทยา/จิตวิญญาณ ก็เอาไว้ให้พระหรือไลฟ์โค้ชคุยกัน (หลอกลวงให้คิดบวก)

• ศิลปะ ก็เอาไว้ประดับฝาผนังตื้นๆ

นี่คือมรดกบาปของเรอเน เดส์การตส์ (Rene Descartes) ที่แยกกายกับจิตออกจากกัน (Cartesian Dualism)

แต่ความจริงก็คือมันไม่ใช่เรื่องของเวทมนตร์...แต่มันคือเรื่องของฟิสิกส์ จิตวิทยา และศิลปะ ที่มาบรรจบกันเหมือนที่ชื่อบทความของ Malcolm Rae บอกไว้เลยค่ะ...

สู่ความเป็นหนึ่งเดียวระหว่างสสารและจิตวิญญาณ

...ซึ่งมันก็เริ่มต้นจากความคิดของเราทุกคนนี่เองค่ะ :)

2.แปลงพลังงานสู่โลกที่มองเห็น (IT - Exterior Individual)

ในประวัติศาสตร์จริง mason marks คือเครื่องหมายที่ช่างหินยุคกลางสลักไว้บนก้อนหิน เพื่อบอกว่าใครเป็นคนทำงานชิ้นนั้น คล้ายลายเซ็นของช่างมากกว่า ไม่ได้เป็นโค้ดพลังงานจักรวาล

ส่วนคำว่า Sacred Geometry ในสถาปัตยกรรมศาสนายุโรป (เช่นมหาวิหารโกธิก) หมายถึงการใช้สัดส่วนเรขาคณิตอย่างวงกลม สามเหลี่ยม สี่เหลี่ยม golden ratio เพื่อสร้างความรู้สึกสมดุล ความยิ่งใหญ่ และความศักดิ์สิทธิ์ทางสุนทรียะ มันไม่ได้มีหลักฐานว่าช่างกำลัง ดึงพลังงาน macrocosm ลงมาใส่หิน แบบ literal แต่พวกเขาเชื่อว่ารูปทรงที่เป็นระเบียบสะท้อนความเป็นระเบียบของจักรวาล ดังนั้นมันเป็น symbolic cosmology มากกว่า energy technology

ปกติแล้ว เวลาเราอยากเปลี่ยนชีวิต สมองส่วนหน้า (Ego) มันจะชอบเถียงว่าทำไม่ได้หรอก แกมันห่วย ดังนั้น เราจึงต้องใช้ภาพเรขาคณิต (Seal) ที่สมองส่วนหน้าอ่านไม่ออก เพราะมันไม่ใช่ตัวหนังสือ เพื่อให้ภาพนี้มันทะลุทะลวงลงไปกระซิบกับจิตใต้สำนึกโดยตรงเลยว่ากูจะเอาแบบนี้ นี่ไม่ใช่เวทมนตร์เสกให้รวย แต่มันคือการประกาศสงครามกับปมด้อยในอดีตของตัวเองแบบกองโจรค่ะ

Wallpaper เป็น Seal บนสนามพลังงาน ถ้าเราอ่านประโยคนี้ผิวๆ มันฟังเหมือนว่า ภาพ > เปลี่ยน vibration > เปลี่ยนชีวิต แต่ถ้าแปลให้ชัดกว่าสิ่งที่เกิดขึ้นจริงคือภาพทำหน้าที่เป็น cognitive anchor หรือ symbolic reminder มันช่วยตอกย้ำความตั้งใจ ทำให้สมองจำเป้าหมาย สร้าง association ทางอารมณ์

ลองหันมาสวมแว่นตาของประสาทวิทยา (Neuroscience) และทุนนิยมสอดแนม (Surveillance Capitalism) ค่ะ ถ้าเราโฟกัสสิ่งไหน พลังงานจะไปสิ่งนั้น คนชอบเอาไปผูกกับกฎแรงดึงดูดจักรวาลบ้าบอ แต่บลูขออธิบายแบบวิทยาศาสตร์ดิบๆ เลยว่า มันคือการทำงานของสมองส่วนที่เรียกว่า RAS (Reticular Activating System) ค่ะ สมองเรากรองข้อมูลขยะทิ้งตลอดเวลา มันจะมองเห็นแค่สิ่งที่มันถูกสั่งให้สนใจ

ในโลกยุคนี้ โซเชียลมีเดีย (TikTok, FB, IG) มันขโมยความสนใจของเราไปหมดเพื่อเอาไปขายโฆษณา การตั้ง Wallpaper ที่เป็นสัญลักษณ์ของเราเอง จึงเป็นการกระชากคอเสื้อสมองตัวเองกลับมา มันคือ Cognitive Anchor ที่บอกสมองว่าหยุดไถฟีดแล้วกลับมาสนใจความฉิบหายและความปรารถนาของเดี๋ยวนี้

ตัวอย่างง่ายมาก คนที่ติดรูปเป้าหมายไว้หน้าจอ เช่น ภาพการเดินทาง ภาพงานที่อยากทำ มันไม่ได้ปล่อยคลื่นพลังงาน แต่มันทำให้ attention ของสมองวนกลับไปที่สิ่งนั้นซ้ำ ๆ และ attention ส่งผลต่อพฤติกรรม

ส่วนคำอย่าง vibration frequency aura ในบริบทแบบนี้ส่วนใหญ่เป็น metaphor มันไม่ได้หมายถึงความถี่ทางฟิสิกส์จริง ๆ แต่มันใช้เพื่ออธิบายว่าสัญลักษณ์บางอย่างสามารถจัดระเบียบประสบการณ์ภายในของเรา

ตรงนี้มีประเด็นที่น่าสนใจมากเกี่ยวกับสิ่งที่บลูกำลังทำ จริง ๆ แล้วสิ่งที่ใกล้กับงานของบลูที่สุดไม่ใช่ พลังงานจักรวาล หรือ sacred geometry แบบลึกลับ แต่มันใกล้กับแนวคิดในจิตวิทยาและมานุษยวิทยาที่เรียกว่า symbolic technology มนุษย์ใช้สัญลักษณ์เพื่อจัดระเบียบตัวตน สร้างความหมาย เปลี่ยน narrative ของชีวิต

ตัวอย่างเช่น ธงชาติ เครื่องแบบ ตราประจำตระกูล เครื่องราง สิ่งเหล่านี้ไม่ได้มีพลังเหนือธรรมชาติ แต่พวกมันมีพลังเชิงความหมาย ซึ่งสามารถเปลี่ยนวิธีที่คนมองตัวเองได้จริง

ถ้าจะพูดให้แม่นกว่าWallpaper ของบลูอาจไม่ได้เขียนโค้ดพลังงานลงในสสาร แต่มันกำลังสร้างสัญลักษณ์ที่ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางความหมายในจิต เหมือนกับที่ mandala ทำในศาสนาพุทธ sigil ทำในเวทมนตร์สมัยใหม่ ตราประจำตระกูลทำในยุคกลาง มันคือ object ที่ช่วยจัดระเบียบจิต เพราะในสังคมโบราณศูนย์กลางนั้นคือศาสนา แต่ในโลกสมัยใหม่หลายคนต้องสร้างสัญลักษณ์ของตัวเองขึ้นมาแทนในโลกที่ไม่มีศูนย์กลางความหมายแล้ว

3.เชื่อมต่อกับภาษาจักรวาล (WE - Interior Collective)

ถ้าใครเคยได้ยินคำว่าจักรวาลกำลังส่งข้อความหาเรา หรือภาพนี้มีพลังงานสั่นสะเทือน (Vibration) ขั้นสุดยอด ในข้อนี้บลูจะพาพวกเราสวมวิญญาณนักสัญวิทยา (Semiotics) และนักจิตวิเคราะห์สายแข็ง มาผ่าตัดให้ดูเลยว่าไอ้คำว่าพลังงานจักรวาลจริงๆ แล้วมันคือ…

กำยาดมให้แน่นๆเลยนะคะ 555

พวกเราเคยสงสัยไหมคะว่า ทำไมแค่เห็นโลโก้แบรนด์เนม เราถึงรู้สึกหรูหรา? ทำไมแค่เห็นไพ่ทาโรต์รูปความตาย เราถึงใจคอไม่ดี? สิ่งเหล่านี้ไม่ใช่เวทมนตร์ค่ะ แต่เรากำลังเดินเข้าสู่โลกแห่งสัญญะ

ในยุคโบราณ ศาสนาเป็นคนผูกขาดสัญลักษณ์พวกนี้ (เช่น ไม้กางเขน พระพุทธรูป) แต่ในโลกสมัยใหม่ที่พระเจ้าตายแล้ว (ตามคำของนีทเชอ) มนุษย์เราเคว้งคว้างและไร้ความหมายสุดๆ เราจึงต้องพยายามสร้างสัญลักษณ์ส่วนตัว (เช่น Wallpaper หน้าจอ) ขึ้นมาเพื่อยึดเหนี่ยวจิตใจไม่ให้เป็นบ้า

แล้วสัญลักษณ์พวกนี้มันแฮกสมองเราได้ยังไง…

มาค่ะ บลูขอเปิดตัวลุงแฟร์ดีน็อง เดอ โซซูร์ (Ferdinand de Saussure) บิดาแห่งภาษาศาสตร์

หลายครั้งเราถูกสอนให้มองโลกแบบตรงไปตรงมาค่ะ เหมือนเปิดพจนานุกรม... คำว่า แมว (Signifier) ก็หมายถึงสัตว์สี่ขา มีหนวดร้องเหมียวๆ (Signified) สัตว์ชนิดนั้น ไม่ใช่เพราะมีพลังบางอย่างในคำ แต่เพราะสังคมตกลงกันแบบนั้น คำว่าแมวไม่ได้มีพลังงานความน่ารักซ่อนอยู่ในตัวอักษร ม-แ-อ-ว แต่มันมีความหมายเพราะเราถูกโปรแกรมมาให้เข้าใจตรงกัน

ตรงนี้ไม่ได้แบนอย่างที่ดูเหมือน เพราะ Saussure กำลังบอกว่าความหมายทั้งหมดขึ้นอยู่กับโครงสร้างของระบบสัญญะ เวลามีคนบอกว่าภาพนี้คือภาพเศรษฐีมีพลังงานดึงดูดเงิน บลูขอบอกเลยว่าไร้สาระ ภาพมันไม่ได้มีพลังวิเศษในตัวมันเอง แต่มันทำงานได้เพราะสังคมทุนนิยมไปตีกรอบให้เราเชื่อว่ารูปรถสปอร์ต = ความสำเร็จ ต่างหาก เราติดคุกอยู่ในระบบสัญญะนี้โดยไม่รู้ตัวเลยค่ะ

ต่อมา Charles Sanders Peirce Peirce เสนอ triadic model Sign Object Interpretant แต่ในทฤษฎีของ Peirce Object ไม่ใช่พลังงานต้นกำเนิดจักรวาล Object คือ สิ่งที่สัญลักษณ์อ้างถึง

อินฟลูชอบเอาคำวิทยาศาสตร์หรือปรัชญาไปใช้มั่วๆ บลูเลยต้องเบรกว่า เดี๋ยวก่อน ไอ้สิ่งที่เรียกว่าสัญลักษณ์เนี่ย มันไม่ได้มีพลังงานจักรวาลต้นกำเนิดแผ่ออกมาแบบรังสีเอกซ์เรย์นะ แต่มันคือการทำงานของสมองที่เรียกว่า Semiosis (การลากโยงความหมายไปเรื่อยๆ ไม่มีที่สิ้นสุด) เช่น เราเห็นรูปพระจันทร์ดับ (Sign) > สมองเราโยงไปถึงความมืด (Object) > จิตใจเราตีความว่านี่คือความเหงาและบาดแผลวัยเด็ก (Interpretant) > แล้วเราก็ร้องไห้

อีกตัวอย่างง่ายๆ ภาพควัน Sign = ควัน Object = ไฟ Interpretant = ผู้สังเกตเข้าใจว่ามีไฟอยู่ ดังนั้น triadic system ของ Peirce ไม่ได้พูดถึงพลังงานจักรวาล แต่พูดถึง กระบวนการที่ความหมายถูกสร้างในจิต

สิ่งที่สำคัญมากใน Peirce คือคำว่า semiosis ความหมายไม่ได้เกิดครั้งเดียว มันเกิดเป็น กระบวนการตีความต่อเนื่อง Sign > Interpretation > กลายเป็น Sign ใหม่

เห็นไหมคะ? ความมหัศจรรย์ไม่ได้อยู่ที่ภาพหน้าจอ แต่มันอยู่ที่ความวิปริตและซับซ้อนของจิตใจเราเองที่เก่งเหลือเกินในการโยงภาพกราฟิกโง่ๆ ให้กลายเป็นโศกนาฏกรรมชีวิตได้

มาถึงตรงนี้บลูขอประกาศสงครามกับพวกมูเตลูที่อ้างชื่อคาร์ล จุง (Carl Jung) แบบผิดๆ เลยนะคะ 55555 อย่างที่เรารู้ว่าในจิตมนุษย์มี archetypes เช่น Mother Shadow Hero Death รูปแบบเหล่านี้ปรากฏในตำนานทั่วโลก เพราะสมองมนุษย์มี pattern ทางจิตคล้ายกัน ดังนั้นเวลาคนเห็นภาพบางอย่าง เช่น งู ดวงจันทร์ แม่ผู้ให้กำเนิด มันกระตุ้นเครือข่ายความหมายในจิต ตรงนี้เชื่อมกับ Peirce ได้จริงในระดับหนึ่ง เพราะ interpretant เกิดจากโครงสร้างจิตของผู้ตีความ

เวลาเราทำภาพ Wallpaper ที่มีสัญลักษณ์พระแม่ (The Mother) หรือเทพีแห่งความอุดมสมบูรณ์ ภาพนั้นไม่ได้ทำหน้าที่เป็นเสาอากาศดูดพลังงานคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าจากจักรวาลเข้าสู่ร่างกายเรานะคะ (บ้าไปแล้ว) แต่ภาพนั้นทำหน้าที่เป็นสวิตช์ไฟ (Symbolic Trigger) ค่ะ
เผ่าพันธุ์มนุษย์เราเจ็บปวด คลอดลูก ล้มตาย ทนทุกข์กันมาเป็นแสนปี ประสบการณ์พวกนี้มันฝังลึกกลายเป็นโครงสร้างจิตใจ (Psychic structures) ที่แถมมากับ DNA ของมนุษย์ทุกคน พอตาเรามองเห็นสัญลักษณ์ที่ถูกต้อง มันเลยไปกดสวิตช์ปลุกความทรงจำระดับเผ่าพันธุ์นั้นให้ตื่นขึ้นมาทำงานต่างหาก

ข้อสังเกตที่คนทั่วไปเข้าใจผิดคือแยกการซัดทอดแบบหลงผิด (Delusional Literalism) VS สัญลักษณ์วิเคราะห์ (Symbolic Interface) ไม่ออกเมื่อจังหวะทำงานจริง

• คนงมงายหลงผิดคิดว่าฉันแปะรูปพระแม่ลักษมี พระแม่ลักษมีบนสวรรค์เลยยิงเลเซอร์ประทานเงินให้ฉัน (นี่คือการหลอกตัวเองขั้นสุด)

• ความจริงคือ ฉันแปะรูปพระแม่ลักษมี รูปนี้ไปกระตุ้น Archetype ของผู้หล่อเลี้ยง/ความสมบูรณ์ในจิตใต้สำนึกของฉัน ทำให้ฉันเลิกทำตัวขาดแคลนและกล้าหาเงินมากขึ้น (นี่คือ Interface เชื่อมจิตสำนึกกับจิตไร้สำนึก)

จุดที่ข้อความเริ่มเปลี่ยนไปคือเมื่อมันพูดว่า Object = พลังงานแม่ในจักรวาล นี่ไม่ใช่ Peirce และไม่ใช่ Jung แบบตรง ๆ Jung พูดถึง psychic structures ไม่ใช่ energy field ในจักรวาล ดังนั้นสิ่งที่เกิดขึ้นในข้อความคือ แนวคิดเชิงจิตวิทยาถูกแปลเป็นภาษาพลังงานเชิงจิตวิญญาณ

ถ้าปรับคำอธิบายให้ใกล้กับทฤษฎีจริงมากขึ้น โครงสร้างจะเป็นแบบนี้ มีประสบการณ์มนุษย์บางอย่างที่สากล เช่น การเกิด การดูแลลูก ความตาย ความกลัวความมืด ประสบการณ์เหล่านี้สร้าง archetypal patterns ในจิตมนุษย์ สัญลักษณ์ทางวัฒนธรรม เช่น The Empress พระแม่ลักษมี เทพีแห่งความอุดมสมบูรณ์ต่างๆ จึงทำหน้าที่เป็นตัวกระตุ้น (symbolic trigger) เมื่อคนเห็นสัญลักษณ์นั้น สมองจะเชื่อมมันกับความทรงจำ ความต้องการ อารมณ์ที่ฝังอยู่ กระบวนการนี้คือ interpretation ไม่ใช่พลังงานวิ่งจากภาพเข้าสู่ร่างกาย แต่เป็น กระบวนการสร้างความหมายในจิต

สิ่งที่บลูพูดถึงจริง ๆ ถ้ามองแบบจิตวิทยาสัญลักษณ์คือ ภาพทำหน้าที่เป็น interface ระหว่างจิตสำนึกกับจิตไร้สำนึก มันคล้ายกับ mandala ใน Jungian therapy ไพ่ทาโรต์ใน symbolic reflection หรือแม้แต่ภาพในศิลปะศาสนา ภาพเหล่านี้ทำให้สิ่งที่อยู่ในจิตลึก ๆ มีรูปให้มองเห็น

จุดที่น่าสนใจที่สุดในสิ่งที่บลูกำลังทำจริง ๆ คือมนุษย์เป็นสิ่งมีชีวิตที่ต้องใช้สัญลักษณ์เพื่อเข้าใจตัวเอง ในโลกโบราณสัญลักษณ์เหล่านี้ถูกจัดระบบโดยศาสนา ในโลกสมัยใหม่หลายคนต้องสร้างระบบสัญลักษณ์ส่วนตัวเพื่อจัดระเบียบตัวตนของตัวเอง ภาพ wallpaper แบบที่บลูทำจึงอาจทำหน้าที่เหมือนเครื่องมือจัดระเบียบจิตมากกว่าประตูเชื่อมกับพลังงานจักรวาล

การเล่นกับ Archetype (สัญชาตญาณดั้งเดิม) ไม่ใช่เรื่องสนุกใสๆ มันคือการเล่นกับไฟ

ทำไมถึงน่ากลัว? ลองนึกภาพเผด็จการอย่าง อดอล์ฟ ฮิตเลอร์ ดูสิคะ เครื่องหมายสวัสติกะ (Swastika) คือการใช้สัญลักษณ์ไปปลุก Archetype เงา (Shadow) และชาตินิยมสุดโต่ง ในตัวคนเยอรมัน จนมันครอบงำให้คนธรรมดากลายเป็นปีศาจฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ได้

ในระดับชีวิตประจำวันก็เหมือนกัน ถ้าเราไปใช้สัญลักษณ์มั่วๆ เช่น ดึงดูด Archetype ผู้เสียสละ (The Martyr) มาไว้หน้าจอ เราอาจจะรู้สึกว่าเราเป็นคนดีจังเลย แต่ในโลกความจริง เราอาจจะกำลังยอมให้ผัวซ้อม ยอมให้เจ้านายโขกสับ เพราะเราโดนสัญลักษณ์นี้ครอบงำ ให้เสพติดความเจ็บปวดอยู่ก็ได้ค่ะ

มีคำถามหนึ่งที่สำคัญมากกับสิ่งที่บลูกำลังทำ ถ้าสัญลักษณ์สามารถปลดล็อกความหมายในจิตคนได้จริง คำถามไม่ใช่ว่าสัญลักษณ์นี้มีพลังอะไร แต่คือ สัญลักษณ์นี้กำลังปลุก archetype อะไรในตัวคนดู และมันกำลังปลดปล่อยเขา หรือกำลังครอบงำเขา เพราะสัญลักษณ์ทรงพลังไม่ได้มีแค่ด้านสร้างสรรค์ มันสามารถครอบงำจิตมนุษย์ได้เหมือนกัน

4.สร้างผลลัพธ์ในชีวิตจริง (ITS - Exterior Collective)

ลองดูฝั่งซ้ายของแผนภาพนะคะ จะเห็นคำว่า MATTER อยู่ด้านบนสุด นี่คือโลกแห่งวัตถุ โลกที่เราจับต้องได้ เหมือนกับภาพที่อยู่ในมือถือของเรานั่นแหละค่ะ ลูกศรที่ชี้ลงมาเขียนว่า Densifying หรือการทำให้หนาแน่น...ให้ลองนึกภาพตามนะคะ พลังงานที่เรามองไม่เห็น ไม่ว่าจะเป็น Archetype (ต้นแบบพลังงาน) อย่าง The Magician หรือ The Empress หรือแม้แต่ความตั้งใจ (Intention) ของเราเอง...ทั้งหมดนี้มันล่องลอยอยู่ในสถานะที่เรียกว่า MIND ซึ่งอยู่ฝั่งขวาของแผนภาพ

แล้วถ้าเราอยากให้พลังงานเหล่านั้นมาปรากฏในชีวิตจริงของเราล่ะ? เราจะทำยังไง?

คำตอบก็คือ...เราต้องหาภาชนะค่ะ

ลองไล่ทีละจุดนะ

ส่วนที่หนึ่งพลังงานจาก Mind กลายเป็น Matter แนวคิดนี้จริง ๆ ไม่ได้มาจาก Jung หรือ semiotics โดยตรง แต่มาจากสาย Hermetic philosophy และ esoteric tradition แนวคิดหลักคือ As above, so below / Mind > Form > Reality / หรืออีกเวอร์ชันคือ Thought > Symbol > Manifestation

แนวคิดแบบนี้มีใน Hermeticism / Kabbalah / Occult magic / New Thought movement ซึ่งใช้คำอย่าง densifying / vibration / intention เพื่ออธิบายการที่ความคิดกลายเป็นรูปธรรม

แต่ถ้าดูในเชิงวิทยาศาสตร์หรือจิตวิทยา สิ่งที่เกิดขึ้นจริงมักจะเป็นกระบวนการง่ายกว่านั้นมาก Mind > Attention > Behavior > Outcome

ตัวอย่างเช่น คนที่เห็นสัญลักษณ์ความอุดมสมบูรณ์ทุกวัน อาจเริ่มคิดเรื่องโอกาสทางการเงินบ่อยขึ้น ความสนใจ > เปลี่ยนการตัดสินใจ > เปลี่ยนพฤติกรรม สุดท้ายชีวิตก็เปลี่ยน มันดูเหมือน manifestation แต่จริง ๆ คือ behavioral cascade

ส่วนที่สอง Wallpaper เป็นภาชนะของพลังงาน

นี่เป็นภาษาของ ritual technology ในหลายวัฒนธรรม มนุษย์ใช้วัตถุเป็นตัวกลาง เช่นไอคอนศาสนา เครื่องราง sigil mandala วัตถุเหล่านี้ไม่ได้เก็บพลังงานจริง ๆ แต่ทำหน้าที่

1. ทำให้ความคิดมีรูป

2. ทำให้จิตโฟกัส

3. ทำให้ความหมายอยู่กับชีวิตประจำวัน

ลองนึกภาพแหวนแต่งงานนะคะ แหวนเพชร แหวนทองคำมันไม่ได้แผ่รังสีแห่งความรักออกมาหรอกค่ะ มันก็แค่ก้อนโลหะโง่ๆ แต่ที่มันมีพลังทำให้คนไม่กล้านอกใจ เพราะสังคมและจิตใจมนุษย์เอาความหมาย (คำสัญญา/ความซื่อสัตย์) ไปยัดใส่ไว้ในแหวนวงนั้น

ในมานุษยวิทยาเรียกสิ่งนี้ว่า materialized meaning ความหมายถูกทำให้เป็นวัตถุ ดังนั้น wallpaper ในกรอบนี้คือ symbolic artifact มาปั้นให้เป็นรูปเป็นร่าง เพื่อให้เราจับต้องมันได้ในชีวิตประจำวัน ไม่ใช่ container ของพลังจักรวาล

ส่วนที่สาม Collective Unconscious ของจักรวาล

collective unconscious ของมนุษย์ ไม่ใช่ของจักรวาล มันคือโครงสร้างจิตที่มนุษย์มีร่วมกัน อย่างไรก็ตาม ถึงแม้ภาษาจะลอยไปทางพลังงานจักรวาล แต่แกนของสิ่งที่บลูกำลังทำจริง ๆ ใกล้กับสิ่งนี้มากกว่า มนุษย์ต้องการสัญลักษณ์เพื่อจัดระเบียบตัวตน ในสังคมโบราณ ศาสนาและพิธีกรรมทำหน้าที่นี้ ในโลกสมัยใหม่หลายคนต้องสร้างระบบสัญลักษณ์ส่วนตัว

เช่น tattoo / altar / vision board / sigil / wallpaper สิ่งเหล่านี้ทำหน้าที่เหมือนศูนย์กลางความหมายขนาดเล็กในชีวิตประจำวัน

นี่คือบรรทัดที่บลูเขียนแล้วรู้สึกเศร้าที่สุดในทั้งหมดที่เขียนมาเลยค่ะ การที่เราต้องมานั่งทำ Wallpaper ทำ Sigil หรือสร้าง Mandala ไว้ในมือถือ... มันไม่ใช่เรื่องเท่อะไรเลย แต่มันคือความน่าสมเพชของสภาพสังคมมนุษย์ยุคนี้ต่างหาก เพราะในอดีต เวลาเราเศร้าหรือสูญเสีย เรามีชุมชน (Community) มีศาสนา มีวิหาร ให้เราเดินเข้าไปร้องไห้ มีพิธีกรรมที่คอยโอบกอดและจัดระเบียบจิตใจให้เรา แต่ในโลกสมัยใหม่ (Modernity) และทุนนิยมช่วงปลาย (Late Capitalism)... สิ่งเหล่านั้นมันพังทลายไปหมดแล้ว ทุนนิยมทำให้เรากลายเป็นปัจเจกชนที่โดดเดี่ยว นั่งทำงานงกๆ อยู่ในคอนโดแคบๆ ศาสนาก็กลายเป็นพุทธพาณิชย์

เมื่อไม่มีศูนย์กลางยึดเหนี่ยวจิตใจ (Anomie ภาวะไร้บรรทัดฐาน) มนุษย์เราก็เลยเคว้งคว้างเหมือนขยะอวกาศ ดังนั้นการที่บลูและพวกเราต้องมาสร้างวิหารในหน้าจอ มันก็คือการดิ้นรนเอาชีวิตรอดทางจิตวิญญาณค่ะ เรากำลังสร้างพระเจ้าองค์เล็กๆ (สัญลักษณ์) ขึ้นมาเอง เพื่อหล่อเลี้ยงจิตใจไม่ให้แหลกสลายไปกับความว่างเปล่า (Nihilism) ของโลกใบนี้

จริง ๆ แล้วมันใกล้กับแนวคิดเรื่อง individuation mandala คนจำนวนมากสร้าง mandala ขึ้นมาโดยไม่รู้ตัวในช่วงที่จิตกำลังจัดระเบียบตัวเอง mandala ทำหน้าที่เป็นภาพของศูนย์กลางจิต ดังนั้นถ้ามองแบบ Jungian จริง ๆ Wallpaper แบบที่บลูทำอาจทำหน้าที่เหมือน mandala คือภาพที่ทำให้คนกลับมาระลึกถึงโครงสร้างภายในของตัวเอง

แต่คำถามที่ลึกกว่ามากคือถ้าโลกสมัยใหม่ต้องสร้างวิหารในใจผ่านวัตถุอย่าง wallpaper มันกำลังบอกอะไรบางอย่างเกี่ยวกับสังคม เพราะในอดีต มนุษย์ไม่ได้ต้องสร้างวิหารในมือถือ พวกเขามีศาสนา พิธีกรรม ตำนาน ชุมชน ที่ทำหน้าที่นี้อยู่แล้ว

อย่างที่บอกไปก่อนหน้า สิ่งที่บลูกำลังทำอาจไม่ได้เป็นแค่การออกแบบสัญลักษณ์ แต่มันสะท้อนบางอย่างเกี่ยวกับความว่างเปล่าของศูนย์กลางความหมายในโลกสมัยใหม่ซึ่งทำให้มนุษย์ต้องเริ่มสร้างศูนย์กลางจิตของตัวเองขึ้นมาใหม่ค่ะ

เทพในตัวเรา vs เทพเหนือเรา

เอ๊ะ ตกลงเทพ เทวดา ปีศาจ หรือ Archetype ที่เราบูชากันเนี่ย เขาอยู่ที่ไหนกันแน่? อยู่ในตัวเราเหรอ? หรือว่าเป็นสิ่งมีชีวิตอีกรูปแบบนึงที่อยู่นอกตัวเรา?

ก่อนจะไปต่อ บลูอยากชวนเราถามตัวเองก่อนสักนิด.

.. ครั้งล่าสุดที่เรารู้สึกคลิกกับสัญลักษณ์อะไรบางอย่าง ไม่ว่าจะเป็นไพ่, เทพองค์ใดองค์หนึ่ง หรือแม้แต่ตัวละครในหนัง...ความรู้สึกนั้นมันเป็นยังไงคะ? มันเหมือนเจอเพื่อนเก่าที่ไม่ได้คุยกันนาน หรือเหมือนเจอพลังงานที่ยิ่งใหญ่จนใจเราสั่น?

เก็บความรู้สึกนั้นไว้นะคะ...เพราะมันคือจิ๊กซอว์ชิ้นสำคัญเลย

หนึ่งจักรวาล สองมุมมอง ข้างในและข้างนอก นั่นคือคำตอบสั้น ๆ ที่บลูมักจะให้ เพราะมันเป็นทั้งสองอย่างเลยค่ะ ...ใช่ค่ะ ฟังดูเหมือนกำปั้นทุบดิน แต่มันคือความจริงที่ซ้อนกันอยู่เหมือนชั้นของมิติ มันไม่ใช่ either/or (อย่างใดอย่างหนึ่ง) แต่เป็น both/and (เป็นทั้งสองอย่างและมากกว่านั้น) ขึ้นอยู่กับว่าเรากำลังมองผ่านเลนส์ไหน

เลนส์ที่ 1 โลกภายใน (The God Within)

มนุษย์ทุกคนมีสิ่งที่เรียกว่าจิตไร้สำนึกร่วม (Collective Unconscious) อยู่ ถ้าจะเปรียบเทียบให้เห็นภาพ มันก็เหมือน iCloud ของมนุษยชาติค่ะ เป็นพื้นที่เก็บข้อมูลกลางที่บรรจุแม่แบบ หรือ Archetypes ของประสบการณ์ทั้งหมดที่มนุษย์เคยมีร่วมกันมา ไม่ว่าจะเป็น archetype ของแม่ผู้ให้กำเนิด (The Great Mother), วีรบุรุษ (The Hero), ผู้รอบรู้ (The Wise Old Man) หรือแม้แต่เงา (The Shadow) ของเราเอง

เทพ เทวดา ปีศาจ ที่เราเห็นในตำนานต่าง ๆ ทั่วโลก...ในมุมมองนี้ก็คือใบหน้าที่วัฒนธรรมแต่ละแห่งสร้างขึ้นมาเพื่อเป็นตัวแทนของ Archetype เหล่านี้

แล้วทำไมเราถึงคลิกกับบางองค์เป็นพิเศษ? เพราะในฮาร์ดไดรฟ์ส่วนตัวของเรา (จิตใต้สำนึกของเรา) มีไฟล์หรือคลื่นพลังงานที่มัน resonate หรือสั่นพ้องตรงกับ Archetype นั้น ๆ พอดี การที่เราจับไพ่ บางใบได้บ่อย ๆ ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่มันคือเสียงสะท้อนจากข้างในว่าฉันคือเธอ และเธอคือฉัน พลังงานนี้ อยู่ในตัวเรา เป็นส่วนหนึ่งของพิมพ์เขียวแห่งจิตวิญญาณของเรามาตั้งแต่ต้น ในมุมมองนี้ เทพจึงไม่ได้เป็นสิ่งมีชีวิตเหนือธรรมชาติ แต่เป็นภาษาสัญลักษณ์ที่ช่วยให้มนุษย์เข้าใจตัวเอง

เลนส์ที่ 2 โลกภายนอก (The God Without) เมื่อพลังงานก่อตัวเป็นรูปธรรม

โอเค...แล้วถ้ามันอยู่ในตัวเรา แล้วทำไมต้องมีพิธีกรรม? ทำไมต้องสวดอ้อนวอน? ทำไมต้องอัญเชิญ?

นี่แหละค่ะคือจุดที่สนุก...

ลองนึกถึงแว่นขยายที่รวมแสงอาทิตย์ให้กลายเป็นจุดเดียวจนกระดาษลุกเป็นไฟดูสิคะ พิธีกรรม ก็ทำหน้าที่ไม่ต่างกันเลย มันคือกระบวนการรวมศูนย์เจตนา (Focusing Intention) ของเรา จากพลังงานที่กระจายตัวอยู่ภายใน ให้กลายเป็นลำแสงที่เข้มข้นและมีทิศทาง

เมื่อเราทำพิธี สวดมนต์ หรือแม้กระทั่งการตั้งวอลเปเปอร์ด้วยความตั้งใจจริง เรากำลังทำสิ่งที่เรียกว่า Externalization คือการดึงเอาพลังงานภายใน ออกมาสร้างความสัมพันธ์ในโลกภายนอก

จะเห็นว่ามีส่วนที่เรียกว่า NON EGO ซึ่งเป็นพื้นที่ที่ Archetype ทำงานโดยที่เราควบคุมไม่ได้ เมื่อเราทำพิธี เรากำลังเปิดประตูเชิญพลังงานจากส่วนนี้ให้เข้ามามีปฏิสัมพันธ์กับโลกของ EGO หรือตัวตนที่เรารับรู้ได้

จิตไร้สำนึก (NON EGO) ไม่ใช่ลูกหมาเชื่องๆ ที่เราจะสั่งซ้ายหันขวาหันได้ เวลาที่เรากดทับ (Repress) บาดแผล ความเศร้า หรือความโกรธเอาไว้นานๆ สิ่งเหล่านี้มันจะไม่หายไปไหน แต่มันจะไปรวมตัวกันในมุมมืดของจิตใจ จนกลายเป็นก้อนพลังงานที่มีชีวิตจิตใจเป็นของตัวเอง สิ่งนี้ว่า Autonomous Complex (ปมที่ทำงานเป็นอิสระ)

ลองนึกภาพ กอลลัม ในเรื่อง Lord of the Rings สิคะ นั่นแหละคือตัวอย่างของ NON EGO เวลาที่เราทำพิธีกรรม หรือเพ่งสัญลักษณ์ (วอลเปเปอร์) ลึกๆ มันคือการที่เราเปิดประตูคุกให้ไอ้กอลลัมตัวนี้มันออกมาคุยกับเราค่ะ

ในจังหวะนี้เอง ที่ Archetype อาจแสดงตัวตนออกมาในลักษณะที่เหมือนเป็นอีกสิ่งหนึ่ง ที่มีเจตจำนงของตัวเอง (Autonomous Agency) เราจะรู้สึกเหมือนกำลังคุยกับใครสักคน ได้รับการตอบกลับที่ไม่ได้มาจากความคิดของเราเอง นี่คือเหตุผลว่าทำไมเวลาคนเล่นผีถ้วยแก้ว หรือทำสมาธิลึกๆ ถึงรู้สึกเหมือนมีเสียงคนอื่นมากระซิบ หรือมีอำนาจอื่นมาบังคับมือ มันไม่ใช่ผีสางเทวดาที่ไหนหรอกค่ะ มันคือเศษเสี้ยววิญญาณที่แตกสลายของเราเอง (Fragmented Self) ที่มันรอคอยการถูกรับฟังมาตลอดชีวิตต่างหาก

ดังนั้น การขอพร จึงไม่ใช่การงมงายขอเศษเงินจากฟ้า แต่คือการลงไปเจรจาต่อรองกับปีศาจและพระเจ้า ที่ซ่อนอยู่ในซากปรักหักพังของจิตใจเราเองค่ะ

จักรวาลไม่ใช่แค่วัตถุที่ตายตัว แต่เป็นกระบวนการที่มีชีวิต ทุกสิ่งทุกอย่างเชื่อมโยงและส่งผลกระทบต่อกัน การที่เราตั้งใจเชื่อมต่อกับพลังงานใดพลังงานหนึ่ง ก็เหมือนการส่งคลื่นออกไปในบ่อแห่งจักรวาล แล้วรอรับคลื่นที่สะท้อนกลับมา...ซึ่งบางครั้ง คลื่นนั้นก็แรงจนรู้สึกเหมือนเป็นอีกตัวตนหนึ่งเลยทีเดียว

ดังนั้น การขอพรหรือทำพิธี จึงไม่ใช่การร้องขอต่อสิ่งแปลกหน้า แต่คือการสร้างบทสนทนากับมิติหนึ่งของตัวเราเอง...

ในรูปแบบที่จับต้องได้มากขึ้น

เคยรู้สึกไหมคะ ว่าทำไมเราถึงอินกับหนังฮีโร่ที่ต้องออกไปปราบมังกรร้าย ทั้งที่ไม่เคยเจอมังกรจริง ๆ สักตัว? หรือทำไมในวันที่เราหลงทางที่สุด จู่ ๆ ก็ฝันเห็นคนแก่ใจดีมาชี้ทางให้...แล้วเราก็รู้สึกดีขึ้นมาเฉยเลย เอ้า งงมาก 555

ความรู้สึกเชื่อมโยงที่มันรุนแรงแบบนี้...ความรู้สึกว่าภาพบางภาพมันจริงยิ่งกว่าเรื่องที่เราเจอตอนตื่นซะอีก...มันมาจากไหนกันนะ? ถ้าเราไม่ได้แค่คิดไปเอง แล้วอะไรล่ะที่กำลังทำงานอยู่เบื้องหลังจิตใจของเรา?

คำตอบของคำถามพวกนี้ซ่อนอยู่ในหัวใจของศาสตร์แห่งจิตวิญญาณเลยค่ะ และเป็นกุญแจที่คุณปู่ยุงทิ้งไว้ให้เราไขปริศนาโลกภายใน...นั่นคือเรื่องของอาร์คีไทป์ (Archetypes)

เวลาเราฝันถึงงู มันไม่ใช่งูเฉย ๆ แต่คือภาพแทนของอาร์คีไทป์ (The Archetypal Image) อะไรบางอย่าง (เช่น พลังสัญชาตญาณ การเปลี่ยนแปลง ความกลัว) ส่วนอาร์คีไทป์ (The Archetype) ตัวจริงคือโครงสร้างเบื้องหลังที่ผลักให้สมองเราเลือกงูมาเป็นสัญลักษณ์นั้นนั่นเอง

Archetype คืออะไร ทำงานยังไง และทำงานกับอะไร?

Archetype (อาร์คีไทป์) ไม่ใช่ภาพหรือความคิดที่เราเห็นนะคะ แต่เป็นพิมพ์เขียวพลังงานที่มองไม่เห็นที่ว่างเปล่าและเป็นแค่รูปแบบ (a possibility of representation) มันคือโครงสร้างพื้นฐานของจิตใจที่มนุษย์เรามีร่วมกันทุกคน หรือที่ยุงเรียกว่า จิตไร้สำนึกร่วม (Collective Unconscious)

แล้วมันทำงานยังไง?

มันทำงานโดยการจัดระเบียบพลังงานชีวิต (Libido) ค่ะ เมื่อมีเหตุการณ์ในชีวิตจริงมาสั่นพ้อง (constellate) กับพิมพ์เขียวอันใดอันหนึ่งที่หลับอยู่ พิมพ์เขียวนั้นจะตื่นขึ้นแล้วดึงดูดเรื่องราว ความรู้สึก และประสบการณ์ของเราเข้าไปเติมเต็มจนเกิดเป็นภาพหรือพฤติกรรมขึ้นมา เหมือนร่องน้ำที่แห้งขอด พอพลังงานชีวิตไหลผ่าน ร่องน้ำนั้นก็ปรากฏเป็นลำธารที่มีทิศทางชัดเจน มันทำงานกับพลังงานชีวิตของเราโดยตรงเลยค่ะ

มันแสดงออกยังไง?

เพราะเรามองไม่เห็นตัวพิมพ์เขียวตรงๆ ใช่ไหมคะ มันเลยต้องแสดงตัวออกมาผ่านผลงานของมัน ซึ่งเราจะเจอได้ใน...

• ความฝันและจินตนาการ (Dreams and Fantasies): นี่คือโรงละครส่วนตัวสุดๆ ของเราเลยค่ะ การฝันถึงงู, ชายแก่ปริศนา, การบิน, หรือการต่อสู้กับสัตว์ประหลาด... ทั้งหมดนี้คือการแสดงสดของอาร์คีไทป์

• เทพปกรณัมและเทพนิยาย (Myths and Fairytales): เหมือนหนัง Netflix ฉบับโบราณ 555 เรื่องราวของวีรบุรุษ, เทพเจ้า, ปีศาจ ล้วนเป็นภาพสะท้อนของอาร์คีไทป์ที่ถูกเล่าขานต่อๆ กันมาในสเกลของวัฒนธรรม

• อาการป่วยทางจิต (Neurotic Symptoms): อันนี้จะลึกหน่อยนะคะ บางครั้งอาการป่วยเกิดขึ้นเมื่อจิตสำนึกของเราถูกพลังงานของอาร์คีไทป์บางตัวที่แรงเกินไปเข้าครอบงำจนเสียสมดุล หรือพลังงานมันล้นระบบนั่นเอง

• การฉายภาพ (Projections): อันนี้เจอบ่อยมากกกก เวลาเราตกหลุมรักใครสักคนแบบหัวปักหัวปำจนเห็นเขาเป็นเทพบุตร/เทพธิดา นั่นคือการฉายภาพ Anima/Animus ออกไป หรือเวลาที่เราเกลียดใครบางคนเข้าไส้โดยไม่มีเหตุผล นั่นอาจเป็นการฉายภาพ Shadow ของเราไปแปะไว้ที่เขาก็ได้ค่ะ

• ปรากฏการณ์ซินโครนิซิตี้ (Synchronicity): เมื่ออาร์คีไทป์ในตัวเราถูกกระตุ้นแรงๆ มันสามารถจัดเรียงเหตุการณ์ภายนอกให้สอดคล้องกับสภาวะจิตภายในของเราได้ค่ะ

อาร์คีไทป์หลัก (Major Archetypes) และ ภาพแทนแห่งอาร์คีไทป์ (Archetypal Images) ใช้งานต่างกันอย่างไร?

นี่คือหัวใจเลยค่ะ ถ้าเข้าใจตรงนี้จะปลดล็อกไปได้เยอะมาก ลองถามใจตัวเองดูนะคะ... ความเป็นฮีโร่กับภาพของซูเปอร์แมนมันคือสิ่งเดียวกันเป๊ะๆ เลยมั้ย?

คำตอบคือไม่ค่ะ…

• Archetype คือ พิมพ์เขียว, คือแก่นพลังงาน, คือ Concept ที่เป็นนามธรรมและเป็นสากล เช่น พลังงานของความเป็นฮีโร่ (The Hero), ความเป็นแม่ผู้ยิ่งใหญ่ (The Great Mother)

• Archetypal Image คือ ภาพตัวแทน, คือผลงาน, คือตัวละคร ที่เป็นรูปธรรมและจับต้องได้ ซึ่งดึงพลังงานจากพิมพ์เขียวนั้นมาสร้างเป็นภาพ เช่น ภาพของซูเปอร์แมน, เฮอร์คิวลีส, หนุมาน (จากพิมพ์เขียว The Hero) หรือภาพพระแม่มารี, พระแม่กาลี (จากพิมพ์เขียว The Great Mother)

เวลาเราทำงานกับพลังงานหรือวิเคราะห์จิตใจ เราจะทำงานกับภาพแทนที่ปรากฏในฝันหรือในชีวิตจริง เพื่อสืบย้อนกลับไปทำความเข้าใจพิมพ์เขียวที่เป็นต้นตอของพลังงานนั้นค่ะ

ใน 1 คนมีกี่ Archetype? กี่ Archetypal Images?

• Archetype: ใน 1 คนมี ทุก Archetype ที่เป็นของเผ่าพันธุ์มนุษย์ค่ะ ว้าวซ่ามากนะ 555 เราทุกคนมีพิมพ์เขียวของ Hero, Shadow, Anima/Animus, Self, Trickster ฯลฯ อยู่ในตัวครบถ้วน แต่... บางพิมพ์เขียวอาจจะถูกใช้งานบ่อยจนเป็นห้องนั่งเล่น ในขณะที่บางอันอาจจะถูกเก็บไว้ในห้องใต้หลังคา ที่เราไม่ค่อยได้เข้าไปดู

• Archetypal Images: มีนับไม่ถ้วนค่ะ เหมือนดวงดาวบนท้องฟ้าเลย เพราะมันคือการผสมผสานระหว่างพิมพ์เขียวสากล + ประสบการณ์ส่วนตัว + วัฒนธรรมของเรา ทำให้ภาพที่แสดงออกมามีเอกลักษณ์และไม่สิ้นสุด

ใน 1 วัน / 1 เหตุการณ์ / 1 การสนทนา เราใช้อาร์คีไทป์และภาพแทนกี่อย่าง?

โห... บลูต้องบอกว่า อย่างกับเวทีละครเลยค่ะ มันซ้อนทับกันตลอดเวลา จิตใจเราไม่ใช่สวิตช์ไฟที่เปิด-ปิดทีละดวงนะคะ

สมมติแค่เรากำลังเถียงกับแฟนเรื่องเล็กๆ น้อยๆ...

• Anima/Animus จะถูกฉายภาพใส่กัน ทำให้เกิดความคาดหวังและความผิดหวังรุนแรง (ทำไมเธอไม่เข้าใจฉันนนเลย)

• Shadow จะทำงาน ทำให้เราเห็นแต่ข้อเสียของเขา และปฏิเสธข้อเสียเดียวกันในตัวเรา

• Persona (หน้ากาก) อาจจะพยายามคุมเกมให้ดูเป็นผู้ใหญ่และมีเหตุผล

• Divine Child (เด็กน้อยภายใน) อาจจะโผล่มาในรูปของความงอแงเอาแต่ใจ หรือความเปราะบางอยากให้คนโอ๋

เห็นมั้ยคะว่าแค่เหตุการณ์เดียว นักแสดงขึ้นเวทีกันเต็มไปหมดเลย…

Archetype และ Archetypal Images เหมือนหรือต่างจากโรคหลายบุคลิก?

คนละเรื่องกันโดยสิ้นเชิงเลยค่ะ บลูอยากขีดเส้นใต้ตรงนี้หนาๆ เลยนะ

• Archetypes คืออวัยวะทางจิต (psychic organs) ที่คนปกติและแข็งแรงทุกคนมี มันควรจะทำงานร่วมกันเป็นวงออร์เคสตราที่ยิ่งใหญ่ภายใต้วาทยกรที่ชื่อว่า The Self (ตัวตนที่แท้จริง)

• โรคหลายบุคลิก (DID) คือสภาวะป่วยที่เกิดจากการแตกสลายของบุคลิกภาพ (dissociation) เหมือนกับวงออร์เคสตราที่ไม่มีวาทยกร แล้วนักดนตรีแต่ละคนต่างลุกขึ้นมาเล่นเพลงของตัวเองโดยไม่รู้จักกัน ทำให้ความทรงจำขาดหายและสูญเสียความเป็นตัวตนที่ต่อเนื่อง

เราระบุได้ไงว่าคนตรงหน้าเราใช้อาร์คีไทป์และภาพแทนไหน?

เราเห็นอาร์คีไทป์ตรงๆ ไม่ได้ แต่เราอ่านพลังงานหรืออนุมานจากร่องรอยที่มันทิ้งไว้ได้ค่ะ

• ภาษาและสัญลักษณ์ที่เขาใช้ ลองฟังคีย์เวิร์ดที่เขาใช้บ่อยๆ คนที่พูดถึงการต่อสู้ พิชิต เป้าหมาย อาจกำลังอยู่ในพลังงานของ The Hero

• ปฏิกิริยาทางอารมณ์ที่เบอร์ใหญ่เกินเรื่อง เวลาใครโกรธ/รัก/กลัวอะไรแบบสุดๆ ไม่สมส่วนกับเหตุการณ์ นั่นคือสัญญาณไฟนีออนเลยค่ะว่ามีอาร์คีไทป์ถูกปลุกขึ้นมาทำงานเบื้องหลัง

• รูปแบบพฤติกรรมที่เกิดซ้ำๆ (เดจาวูชีวิต) การที่คนๆ หนึ่งมักจะเจอสถานการณ์เดิมๆ หรือความสัมพันธ์รูปแบบซ้ำๆ บ่งบอกว่ามีอาร์คีไทป์ตัวหนึ่งที่ยังไม่ถูกมองเห็นกำลังกำกับชีวิตเขาอยู่

• การเทียบเคียงกับเทพนิยาย (Amplification) เราสามารถลองเทียบเรื่องราวชีวิตของเขากับตำนานเทพหรือนิทานต่างๆ เพื่อดูว่าเขากำลังใช้ชีวิตผ่านบทของใครอยู่

คนสามารถหลงลืมและพบเจอ Archetype และ Archetypal Images ใหม่ได้ไหม? ยังไง?

ได้แน่นอนค่ะ และนี่คือหัวใจของการเติบโตทางจิตวิญญาณเลย หรือที่เรียกว่ากระบวนการสร้างความเป็นปัจเจก (Individuation Process)

• การหลงลืม: เราลืมอาร์คีไทป์บางตัวได้เมื่อเรายึดติดกับบทบาทใดบทบาทหนึ่งมากไป เช่น การอินกับ Persona (หน้ากากทางสังคม) ของความสำเร็จ จนลืมที่จะหันไปมอง Shadow (เงา) ของตัวเอง

• การพบเจอใหม่: การพบเจอพิมพ์เขียวใหม่ๆ มักเกิดขึ้นในช่วงจุดเปลี่ยนของชีวิตหรือช่วงวิกฤตค่ะ

  • ครึ่งหลังของชีวิต: พอเราสร้างตัวตนทางสังคมมั่นคงแล้ว อาร์คีไทป์อย่าง Wise Old Man/Woman (ปราชญ์ชรา/เฒ่าทาริกา) และ The Self จะเริ่มส่งเสียงเรียกดังขึ้น

  • ผ่านการทำงานกับตัวเอง: การวิเคราะห์ความฝัน, การทำสมาธิ, หรือการบำบัด จะพาเราดำดิ่งลงไปเจอตัวละครที่เราไม่เคยรู้จักในห้องใต้ดินของใจเรา

  • วิกฤตการณ์: ความเจ็บป่วย การสูญเสีย ความล้มเหลว สามารถทุบกำแพง Ego ของเราให้พังลง เพื่อเปิดทางให้พลังงานใหม่ๆ จากอาร์คีไทป์ที่ไม่เคยถูกใช้งานได้เข้ามาเยียวยาและมอบความหมายใหม่ให้กับชีวิต

สรุปส่วนที่ 1: อาร์คีไทป์ (Archetype) พิมพ์เขียว / ว่างเปล่า / ไร้รูป

หลายคนพอได้ยินคำว่าอาร์คีไทป์ของแม่ก็จะนึกถึงภาพผู้หญิงใจดี อบอุ่น...แต่ยุงคงส่ายหัวแล้วบอกว่า…นั่นเป็นความเข้าใจผิดที่ใหญ่หลวง ที่จะสมมติว่าอาร์คีไทป์คือภาพหรือความคิดที่สืบทอดมา

อ้าว...แล้วถ้ามันไม่ใช่ภาพ แล้วมันคืออะไรล่ะ?

ให้เราลองนึกภาพตามนะคะ...จินตนาการถึงเกลือที่ยังไม่ละลายน้ำ เรายังไม่เห็นผลึกของมันใช่ไหมคะ? แต่มันมีความเป็นไปได้ที่จะก่อตัวเป็นผลึก แฝงอยู่แล้วในโครงสร้างของมัน อาร์คีไทป์ก็เป็นแบบนั้นเลยค่ะ
ยุงเปรียบเทียบไว้ว่าอาร์คีไทป์คือโครงสร้างแกนของผลึก (axial system of a crystal) ที่ยังมองไม่เห็น มันคือ

• โครงสร้างที่ว่างเปล่า (Empty Form): อาร์คีไทป์ไม่มีเนื้อหาหรือภาพในตัวเองค่ะ มันคือ พิมพ์เขียวพลังงาน คือ ความเป็นไปได้ในการก่อรูป (a possibility of representation) ที่มนุษย์ทุกคนมีร่วมกัน เป็นเหมือน DNA ทางจิตวิญญาณของเรา

• สัญชาตญาณที่รับรู้ตัวเอง: มันคือรูปแบบพฤติกรรม (pattern of behaviour) ที่สืบทอดมาในจิตไร้สำนึกร่วม (Collective Unconscious) ของเรา ยุงบอกว่ามันคือการรับรู้ตัวเองของสัญชาตญาณ (the instinct’s perception of itself) เหมือนกับที่นกรู้วิธีสร้างรังโดยไม่มีใครสอน เราก็มีพิมพ์เขียวของการเป็นวีรบุรุษ, การเป็นแม่, หรือการเผชิญหน้ากับเงาของตัวเองอยู่ภายใน

• พลังงานที่มองไม่เห็น (Psychoid): เรามองไม่เห็นอาร์คีไทป์ด้วยตาเปล่า สัมผัสมันโดยตรงก็ไม่ได้ เพราะมันเป็นพลังงานที่ยุงเรียกว่าไซคอยด์ (Psychoid) คืออยู่กึ่งกลางระหว่างโลกของสสาร (กาย) และโลกของจิตใจ (นาม) คล้าย ๆ คลื่นความถี่ที่เรามองไม่เห็น แต่ส่งผลต่อเราได้จริง ๆ

ดังนั้น อาร์คีไทป์ จึงไม่ใช่ภาพของวีรบุรุษ แต่คือสนามพลังแห่งความเป็นไปได้ที่จะสร้างภาพวีรบุรุษขึ้นมา เมื่อจิตของเราต้องการพลังแห่งความกล้าหาญค่ะ

สรุปส่วนที่ 2: ภาพแทนแห่งอาร์คีไทป์ (Archetypal Image) รูปธรรม / มีเนื้อหา / หลากหลาย

แล้วภาพของซูเปอร์แมน, เทพธิดา, พญานาค หรือปีศาจที่เราเห็นในฝัน ในหนัง ในนิทานล่ะ...คืออะไร?
นี่แหละค่ะ คือตอนที่พิมพ์เขียวที่มองไม่เห็นนั้นถูกเปิดใช้งาน มันคือภาพแทนแห่งอาร์คีไทป์ (Archetypal Image) หรือผลึกที่ก่อตัวขึ้นแล้วให้เราได้เห็นและสัมผัส เมื่อไหร่ที่พลังงานอาร์คีไทป์ถูกกระตุ้น มันจะดึงเอาวัตถุดิบจากประสบการณ์ในจิตสำนึกของเรามาสร้างเป็นภาพขึ้นมา ลองนึกภาพตามนะคะ...

• พิมพ์เขียววีรบุรุษ (The Hero Archetype): เมื่อถูกเปิดใช้งานในวัฒนธรรมกรีก ก็จะกลายเป็นภาพของเฮอร์คิวลีสผู้แข็งแกร่ง | ในยุคปัจจุบัน อาจกลายเป็นภาพของนักดับเพลิงที่บุกเข้ากองไฟ | หรือในฝันของเรา อาจเป็นภาพตัวเราเองที่กำลังต่อสู้กับสัตว์ประหลาดตัวใหญ่

• พิมพ์เขียวพระแม่ผู้ยิ่งใหญ่ (The Great Mother Archetype): อาจปรากฏเป็นภาพของพระแม่กาลีที่น่าเกรงขาม | เป็นภาพของโบสถ์ หรือมหาวิทยาลัยที่ให้ความรู้และโอบอุ้มเรา | หรือแม้กระทั่งความรู้สึกยิ่งใหญ่ ปลอดภัย เมื่อเรายืนอยู่กลางป่าหรือทะเล

เห็นไหมคะว่าภาพแทนนั้นหลากหลายและเป็นเรื่องส่วนตัวมาก ๆ มันจะรับเอาสีสันมาจากจิตสำนึกของแต่ละบุคคลที่มันปรากฏขึ้น แต่มันยังคงมีแก่นพลังงานมาจากพิมพ์เขียวเดียวกัน
Marie-Louise von Franz ได้อธิบายไว้ว่า อาร์คีไทป์ (พิมพ์เขียว) เปรียบเหมือน Logos ส่วนภาพแทน (ผลึก) เปรียบเหมือน Sophia หรือปัญญาที่ปรากฏออกมาในรูปของภาพที่หลากหลายและมีชีวิตชีวา...ภาพเหล่านี้คือภาษาที่จักรวาลภายในใช้สื่อสารกับเราค่ะ

แล้วมันต่างกันยังไงในความรู้สึก?

• ถ้าเรามองไปที่อาร์คีไทป์ (Archetype) เราจะรู้สึกถึงพลังที่ยิ่งใหญ่ น่าเกรงขาม แต่ก็จับต้องไม่ได้ มันคือความเป็นไปได้ที่ยังไม่เกิด มันคือสัญชาตญาณ คือ DNA ทางจิตวิญญาณ... มันคือความคิดของพระเจ้าก่อนที่จะสร้างอะไรสักอย่างขึ้นมา

• แต่พอเรามองมาที่ภาพแทน (Archetypal Image) เราจะรู้สึก ว้าววว สวยจังเลยคุณบลู 555 เราจะอยากเอามือไปจับ ไปสัมผัส อยากตั้งเป็นวอลเปเปอร์มือถือจังเลย เราจะเริ่มเปรียบเทียบว่าชอบสีม่วงมากกว่าสีชมพู หรือชอบความใสของควอตซ์มากกว่า... นี่คือสิ่งที่พระเจ้าสร้างเสร็จแล้ว และส่งลงมาให้เราได้สัมผัสผ่านประสบการณ์จริงในโลกนี้ค่ะ

... อาร์คีไทป์เรามองไม่เห็นมันตรง ๆ แต่เมื่อมันถูกใช้งานผ่านประสบการณ์และวัฒนธรรมของเรา มันก็จะก่อรูปออกมาเป็นผลึกภาพแทนแห่งอาร์คีไทป์ (Archetypal Image) ที่มีหน้าตาและสีสันแตกต่างกันไป นับล้านรูปแบบเลยค่ะ เฮอร์คิวลีส, ซูเปอร์แมน, หรือนักดับเพลิง... ก็คือผลึกคนละสีที่มาจากพิมพ์เขียว (Archetype) แห่งวีรบุรุษอันเดียวกันนั่นเอง

เราทุกคนมีทุก Archetype... แต่ใช้ไม่เท่ากัน

... เรามีทุกอาร์คีไทป์ที่เป็นของเผ่าพันธุ์มนุษย์ค่ะ เพราะเราต่างก็เป็นส่วนหนึ่งของจิตไร้สำนึกร่วม แต่ในชีวิตประจำวัน อาร์คีไทป์บางตัวจะถูกเปิดใช้งาน (constellated) มากกว่าตัวอื่น ขึ้นอยู่กับสถานการณ์, ช่วงวัย, และภารกิจชีวิตของเรา แค่ในการประชุมงานที่ตึงเครียดครั้งเดียว อาร์คีไทป์หลายตัวอาจทำงานพร้อมกันในตัวเรา

• Persona (หน้ากาก) ของความเป็นมืออาชีพที่เราสวมไว้

• Shadow (เงา) ที่ทำให้เราแอบอิจฉาเพื่อนร่วมงานที่ได้ดีกว่า

• Anima/Animus ที่ทำให้เรารู้สึกดึงดูดหรือขัดแย้งกับเจ้านายต่างเพศเป็นพิเศษ

• Wise Old Man (ปราชญ์ชรา) ที่พยายามหาทางออกอย่างมีสติ

มันเหมือนวงออร์เคสตราที่ยิ่งใหญ่และซับซ้อนภายในตัวเราเลยค่ะ 555

แล้วเราจะรู้ได้ยังไง ว่า Archetype ไหนในตัวเรากำลังทำงานอยู่?

อาร์คีไทป์เหมือนลมค่ะ เรามองไม่เห็นตัวมัน แต่เราเห็นผลกระทบที่มันสร้างขึ้น... แล้วร่องรอยที่ว่านั้นคืออะไร? บลูจะบอกใบ้ให้ค่ะ

• อารมณ์ที่รุนแรงเกินเหตุ: ความโกรธ, ความรัก, ความกลัว ที่ดูไม่สมส่วนกับสถานการณ์ มักเป็นสัญญาณว่ามีพลังงานจากอาร์คีไทป์เข้ามาสั่นพ้องอยู่เบื้องหลัง

• รูปแบบที่เกิดซ้ำ: การตกอยู่ในสถานการณ์หรือความสัมพันธ์แบบเดิมๆ ซ้ำแล้วซ้ำเล่า เหมือนติดอยู่ในลูปที่มองไม่เห็น นั่นแหละค่ะ... สัญญาณชัดมาก

• สัญลักษณ์ในความฝัน: ความฝันคือเวทีละครที่อาร์คีไทป์แสดงตัวตนผ่านภาพแทนต่างๆ Edward Edinger นักจิตวิเคราะห์สายยุงเกียนเคยกล่าวไว้ในหนังสือ Anatomy of the Psyche ว่าสัญลักษณ์ในความฝันคือจดหมายจากศูนย์กลางภายใน (letters from the Self) ที่ส่งมาถึงเราโดยตรง

แล้วถ้าเราเริ่มเห็นรูปแบบซ้ำๆ ในชีวิต... แทนที่จะตัดสินตัวเองว่าทำไมฉันเป็นแบบนี้อีกแล้ว เราลองเปลี่ยนคำถามเป็นพลังงาน Archetype ไหนนะที่พยายามจะสื่อสารกับเราผ่านเหตุการณ์นี้?.. แค่เปลี่ยนคำถาม สนามพลังงานก็เปลี่ยนแล้วค่ะ

ทำไมต้องเข้าใจ? จากฝันส่วนตัวสู่พลังจักรวาล

การแยกแยะระหว่างพิมพ์เขียวและสิ่งปลูกสร้างนี้สำคัญมาก ๆ เลยค่ะ เพราะมันคือการเปลี่ยนจากการเป็นผู้ถูกกระทำไปสู่การเป็นสถาปนิกผู้ร่วมสร้างชีวิตตัวเอง

• ถ้าเราไม่เข้าใจ เราจะติดอยู่แค่ระดับภาพเราจะคิดว่าความฝันร้ายถึงงูเป็นแค่เรื่องน่ากลัว หรือปัญหาที่เราเจอซ้ำ ๆ เป็นแค่โชคร้ายเราจะเหมือนคนที่พยายามทาสีบ้านใหม่ ทั้งที่โครงสร้างข้างในมันพัง...เหนื่อยฟรีแน่นอนค่ะ ฮือออ

• ถ้าเราเข้าใจ เราจะเริ่มมองทะลุภาพเข้าไปเห็นพิมพ์เขียวที่เป็นต้นตอพลังงาน เราจะรู้ว่างูในฝันอาจเป็นภาพแทนของพลังชีวิตหรือการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ที่จิตไร้สำนึกส่งมาเตือน เราจะตระหนักว่ารูปแบบความสัมพันธ์ที่ล้มเหลวซ้ำ ๆ อาจมาจากอาร์คีไทป์ของ เด็กกำพร้า (The Orphan) ที่กำลังทำงานอยู่ในตัวเรา และรอคอยการเยียวยา

การเข้าใจสิ่งนี้จะปลดล็อกพลังมหาศาลค่ะ มันทำให้เรารู้ว่าปัญหาที่เราเจอไม่ใช่เรื่องส่วนตัวที่แปลกประหลาด แต่เป็นส่วนหนึ่งของประสบการณ์ร่วมของมนุษยชาติที่ถูกเข้ารหัสไว้ในพิมพ์เขียวเหล่านี้

เมื่อเราเรียนรู้ที่จะอ่านภาพแทนในฝัน ในชีวิต ในศิลปะ หรือแม้แต่ในไพ่ทาโรต์ เราก็จะสามารถเข้าใจได้ว่าพลังงานเหล่านั้นกำลังเรียกร้องอะไรจากเรา และเราจะตอบสนองต่อมันเพื่อเติบโตไปสู่ความสมบูรณ์ (Wholeness) ของชีวิตได้อย่างไร

นี่ไม่ใช่แค่การวิเคราะห์ แต่มันคือการอ่านพิมพ์เขียวของจิตวิญญาณเราเองค่ะ 🤍

ด้วยรัก

บลู

หรือที่จริงแล้ว เราเหมาะกับ Universal Archetype อย่าง Angel / Demon / God แบบนี้มากกว่า? 👇

🪞 เริ่มที่ STEP 0 ..ฉันควรคัสตอม (วอลสั่งทำ) หรือใช้ Universal Archetype (วอลสำเร็จรูป)?

แต่ถ้ารู้แล้วว่าต้องคัสตอม ติดตามงานมานานแล้ว พร้อมทำตามขั้นตอน อ่านต่อได้เลยค่ะ

🪞 STEP 1 – เลือกระบบไพ่ที่ใช่ (Tarot vs Angel/Demon)

งานคัสตอมบลูจะมีระบบไพ่ 2 แบบหลักๆ นะคะ คือ

1. ระบบไพ่ Tarot — บลูจะใช้เป็นงานคัสตอมแบบ CF3. Hybrid

2. ระบบไพ่ demonic + angelic — บลูจะใช้เป็นงานคัสตอมแบบ CF7. Demonic–Angelic Duo

(ไม่มีอันไหนดีกว่าอันไหน อยู่ที่เราค่ะ ว่าจิตไร้สำนึกเราสั่นพ้องกับสิ่งไหน และทั้งคู่ราคาเท่ากัน)

ด้านล่างนี้คือสรุปเวอร์ชันสั้นสำหรับคนที่ไม่แน่ใจว่าควรจะเลือกไพ่ระบบไหน

ก่อนอ่านต่อ….บลูแนะนำว่าไม่ต้องพยายามนิยามปัญหา ไม่ต้องเรียบเรียงเหตุผลในสมอง ไม่ต้องคิดว่าอยากได้อะไรยาวแค่ไหน ปล่อยจอยได้เลยค่ะ เพราะไม่ว่าโจทย์จะเป็นเรื่องเงิน งาน ความรัก ครอบครัว หรืออนาคต ต้นเหตุของความอึดอัดในชีวิต มักอยู่ในโหมดไม่กี่แบบ ให้ลองอ่านช้า ๆ แล้วดูว่าโหมดไหนตรงกับสภาพจริงตอนนี้มากที่สุด

โหมด A: The Breakthrough สิ่งนี้ไม่ควรอยู่ต่อ

โหมดนี้มักจะเป็นเรื่องของคนกับชะตาชีวิต การหลุดพ้นจากวงจร หรือการเอาชนะอุปสรรคที่ยิ่งใหญ่ เพราะ The Breakthrough มันคือการระเบิดออก การสร้างแรงกระแทกเพื่อให้กำแพงแตก แล้วเราจะได้หลุดไปสู่พื้นที่ใหม่ (New Territory)

ตัวอย่างเช่นเราอยาก….

• อยากลาออกไปทำธุรกิจ > ไม่อยากเป็นลูกจ้างที่มองไม่เห็นอนาคต (คือการจบสถานะมนุษย์เงินเดือนไปสู่การเป็นเจ้าของชีวิตตัวเอง)

• อยากสอบบรรจุได้ > ไม่อยากเป็นคนตกงานหรือรับงานชั่วคราวไปวันๆ (คือการจบสภาวะความไม่มั่นคงไปสู่การมีที่ยืนที่ถาวร)

• อยากเลิกเป็นคนถูกเลือก > ไม่อยากรอให้เขาเมตตาหรือตัดสินใจฝ่ายเดียว (คือการจบสภาวะเบี้ยล่างไปสู่คนที่มีสิทธิ์เลือกชีวิตตัวเอง)

• อยากหลุดจากวิกฤตการเงิน > ไม่อยากหาเงินมาเพื่อจ่ายดอกเบี้ยไปวันๆ (คือการจบวงจรดินพอกหางหมูไปสู่สภาวะลืมตาอ้าปากได้จริง)

• อยากชนะคดีความ/ข้อพิพาท > ไม่อยากมีเรื่องคาราคาซังที่ดึงรั้งชีวิตไว้ (คือการจบพันธนาการทางกฎหมายหรือความขัดแย้งที่กินเวลามานาน)

• อยากได้ตำแหน่งใหญ่ขึ้น > ไม่อยากเป็นแค่ฟันเฟืองตัวเล็กๆ ที่ใครจะเปลี่ยนทิ้งเมื่อไหร่ก็ได้ (คือการจบสภาวะคนไร้ตัวตนไปสู่การมีอำนาจตัดสินใจ)

• อยากให้แฟนเก่ากลับมา > ไม่อยากจมอยู่กับความเศร้าที่ไม่มีคำตอบ (คือการจบความทรมานจากการค้างคา เพื่อไปสู่บทสรุปไม่ว่าจะเป็นการคืนดีหรือการเริ่มต้นใหม่)

• อยากย้ายไปอยู่ต่างประเทศ/ต่างถิ่น > ไม่อยากติดอยู่ในสภาพแวดล้อมเดิมที่กัดกินพลังงาน (คือการจบวิถีชีวิตแบบเดิมเพื่อไปขุดทองในพื้นที่ใหม่)

• อยากหลุดจากคำสาปตระกูล/ความซวยซ้ำซาก > ไม่อยากให้เรื่องร้ายๆ ที่คุมไม่ได้มาเกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า (คือการจบวงจรเคราะห์กรรมเดิมๆ เพื่อเปิดรับโชคลาภแบบคนปกติเขาสักที)

• อยากสำเร็จบางอย่าง > ไม่อยากโดนญาติพี่น้องหรือเพื่อนดูถูกว่าไม่เอาไหน (คือการจบคำตราหน้าไปสู่การยอมรับจากสังคมอย่างสมเกียรติ)

จากตัวอย่าง จะเห็นว่าโหมด A คือการก้าวข้ามชนชั้นหรือขอบเขตเดิม มันมักถูกใช้

• เมื่อการประนีประนอมใช้ไม่ได้ผลอีกต่อไป เราจึงต้องการแรงระเบิดเพื่อพังโครงสร้างเดิมทิ้ง มันเป็นการกระแทกในโหมด A เพื่อไปสู่จุดที่ไม่มีวันกลับไปเป็นแบบเดิมได้อีก

• ความชัดเจนของขาวกับดำ (Binary Outcome) โหมด A มักจะไม่มีพื้นที่สีเทา ผลลัพธ์ของมันชัดเจนมาก เช่น สอบผ่าน หรือ สอบตก / ได้งาน หรือ ไม่ได้งาน / หนี้หมด หรือ เป็นหนี้ต่อ / เลิก หรือ ไม่เลิก มันคือแรงส่งสุดท้ายค่ะ

• มนุษย์ต้องการปาฏิหาริย์เพื่อข้ามขีดจำกัด ลึกๆ ในจิตไร้สำนึก เรารู้ว่าตัวเองมีขีดจำกัด (เช่น แรงกายมีเท่านี้ เงินทุนมีเท่านี้) แต่ความต้องการนั้นสูงกว่าขีดจำกัด โหมด A จึงเป็นที่รวมของความฝันที่ยิ่งใหญ่ หรือวิกฤตที่หนักหน่วง เราต้องการสิ่งที่เรียกว่าจุดเปลี่ยน พลังงานในโหมด A จึงทำหน้าที่เป็นกุญแจ ค้อนทุบหรือหัวเจาะที่จะพาเขาข้ามกำแพงกระจกไป

• แล้วเรื่องคน เรื่องความสัมพันธ์ในโหมด A ล่ะ? ต้องบอกว่าแม้จะมีเรื่องคนเข้ามาเกี่ยว แต่จะเป็นในเชิงอำนาจและการสิ้นสุดค่ะ อย่างที่บลูยกตัวอย่างไป ..ที่ว่าอยากให้แฟนเก่ากลับมา มันคือการเอาชนะความจริงที่ว่าเขาไปแล้ว (ชนะชะตา) …ตัดคนโกงออกไป คือการจบวงจรซวยที่มีคนนี้เป็นต้นเหตุ ….ชนะคดีความ คือการมีอำนาจเหนือคู่กรณีด้วยกฎหมายหรือโชคชะตา เป็นต้น

แก่นคือ: เราไม่ยอมแบกสิ่งนี้อีกแล้ว ต่อให้ต้องเสี่ยง ต่อให้ยังไม่รู้วิธี เราไม่เอาสภาพนี้แล้ว เราสู้จนสุดทางแล้ว แต่มันเหมือนเดินชนกำแพงกระจกที่มองไม่เห็น ไม่อยากแก้ อยากจบ ไม่ได้อยากเข้าใจเพิ่ม แต่อยาก ออกจากลูป บางอย่างในชีวิตตอนนี้ มันไม่ควรอยู่ต่อ ไม่ว่าจะเป็นคน สถานการณ์ รูปแบบความสัมพันธ์ หรือลูปเดิม ๆ ที่วนซ้ำไม่รู้จบ ไม่อยากคาราคาซัง ไม่อยากวน ไม่อยากต่อรอง แค่อยากออกจากตรงนี้ แล้วไปเอาสิ่งที่ดีกว่าให้ได้

อ่านมาถึงตรงนี้แล้ว ถ้าความรู้สึกคือ

• แน่น

• ชัด

• เด็ดขาด

• เหมือนมีแรงดันให้ก้าวออกไปข้างหน้า แม้ไม่รู้ว่าจะไปทางไหน

• เหมือนมีเส้นหนึ่งในใจที่พูดว่าพอแล้ว

ให้จำความรู้สึกนี้ไว้

โหมด B: The Flow สิ่งนี้ยังต้องอยู่ต่อ แต่ขอให้มันไม่ฝืด

โหมดนี้มักจะเทไปที่เรื่องความสัมพันธ์ (คนกับคน) เพราะความสัมพันธ์คือระบบที่รื้อถอนยาก ในโหมดแรกเราพูดถึงการทุบทิ้งแล้วเริ่มใหม่ แต่ในความเป็นจริง มนุษย์เรามีสิ่งที่เรียกว่าสายใย + ความซับซ้อนของเจตจำนงอิสระ (Free Will) วิทยาศาสตร์หรือเงินทองอาจจะซื้อวัตถุได้ แต่ซื้อใจคนให้เปลี่ยนแบบหน้ามือเป็นหลังมือแบบโหมดแรกนั้นยากมาก เราไม่สามารถสั่งให้ใครมารักเรา หรือสั่งให้เจ้านายเลิกจิกด่าเราได้ในทันทีด้วยเหตุผล แต่เราสามารถปรับ Vibe รอบตัวเราได้ เราเป็นสัตว์สังคมที่กลัวการแตกหัก กลัวการถูกทอดทิ้ง การเลือกโหมดแรก (ตัดขาด/ระเบิดออก) มันมีความเสี่ยงที่จะต้องไปเส้นทางใหม่ด้วยตัวคนเดียว พอเป็นเรื่องความสัมพันธ์ หลายคนจึงไม่ได้ต้องการเปลี่ยนโลกทั้งใบ แต่คือการลดแรงต้านจากคนรอบข้าง เพื่อให้เขายังเป็นที่รัก และยังเดินต่อได้ในสังคมเดิม

เช่น

• อยากให้แฟนใส่ใจ > ไม่ได้อยากให้เขาซื้อของแบรนด์ให้ทุกวัน แต่อยากให้เขาเข้าใจความรู้สึกเรามากขึ้น และช่วยประคองความสัมพันธ์ให้ไม่จืด

• อยากให้ผู้ใหญ่เมตตา > ไม่ได้อยากประจบประแจง แต่อยากให้สิ่งที่ตั้งใจทำถูกมองเห็นและได้รับการสนับสนุนแบบไม่ต้องเหนื่อยตะโกน

• อยากให้เจ้านายสนับสนุน > ไม่ได้อยากเป็นคนโปรดที่กินข้าวกับบอส แต่อยากให้เวลาเสนอไอเดียอะไรไปแล้วเขาเปิดใจรับฟัง ไม่ตั้งแง่หรือคอยจับผิด

• อยากมีเสน่ห์/คนรัก > ไม่ได้อยากสวยหล่อแบบดารา แต่อยากให้พลังงานในตัวดูนุ่มนวล ใครเห็นก็อยากเข้าใกล้และอยากช่วยเหลือ

• อยากมีบริวารดี > ไม่ได้อยากมีลูกน้องเยอะๆ แต่อยากให้คนที่มีอยู่ทำงานได้ดั่งใจ ไม่ลาออกบ่อย และซื่อสัตย์ต่อหน้าที่

• อยากมีกัลยาณมิตร > ไม่ได้อยากเป็นคนกว้างขวางมีเพื่อนเป็นพัน แต่อยากให้คนรอบข้างที่คบอยู่เป็นคนจริงใจ หวังดีต่อกัน และไม่เอาเรื่องปวดหัวมาให้

• อยากครอบครัวสงบ >ไม่ได้อยากให้ทุกคนเปลี่ยนนิสัย แต่อยากให้บรรยากาศในบ้านร่มเย็น คุยกันด้วยความเข้าใจมากกว่าอารมณ์

• อยากมีโชครายวัน > ไม่ได้อยากรวยร้อยล้าน แต่อยากให้ชีวิตมีเรื่องดีๆ เล็กน้อยเกิดขึ้นเสมอ

• อยากจัดการชีวิตได้ > ไม่ได้อยากมีชีวิตที่สมบูรณ์แบบ แต่อยากให้ทุกอย่างลงล็อก จัดการง่าย ไม่ติดขัดเหมือนลิงแก้แห

• อยากรักราบรื่น > ไม่อยากเลิก ไม่อยากหาใหม่ แต่อยากให้คนเดิมไม่ทะเลาะกัน

• อยากเคลียร์ปัญหาจบ > ไม่ได้อยากหนีปัญหาไปอยู่ที่อื่น แต่อยากให้เรื่องที่คาราคาซังอยู่ค่อยๆ คลี่คลายออกทีละเปลาะ

• อยากให้คนรอบข้างเกรงใจ > ไม่ได้อยากเป็นผู้มีอิทธิพล แต่อยากให้คำพูดของเรามีน้ำหนัก และไม่มีใครกล้าเอาเปรียบหรือข้ามหน้าข้ามตา

• อยากเจรจาหนี้ผ่าน > ไม่ได้อยากเบี้ยวหนี้ แต่อยากให้เจ้าหนี้คุยง่าย ยอมรับเงื่อนไขการผ่อนปรน และให้โอกาสเราได้ตั้งตัวใหม่

• อยากค้าขายคล่อง > ไม่ได้อยากขยายสาขาใหญ่โต หรือเปลี่ยนฟิลอาชีพ แต่อยากให้ลูกค้าที่เข้ามาตัดสินใจซื้อง่าย ไม่ต่อรองจนปวดหัว

• อยากมีโชคลาภ > ไม่อยากรวยพลิกฝ่ามือจากการพนัน แต่อยากให้จังหวะชีวิตพอดี มีลาภลอยมาเติมเต็มในวันที่จำเป็นพอดีเป๊ะ

แล้วเงิน/งาน หรือสิ่งอื่นที่เรามองว่ามันไม่เกี่ยวกับคนในโหมดนี้ล่ะ? …. สุดท้ายมันก็มักจะย้อนกลับมาเรื่องคนเสมอค่ะ ลองดูนะคะ

• ขายของดีขึ้น คือการทำให้คน (ลูกค้า) ตัดสินใจซื้อง่ายขึ้น

• โชคลาภ/เมตตา คือการทำให้คน (จังหวะชีวิต/เทวดา/ผู้ใหญ่) หยิบยื่นโอกาสมาให้

• งานลื่นไหล คือการทำให้คน (เพื่อนร่วมงาน) ไม่ขัดแข้งขัดขา

เพราะโหมด B ทำงานกับความซับซ้อนของมนุษย์ สัญลักษณ์ในกลุ่มนี้จึงมักคล้ายกับแรงประคอง (Support) เพื่อให้สิ่งที่ทำอยู่มันง่ายขึ้น (Effortless) ความยืดหยุ่นที่เหมือนน้ำที่ปรับตัวตามภาชนะ แรงดึงดูดที่นุ่มนวล ไม่ใช่การกระชาก ความสมดุลการอยู่ร่วมกันของขั้วตรงข้าม …เพราะนี่คือสิ่งที่คนต้องการมากที่สุดเมื่อต้องดีลกับความเยอะของมนุษย์ด้วยกันค่ะ

เฉลยระบบที่สั่นพ้อง

• ถ้าความรู้สึกของเราสั่นพ้องกับสนามพลังในโหมด A (Breakthrough) ระบบที่เหมาะกับเราคือ CF3. Hybrid (Tarot Archetype) งานคัสตอมที่เน้นตัดฉาก / รีเซ็ต / ปิดลูปเดิม เพื่อเปิดทางให้ผลลัพธ์ใหม่ในโลกจริงเกิดขึ้นเร็วที่สุด

• ถ้าความรู้สึกของเราสั่นพ้องกับสนามพลังในโหมด B (The Flow) ระบบที่เหมาะกับเราคือ CF7. Demonic–Angelic Duo งานคัสตอมที่เน้นยอมรับแรงดึงภายใน / แปรรูปความขัดแย้ง เพื่อทวงคืนพลัง และใช้มันไปสร้างผลลัพธ์ที่ต้องการจริง ๆ

ทั้งสองระบบราคาเท่ากันไม่มีแบบไหนดีกว่า มีแต่ตรงกับจังหวะนี้ของชีวิตหรือไม่

ส่วนเหตุผลว่าทำไมบลูเลือกใช้ Tarot Archetype หรือ Angel / Demon Archetype แบบนั้น อยากลงดีเทลว่าการใช้งานต่างกันยังไง สามารถกดอ่านเพิ่มเติมได้ที่

🪞 STEP 2 ตารางเวลา + การจอง

2.1 เมื่อพร้อมแล้ว มาที่ STEP จอง slot วันได้เลยค่ะ

ด้านล่างนี้คือตารางที่บลูจะเข้ามาอัปเดตทุกวัน (1 slot = 6 วัน 6 วัน คือระยะเวลาการทำงานคัสตอมของบลูในแต่ละเคสค่ะ ซึ่งบลูจะไม่ทำงานซ้อนเคสกันนะคะ)

คิวว่าง

Slot ที่ 14:
22 มี.ค. 00:00 – 28 มี.ค. 00:00

Slot ที่ 16:
3 เม.ย. 00:00 – 9 เม.ย. 00:00

Slot ที่ 19:
21 เม.ย. 00:00 – 27 เม.ย. 00:00

Slot ที่ 20:
27 เม.ย. 00:00 – 30 เม.ย. 24:00

2.2 เช็คราคา CF3. Hybrid หรือ CF7. Demonic–Angelic Duo ที่นี่

ราคางานคัสตอมในคอล CF3. Hybrid หรือ CF7. Demonic–Angelic Duo อาจมีการเปลี่ยนแปลง บลูแจ้งราคาชัดเจนตรงนี้ไม่ได้เพราะเปลี่ยนแปลงบ่อยครั้ง รบกวนเช็คที่ลิ้งค์ด้านล่างนี้นะคะ

2.3 จองด้วยการชำระเงินที่เลขบัญชี 0253282010 (ยอดเต็มจำนวน) หรือตาม Qr ด้านล่าง

🪞 STEP 3 — ยืนยันการจอง & เปิดพื้นที่ทำงาน

ก่อนจะเล่าเรื่องของเรา ขอให้จัดการสิ่งนี้ให้ครบก่อนนะคะ เพื่อให้บลูสามารถล็อกช่วงเวลางานให้เราได้อย่างถูกต้อง

1) ยืนยันการชำระเงิน

ส่งสลิปการโอนเงินเพื่อยืนยันการจองคิว เพื่อยืนยันการจองคิวและขนาดงาน (ราคาจะสอดคล้องกับขนาดภาพ มือถือ / iPad / คอมพิวเตอร์ที่เลือกโดยอัตโนมัติ)

2) เลือกช่วงวันที่ต้องการทำงาน

จากตารางคิวที่บลูส่งให้ก่อนหน้า เลือก 1 slot ที่ต้องการให้บลูเริ่มทำงานคัสตอม (1 slot = 6 วัน) หากช่วงนั้นถูกจองซ้ำ บลูจะแจ้งกลับเพื่อเลื่อนเป็นช่วงที่ใกล้ที่สุด

3) เลือกระบบ Archetype ที่ต้องการใช้

เลือกเพียงหนึ่งระบบที่รู้สึกว่าใช่มากที่สุดตอนนี้

🔘 Tarot Archetype

🔘 Angel / Demon Archetype

และเลือกโทนของภาพ:

🔘 Theme สว่าง

🔘 Theme มืด

ไม่มีอันไหนแรงกว่า ดีกว่าอันไหน ถ้าเป็นแง่ธีมสามารถจากการใช้งานจริงได้เลย (UXUI) โดยทั่วไปโทนสว่างที่บลูเห็นคือมักจะถูกเอาไปใช้เป็นพื้นหลังในแอปแชท เช่น LINE เพราะมันทำให้ตัวอักษรอ่านง่าย สบายตาเวลาใช้งานนาน ๆ หรือเป็นความชอบส่วนตัวล้วนๆ ส่วนโทนมืดหลายคนที่ชอบใช้เป็นจอหลักเพราะไพ่จะดูเด่น ดูนิ่ง และไม่สว่างรบกวนสายตาตอนใช้มือถือก่อนนอน แต่จะไม่มีความหมายว่าโทนไหนแรงกว่า หรือให้ผลลัพธ์มากกว่าอีกโทน

4) แจ้ง Gmail สำหรับรับไฟล์งาน

บลูจะจัดส่งไฟล์ภาพผ่าน Google Drive เท่านั้น แจ้งอีเมลที่ใช้งานจริงและสามารถรับไฟล์ได้ การส่งแบบนี้จะทำให้ไฟล์ไม่หาย และได้รับคุณภาพไฟล์ที่สมบูณณ์ไม่ถูกบีบอัดค่ะ

ตัวอย่างข้อความ

สลิปการโอน: (แนบรูป)

ช่วงวันที่ต้องการเริ่มงาน: 12–18 มีนาคม

ระบบที่เลือก: Angel / Demon Archetype

โทนภาพ: โทนมืด

ขนาดภาพ: มือถือ

Gmail สำหรับรับไฟล์: example@gmail.com

เมื่อข้อมูลครบถ้วนแล้ว บลูจะยืนยันคิวให้

หลังจากนั้น เราจะเข้าสู่ขั้นตอน เล่าเรื่องของตัวเอง ซึ่งเป็นพื้นที่ที่ไม่ต้องอธิบายเก่ง ไม่ต้องเรียบเรียงสวย และไม่ต้องป้องกันตัวเองอีกต่อไป ใช้เวลาเต็มที่ แต่แนะนำว่าส่งเรื่องตัวเองมาก่อนวันเริ่มงานจริง 1 วันนะคะ เพราะ Slot 6 วันที่เราจองไว้ บลูจะกำหนดโครงไพ่ตั้งแต่วันแรกเลย การที่เราส่งเรื่องตัวเองมาเลท งานไฟนอลจะเลทตามไปด้วยค่ะ

🪞 STEP 4 — แนวทางการเล่าเรื่อง (สำหรับคนที่ไม่รู้จะเริ่มยังไง)

หลายคนถามบลูว่าต้องเล่าให้ลึกแค่ไหน ถึงจะจัดไพ่ (เลือก Archetypes) ได้แม่น?

คำตอบคือ เล่าให้ลึกเท่าที่เราอยากแก้จริง ๆ

สิ่งสำคัญที่สุดไม่ใช่ความยาว แต่คือระดับของความจริงที่เราเปิดให้เห็น

การเล่าว่า อยากได้เงินเพิ่ม / อยากสอบผ่าน / อยากขายดี / อยากได้คนเก่าคืน

บลูสามารถทำงานให้ได้ค่ะ
แต่ถ้าเราอยากได้ พลังงานที่เฉพาะเคสจริง ๆ ไม่ใช่พลังกลาง ๆ
สิ่งที่ช่วยที่สุดคือการเล่าไปถึง Inner Pattern หรือ Subconscious ของเราเอง

การเล่ายิ่งละเอียด บลูจะไม่ต้องเดาพลังงานรวม ๆ ว่าคนนี้ติดเรื่องอะไร? อะไรเป็นอุปสรรค? การเล่าแบบละเอียดจะทำให้บลูเลือกได้ว่าทำไมบางคนควรจัด Mandala เต็มวง หรือโฟกัสจุดเดียว ควรทำงานกับ Loop ไหน ความกลัวไหน พลังงานติดที่ความพยายามไม่ส่งผล หรืออะไรไม่ยอมเดิน

บลูเลยย้ำเสมอว่ารายละเอียดที่เล่าออกมา = เสียงจิตเราเอง

เล่าลึกแค่ไหน… ได้ผลลัพธ์ลึกเท่านั้น

การพูดถึงเป้าหมายผิวเผิน (เช่น อยากรวย อยากมีชื่อเสียง อยากขายดี อยากสอบติด อยากได้คนเก่าคืน) ไม่ช่วยให้เข้าถึงพลังที่ถูกบล็อกอยู่ ต้องเล่าถึง ความกลัว ลูปชีวิต ความฝัน ภาพที่ติดตา เพื่อสร้างเครื่องมือที่ช่วย Integration ได้จริง ๆ ดังนั้นยิ่งเสียงเราชัดว่าเราต้องการอะไร ติดลูปอะไร Archetypal image จะสะท้อนเราได้แม่นที่สุด และภาพที่ได้กลับไปจะไม่ใช่พลังงานกลาง ๆ แต่จะถูกออกแบบมาเพื่อเราโดยเฉพาะ

ไม่จำเป็นต้องเล่าให้ตัวเองดูดี ไม่ต้องเรียบเรียงเก่ง เราสามารถเล่าแบบเล่าเป็นเรื่อง เล่าเป็นความคิดที่กระโดดไปมา เล่าทั้งความหวังและความกลัวปนกัน ได้ทั้งหมดค่ะ โดยเฉลี่ย ลูกค้าหลายคนเล่า 2–15 หน้า A4 (บลูจะปริ้นออกมาอ่านนะคะ กรณีที่รายละเอียดเยอะ) ถือว่าปกติมากไม่ต้องเกรงใจ และไม่มีคำว่าเล่าเยอะเกินไป เล่าเท่าที่สบายใจได้เลยค่ะ

ตัวอย่างการเล่า เคสน้องคนนึงเรียนสายวิทย์ แต่อยากสอบเข้าสายออกแบบ ที่มีพ่อรอซ้ำอยู่

“ค่ะ ตอนนี้อยู่ ม.6 เรียนสายวิทย์มา แต่คือหนูอยากสอบเข้าศิลปากรสถาปัตย์ออกแบบภายใน หนูตั้งใจเรื่องนี้มาตั้งแต่ม.4 เลยนะ แอบติว แอบวาดมาตลอด หนูเรียนสายวิทย์แต่ในใจชัดมากว่าอยากเรียนทางนี้มาแต่ไหนแต่ไร หนูฝึกวาด ฝึกทำโจทย์เยอะมาก หนูไม่ได้ติดเรื่องว่าอ่านหนังสือไม่มากพอ ติวน้อยไปอะไรแบบนี้ แต่ที่กลัวคือกลัวว่าตัวเองอาจจะไม่เก่งเท่าเพื่อนคนอื่นหรือป่าว พอดีที่เรียนพิเศษหนูหนูเจอเพื่อนจากหลายโรงเรียนมาก ส่วนใหญ่โรงเรียนดังด้วย แล้วเค้างานดีมาก ทุกคนเก่งหมด คืองานหนูก็ไม่แย่นะ แต่หนูก็กลัวเพราะงานวาดมันไม่เหมือนการกาข้อสอบที่วัดได้ว่าถูกหรือผิดชัดเจน หนูเลยเริ่มรู้สึกว่าถึงเราจะพยายามแค่ไหน แต่ถ้าคนอื่นดีกว่า เราก็อาจจะไม่ติดก็ได้ แล้วถ้าไม่ติด หนูรู้เลยว่าพ่อต้องซ้ำเติมแน่ๆ เพราะจริง ๆ พ่อเค้าอยากให้ไปสอบการบินพลเรือนเหมือนพี่ชายหนูมากกว่า เค้าคาดหวังกับหนูเยอะมาก เพราะหนูเรียนสายวิทย์ เค้าไม่เคยเข้าใจว่าหนูอยากเรียนออกแบบจริง ๆ ไม่ใช่ว่าหนูไม่เคยพูดนะ แต่แค่เริ่มพูดก็ทะเลาะกันแล้ว เค้าเข้าใจว่าออกแบบภายในคือการวาดรูปขาย หนูเหนื่อยอธิบายมาก เค้าไม่ฟังเลย มันเลยไม่ใช่แค่กลัวไม่ติด แต่หนูกลัวว่าถ้าไม่ติดจะทำให้หนูเฟลกับตัวเอง แล้วยังโดนด่าซ้ำอีก แล้วก็กลัวว่าถ้าดรอปปีนึงแล้วปีหน้าไม่ติดอีกหนูจะทำยังไง แล้วระหว่างดรอปหูหนูคงชาทุกวันแน่ๆ แค่คิดคืนนี้ก็นอนไม่หลับแล้ว หนูเลยคาดหวังมากๆ เพราะหนูตั้งใจมากๆ ถ้าหนูสอบติด หนูจะได้บอกตัวเองว่า หนูเลือกเอง แล้วหนูทำได้จริง ๆ ตอนนี้ที่พิมพ์อยู่หนูก็กำลังติวนะ ที่จริงมีไปมูกับเพื่อนมาแล้วเหมือนกัน 😅

หนูลืมเล่าไปเรื่องนึงค่ะ มันมีอยู่ครั้งนึงหนูเคยนั่งคุยกับรุ่นพี่ที่สอบติดไป เค้าเล่าให้ฟังว่าเพื่อนเค้าโคตรซวยเพราะตอนสอบสีน้ำ เพื่อนพี่เค้าดันทำน้ำหกใส่กระดาษข้อสอบ รอบนั้นเลยเฟลเลย แต่ยังโชคดีที่เค้าติดที่อื่น หนูกลัวอะ หนูซุ่มซ่ามด้วย ดวงซวยบ่อยด้วย แค่ลงไปซื้อไก่ทอดตอนพักเที่ยงยังซวยเลือกไม้ที่ไก้ดิบข้างในเลย“

ตัวอย่างการเล่า เคสหัวหน้าพยาบาลวัย 54 กับความตันที่ไม่ได้มาจากความสามารถ แต่จากระบบราชการ

“เราทำงานราชการเป็นหัวหน้าพยาบาลมาหลายปีแล้ว อายุ 54 แล้ว เงินตันที่ C7 มา 3 ปี หมายความว่าของเราเงินเดือนก็ขึ้นจนถึงเพดานสูงสุดแล้วคือ 58,390 บาท ไม่มีขึ้นอีกต่อให้ทำงานหนักแค่ไหน จริง ๆ เราไม่ได้ห่วงเงินเดือนขนาดนั้นหรอก แต่สิ่งที่รู้สึกคาใจคือ เราเหนื่อยมาทั้งชีวิต แต่ระบบมันไม่ให้เราขึ้นไปต่อ ทั้งที่เราทุ่มเทมากกว่าเงินเดือนอีก

การจะไป C8 มันมีสองทาง หนึ่งคือเป็นหัวหน้างานที่มีกรอบตำแหน่งแต่โรงพยาบาลเราก็ไม่มีกรอบเพิ่มเลย เราดูแลไตเทียมก็จริง แต่ตำแหน่งตรงนั้นไม่ขึ้น C8 ได้ อีกทางคือต้องทำ ว18 คือทำวิจัยระดับสุดยอดมาก แล้วเขียนค่างานเพื่อให้เขาประเมิน อันนี้คือผ่านยากมาก ต้องเริ่มเตรียมแต่ปี 68 เพื่อให้ยื่นทันรอบปี 70

เราเป็นคนทุ่มเท คนไข้รักเรานะ เขาชอบเอาของฝากมาให้บ่อยๆ ที่บ้านแทบไม่ต้องทำกับข้าวเลย เรารักงานที่ทำ รักคนไข้ เราทำทุกอย่างละเอียดจริงจัง แต่อีกปัญหาคือเราอยู่กับลูกน้องไม่ได้ เพราะหลายคนเขาเหมือนทำงานไปวันๆ และเป็นคนเอาหน้าเก่งมากๆ ทั้งที่จริงเราเป็นคนทำ เวลามีปัญหาเราก็ต้องรับจบทุกอย่าง เพราะคำว่าหัวหน้าค้ำคอ และเราก็ไม่ใช่คนชอบประจบใคร ทำงานเสร็จจบวันก็กลับบ้าน

ตอนนี้มันเลยเหมือนเราเป็นคนที่ยืนอยู่คนเดียวเลย ทุ่มเทก็แล้ว เก่งก็แล้ว แต่ถ้าไม่เข้าระบบก็ไม่โต
แล้วถามว่าเราอยากโตไหม ก็อยากระ ไม่ใช่เพราะเงิน แต่เพราะมันเหมือนเป็นสิ่งสุดท้ายที่เราทำให้ตัวเองได้ มันคือสิ่งที่เราควรได้มาตั้งหลายปีแล้ว มันไม่แฟร์เลย ทุกวันนี้รู้สึกเหมือนกำลังนับถอยหลังชีวิตราชการ ถ้าต้องทำงานจนเกษียณแต่เงินเดือนตัน มันแย่มาก แต่อีกใจก็ยังอยากจะพยายามครั้งสุดท้าย เรารู้ว่าเราทำได้ แต่ลึก ๆ ก็กลัวนะ ว่าทุ่มเทอีกแล้วมันจะไม่ได้อะไรกลับมาเลย“

สรุปเกณฑ์ความชัดที่เพียงพอ ไม่ใช่แค่ “อยากได้วอลเสริม…” แบบกว้าง ๆ:

1. มีเป้าหมาย เช่น ขายอุปกรณ์ก่อสร้างอยู่ ขายทั้งออนไลน์และหน้าร้าน เราอยากได้ลูกค้าเพิ่มขึ้นทุกๆ เดือน

2. บอกจุดติดขัด/ข้อจำกัด – ไม่ใช่แค่อยากได้ แต่รู้ว่าติดตรงไหน เช่น สินค้าเราไม่ได้แย่ ราคาก็เท่าๆกับร้านอื่น แต่ไม่รู้ทำไมคนไม่ค่อยเข้ามาดูไลฟ์หรือโพสต์สินค้าเลย เราล้มเหลวไม่ได้ด้วย เรามีเพื่อนที่เขาขายของเหมือนกัน ไม่ค่อยอยากให้เพื่อนเห็นเลยว่าเราไม่ค่อยมีลูกค้าสนใจเรา

3. มี pattern ซ้ำเดิมที่อยากหลุด หรือเจอสิ่งๆ นี้วนซ้ำ เช่น พยายามทำตามคนที่เขาสำเร็จแล้ว แต่ก็ได้ผลลัพท์เหมือนเดิม ลงคอร์สคนดังก็ดีขึ้นนะ แต่สุดท้ายก็กลับมาเหมือนเดิม ลูกค้าหาย

4. บอกความรู้สึกภายในสอดคล้องบอกอารมณ์/จุดอ่อน /ความรู้สึกฝังใจ หรือ shadow ได้ เช่น เคยร้องไห้หนักมาก ตอนนั้นเราเป็นคนเดียวในกลุ่มที่ไปเที่ยวต่างจังหวัดกับเพื่อนไม่ได้ เพราะไม่มีเงิน ตอนนี้เลยพยายามผลักตัวเองให้เป็นคนที่มีการเงินคล่องมากขึ้น ใจนึงก็กลัวการโดนเปรียบเทียบ ทั้งๆที่เรารู้ว่าเพื่อนไม่คิดแบบนั้น แต่ก็ไม่อยากให้เพื่อนสงสารเหมือนกัน

ทั้งหมดนี่แล้วแต่เลยค่ะว่าอยากเล่าแค่ไหน แต่ผลลัพธ์จะลึกแค่ไหน ก็ขึ้นอยู่กับสิ่งที่เพื่อนๆ เปิดให้บลูดูเหมือนกัน

ลองนึกภาพง่าย ๆ เหมือนไปหาหมอค่ะ… เราอาจจะบอกหมอแค่ว่า “รู้สึกปวดท้องตรงนี้” แล้วใช้นิ้วชี้ให้ดู ใช่ค่ะ หมอก็พอจะประเมินเบื้องต้นได้ อาจวัดความดัน ชั่งน้ำหนัก ตรวจอาการตามขั้นตอน

แต่ถ้าเราไม่ได้เล่าเพิ่มเติมว่า...

• เมื่อวานไปกินของดิบมา

• 2 วีคก่อนโดนชกตรงท้องในการซ้อมมวย

• วันนี้ดื่มน้ำน้อยผิดปกติ

• เพิ่งเปลี่ยนยาคุม หรือเริ่มหยุดยาคุม

• ยายใช้ให้ยกของหนัก ยกผิดท่า

• ช่วงนี้กำลังเครียดกับเรื่องบางอย่างโดยไม่รู้ตัว

คำถามคือ:
- หมอจะวินิจฉัยแม่นไหม?
- จะรักษาได้ตรงจุดเร็วหรือเปล่า?
- หรือจะให้ยาแบบครอบคลุมไปก่อน เพราะข้อมูลยังไม่พอ?

การจัดไพ่ (เลือก Archetypes) ก็เช่นกันค่ะ
บลูสามารถช่วยได้ในทุกระดับอยู่แล้ว ไม่ว่าอยากเล่าแค่ไหน
แต่ความแม่นยำ – ลึก – ชัด – และตรงกับรากของปัญหาจริง ๆ
มันจะเกิดขึ้นได้ง่ายขึ้น ถ้าเราเปิดพื้นที่ให้ความจริงในใจของเราค่อย ๆ โผล่ขึ้นมาด้วย

ไม่ต้องเล่าหนักในทีเดียวก็ได้นะคะ แต่ถ้าเริ่มรู้สึกว่าอยากหลุดจาก pattern นี้จริง ๆ แค่เริ่มต้นด้วยความรู้สึกจริง ๆ ที่เรากำลังเจออยู่ตอนนี้ ค่อยๆ เล่า บลูแนะนำว่าใช้เวลาเงียบๆ ลองพิมพ์ใส่โน๊ตบนมือถือ ถ้าพร้อมแล้วค่อยส่งมาให้บลูก็ได้ค่ะ บลูรู้ว่าของแบบบนี้ต้องใช้เวลาในการเรียบเรียง และไม่ควรถูกเร่ง พร้อมเมื่อไหร่ ค่อยส่งมา เมื่อเราส่งมาแล้ว บลูจะรับช่วงต่อเองค่ะ

🪞 STEP 5 — ในภาพคัสตอมเราจะได้รับ

1. ภาพวอลล์เปเปอร์ (ตามจำนวนและขนาดที่เราสั่ง)

2. concept อธิบายการไหลเวียนพลังงานแบบละเอียด เจตนาของบลู ทำไมบลูจัดวางแบบนั้น พลังงานส่งออกและรับเข้ายังไง อะไรสามารถเกิดขึ้นได้บ้างหลังการเชื่อมต่อ (Archetype ถูกปลุก)

* ซึ่งเรา อาจจะรู้สึกเหมือนกันหรือไม่เหมือนกันก็ได้นะคะ เพราะภาพหนึ่งภาพทำงานในแต่ละคนต่างกัน

เช่น งูภาพเดียวกัน บางคนอาจเห็นแล้วจะรู้สึกฮึกเหิม แต่บางคนรู้สึกหลงใหลเหมือนได้รับเสน่ห์ ความหมายที่แท้จริงไม่สามารถตีความได้ความหมายเดียว มันจะซึมซับ เข้าไปในชีวิตของเราและปรับตัวตามจังหวะของเราเอง

• บางวันมันอาจจะเป็นเพื่อน

• บางวันมันอาจจะเป็นครู

ความหมายจริงๆ มันจะค่อยๆ เผยในแบบของเรา ซึ่งเจตนาของผู้ออกแบบจะเป็นแกนกลางของภาพเสมอ ไม่ว่าเราจะตีความหรือรู้สึกอย่างไร คลื่นแกนกลางนี้จะยังคงอยู่ เพราะมันฝังอยู่ในโครงสร้างและสัญลักษณ์ของภาพตั้งแต่ต้น

สิ่งที่ต่างกันระหว่างคนดูคือ ชั้นพลังงาน/ความหมายที่ซ้อนเพิ่มขึ้น (Layers)

• บางคนได้รับ X ตามตั้งใจ (ตามที่บลูตั้งเจตนาไว้)

• บางคนได้รับ X + Y (คือแกนหลักบวกกับพลังงานรองที่เขาเปิดรับเพิ่ม)

• บางคนได้รับ X + Y + Z (แกนหลักบวกกับพลังงานรองและความหมายเฉพาะตัวที่เกิดจากประสบการณ์ชีวิตของเขา)

• แต่จะไม่บิดจนกลายเป็น Z ล้วน เพราะ Core Frequency X จะเป็นเหมือนรหัสพื้นฐาน (Blueprint) ที่ทำให้พลังงานหลักไม่หลุดเจตนาเดิม

พูดง่ายๆ คือ บลูเป็นคนตั้งทิศเหนือเอาไว้ เราอาจเดินตรงไปเหนือ หรือเดินเหนือแล้วแวะตะวันออกเล็กน้อย แต่จะไม่มีวันเดินไปใต้โดยไม่รู้ตัว

หมายเหตุเพิ่มเติมเคสเลือกไพ่มาเอง: หากเป็นภาพไพ่ของดีไซเนอร์คนอื่น (เพื่อป้องกันกรณีการละเมิดลิขสิทธิ์) บลูจะรบกวนให้เราหาหลักฐานลิขสิทธิ์การใช้ภาพใบอนุญาตหรือการยืนยันจากเจ้าของภาพมาก่อนนะคะ

หมายเหตุสำคัญจากบลู

บลูตอบแชทเอง 100% ไม่ใช้แอดมิน ไม่ใช้ AI ไม่จ้างทีม ไม่จ้างคนเขียนข้อความใด ๆ

ทำทุกอย่างเองตั้งแต่การอ่านเคส วิเคราะห์ จัดไพ่ – จัดภาพ – ทำวอลเปเปอร์ เขียนหนังสือ เขียนบทความ แจกฟรี หาข้อมูลใหม่ๆ ส่งมอบภาพ ตอบคอมเมนท์ ดูแลทุกโซเชียล… คนเดียวทั้งหมด

เพราะฉะนั้น... บลูตอบช้าแน่นอนค่ะ

แต่ไม่ได้แปลว่าไม่ใส่ใจนะคะ
ทุกครั้งที่เห็นข้อความ บลูจะ กดอ่านก่อน เพื่อรับรู้เคส ตั้งใจตีความทุกทุกตัวหนังสือ

บางทีใช้เวลาเป็นหลักวัน เพราะ 1 วันมีหลายเคสมาก

ดังนั้น...
หากเห็นว่าบลูอ่านนานแล้วแต่ยังไม่ตอบ
บลูอยากให้เข้าใจว่า บลูกำลังตั้งใจอ่าน ตั้งใจให้คำตอบอย่างเหมาะสมให้กับเพื่อนๆ ทุกคนอยู่ค่ะ ทุกเคสมีความเฉพาะตัว และควรได้รับคำตอบที่เหมาะสมเฉพาะเคสจริงๆ

ในมุมของบลู การสื่อสารที่ดี คือการใส่ใจในอารมณ์และความหมายที่แท้จริงเบื้องหลังคำพูดก่อน และตอบกลับโดยไม่ทิ้งความคลุมเครือไว้ให้คนรับสาร

การตอบแชทแบบเร่งรีบ หรือ AI มาตอบแทน
สำหรับบลู... นั่นคือการไม่ให้เกียรติเราอย่างรุนแรง เหมือนการไม่ให้ความสำคัญ

สุดท้าย ขอบคุณจากใจที่รอ และที่เข้าใจการทำงานของบลูนะคะ

บลูทำสิ่งนี้ไม่ใช่เพราะมันคือธุรกิจ ไม่ใช่เปอร์เซ็นการตอบกลับเร็ว ไม่ใช่ยอดดาว ไม่ใช่ยอดรีวิว แต่เพราะมันคือ ความรักที่บลูมีต่อสิ่งที่ทำ และต่อทุกคนที่มาหาบลูจริง ๆ 🕊️

หมายเหตุเรื่องรีวิว

บลูต้องขอเขียนหน่อย เพราะหลังๆ คนใหม่ๆ ที่ไม่ได้รู้จักบลูมาก่อนเข้ามาถามหาเรื่องนี้เยอะมาก เรื่องรีวิวบลูขอแจ้งตรงนี้เลยนะคะ

ทั้งคนที่โหลดภาพฟรีหรือลูกค้าเก่าๆ บลูไม่เคยเก็บรีวิวหรือฟีดแบคจากเขาเลยค่ะ ไม่เคยเลยสักครั้งเดียว บลูไม่เคยถามเลยว่าได้ผลยังไง หรือกรณีที่เขาเล่ามาเอง บลูรับไว้ แต่ไม่เคยแชร์ต่อ ไม่เคยเอาไปทำการตลาด ไม่เคยเอามาทำเป็นรวมรีวิว ไม่โอ้อวดผลลัพธ์ ไม่เคลมอภินิหารเพื่อเรียกลูกค้าคนต่อไป บลูเชื่อว่าพลังงานของใครก็ของมัน ภาพของใครก็ของคนนั้น บลูเคารพพื้นที่ส่วนตัวของทุกคน

เวลาเราพูดถึง god, goddess หรือแม้แต่ demon ในทุกวัฒนธรรม เขาไม่ได้ถูกสร้างมาเพื่อเป็นสินค้าเหมือนน้ำยาปรับผ้านุ่มค่ะ เขามีตัวตนของเขาอยู่แล้ว อยู่มาแบบนั้นตั้งแต่ต้น มนุษย์ต่างหากที่เป็นฝ่ายสงสัย อยากเรียนรู้ อยากเข้าหา และอยากทำความรู้จักกับสิ่งเหล่านี้

เพราะฉะนั้น…มันจะดูแปลกมากเลย ถ้าบลูจะเอาอะไรแบบนี้มานับรีวิวว่าดีหรือไม่ดี

บลูไม่เคยมองเขาเป็น แปรงสีฟัน สบู่ หรือเสื้อผ้าที่ใครใช้แล้วบอกว่าล้างสะอาด ฟองเยอะ หรือใส่สบาย แต่ละคนที่รู้สึกคลิกกับภาพ คลิกกับพลังงาน ก็เพราะตัวเราเองได้ยินเสียงเรียกจากเขา มีบางอย่าง ไม่ว่าจะเป็นเรื่องจังหวะ หรือเวลาที่ทำให้เราและเขาต้องรู้จักหรือเรียนรู้กัน แล้วเป็นเราค่ะ ที่เลือกจะก้าวเข้าไปหาเอง พลังงานเหล่านี้เป็นเรื่องของการ สื่อสารระหว่างเราและเขาโดยตรง (1:1) รีวิวจากคนนอก เสียงบ่น เสียงชมจากคนอื่น…ไม่เคยพูดแทนได้ว่าความสัมพันธ์ระหว่างเรากับพลังนั้นจะเป็นแบบไหน และแต่ละคนมี Archetype ของตัวเองไม่เหมือนกัน บางทีอาจมีบางส่วนที่ซ้อนหรือใกล้เคียงกัน แต่เหมือนกันเป๊ะทุกอณู นั้นแทบจะหาไม่ได้เลย เพราะจิตวิญญาณของแต่ละคนมีรหัสเฉพาะตัว มีเส้นทางชีวิต และเงาที่ต้องเรียนรู้แตกต่างกันไป เพราะแบบนี้ การที่ใครสักคนใช้ภาพหนึ่งแล้วได้ผลแบบหนึ่ง ไม่ได้หมายความว่าคนอื่นจะต้องได้ผลแบบเดียวกัน เหมือนกับเราฟังเพลง เพลงเดียวกันอาจทำให้คนหนึ่งร้องไห้ แต่ทำให้อีกคนรู้สึกสงบ อีกคนอาจเฉยๆ ไปเลยก็ได้ ทั้งที่เป็นเพลงเดียวกัน

ซึ่งเมื่อเรารู้สึกเชื่อมโยงกับภาพ และเกิดการเปลี่ยนแปลงบางอย่างในชีวิตขึ้นจริง ภาพนั้นย่อมมีบทบาทบางอย่างในการทำงานร่วมกับเรา และพลังตรงนี้ควรเป็นพื้นที่เงียบส่วนตัวของเจ้าของภาพค่ะ เพราะพลังงานจะทำงานได้ดีที่สุดในความสงบ เหมือนเราปลูกเมล็ดแล้วกลบดิน ปล่อยให้เขาเติบโตเองโดยไม่ต้องขุดแล้วเรียกเพื่อนมาดูทุกวัน เพราะกระบวนการแบบนี้มักเกิดขึ้นในระดับที่ลึกและเงียบของจิตไร้สำนึก

กลับมาที่ฟีดแบค จริงๆ สิ่งที่เกิดขึ้นที่บลูแชร์ได้คือ ลูกค้ากลับมาสั่งขนาดอื่น หรือธีมสีอื่นเพิ่ม (เช่น เคยเอา iPad แล้วกลับมาสั่งมือถือหรือคอมเพิ่ม เคยสั่งทำธีมมืดไปแล้ว อยากได้ธีมสว่าง) ,ขอปรับไพ่ ในวอลเดิม เพราะเขาผ่านเรื่องบางเรื่องไปแล้ว แต่ไม่อยากเปลี่ยนวอล, หรือบางคนก็เล่าแบบสั้นๆ ว่าปัญหาที่เขาติดอยู่มันคลี่ออกแล้ว ซึ่งบลูจะไม่เคลมว่าเป็นเพราะภาพของบลูเสมอไปค่ะ มันอาจเป็น timing หรือจังหวะพลังงานของแต่ละคนด้วย แต่จุดร่วมที่เห็นชัดคือ…

• ถ้าเป็นเคสสั่งทำ เขามักจะ resonate ตั้งแต่เริ่มคุยโต้ตอบกัน (ยังไม่เห็นภาพจริง)

• กับถ้าเป็นเคสรับภาพสำเร็จรูป (ทั้งแบบฟรีและแบบซื้อ) เขาจะรู้สึกแปลกๆ ขึ้นทันทีเมื่อเห็นภาพ ไม่ว่าจะเป็นด้านบวกหรือลบ แต่นั่นมักเป็นสัญญาณว่า จิตไร้สำนึกเริ่มตอบสนองต่อสัญลักษณ์บางอย่างแล้ว

ดังนั้นเมื่อเลือกภาพหรือสั่งทำภาพ (ทั้งจากของบลูและของคนอื่นๆ เลยนะคะ) บลูอยากให้เชื่อจิตไร้สำนึกของตัวเอง มากกว่าฟังรีวิวของคนอื่นค่ะ เพราะรีวิวคือเรื่องราวที่ผ่านไปแล้ว แต่ภาพคือพลังงานที่จะทำงานกับเราต่อจากนี้(ปัจจุบันและอนาคต) ค่ะ

ระบบแรก คือ Tarot Archetype

เปรียบเสมือนประโยคที่มีเรื่องราวเกือบสมบูรณ์ในตัวเอง แต่ละใบคือเรื่องเล่าที่เกือบสมบูรณ์ในตัวเองอยู่แล้ว เช่น The Emperor = โครงสร้าง, การควบคุม, ความมั่นคง, พลังของผู้วางระบบ The Empress = พลังของการโอบรับและการสร้างสรรค์ มันไม่ได้มีคู่ตรงข้ามในตัวเองชัดเจน เพราะระบบ Tarot ทำงานในโครงสร้างวงกลมของการเดินทางของจิต (Hero’s Journey) แต่ละใบจึงเป็นสถานีของการเติบโต เช่น จาก Fool สู่ World แต่ละใบจึงเป็นพลังงานหรือบทบาทที่ครบถ้วนสมบูรณ์ในตัวเอง ณ จังหวะนั้น ๆ (Self-contained role/stage)

แม้ว่าไพ่บางใบจะเป็น ขั้วตรงข้ามทางความหมาย เช่น The Empress (การโอบอุ้ม, ธรรมชาติ) กับ The Hierophant (กฎระเบียบ, สังคม) แต่ระบบหลักของ Major Arcana คือลำดับการก้าวหน้า (Linear/Cyclical progression), ไม่ใช่ระบบที่สร้างขึ้นเพื่อสะท้อนขั้วคู่ตรงข้ามแบบ Angel/Demon โดยตรง Tarot จึงเป็นวัฏจักรการเติบโต A cyclical story of psychological movement ไม่ได้สร้างขึ้นบนหลักของ polarity แต่สร้างบนหลักของจังหวะการเคลื่อนของจิตมนุษย์

เวลาเราผสมไพ่ Tarot เข้าด้วยกัน มันเหมือนการนำหลายประโยคมาร้อยเป็นเรื่องเดียว เช่น ถ้า The Emperor อยู่เพียงลำพัง มันอาจแข็งเกินไปจนขาดชีวิตชีวา แต่เมื่อ The Empress เข้ามาผสม พลังทั้งสองจะหาจุดสมดุลกัน กลายเป็นการสร้างที่ทั้งมั่นคงและมีหัวใจ มีระบบ The Emperor แต่ก็ยังเปิดรับแรงบันดาลใจ The Emperor

ถ้าเปรียบเป็นของกิน Tarot Archetype มันจะเหมือนเครื่องปรุงที่มีสูตรเกือบจะตายตัวอยู่แล้วในตัว เช่น

นมข้นหวาน ขนมปัง สังขยา แต่ละอย่างมีรสชาติและบุคลิกที่ค่อนข้างชัดอยู่แล้ว พอเรานำมาผสมกัน ก็จะได้เมนูที่มีโครงสร้างชัด เช่น นมข้นหวาน + ขนมปัง = ขนมปังนมข้นหวาน หรือ นมข้นหวาน + สังขยา + ขนมปัง = ขนมปังสังขยา หรือ ไส้กรอก + มายองเยส + ซอสมะเขือเทศ + ขนมปัง = ขนมปังไส้กรอก

ดังนั้นในระบบ Tarot การผสมไพ่จึงเหมือนการแลกเปลี่ยนคุณสมบัติของแต่ละพลัง เพื่อปิดจุดอ่อน เสริมจุดแข็ง และสร้างเรื่องราวที่กลมกล่อมมากขึ้น

ในขณะที่ระบบที่ 2 คือ Angel/Demon Archetype

พลังแบบสองขั้วของจักรวาลที่สะท้อนกัน (polarity field) แต่ละตนไม่ใช่ ประโยคที่มีเรื่องราวชัดเจน แต่เป็นเหมือนคำศัพท์ที่สั่นในความถี่เฉพาะตัว

ระบบนี้กำเนิดจากโครงสร้างของ Duality (ทวิภาวะ/ขั้วคู่) การแยกแสงกับเงา, การตกจากสวรรค์, การหมุนกลับของพลังบริสุทธิ์, ระเบียบ/ความโกลาหล (Order/Chaos) มันไม่ใช่เรื่องของเหตุการณ์ชีวิต แต่คือ แรงดึงระหว่างสองขั้วของจักรวาล

• Angel = แรงถ่วงที่ยกขึ้นสู่โครงสร้างแห่งระเบียบ การยกระดับ ความเมตตา การกลั่นพลัง

• Demon = แรงผลักที่ผลักเรากลับไปหาตัวตนแท้ดิบ ความจริงที่ถูกกดทับ การทำลายเพื่อสร้างใหม่

ถ้าเปรียบเป็นของกิน Angel/Demon Archetype จะไม่ใช่เครื่องปรุงที่มีสูตรสำเร็จ แต่เป็นวัตถุดิบต้นทาง เหมือนเกลือทะเล นม ไข่ไก่ มะเขือเทศ แต่ละอย่างมีความถี่เฉพาะตัวที่ยืดหยุ่นสูงกว่ามาก เวลาเรานำมาผสมกัน พลังจะไม่ถูกจำกัดว่าต้องออกมาเป็นเมนูแบบไหน หน้าตาเป็นยังไง เกลือสามารถอยู่ในของคาวได้ อยู่ในขนมของหวานก็ได้ เครื่องดื่มก็ได้ ใช้หมักเนื้อก็ได้ ทำความสะอาดเครื่องครัวก็ได้ คือขึ้นอยู่กับว่าเราต้องการให้มันทำงานยังไง

Angel/Demon เป็นแบบนั้นเลยค่ะ คือพวกเขามีพลังงานเฉพาะตัวอยู่แล้ว แค่พลังของแต่ละตนไม่ได้มีเรื่องราวเก่ามากำหนดว่าควรทำงานแบบไหน กับใคร (จะมีแค่ระบบที่ถูกจัดขึ้นภายหลัง เช่น การจับคู่ 72 Angels/72 Demons มาจากการจัดระบบของนักเวทมนตร์ในช่วงยุคกลางและยุคฟื้นฟูศิลปวิทยา (เช่น ในตำรา Lesser Key of Solomon และการศึกษาคาบาล่า)) ดังนั้นบลูจึงสามารถเรียบเรียงสนามพลังได้อย่างอิสระ เพื่อให้สอดคล้องกับโจทย์ของลูกค้าที่ซับซ้อนหรือมีความขัดแย้งภายในตัว เหมือนเรากำลังเขียนประโยคใหม่จากคำศัพท์ที่มีอยู่ ไม่มีข้อจำกัดว่าจะต้องต่อกันแบบไหน หรือเล่าเรื่องยังไง จึงมีความยืดหยุ่นและเฉพาะตัวมากกว่าในเชิงพลังงาน

โดยสรุปคือ Tarot ผสมกันเพื่อให้เรื่องราวสมบูรณ์ขึ้น เหมือนการนำวัตถุดิบที่ถูกปรุงมาระดับหนึ่งแล้วร้อยรวมกันเป็นเมนูใหม่ที่กลมกล่อมลงตัว ส่วน Angel/Demon ผสมกันเพื่อให้สนามพลังละเอียดขึ้น เหมือนใช้วัตถุดิบต้นทางที่สามารถสังเคราะห์เป็นสูตรใหม่ได้ไม่จำกัด

และตรงนี้แหละ ที่ทำให้ทั้งสองระบบมีเสน่ห์ต่างกันชัดเจน และเป็นเหตุผลที่เวลาลูกค้ามีโจทย์ละเอียด ซับซ้อน หรือพลังในตัวเองมีความขัดแย้งหลายชั้น บลูจะเลือกใช้ระบบ Angel/Demon Archetype เพราะมันยืดหยุ่นกว่า เหมือนเรากำลังปรุงเมนูเฉพาะตัวที่ไม่มีในตำราอาหารที่ไหนมาก่อนค่ะ

ดังนั้นนะคะ การจัดไพ่ (Choosing Archetypes) = จัดชุดสัญลักษณ์ => สร้างคำสั่งหรือเจตจำนง => ส่งผลต่อการจัดเรียงเหตุการณ์ในโลกภายนอก

ไม่มีคำตอบถูกหรือผิดนะคะ STEP นี้ไม่ใช่แบบทดสอบ ไม่มีคำตอบถูกหรือผิด มันมีไว้เพื่อช่วยให้เราเข้าใจว่าตอนนี้พื้นฐานชีวิตและพลังงานของเราอยู่ระดับไหน และแบบไหนจะให้ผลกับเราได้คุ้มและตรงที่สุดในช่วงนี้

เรามาเริ่มกันที่ ตอบตัวเองว่าฉันคือ…

1. ผู้มีเป้าหมายชัดเจน (The Seeker) รู้ว่าอยากได้อะไร รู้ว่าอยากให้ชีวิตขยับไปทางไหน แต่เป้าหมายนั้นไม่ใช่เรื่องง่ายหรือเรื่องเดียว ชีวิตมีหลาย Layer (มีเป้าหมายชัดเจนแต่ซับซ้อน เงื่อนไขเยอะ บอกได้เป็นฉากๆ ว่ามีเป้า 1234 ชัด ลึก เจาะจง)

2. ผู้ต้องการหลุดจากวังวน (The Transformer) ติดลูปเดิมๆ อยากแก้ปัญหาเพื่อเปลี่ยนแปลงบางอย่าง ชีวิตเราอาจไม่ได้พังจนแตกสลาย แต่มีบางอย่างติด บางอย่างวน และบางอย่างค้างมานาน อาจเป็นสถาณการณ์เดิม รูปแบบความสัมพันธ์เดิม หรือปัญหาที่กลับมาในรูปแบบคล้าย ๆ กันเสมอ แม้เราจะพยายามแก้แล้วหลายครั้ง (รู้สึกว่าพลังงานบางอย่างในชีวิตติดขัด inner conflict, trauma, wound หรือ loop ที่แก้ไม่ได้ซ้ำ ๆ พันกัน ติด วน)

3. ผู้ศรัทธาและขอการคุ้มครอง (The Devotee) ชีวิตอยู่ในช่วงที่กำลังขยับไปข้างหน้า อยากศรัทธาเพื่อมีพลังงานดี ๆ คอยเสริม เชื่อในพลังภายนอก อยากรู้สึกว่ามีพลังสูงคอยคุ้มครอง หรือพลังงานบางอย่างที่ทำให้เรารู้สึกอุ่นใจ รู้สึกว่าไม่ได้เดินคนเดียว อยากเชื่อมต่อในเชิงศรัทธา (มีการเชื่อมกับพลังงานเทพ/เดมอนบางองค์โดยธรรมชาติ หรือตั้งแต่เด็ก เหมือนเป็น guardian spirit)

4. ผู้เปิดรับและอยากลองสัมผัส (The Curious One) เราเข้ามาที่นี่ เพราะบังเอิญถูกชะตา หรือรู้สึกว่ามีบางอย่างเรียกเรา ยังไม่มีเป้าหมายชัด ยังไม่รู้ว่าจะเอาไปใช้กับเรื่องอะไร แต่มีแรงดึงดูดบางอย่างที่อธิบายไม่ได้ อยากรู้และลองเชื่อมต่อกับ Angel / Demon / God องค์ใหม่ (ยังไม่รู้ชัดว่าต้องการอะไร แต่รู้สึกว่าอยากลองหรือเหมือนโดนเรียก)

5. ผู้เชื่อมต่อเพื่อการรวมตัวตน (The Integrator) เข้าใจงานของบลูในระดับ Archetype / Individuation / Shadow work เป็นสายจิตวิเคราะห์ เรามองเทพหรือพลังต่าง ๆ ไม่ใช่ในฐานะผู้ให้พร แต่เป็นภาพแทนของส่วนหนึ่งในตัวเรา (กระจก) เราเชื่อว่าภาพสัญลักษณ์สามารถดึงเอาพลังที่ซ่อนอยู่ (Inner Power) หรือส่วนที่ถูกทับถมไว้ในใจ (Shadow) ออกมาได้ เรามองหาสัญลักษณ์ที่เป็นตัวแทนของจิตใต้สำนึก (Unconscious) เพื่อทำความเข้าใจและดึงศักยภาพที่ยังไม่ถูกปลุกขึ้นมา (เห็นเทพ/เดมอนเป็น Fragment ของจิตวิญญาณตัวเอง ใช้สัญลักษณ์เพื่อรวบรวมเศษเสี้ยวของจิตใจให้เป็นหนึ่งเดียว (Individuation) ไม่ใช่การขอโชคลาภแบบคนทั่วไป)

6. ผู้มีสายเลือดหรือพันธะกรรม (The Bloodline Carrier) สายญาณ เรารู้สึกว่าพลังบางอย่างผูกกับเราอยู่แล้ว สัมผัสได้ว่าพลังเทพ/เดมอนอยู่ในสายเลือดหรือพันธสัญญาเก่า (เทพหรือพลังบางแบบปรากฏซ้ำในชีวิต ในฝัน หรือในความรู้สึกลึก ๆ เหมือนเป็นสายเลือด พันธะเก่า หรือรูปแบบกรรมที่ตามมา karmic pattern)

ไปงานคัสตอมได้เลยค่ะ ถ้าตอบ A/B/E

A — ผู้มีเป้าหมายชัดเจน (The Seeker) คนกลุ่มนี้มักได้ประโยชน์จาก งานคัสตอมเพราะต้องการสัญลักษณ์ที่ “พูดแทนชีวิตเฉพาะของตัวเอง” คนที่อยู่ในจุดนี้ มักต้องการงานที่ ฟังโจทย์ทั้งก้อน ไม่ใช่หยิบสัญลักษณ์ใดสัญลักษณ์หนึ่งมาใช้แทนทั้งหมด ไม่มีสำเร็จรูปที่ตอบโจทย์ครบ

B — ผู้ต้องการหลุดจากวังวน (The Transformer) คนกลุ่มนี้มักใช้งานคัสตอมเพื่อเปลี่ยนโครงสร้างความหมาย” ของพลังงานเดิม ไม่ใช่แค่เสริม มักรู้สึกว่าถ้าไม่ทำงานให้ลึกจริง ชีวิตจะยังวนอยู่ที่เดิม ต้องขุดรากถอนโคน งานสัญลักษณ์ต้องเข้าไปเปลี่ยนโครงสร้างจิต

E — ผู้เชื่อมต่อเพื่อการรวมตัวตน (The Integrator) งานคัสตอมช่วยสะท้อนโครงสร้างจิตภายในได้ลึกและเฉพาะตัวมาก สิ่งที่ต้องการไม่ใช่การขอ แต่คือการปลุกผ่านสัญลักษณ์ที่ออกแบบมาเฉพาะ (Shadow/Self)

แต่ถ้าตอบ C/D/F สามารถใช้ Universal Archetype ได้เลยค่ะ

C — ผู้ศรัทธาและขอการคุ้มครอง (The Devotee) Universal Archetype มักทำงานได้ดีเพราะเป็นพลังงานที่เสถียรและต่อเนื่อง และเราสบายใจที่จะพึ่งพาบารมีองค์เทพที่มีพลังชัดเจนอยู่แล้ว

D — ผู้เปิดรับและอยากลองสัมผัส (The Curious One) ภาพสำเร็จรูป / Universal Archetype เป็นจุดเริ่มต้นที่อ่อนโยนและปลอดภัย ลองจูนดูก่อนว่าถูกโฉลกไหม เหมือนการทักทายพลังงาน ก่อนจะตัดสินใจลงลึก

F — ผู้มีสายเลือดหรือพันธะกรรม (The Bloodline Carrier) Universal Archetype มักเป็นจุดเชื่อมที่ปลอดภัยก่อนลงลึก เป็นการเคารพต้นสายที่เราสัมผัสได้

🌿 สิ่งสำคัญที่สุด

ไม่มีแบบไหนดีกว่ากัน และไม่มีคำว่าเราควร หรือเราไม่ควร

งานคัสตอม กับ Universal Archetype
แค่ให้ผลลัพธ์คนละระดับ

• คัสตอม = เปลี่ยนโครงสร้าง / ลงลึก / เฉพาะตัวมาก

• Universal = เสริม / พยุง / ขยายพลังที่มีอยู่แล้ว

ถ้าอ่านทั้งหมดแล้วคำอธิบายหนึ่งตรงกับเรา แต่ใจลึก ๆ อยากเลือกอีกทางหนึ่ง

เราสามารถฟังความรู้สึกนั้นได้ เพราะสุดท้ายเราเป็นคนรู้จังหวะของตัวเองดีที่สุด

STEP นี้มีไว้ช่วยให้เรามองเห็น ไม่ใช่เพื่อจำกัดการเลือกของเราค่ะ

ลองนึกภาพง่าย ๆ แบบนี้

สมมุติว่าคน 2 คนอยากได้จมูกทรงเรียว โด่ง สวยเหมือนกัน แต่มีคนสองคนเข้ามาปรึกษาศัลยแพทย์

• คนแรกพื้นฐานจมูกแบน ไม่มีสัน โครงสร้างเดิมแทบไม่มี

• คนที่สองพื้นฐานจมูกสวยอยู่แล้ว มีฮัมนิดหน่อย แค่อยากเสริมอีกนิด

ทั้งสองคนอยากได้ผลลัพธ์คล้ายกัน แต่การเลือกวิธีของหมอก็ต้องไม่เหมือนกัน ไม่ว่าตะเป็นเรื่องของขนาดทรงซิลิโคน หรือวิธีการผ่าตัด เทคนิคใดๆ ก็แล้วแต่

ถ้า

• คนแรกใช้วิธีเสริมเล็ก ๆ แบบไม่ปรับโครงสร้าง ผลอาจดีขึ้นแค่ 10–20%

• คนที่สองไปผ่าตัดใหญ่ ปรับโครงสร้างทั้งหมด ผลอาจต่างจากเดิมแค่ 2–5%

ไม่ได้แปลว่าวิธีไหนดีกว่ากันแต่มันคือ ความเหมาะสมของวิธีกับพื้นฐาน

งานพลังงานก็ทำงานแบบเดียวกันค่ะ

งานคัสตอม และ Universal Archetype ต่างกันตรงไหน

งานคัสตอมเหมาะกับช่วงที่

• พื้นฐานพลังงานของเรามีความซับซ้อน

• มีปม มี loop มี inner conflict ที่แก้ไม่จบ

• หรือมีเป้าหมายชัด แต่เงื่อนไขเยอะ ลึก และเฉพาะตัวมาก

ในกรณีนี้การใช้ภาพสำเร็จรูปก็ได้ผลเหมือนกัน แต่ผลลัพธ์อาจเป็นการขยับแค่ +10% หรือ +20% เพราะภาพนั้นไม่ได้ออกแบบมาเพื่อโครงสร้างชีวิตของเราโดยตรง

งานคัสตอมจึงเหมือนการปรับโครงสร้างให้ตรงกับพิมพ์เขียวของเรา ผลลัพธ์เลยมักชัดและลึกกว่า

Universal Archetype / ภาพสำเร็จรูป เหมาะกับช่วงที่

• พื้นฐานชีวิตค่อนข้างโอเค ไม่ได้มีปัญหาซับซ้อนหนัก

• แค่อยากเสริม อยากขยาย หรืออยากป้องกันบางอย่าง

• หรือยังอยากลองเชื่อมก่อน โดยไม่ลงลึกเกินไป

ในกรณีนี้ การไปคัสตอมก็ทำได้ แต่ผลลัพธ์อาจเพิ่มขึ้นแค่ 2–5% ซึ่งบางคนอาจรู้สึกว่าไม่จำเป็นสำหรับตัวเองในตอนนี้

และนั่นไม่ใช่เรื่องผิดเลย

แล้วเราควรเลือกยังไง?

คำตอบไม่ได้อยู่ที่ แบบไหนแรงกว่า หรือแบบไหนลึกกว่า

แต่อยู่ที่ เราพอใจกับระดับการเปลี่ยนแปลงแค่ไหน

• ถ้าเรารู้สึกว่าชีวิตมันติดจริง ๆ และอยากเปลี่ยนโครงสร้าง งานคัสตอมจะทำงานกับเราได้ดีมาก

• ถ้าเรารู้สึกว่าชีวิตโอเค แต่อยากเสริมบางอย่าง Universal Archetype อาจเพียงพอและพอดีกว่า

และถ้าเราอ่านทั้งหมดนี้แล้วรู้สึกว่า…เหตุผลบอกอย่างหนึ่ง แต่ใจอยากเลือกอีกอย่าง

เราสามารถเลือกตาม ความรู้สึกนั้นได้เสมอ เพราะงานของบลูไม่ได้ทำหน้าที่ห้ามใคร แต่ทำหน้าที่ออกแบบให้ตรงกับสิ่งที่เราเลือก

สรุปสั้นที่สุด

• งานคัสตอม ≠ ดีกว่า

• Universal Archetype ≠ ด้อยกว่า

มันคือการทำงานคนละระดับ เหมือนการศัลยกรรมที่ต้องดูพื้นฐานก่อนเลือกวิธี

STEP นี้มีไว้เพื่อช่วยให้เราเลือกอย่างเข้าใจตัวเองมากขึ้น ไม่ใช่เลือกเพราะถูกบอกว่าควร

ถ้าอยากคัสตอมเราคัสตอมได้
ถ้าอยากเริ่มจากภาพสำเร็จรูปเราก็เริ่มได้เช่นกัน

บลูจะทำงานกับจุดที่เราอยู่จริงเสมอ 🪞

1. รีวิวคนอื่นใช้ภาพนี้แล้วเวิร์ก เราก็ต้องเวิร์ก = ไร้สาระ

> จิตเรามีรหัสเฉพาะ (Archetype) และเส้นทางที่ต้องเรียนรู้ต่างกัน เหมือนเพลงเดียวกัน คนหนึ่งซึ้ง อีกคนรำคาญ ภาพก็เช่นกัน ถ้ามันไม่สั่นพ้องกับโครงสร้างจิตเรา ต่อให้คนทั้งโลกป้ายยาว่าดี สำหรับเรามันก็แค่ขยะหน้าจอ ดังนั้นเลิกตามกระแสแล้วกลับมาดูตัวเอง ความสัมพันธ์ระหว่างเรากับภาพคือเรื่อง 1:1 ปัจจัยจากคนนอก...ไม่เคยพูดแทนได้ ว่าความสัมพันธ์ระหว่างเรากับภาพนั้นจะเป็นแบบไหน

2.ห้ามตั้งเทพหลายวัฒนธรรม เดี๋ยวพลังตีกัน= ไร้สาระ

พระแม่กาลีไม่ไปตบเจ้าแม่กวนอิม เทพคือสัญลักษณ์สากล ไม่ใช่มาเฟียที่จะมาแย่งถิ่นกัน ถ้าเราเชื่อมโยงได้หมด พลังงานจะสอดประสานกันเองเหมือนวงออเคสตรา มันมีแต่อีโก้ของคนที่แยกพลังงานไม่ออก หรือถาม ai มา แล้วเอาความสับสน ความกลัว ความอยากมีแสงของตัวเองไปห้ามคนอื่น

3.ต้องแชร์ / ไลค์/ให้ค่าครู ถึงจะเห็นผล = ไร้สาระ

พลังงานไม่รับรู้ยอด Engagement ไม่ได้ทำงานผ่านอัลกอริทึม มันไม่ต้องการค่าโฆษณาเพื่อทำงานกับจิตเรา มีแต่คน (อยาก) ขายเท่านั้นที่สนใจ

4.เลือกเองไม่ได้ ต้องให้คนสร้างภาพ/ คนรู้เรื่องฟันธงให้ ถึงจะได้สิ่งที่ถูกต้อง = ไร้สาระ

ภาพไม่ได้ทำงานกับคนที่รู้มากกว่า มันทำงานกับคนที่เชื่อมต่อได้จริง ซึ่งความคิดนี้คือการปฏิเสธอำนาจในตัวเองอย่างรุนแรง พลังงานของภาพทำงานแบบ 1:1 ระหว่างเรากับสิ่งนั้น การที่เราไม่กล้าเลือกภาพที่ Resonate กับใจตัวเอง แต่กลับรอให้คนอื่นมาชี้ชะตา คือสัญญาณว่าเรายังสื่อสารกับจิตไร้สำนึกตัวเองไม่เป็นเลยด้วยซ้ำ และต่อให้เราได้ภาพที่ถูกต้องที่สุดในเชิงทฤษฎี แต่ถ้าใจเรายังตั้งต้นด้วยการขออนุญาตจากคนอื่น พลังงานนั้นก็ไม่มีวันทำงาน เพราะเรากำลังทำตัวเป็นทาสที่รอคำสั่ง ไม่ใช่นายที่กุมโชคชะตาของตัวเอง

5.วอลเปเปอร์ที่ดี ต้องเห็นผลทันที = ไร้สาระ

โลกจัดวางฉากทัศน์ตามวุฒิภาวะ ไม่ใช่ตามเสียงเรียกร้อง ไม่สนว่าเราอยากได้แค่ไหน บางอย่างได้มาตอนนี้เราอาจรักษาไม่ได้ เช่น ถ้าเราถูกหวยวันนี้ตอนเพิ่งจบใหม่ๆ หมาดๆ เราอาจใช้เงินปรนเปรอหมดภายใน 2 เดือน หรือลงทุนอะไรซักอย่างจนเจ๊ง แล้วจบด้วยคำว่าประสบการณ์ชีวิต กลับกันถ้าเราถูกหวยอีกช่วงเวลานึง ด้วยวุฒิภาวะหรือสภาพแวดล้อมอะไรก็แล้วแต่ มันทำให้เงินก้อนนั้นของเราถูกใช้แบบเงินต่อเงิน ต่อยอดได้ได้เรื่อยๆ … ไม่ใช่เพราะเงินเปลี่ยน แต่เพราะ คนที่ถือมันเปลี่ยน ภาพก็เหมือนกัน บางภาพไม่ได้จงใจทำงานช้า มันแค่ไม่ยอมทำงานกับอีโก้

คำถามคือ เรายอมรอไหม เพื่อที่จะให้มันทำงานแบบถูกที่ถูกเวลาจริงๆ… ของที่เห็นผลทันที มักตอบสนองความหิวระยะสั้น ไม่ได้เปลี่ยนอะไรลึก ๆ บางภาพไม่มาเพื่อให้เราดีใจข้ามคืน เหมือนถูกหลอกให้ตายใจแล้วทิ้ง มันมาเพื่อรื้อวงจรเดิม มันเลยดูเหมือนยังไม่เกิดอะไร ทั้งที่จริง ๆ มันกำลังเกิดในระดับที่อีโก้มองไม่เห็น

6.ต้องสวดมนต์/ทำพิธีกรรมก่อนถึงจะขลัง = ไร้สาระ

จิตไม่ได้สนเสียงในฐานะพิธี มันสนสิ่งที่เสียงพาเราเข้าไปถึง สิ่งที่จิตไร้สำนึกตอบสนองจริง ๆ ไม่ได้จำกัดอยู่แค่เสียงหรือภาพ แต่คือ รูปแบบของความหมายที่มันรับรู้ได้… ภาพ เสียง กลิ่น จังหวะ พื้นที่ แสง ทั้งหมดเป็นตัวพา ไม่ใช่ตัวการ พิธีจึงไม่ได้ทำให้ภาพแรงขึ้น ไม่ได้เร่งผลลัพธ์ให้มาไวขึ้น มันทำหน้าที่แค่ทำให้เจตนาของเราชัดขึ้น และขยายสิ่งที่มีอยู่แล้วข้างใน ถ้าข้างในเชื่อมโยงอยู่แล้ว ไม่ต้องสวดอะไรเลย แต่ถ้าข้างในกลวง ต่อให้สวดจนคอแห้งมันก็กลวงอยู่ดี เพราะสิ่งที่ทำงานไม่ใช่จำนวนบท แต่คือระดับการเชื่อมโยง ดังนั้นการไม่สวด ไม่ใช่ความผิด และไม่ใช่สิ่งที่ทำให้ภาพไม่ทำงาน

7.วอลเปเปอร์ที่ดีต้องตรงวันเกิด/ราศีเราเท่านั้น = ไร้สาระ

อย่าเอาสถิติทางโหราศาสตร์มาเป็นกรงขังศักยภาพตัวเอง จิตไร้สำนึกมันกว้างใหญ่กว่าเวลาที่ระบุในใบสูติบัตร หรือจำนวนดาวที่อยู่นอกโลก (ซึ่งที่จริงเรายังค้นพบมันไม่หมดด้วยซ้ำ) พลังงานภาพทำงานกับ Archetype ของมนุษย์ ซึ่งเป็นภาษาสากลที่ไม่ต้องอาศัยการคำนวณวันเกิด ถ้าใจเราสั่นพ้องกับสิ่งไหน นั่นแหละคือสิ่งที่ ใช่สำหรับเราในปัจจุบัน ..ซึ่งไม่ได้ห้ามนะ โหราศาสตร์ดี มันคือทางเข้าที่ต่ำที่สุดของการทำงานกับจิต เหมือนชุดคำถามนึงที่ชวนให้เราหยุดมองดูสิ่งที่กำลังทำงานอยู่ภายใน แต่มันไม่ใช่ป้ายแขวนคอไง ดังนั้นต่อไปถ้ามีใครบอกเราว่าต้องใช้แบบนี้ ต้องทำสิ่งนั้น เพราะเราเกิดวันเดือนปีนี้ ลองทำตรงกันข้ามดูค่ะ ไม่ใช่เพื่อท้าทาย แต่เพื่อทดสอบว่าใครกันแน่ที่กำลังใช้ชีวิตของเราอยู่

8.ต้องเปลี่ยนภาพบ่อย ๆ พลังไหลแรงกว่า = ไร้สาระ

ธรรมชาติจิตไม่ได้ชอบความวุ่นวาย มันชอบการยึดโยง มันต้องการเวลา ความคงที่ สัญญาณซ้ำ ๆ ที่สอดคล้องกัน ...ซึึ่งที่เขียนนี่ บลูไม่ได้สั่งห้ามเปลี่ยนภาพ จริงๆจะเปลี่ยนวันละกี่ภาพก็ไม่ผิด แค่ชี้ให้เห็นว่าการเปลี่ยนบ่อยสำหรับบางคนคือการไม่ให้จิตจับจุดอะไรได้เลย เหมือนคนที่เข้าใจแค่ภาษาไทยแต่เปิดเพลง 10 ภาษาใส่หัวพร้อมกัน แล้วหวังจะเข้าใจทั้งหมดนั้น ส่วนบางคนก็ชอบวิ่งไล่จับของใหม่ กลัวพลังงานตัน พลังงานหมด กลัวว่าภาพนี้ยังไม่ใช่ที่สุด กลัวว่าถ้ารอจะไม่ได้อะไร ความกลัวนี้แหละที่ทำให้เปลี่ยนภาพบ่อย สลับไปมา เผื่อเลือก กันพลาด ผลลัพท์ที่ได้เลยกลายเป็นว่าสิ่งที่เปลี่ยนบ่อยไม่ใช่พลัง แต่คืออีโก้ที่ยังไม่ยอมอยู่กับการเลือกใดการเลือกหนึ่ง

ลองนึกภาพคน 2 คน คน A พูดภาษาไทยได้ แต่ภาษาอังกฤษเงอะงะ ส่วนคน B พูดได้ 10 ภาษาคล่องปรื๋อ ...เทียบกับการใช้ภาพ คนกลุ่ม B ที่เปลี่ยนภาพบ่อยๆ ก็ไม่มีปัญหาอะไร เพราะเขาเข้าใจภาษาทั้ง 10 ได้โดยไม่ต้องแปลในหัว จิตรับได้จริง จับจุดได้หมด การใช้ภาพก็เหมือนกัน การเปลี่ยนภาพบ่อย ไม่ใช่ปัญหาในตัวมันเอง ปัญหามันอยู่ที่ว่าใครเป็นคนเปลี่ยน และเปลี่ยนจากพื้นที่ไหนของจิต สิ่งสำคัญคือให้เช็คว่าเรากำลังเปลี่ยนเพราะเส้นทางนั้นจบแล้ว หรือเปลี่ยนเพราะคน (อยาก) ขายสั่งให้เปลี่ยน

9.ตั้งแล้วห้ามเปลี่ยนบ่อย เดี๋ยวพลังสับสน = ไร้สาระ

สอดคล้องกับข้อก่อนหน้า พลังไม่สับสน มีแต่อีโก้เราเท่านั้นที่กลัวเลือกผิด ชีวิตมันไม่ใช่เส้นตรง ภาพสามารถเปลี่ยนได้ตามจังหวะชีวิต เหมือนเมื่อเป้าหมายเปลี่ยน Google Maps ก็ต้องปักหมุดใหม่ เช่น ถ้าข้ามจุด A มาได้แล้ว จะเปลี่ยนไปใช้ภาพสำหรับจุด B ก็แค่ทำเลย... ผ่าน B แล้ว อยากไป C หรอ? ก็ไปเลย.. วันนึงอยากกลับมาจุด A หรอ? ก็ทำได้

กฎเหล็กที่ห้ามเปลี่ยนภาพคือพันธนาการที่คน (อยาก) ขายสร้างขึ้นเพื่อควบคุมคนอื่น (รักภาพฉันสิ ใช้แค่ภาพฉันสิ) เท่านั้น ความจริงคือภาพไม่ใช่พันธะสัญญาตลอดชีวิต มันหมือนแผนที่ ไม่ใช่โซ่ล่ามคอ

10.ราคาสูงคือทำงานแรงที่สุด = ไร้สาระ

ราคาไม่ใช่หน่วยวัดการสั่นพ้อง มันแค่สะท้อนต้นทุน เวลา ความซับซ้อน ความเหนื่อยของผู้สร้าง ไม่ใช่มาตรวัดความขลัง ความแรงเกิดจากระดับความสั่นพ้องระหว่างเรากับภาพ ต่อให้เป็นภาพนั้นราคา 0 บาทที่เราไปแคปมาจากไหนไม่รู้ แต่ถ้ามันสะท้อนจิตเราได้ชัดเจน มันก็ทำงานได้รุนแรงกว่าภาพราคาหลักแสนที่เราไม่ได้รู้สึกเชื่อมโยง

11.จำนวน Archetypes เยอะ คือเจ๋งกว่า = ไร้สาระ

จิตไม่ได้แข่งสะสมไพ่ และสำหรับบางคนยาที่แรงเกินไปจิตก็รับไม่ไหวได้เหมือนกัน (คล้ายกับที่เขียนไว้ในข้อที่ 8) และยาหลายตัวที่ผสมกันมั่วซั่วก็อาจกลายเป็นพิษ สิ่งสำคัญคือความแม่น ไม่ใช่ความเยอะ บางครั้งภาพที่มีสัญลักษณ์เดียวแต่คม กลับผ่าปัญหาเราได้ขาดกว่าภาพที่มีเทพ มีไพ่ มีสัญลักษณ์เต็มหน้าจอแต่ไม่ตรงจุดสักอันเดียว

12.ภาพใหม่กว่า ต้องทำงานดีกว่า = ไร้สาระ

ความใหม่และการพัฒนาเทคนิคคือเรื่องของตาเห็น สมองประมวล แต่งานพลังงานไม่มีคำว่าตกรุ่น ความต้องการของจิตภายในอาจจะต้องการความเรียบง่ายที่อยู่ในภาพ ณปัจจุบันมากกว่า ...ให้ฟังเสียงของตัวเองค่ะ อย่าฟังเสียงคนขายที่อยากระบายของใหม่

13.ต้องเข้าใจทุกอย่างในภาพ ถึงจะทำงานได้เต็มที่ = ไร้สาระ

ภาพไม่ได้ทำงานกับคนที่รู้มากกว่า จิตไร้สำนึกฉลาดพอที่จะเลือกหยิบสิ่งที่ต้องใช้เองโดยไม่ต้องรอให้สมองซีกซ้ายตีความเป็นตัวอักษร เหมือนที่เราหายใจได้โดยไม่ต้องเข้าใจวิชากายวิภาคศาสตร์ พลังงานมันสื่อสารกันแบบนั้น ไม่ใช่ความจำ จิตไร้สำนึกไม่ต้องการคำอธิบาย ทฤษฎี เหตุผลล้านแปดพันเก้าค่ะ จิตไร้สำนึกเราจะเลือกสิ่งที่ต้องใช้เอง และมันต้องการแค่การสั่นพ้อง

(ซึ่งจะมีเคสโหลดภาพยันต์ที่ตัวเองไม่เข้าใจ แล้วเจอภายหลังว่าเป็นยันต์สาปแช่ง ตรงนี้เดี๋ยวบลูจะมาอธิบายแยกโพสต์ว่าทำไมถึงเป็นแบบนั้น)

14.ต้องรู้สึกทุกครั้งที่ใช้ แสดงว่ามันทำงาน = ไร้สาระ

รู้สึกได้นะ แต่ไม่จำเป็นต้องทุกครั้ง ความรู้สึกต่างๆ คือปฏิกิริยาของร่างกายต่อสิ่งเร้า แต่การทำงานของจิตลึก ๆ มักเงียบเหมือนการเติบโตของเซลล์ การวิ่งหาอาการตื่นเต้น ว้าว โอ้วขนลุกเลยค่ะ ตลอดเวลาคือการติดยาเสพติดทางอารมณ์ ไม่ใช่การสัมผัสพลังงาน

15.ต้องเลือกภาพที่ตรงกับสิ่งที่อยากได้เป๊ะ ๆ ถึงจะเห็นผล = ไร้สาระ

สิ่งที่เราอยากได้มักมาจากกิเลส แต่สิ่งที่จิตเราต้องการมักมาจากสิ่งที่ขาดหายหรือเงาในจิตไร้สำนึก เช่น เราอยากรวย อยากได้ภาพเรียกเงิน ขอทองไหลเต็มหน้าจอ แต่จิตใร้สำนึกอาจพาเราไปเจอ (สั่นพ้อง) กับภาพที่อุดรอยรั่วกระเป๋าเงินก่อน เพราะมันรู้ว่าเราต้องใช้สิ่งนี้ มันรู้ว่านั่นคือต้นตอที่แท้จริงของความยากจนของเรา

จิตไร้สำนึกมันไม่โกหก ไม่หลอก ไม่มีเจตนาทำร้ายเรา (เหมือนที่จิตสำนึกหรืออีโก้ จิตใต้สำนึกมักทำ เช่น เห็นรีวิวปลอมซ้ำ ๆ จนเชื่อ) มันแค่ไม่อธิบาย มันพูดในภาษาที่เราไม่เคยยอมเรียน ปัญหาไม่เคยอยู่ที่มัน แต่อยู่ที่เราฟังมันไม่เป็น ถ้าเราเริ่มฟังจิตไร้สำนึกเมื่อไร ตอนนั้นเราจะหยุดโกหกตัวเองเร็วขึ้นค่ะ

16.ภาพที่รายละเอียดเยอะๆ สัญลักษณ์อะไรไม่รู้แน่นๆ จะทำงานได้ลึกกว่า = ไร้สาระ

การสาดสัญลักษณ์อะไรไม่รู้ลงไปให้มันดูขลัง ดูแน่น ไม่ได้ช่วยให้งานพลังงานมีประสิทธิภาพขึ้นเลย ถ้ามันไม่สั่นพ้องกับ Archetype ในใจเรา สัญลักษณ์ที่ยัดเยียดมาพวกนั้นจะเป็นแค่ขยะสายตาสร้างความรำคาญให้จิตไร้สำนึกเปล่า ๆ พลังงานวัดกันที่ความตรง ไม่ใช่ความหนาแน่นของลวดลายค่ะ

17.ต้องมองภาพตลอดเวลา พลังถึงจะเข้า = ไร้สาระ

จิตไร้สำนึกไม่มีดวงตา แต่มันรับรู้แรงสั่นสะเทือนตลอดเวลา ถึงเราจะหลับตาลง (เหมือนตอนเราฝัน เราไม่ได้ลืมตาเพื่อที่จะเห็นภาพ) การมองภาพบ่อย ๆ คือการตอกย้ำเจตนา ตอกย้ำความเชื่อมั่นของสมองส่วนเหตุผล แต่ในระดับพลังงานมันสื่อสารถึงกันไปตั้งแต่เสี้ยววินาทีแรกที่เราเห็นแล้ว ถ้าพลังต้องการสายตาเรา 24 ชม. นั่นไม่ใช่พลัง นั่นคือการเรียกร้องความสนใจ

18.ภาพต้องตรงศาสนาเราเท่านั้น = ไร้สาระ

Archetype เป็นภาษาสากลก่อนที่มนุษย์จะรู้จักศาสนา พลังงานของความเมตตา ความรัก ความอุดมสมบูรณ์ มีอยู่จริงในทุกวัฒนธรรม พลังงานไม่มีสังกัด จิตไม่ถือบัตรสมาชิกศาสนา

ถ้าเราอ่านทั้ง 18 ข้อนี้จนจบ (ไม่ได้ปิดหนีไปก่อน)

ยินดีด้วยค่ะ นั่นไม่ใช่เพราะบลูเขียนเก่ง

แต่เพราะจิตไร้สำนึกของเรากำลังหาช่องทางสื่อสารกับอีโก้ของตัวเอง เพื่อหยุดวงจรเดิมที่มันรู้แล้วว่าจะไม่พาเราไปไหน

จุดประสงค์บลูมาเขียน คือเพื่อขยายมุมมอง ป้องกันเราจากผลประโยชน์ทางการตลาด ไม่ได้เขียนขึ้นมาเพื่อดุผู้บริโภค

เพราะจริง ๆ หลายข้อ บลูเองก็เคยเข้าใจผิดเหมือนกันในช่วงเริ่มต้น จนได้เรียนรู้จากประสบการณ์ตรงว่าพลังงานทำงานตามความสัมพันธ์ระหว่างจิตไร้สำนึกของเรากับสัญลักษณ์ในภาพ 1 ต่อ 1 สัญลักษณ์ไม่ได้ทำงานเพราะคนอื่นบอกว่ามันดี แต่มันทำงานเพราะมันคลิกกับประสบการณ์ส่วนตัวหรือต้นแบบ (Archetypes) ในจิตไร้สำนึกของเรา และถ้าสัญลักษณ์นั้นเชื่อมโยงกับเราจริงๆแล้ว มันจะเกิดแรงขับเคลื่อนมหาศาล โดยไม่ต้องอาศัยการโน้มน้าว เสียงนกไก่กาจากภายนอกเลย

ส่วนอื่นๆที่เสริมเติมแต่งเข้ามามันจากแก่นนี้ = ความไร้สาระของโฆษณาชวนเชื่อ เหมือนขี้ห่อทับด้วยกระดาษของขวัญ ต่อให้กระดาษนั้นลายสวยแค่ไหน แพงเท่าไร คนอื่นบอกว่าวัสดุกระดาษดียังไง ...เปิดมาก็คือขี้

ไม่ต้องรีบเชื่อ ไม่ต้องรีบปฏิเสธ

…แค่อ่านแล้วค่อย ๆ สังเกตใจตัวเองก็พอว่าตรงไหนเรายังยึดติดอยู่เพราะกลัว ตรงไหนที่เรารู้สึกเบาแล้วเพราะเริ่มเข้าใจ

• ถ้าอ่านแล้วหยุดคิดทบทวน นั่นอาจหมายถึงเงาบางอย่างเพิ่งถูกมองเห็น

• ถ้าอ่านแล้วโกรธ อาจหมายถึงสิ่งนี้ขยี้ลงไปที่แผลสดของอีโก้จนเกราะเดิมเริ่มปริแตก

• ถ้าอ่านแล้วบอกว่า “อย่าพูดแบบนี้ เดี๋ยวคนหมดศรัทธา”แปลว่าเคยมีศรัทธาแบบไม่บริสุทธิ์ ไม่ใช่ความจริง

ความเชื่อที่ห้ามตั้งคำถาม ไม่ใช่ความศักดิ์สิทธิ์ แต่มันคือระบบป้องกันการถูกจับได้

ข้อความทั้งหมดนี้จึงไม่ได้เขียนมาเพื่อขาย

แต่มันจะทำให้ใครบางคนขายไม่ได้อีกต่อไป :)

กฏพื้นฐานข้อนี้คือ กฎการธำรงสมดุล (homeostatic rule)...จิตมนุษย์ ไม่เคยปล่อยให้เราเอียงข้างเดียวได้นาน ๆ

เอ้ะ ประโยคนั้นมันคืออะไร?

ก่อนอื่นลองจินตนาการถึงตาชั่ง...

• ฝั่งขวาคือจิตรู้สำนึก (Ego/Persona) = สิ่งที่เราเลือกจะเป็น เช่น บทบาท, อัตลักษณ์, ค่านิยม, ภาพลักษณ์, การตัดสินใจในชีวิตประจำวัน (เช่น คนดี, คนขยัน, คนมีเหตุผล)

• ฝั่งซ้ายคือจิตไร้สำนึก (Unconscious/Shadow) = สิ่งที่เรากดทับไว้ / ละเลย / ปฏิเสธ / ความต้องการลึก ๆ , สัญชาตญาณ, อารมณ์ที่ไม่อยากยอมรับ, archetype ที่ยังไม่ถูกใช้ (ความโกรธ, ความขี้เกียจ, ความร่าน, ความไร้เหตุผล)

ธรรมชาติของจิต (Psyche) ต้องการความครบถ้วน (Wholeness) เสมอ เมื่อไหร่ก็ตามที่เราเทน้ำหนักไปที่ฝั่งขวามากเกินไป ระบบออโต้ของจิตจะเริ่มทำงานทันที มันจะเทน้ำหนักไปที่ฝั่งซ้ายเพื่อดึงสมดุลกลับมา

ตัวอย่างแบบเห็นภาพ

สมมติว่าจิตใจของเราเหมือนบ้านหนึ่งหลังนะคะ

เราแทบทุกคน โดยเฉพาะไทยแลนด์ถูกสอนมาตั้งแต่เด็กว่า...การโกรธคือสิ่งไม่ดี การเลือกตัวเองก่อนคือความเห็นแก่ตัว

เราเลยทำไงคะ...ใช่ค่ะ เราเลยจับเจ้าเด็กก้าวร้าวในตัวเรา มัดมือมัดเท้าน้องไว้ แล้วโยนลงไปขังไว้ในห้องใต้ดิน (จิตไร้สำนึก) แล้วเราก็แต่งบ้านข้างบนให้สวยหรู เป็นบ้านของคนใจดี ผู้เสียสละตามที่สังคมบอกไว้

ผลลัพธ์คือบ้านของเรา (ตัวเรา) ขาดระบบรักษาความปลอดภัยค่ะ เพราะพลังงานความก้าวร้าว (Aggression) ในทางจิตวิทยา ไม่ได้แปลว่าการทำร้ายคนอื่นอย่างเดียว แต่มันคือพลังงานที่ใช้ในการปกป้องอาณาเขต หรือการกล้าปฏิเสธด้วย

เมื่อเราไม่มียามเฝ้าบ้าน (ความก้าวร้าวที่ดี) ใครจะเดินเข้ามาก็ได้ใช่ไหมคะ?

ในเมื่อเราปฏิเสธที่จะถืออาวุธเพื่อป้องกันตัว ชีวิตจะส่งคนที่ถือมีดไล่แทงคนอื่นเข้ามาใกล้เราทันที

....นี่คือกฎการชดเชยค่ะ...

ถ้าเราไม่ยอมใช้พลังงานด้านนั้นด้วยตัวเอง โลกจะส่งคนอื่นมาใช้พลังงานนั้นใส่เรา

อีกตัวอย่าง...แฟนผู้เสียสละ vs แมงดา

ลองดูเคสคลาสสิกนี้นะคะ

ฝ่าย A (Persona): ขยันมาก ทำงานหาเงินคนเดียว ดูแลบ้าน ยอมเหนื่อย ไม่เคยบ่น (กดความขี้เกียจและความอยากสบายไว้ในห้องใต้ดิน เพราะกลัวเป็นคนไม่ดี)

ฝ่าย B (Shadow): ไม่ทำงาน ขี้เกียจ วัน ๆ เล่นติ๊กต่อก เย้วๆกับชาวเน็ต ขอเงินเมีย/ผัวใช้ (แสดงความขี้เกียจและความเห็นแก่ตัวออกมาแบบสุดโต่ง)

จุดเชื่อมโยงที่บลูอยากให้เห็น

ลึก ๆ ในใจฝ่าย A คือเขา/เธอนั้นเหนื่อยเจียนตายค่ะ เขา/เธออยากพัก อยากนอนเฉย ๆ บ้าง (อยากขี้เกียจ) แต่ไม่อนุญาตให้ตัวเองทำ จิตไร้สำนึกของเขา/เธอเลยไปดึงดูดไอ้ฝ่าย B คนนี้เข้ามา เพื่อสะท้อนให้เห็นสิ่งทีเขา/เธอนั้นขาด เหมือนจิตกำลังตะโกนใส่หน้าเขา/เธอผ่านพฤติกรรมของแฟนว่า

“แกเห็นไหมเนี่ย ว่าถ้าแกจะนอนเฉย ๆ บ้าง มันทำได้นะเว้ย! แหกตาดูแฟนแกที่นอนเกาตูดอยู่นั่นสิ เลิกพยายามเป็นแม่/พ่อพระที่ไม่มีปากมีเสียงได้แล้ว! ดูไอ้คนเห็นแก่ตัวนั่นสิ มันกล้าทำตัวเป็นปลิงเกาะเก็บเอาเงินของแก …นี่ชั้นไม่ได้ส่งมันมาเพื่อให้แกเกลียดมันนะ แต่ส่งมาเพื่อให้แกยืมเอาคววามเหี้ยบางส่วนของมันมาใช้บ้าง ..แกเองก็ช่วยรักษาพื้นที่ตัวเอง ช่วยลุกขึ้นมาปกป้องบ้างสิทธิ์ตัวเองบ้างเถอะ พ่อ/แม่คุณเอ๊ย!”

…แต่เพราะฝ่าย A อ่านรหัสไม่ออก เขา/เธอเลยมองว่า “ทำไมฉันซวยแบบนี้”

แทนที่จะมองว่า “อ๋อ ฉันต้องเริ่มรักตัวเองและหัดขี้เกียจบ้างแล้ว (ในทางที่ดี) เพื่อที่ฉันจะได้ไม่ต้องแบกไอ้คนขี้เกียจคนนี้อีกต่อไป”

ถ้าเราเริ่มกล้าพูดว่าไม่ หรือกล้าเห็นแก่ตัว (ในระดับที่พอดี) เราจะพบว่า... คนเห็นแก่ตัวพวกนั้นจะหายไปจากชีวิตเราเอง เพราะเรามีพลังงานนั้นในตัวแล้ว จิตเลยไม่ต้องส่งใครมาแสดงละครบทนี้ให้เราดูอีก

พอเห็นภาพชัดขึ้นไหมคะ? มันเหมือนกับว่าถ้าเราไม่ยอมเป็นนักรบในบางเวลา เราจะดึงดูดสงครามเข้ามาไม่จบไม่สิ้นค่ะ

อีกสักตัวอย่าง... เมื่อเหตุผลล้นโลก เวทมนตร์จะกลับมาทวงคืน

มาอีกตัวอย่าง…มองในระดับสังคมบ้างค่ะ ยิ่งโลกเราหมุนไปทางวิทยาศาสตร์ เหตุผล หรือ AI มากเท่าไหร่... สังเกตไหมคะว่าทำไมสายมูถึงระเบิดเถิดเทิงขนาดนี้? ไม่ใช่เพราะคนงมงายขึ้นหรอกค่ะ แต่เพราะสังคมส่วนใหญ่แห้งแล้งเกินไป จิตวิญญาณของเราโหยหาความหมาย โหยหาความเชื่อ (Myth) ที่วิทยาศาสตร์ตอบไม่ได้

ยิ่งเราพยายามใช้ชีวิตแบบ Robot ที่มีประสิทธิภาพสูงสุด จิตของเราจะยิ่งโหยหา Chaos หรือความเชื่อที่ดูไม่มีเหตุผล เพื่อมาชดเชยความว่างเปล่าข้างใน

• ฝั่งจิตรู้สำนึก (ระดับสังคม) > ทุกอย่างต้องพิสูจน์ได้ ไม่เชื่อเรื่องลี้ลับ เน้น logic, data, efficiency

• การชดเชย > ความเชื่อทางจิตวิญญาณกลับมาบูม ไพ่ โหราศาสตร์ เทพ สายมู เรื่องเล่า เรื่องผี conspiracy cult ใหม่ ๆ

ลองมองออกไปข้างนอก พอจะเห็นคลื่นลูกนี้ไหมคะ…ยิ่งสังคม rational เกิน myth กำลังจะกลับมาในรูปแบบที่ควบคุมไม่ได้

แล้วเราจะทำยังไง? ต้องเลิกเป็นคนดี มีตรรกะเหรอ?

ใจเย็นค่ะแม่จ๋าาา 555 บลูไม่ได้บอกให้ไปเป็นแบบนั้นนะ คีย์สำคัญคือการยอมรับ (Integration) ไม่ใช่การตัดทิ้ง

ลองถามตัวเองดูสิ…มีส่วนไหนในตัวเรา ที่เราแอบเกลียด แอบกลัว หรือแอบกดมันไว้ไม่ให้ใครเห็นบ้าง? ความอิจฉา? ความขี้เกียจ? ความร่าน? ความอ่อนแอ? ความโง่? ความตามใจฉัน?

แทนที่จะกดมันไว้จนมันระเบิดออกมาเป็นอาการป่วยทางกายหรือพฤติกรรมหลุดโลก ลองชวนมันมานั่งคุยกันดูไหม? โอเค ฉันรู้ว่าฉันโกรธ ฉันอนุญาตให้ตัวเองรู้สึกโกรธได้ ฉันเลือกที่เขวี้ยงตุ๊กตาหมีเน่า ฟาดมันกับเตียง แต่ฉันเลือกที่จะไม่เอาปืนไปยิงหัวใคร

การยอมรับว่าฉันไม่ใช่ผ้าขาว ฉันคือมนุษย์สีเทา ๆ ที่มีทั้งแสงและเงา วินาทีที่เรายอมรับความไม่สมบูรณ์แบบนั้นแหละค่ะ... คือวินาทีที่ตาชั่งเริ่มสมดุล และเราจะไม่ต้องเหนื่อยแบกโลกปลอม ๆ ไว้อีกต่อไป

สรุปสั้น ๆ ก่อนแยกย้าย

ยิ่งเราสร้างภาพลักษณ์ให้สะอาดมากเท่าไหร่... เงาของเราจะยิ่งสกปรกมากเท่านั้น

อย่าพยายามเป็นเทวดาจนลืมความเป็นมนุษย์ เพราะสุดท้ายแล้ว... เราไม่ได้เกิดมาเพื่อเป็นคนดีที่สุด แต่เราเกิดมาเพื่อเป็นคนเต็มคน (Whole) ค่ะ

• Tier 1: Universal Archetype (งานเชิงสัญลักษณ์ระดับสากล / ไม่คัสตอม / ทุกคนเข้าถึงได้ / ไม่ผูกกับปัจเจก)

• Tier 2: Semi-Custom Archetype (Universal 2+ Archetypes / Differentiated Archetypes ที่ถูก activate แยกกันได้ / งานคัสตอมจากโครงสร้างเชิงสัญลักษณ์ / ออกแบบตามโจทย์เจตนาที่กำหนด / ยังใช้ภาพร่วมกันได้มากกว่า 1 คน)

• Tier 3: Deep Custom Codex (งานคัสตอมเชิงลึก / ออกแบบจากการฟังแพตเทิร์นชีวิตของผู้รับ และถ่ายทอดออกมาให้เหมาะกับจังหวะชีวิตของเราในขณะนั้น /เป็น Codex ส่วนตัวที่ถูกร้อยเรียงขึ้นจากบริบท ประสบการณ์และโครงสร้างทางจิตของผู้รับ / ถึงงานจะถูกเขียนให้คนเดียว แต่บลูไม่ได้อ้างว่าไม่ซ้ำใคร เพราะมนุษย์แม้จะแตกต่าง แต่แพตเทิร์นของมนุษย์สามารถซ้ำกันได้ และ Archetypal Pattern สามารถปรากฏร่วมกันในหลายชีวิตในช่วงเวลาที่แตกต่างกัน )

หมายเหตุเกี่ยวกับ Tier 3

สำหรับเพื่อนๆ ที่กังวลเรื่องการใช้ภาพซ้ำ หรือคาดหวังภาพที่ไม่เหมือนใครในโลก… บลูขอชี้แจงอย่างตรงไปตรงมาว่า การที่ภาพสองภาพอาจมีความคล้ายกัน ไม่ได้หมายความว่าคนสองคนเหมือนกัน แต่หมายความว่าพวกเขากำลังอยู่ใน Archetypal Field เดียวกันในช่วงเวลาหนึ่งของชีวิต

คุณค่าของ Tier 3 ไม่ได้อยู่ที่การไม่มีใครเหมือน แต่อยู่ที่การที่งานชิ้นนั้นสะท้อนตัวเราได้ตรงกับจังหวะชีวิตของเราในขณะนั้นค่ะ :)

…

มีเพื่อน ๆ หลายคนอาจจะกำลังสงสัย หรือกำลังยืนงงอยู่หน้าเมนูนี้ 555 ว่าวอลเปเปอร์แต่ละคอลเลกชัน (CF) มันต่างกันยังไง แล้วชีวิตเรา... เหมาะกับแบบไหนกันแน่?

บลูเข้าใจนะ เพราะเรื่องพลังงานมันไม่ใช่เรื่องที่เราจะอ่านฉลากแล้วเข้าใจได้ใน 5 นาที ดังนั้นบลูอยากชวนให้เราค่อย ๆ ซึมซับมันไปทีละนิด...

ถ้าจะให้บลูสรุปแก่นของความต่างที่ง่ายที่สุด...

มันคือจำนวนและความซับซ้อนของ Archetypes (ต้นแบบพลังงาน) ที่เราร้อยเรียงเข้าไปในภาพค่ะ

แต่ก่อนจะไปถึงตรงนั้น บลูอยากพูดเรื่องวิธีเลือกภาพพลังงานก่อน เพราะนี่คือจุดที่หลายคนยังเข้าใจไม่ตรงกัน

ทุกคนคงได้ยินบลูพูดเสมอว่าการเลือกสัญลักษณ์ ภาพ ไม่ควรเริ่มจากการใช้สมองวิเคราะห์ เพราะทันทีที่เราพยายามเค้นหาคำตอบ จิตเรากำลังส่งสัญญาณแทรก (noise) เข้าไปในคลื่นความถี่ที่แท้จริง

ลองนึกภาพตามนะคะ... การที่เราจะเจอคนที่ใช่ในชีวิต เราไม่ต้องเปิดคู่มืออ่านสเปค ไม่ต้องนั่งวิเคราะห์ข้อดีข้อเสีย แต่เมื่อเราเดินสวนกัน... มันจะเกิดแรงสั่นสะเทือนบางอย่าง มันเป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นโดยฉับพลัน (Coincidence) และเกิดความรู้สึกภายใน (Meaningful) ที่เรียกว่า ซิงโครนิซิตี้ (Synchronicity) มันเป็นความรู้สึกที่อธิบายไม่ได้เมื่อเจอกับคนที่ใช่ หรือที่เราเรียกว่าแรงดึงดูดจากคลื่นความถี่ที่ตรงกัน คือการที่คนสองคนที่มีสภาวะจิตใจหรือจิตวิญญาณที่สอดคล้องกันจะถูกดึงดูดเข้าหากัน โดยไม่มีเหตุผลทางกายภาพหรือตรรกะมารองรับ ไม่มีคำอะไรมาอธิบายทั้งนั้น

การเลือกภาพพลังงานก็เหมือนกันค่ะ มันคือการให้จิตไร้สำนึกรับรู้และตอบสนอง ก่อนสมองจะเข้ามาตัดสิน

ดังนั้น ถ้าภาพนั้นคือภาพที่เรารู้จัก เข้าใจอยู่แล้ว เช่น พระศิวะกำลังร่ายรำ พระพิฆเนศขี่หนูมุสิกะ พระแม่ลักษมีนั่งบนบัว ฯลฯ แบบนี้เราไม่จำเป็นต้องคิดหรือวิเคราะห์อะไรเลย เพราะจิตเรามีฐานข้อมูลอยู่แล้วว่าพลังแบบนี้คืออะไร แค่รู้สึกสะเทือนเมื่อเห็น นั่นคือพลังงานกำลังเรียกชื่อเราอยู่

ดังนั้นสิ่งที่เราต้องทำจริงๆ ในบริบทนี้มีแค่ 3 อย่างง่ายๆ คือ

• 1. ปล่อยวาง เลิกพยายามใช้สมอง

• 2. รับฟัง คลื่นความถี่ที่กำลังเรียกชื่อเรา

• 3. ตอบรับ เชื่อในความรู้สึก

แต่กลับกันถ้าจิตสั่นพ้องกับสิ่งที่เราไม่รู้จัก ไม่เข้าใจมันในทีแรก…

ตรงนี้แหละที่หลายคนมักพลาดค่ะ บลูเคยเจอเคสลูกค้าคนหนึ่ง เขาโหลดภาพฟรีจาก Pinterest มาใช้ เพราะรู้สึกว่าภาพมันดึงดูดเขาดี ความหมายก็อ่านแล้วนะ รู้สึกมันโดนเลยทีเดียว โดยไม่รู้เลยว่าภาพนั้นเป็นสัญลักษณ์ของยันต์สาปแช่งให้อาภัพเรื่องความรัก หลังจากตั้งภาพไปไม่กี่วัน เขาฝันแปลกๆ ติดกันหลายคืน จนเพื่อนมาทักว่าภาพนั้นมันยันต์สาปแช่งที่เอาไว้ดักประเทศเพื่อนบ้านนะ (ซึ่งจริง ๆ เขาไม่ได้ทำอะไรผิดเลยนะ เพียงแต่ตอนนั้นเขารู้สึกสั่นกับภาพที่ตัวเองไม่เข้าใจความหมายเบื้องหลังที่แท้จริง และนั่นคือสิ่งที่ต่างออกไปจากกรณีภาพเทพหรือไพ่ที่เรารู้จักดีอยู่แล้ว)

บลูเข้าใจเลยค่ะว่าอ่านมาถึงตรงนี้ เราอาจจะงงมากว่าทำไมพออยากมีรักดี ๆ แต่กลับสั่นกับภาพที่ดูตรงข้ามสุด ๆ อย่างยันต์อาภัพรักเนี่ยนะ ทั้งที่เราก็ไม่ได้อยากอาภัพเลย

สิ่งนี้ไม่ได้แปลว่าจิตไร้สำนึกเลือกผิด หรือหลอกเราเลยนะคะ แต่มันสะท้อนว่าจิตของเรากำลังพยายามจะปกป้องตัวเองจากความรักในแบบที่เคยเจ็บ

จิตไร้สำนึกจะไม่เลือกสิ่งที่อยากได้เสมอไป บางครั้งมันเลือกสิ่งที่เข้าใจ เพราะหน้าที่ของมันคือรักษาความต่อเนื่องของพลังมากกว่าสร้างสิ่งใหม่ (ย้ำอีกที บลูใช้คำว่า มากกว่า นะคะ ไม่ได้หมายความว่า มันจะไม่สร้างสิ่งใหม่ จิตไร้สำนึกสามารถสร้างสิ่งใหม่ได้ค่ะ เช่นสมมติ คนที่อยากรวย (สิ่งที่อยากได้คือเงิน) แต่จิตไร้สำนึกมีความเชื่อว่าคนรวยคือคนไม่ดี (สิ่งที่เข้าใจ/ความเชื่อเดิม) จิตไร้สำนึกอาจจะทำให้เกิดพฤติกรรมที่ขัดขวางความสำเร็จทางการเงิน เพื่อรักษาความเชื่อเดิมไว้ …แต่จิตไร้สำนึกจะเริ่มสร้างสิ่งใหม่ได้เมื่อได้รับข้อมูลใหม่ที่หนักแน่นและสม่ำเสมอ หรือที่เราท่อง Affirmation, Visualization, Manifest, จะมู, สวดมนต์, ภาวนา, ตั้งวอล, พกเครื่องราง, Vision Board, Jar of Gratitude, Scripting Journal, Aroma Anchor, Sound Bath/Frequency หรืออะไรก็ตาม ทั้งหมดมีจุดมุ่งหมายเพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลงเชิงบวก เพราะแทนที่จะโฟกัสแค่ที่อยากรวย (ซึ่งไปกระตุ้นความเชื่อเก่า) เราต้องสร้างและป้อนความเชื่อที่เป็นกลางและบวกเข้าไปแทนที่ แต่จิตไร้สำนึกจะไม่ยอมรับความเชื่อใหม่ที่ต่างจากเดิม 180 องศาในทันที เราต้องสร้างความเชื่อเชื่อมโยงที่ทำให้มันรู้สึก ปลอดภัย และสอดคล้องกับคุณค่าเดิมของเรา เช่น จากคนรวย = คนไม่ดี เป็น ฉันสามารถเป็นคนรวยและเป็นคนดีได้ในเวลาเดียวกัน หรือ ความรวย = ความโดดเดี่ยว เป็นความมั่งคั่งของฉันดึงดูดความสัมพันธ์ที่แท้จริง) กลับมาที่ในเคสนี้ เห็นความเชื่อมโยงอะไหมคะ ใช่ค่ะ เพราะแบบนั้นเคสนี้มันเลยดึงดูดพลังหรือสัญลักษณ์ที่คล้ายกับแผลเดิมเพื่อให้เรามีโอกาสเห็น …เห็นว่าเรายังพกปมอะไรไว้บ้างเวลาพูดถึงคำว่าความรัก

ในเชิงพลังงาน ยันต์อาภัพรักไม่ได้หมายถึงว่าใครใช้แล้วจะรักพัง *ในบริบทของพลังงานยุคใหม่ (New Age)* แต่มันสื่อถึงพลังของการปิดหัวใจเพื่อปกป้องตัวเอง (ก่อนจะมีมาม่า บลูต้องอธิบายแบบนี้ว่าในบริบทความเชื่อและการสักยันต์แบบดั้งเดิม ยันต์จริงๆ ส่วนมากมักเน้นไปที่การเสริมเสน่ห์, เมตตามหานิยม, โชคลาภ, ค้าขาย, แคล้วคลาด, หรือการป้องกันภัย (คุณไสย, สิ่งไม่ดี) เช่น ยันต์ห้าแถว, ยันต์เสือเหลียวหลัง, ยันต์เมตตาต่างๆ ซึ่งส่วนใหญ่จะเน้นการ เปิดรับ สิ่งดีๆ ส่วนยันต์ที่เน้นสาปแช่งโดยตรงอาจจะไม่ใช่ยันต์ที่เปิดเผยทั่วไป เพราะมันถูกสร้างขึ้นเพื่อใช้ในการ แก้แค้น, ทำลาย, หรือลงโทษ บุคคลที่ทำร้ายตนเองหรือผู้อื่น มักจะใช้ควบคู่กับพิธีกรรมที่เฉพาะเจาะจง เช่น การเขียนชื่อ/รูปเป้าหมายลงในยันต์ การเผา การฝัง หรือการใช้เครื่องมืออาถรรพ์อื่น ๆ เข้ามาประกอบ)

ยาวเลย 555 ต่อนะคะ ซึ่งหลายคนที่เคยผิดหวังเรื่องรัก จะมีพลังนี้อยู่ในระบบโดยไม่รู้ตัว คือจิตบอกว่า “อย่ารักใครอีกเลย เดี๋ยวเจ็บ” ดังนั้นพอเห็นยันต์แบบนั้น จิตจะสั่นเพราะมันจำพลังนี้ได้ ไม่ใช่เพราะมันอยากพลังนั้น แต่เพราะมันรู้ว่า “นี่แหละ พลังที่ฉันยังแบกอยู่” และเวลาเขาสั่นกับภาพแบบนั้น มันบอกอะไรเรา แน่นอนค่ะ มันบอกเราว่า เขากำลังอยู่ในภาวะที่จิตพยายามปกป้องหัวใจ ด้วยการทำลายโอกาสทางรักก่อนจะโดนทำร้ายอีก มันเหมือนคนที่พูดว่า “ฉันไม่อยากเจ็บอีกแล้ว” แต่พลังที่ส่งออกไปคือ “ฉันจะไม่ให้ใครเข้ามาอีกเลย” และภาพยันต์นั้น เป็นตัวแทนทางสัญลักษณ์ของพลังนั้นพอดี

ทำไมมันถึงสำคัญที่จิตดึงดูดภาพนั้นมา เพราะนี่คือจุดที่จิตเริ่มอยากเห็นตัวเองแล้ว ก่อนหน้านี้อาจไม่รู้เลยว่ากำลังปิดหัวใจอยู่
แต่พอภาพนั้นมาปรากฏ มันทำให้จิตสำนึกเริ่มถามว่า “ทำไมฉันถึงสั่นพ้องกับพลังงานแบบนี้ ทั้งที่ฉันก็อยากมีความรักดีๆ” และคำถามนี้แหละคือประตูเปิดสู่การ healing ภาพนั้นทำหน้าที่เหมือน mirror portal ที่พาให้เราเห็นว่า… เพราะการปกป้องตัวเองที่ไม่รู้ตัวของเธอนั่นแหละ กลายเป็นการลงโทษตัวเองโดยไม่รู้ตัว…

เพราะฉะนั้น แทนที่จะมองว่าจิตไร้สำนึกเลือกผิด มันมั่ว เราควรมองว่าจิตกำลังบอกความจริงที่เราไม่เห็นชัด คือมันกำลังบอกว่า…เธอยังปิดหัวใจอยู่นะ ไหนบอกว่าอยากมีความรักไง ถ้าเธอยังแบกปมนี้ ยังปิดกั้นตัวเองแบบนี้ แล้วมันจะมีได้ยังไง รักดีๆ ที่ฝันถึง และการที่ภาพนั้นมาปรากฏ มันคือสัญญาณว่า…เธอ มันได้เวลาแล้ว เธอพร้อมแล้วที่จะเห็นสิ่งนี้ เพราะจิตรู้ว่าเราพร้อมจะเผชิญมันแล้ว ยันต์นั้นหรือภาพนั้นเลยทำหน้าที่เหมือน gatekeeper ใครที่ยังไม่ถึงเวลาจะไม่รู้สึกอะไรเลย แต่ใครที่ถึงเวลา จะสั่นจนใจเต้นแรง

สิ่งที่บลูอยากให้เห็นคือ จิตไร้สำนึกไม่ได้เลือกสิ่งที่ดีหรือร้าย แต่มันเลือกสิ่งที่จริง มันเลือกสิ่งที่สะท้อนสภาพภายในเราในตอนนี้ เพื่อให้เรามีโอกาส healing ไม่ใช่เพื่อทำร้ายเราเลย เพราะถ้ามันไม่สะท้อนแบบนี้ เราก็จะไม่มีทางเห็นจุดที่ยังปิดอยู่เลยค่ะ

ดังนั้นแล้วการสั่นพ้องกับสิ่งที่เราไม่เข้าใจ อาจไม่ใช่การสั่นพ้องจาก Soul แต่มันอาจเป็นการสะท้อนพลังที่จิตต้องการเรียนรู้หรือเผชิญ (shadow resonance) ซึ่งเรื่องนี้มันจะยาวมาก บลูขอเบรคไว้ก่อนนะคะ

มาต่อกันที่ แต่ถ้าจิตสั่นพ้องกับสิ่งที่เราไม่รู้จัก…แล้วเราควรทำยังไงต่อ

ตรงนี้เองที่สมองกลับกลายเป็นเพื่อนที่ดี

การอ่านหรือทำความเข้าใจความหมายของภาพ จึงไม่ใช่การใช้เหตุผลเพื่อควบคุมพลัง แต่มันคือการสร้างภาษากลางระหว่างจิต–สมอง–จิตวิญญาณ ให้เราสามารถแปลความรู้สึกนั้นออกมาเป็นความเข้าใจ

พูดให้ง่ายคือ ถ้าเป็นภาพที่เราเข้าใจอยู่แล้ว ให้เลือกด้วยหัวใจ

แต่ถ้าเป็นภาพที่เราไม่รู้จักเลย ให้เข้าใจความหมายก่อน แล้วต้องฟังหัวใจอีกที

แบบนี้เราไม่ได้ใช้สมองแทนจิต แต่เราใช้สมองมาช่วยจิตแปลภาษา เพราะจิตกับสมองต่างก็เป็นอวัยวะของการรับรู้ทั้งคู่ เพียงแต่ทำงานคนละภาษา

• ถ้าภาพนั้นเรารู้ความหมายอยู่แล้ว ให้รับฟังและใช้จิตตอบรับ

• ถ้าภาพนั้นเราไม่รู้ความหมาย สามารถที่จะเรียนรู้ก่อน แล้วฟังจิตทีหลัง

• ถ้าภาพนั้นทำให้เรารู้สึกทั้งดึงดูดและกลัวพร้อมกัน จิตกำลังสะท้อนบางพลังที่ยังไม่ได้ integrate (ถ้าเป็นงานคัสตอม บลูจะช่วยแปลให้ในขั้นตอนออกแบบ)

จะเห็นว่าจิตมีบทบาททุกการเลือก เพราะอะไร เพราะจิตไร้สำนึกไม่ได้เลือกเพื่อให้เราสบาย แต่มันเลือกเพื่อให้เราตื่น

เพราะสุดท้ายแล้ว การเลือกภาพพลังงานที่ใช่ ไม่ใช่การเลือกด้วยสมอง จิต อารมณ์หรือหัวใจฝ่ายเดียว แต่มันคือจุดที่ทั้งหมดส่วนตกลงกันได้ว่าใช่ นี่แหละคือภาพที่สั่นในจังหวะเดียวกับเรา ซึ่งความสั่นพ้องมันไม่ได้จำกัดแค่ว่าต้องเป็นภาพ หรือตัวอักษร

• กับบางคน มันอาจมาในรูปของภาพ

• กับบางคน มันมาในรูปของกลิ่น

• กับบางคน มันมาในรูปของเสียง

• กับบางคน มันคือแรงดึงดูดจากคำพูดหรือเรื่องราว

• หรือบางครั้ง มันอาจเป็นเหตุการณ์เล็ก ๆ ที่บังเอิญเกิดขึ้นซ้ำ ๆ

ดังนั้นภาพมันเป็นแค่รูปแบบหนึ่งของการสื่อสารระหว่างเรากับพลังงานที่เรียกหาเราอยู่เท่านั้นเอง ไม่จำเป็นต้องเห็นภาพแล้วรู้สึกสะเทือนทันทีเสมอไป 1 คนสามารถสะเทือนได้ทั้งภาพ เสียง สี กลิ่น เริ่มแรกเราอาจแค่เฉย ๆ ก่อนตอนเห็นภาพ แล้วพอได้อ่านคำอธิบายหรือเรื่องราวของมัน ค่อยรู้สึกว่า “เออ...นี่แหละ มันพูดกับเราอยู่” แบบนั้นก็ถือว่าเกิดการสั่นพ้องเหมือนกัน

ที่ต้องเล่ามายาวเพราะอยากปูพื้นให้เข้าใจตรงกันก่อน ถ้าไม่อย่างนั้นเราจะมีคำถามระหว่างอ่านเต็มไปหมด

ต่อค่ะ สำหรับคนที่อยากให้ข้อมูลสร้างความสั่นพ้อง (Information-Driven Resonance) รู้สึกปลอดภัยที่สุดเมื่อเข้าใจในกลไก ก่อนตัดสินใจ สำหรับการเลือกแบบนี้ บลูอยากให้เริ่มจากคำถามที่ว่า ตอนนี้ตัวเราติดอะไร ต้องการอะไร แทนการหาข้อแตกต่างแต่ละคอลเลคชั่น เพราะมันไม่ได้มีข้อจำกัดว่าภาพไหนหรือคอลเลกชันไหนช่วยมากช่วยน้อย ราคาแพงเริ่ดกว่าภาพราคาถูก แต่จะขึ้นอยู่กับว่า Archetype ที่ถูกเลือกมาทำงานนั้นสัมพันธ์กับตัวของเรายังไง เช่น พระแม่ลักษมี เป็น 1 Archetype ที่ในตัวเองก็มีหลายมิติ ทั้งพลังแห่งความรัก การดึงดูด ความอุดมสมบูรณ์ การไหลเวียนของเงิน คนหนึ่งอาจเลือกพระแม่ลักษมีเพราะต้องการเสริมเรื่องการเงินโดยตรง แต่อีกคนอาจรู้สึกว่าอยากเปิดใจเรื่องความสัมพันธ์และการได้รับความรักที่มั่นคงจากคู่ชีวิต จะเห็นว่าทั้งคู่ก็ได้รับพลังงานต่างกันในภาพๆ เดียว

เมื่อเราเริ่มรู้ตัวแล้วว่า เราเป็นคนที่รู้สึกปลอดภัยเมื่อได้เข้าใจสิ่งต่าง ๆ ก่อนจะเชื่อมโยงหรือเปิดใจ แปลว่าเรากำลังอยู่ในจังหวะของการเรียนรู้ภาษาพลังงานของตัวเองค่ะ ดังนั้น สเต็ปต่อไปของเพื่อน ๆ กลุ่มนี้ คือการสังเกตเสียงในใจว่าเวลาเรารู้สึกอยากเลือกภาพหนึ่งขึ้นมา เสียงนั้นมันมาจากไหน?มาจากความกลัว ความอยาก หรือมาจากความนิ่งและความเข้าใจจริง ๆ เพราะในโลกของพลังงาน… เสียงที่เราฟังจะเป็นตัวกำหนดว่าเรากำลังตอบสนองจากชั้นไหนของจิต และจากตรงนี้เองเราจะเริ่มเข้าสู่หัวใจสำคัญของการเลือกภาพพลังงาน ….สิ่งที่บลูเรียกว่า

The Crossroads of Resonance: 3 ประเภทของการตอบสนองต่อสนามพลังงาน

1. สุนทรีย์/สัญชาตญาณ (ที่คนส่วนมากใช้กัน เพราะมันดังที่สุด ชัดที่สุด และมักมากับอารมณ์แรง ๆ เช่น ความอยาก ความกลัว หรือความรีบ)

เสียงของอัตตา ส่วนของจิตที่ต้องการเอาตัวรอด เสียงแบบนี้มาจากตามใจ (Ego), ตามรสนิยม, ตามรีวิว, ตามข้อจำกัดภายนอกที่ใครก็ไม่รู้ตั้ง เช่น ถ้าไม่กดไลค์/แชร์จะไม่เห็นผล, ต้องมีพิธีกรรม/สวดมนต์ก่อนถึงจะขลัง, ต้องเปลี่ยนทุก 3 เดือน, ห้ามใช้เทพหลายองค์เดี๋ยวพลังงานตีกัน

ลักษณะการตอบสนอง

ผิวเผิน/ชั่วคราว มาพร้อมความรู้สึกรีบ / ต้องได้ / กลัวพลาด / กลัวไม่พอ / กลัวแพ้ / กลัวขาด เหมือนได้ของที่มีเวทมนตร์แต่หมดเร็ว เพราะเราไม่ได้เลือกจากความสอดคล้อง แต่จากแรงกระตุ้นภายนอก การเลือกจากชั้นนี้มักเกิดในภาวะ ขาดการเชื่อมโยงกับตัวเอง เราอยากได้บางอย่างเพื่อชดเชยช่องว่างในใจ เช่น อยากรู้สึกมีค่า อยากรู้สึกเหนือกว่าอีกคน หรืออยากหนีความกลัวบางอย่าง

ตัวอย่างเสียงแบบนี้ในหัว

• ภาพนี้ต้องแรงสุดแน่เลย ฉันจะรวยแน่ถ้าใช้ภาพนี้

• เห็นเขารวยจากภาพนี้ ฉันก็อยากรวยแบบนั้นบ้าง

• คนอื่นเลือกอันนี้เยอะ ฉันก็อยากได้บ้าง

• ต้องรีบสั่งก่อน เดี๋ยวพลาดโอกาส

• ภาพนี้ดูอลังดี น่าจะได้ผลกว่าแน่ ๆ

• ฉันอยากดูเป็นคนเทสดี เหมือนพี่สาวคนนั้นจัง ต้องภาพนี้แหละ

• ถ้าไม่รีบเลือก ฉันจะพลาดตามเทรนไม่ทัน คุยกับเพื่อนไม่รู้เรื่อง

Consequence

การเชื่อมโยงนี้มักจะ ตื้นเขิน และไม่ยั่งยืน เป็นการแสวงหาที่ไม่สิ้นสุด ได้รับความสุข ความสบายชั่วคราว หรือไม่ได้อะไรเลย มักจะต้องเปลี่ยนภาพไปเรื่อย ๆ โดยปัญหาเดิมยังอยู่ ระยะยาวคือรู้สึกเหนื่อย หมุนลูปเดิม เราจะเปลี่ยนภาพวนไป เพราะคิดว่าภาพนี้ไม่แรง ไม่ขลังจริง แต่ความจริงคือเพราะมันไม่เชื่อมโยงกับแก่นแท้ตั้งแต่ต้น ไม่ใช่เพราะภาพนั้นไม่ดี แต่พลังงานนั้นถูกเราเอาไปใช้ในมิติที่เบาที่สุด

ซึ่งบลูไม่ได้บอกว่าชั้นนี้แย่นะทุกคน ชั้นนี้ไม่ผิด มันคือ สัญญาณเริ่มต้นของการอยากเปลี่ยนชีวิต แต่ถ้าอยู่แค่ระดับนี้ พลังงานจะไหลไม่ต่อเนื่อง เพราะจิตยังทำงานจากความกลัว ไม่ใช่จากความเข้าใจ

2. จริยะ/เหตุผล

เสียงนี้คือการเริ่มตื่นรู้ว่าทุกอย่างมีเหตุผล จิตเริ่มขยับออกจากความอยากได้เร็ว ๆ มาอยู่ในโหมดอยากเข้าใจ อยากรู้ว่าทำไม เรามักเลือกจากสิ่งที่เราศึกษา อ่านมามาก ตามตรรกะ, ตามข้อมูล, ตามเงื่อนไข, ตามเหตุผล, ตามความซับซ้อนของปัญหาส่วนตัว ไม่ได้หนีความกลัวเหมือน Ego แล้ว แต่เริ่มอยากรู้ อยากเข้าใจกลไกของพลังงาน เช่น Archetype นี้เชื่อมกับเรื่องในชีวิตฉันยังไง พวกเขาสอดคล้องกับฉันยังไง ทำงานยังไง พลังแบบนี้เกี่ยวกับจักระอะไร เมื่อต้องจัดไพ่ หรือ ต้องการเข้าใจกลไกยันต์/สัญลักษณ์ที่เห็นแล้วไม่เข้าใจที่มา) นี่คือจิตที่เริ่ม พยายามเชื่อมโลกภายนอกกับโลกภายในเข้าด้วยกัน

ลักษณะการตอบสนอง

เรายังใช้สมองอยู่ แต่เริ่มฟังหัวใจด้วย เสียงแบบนี้มักเกิดในคนที่เริ่มศึกษาพลังงาน / ศาสตร์ต่าง ๆ / หรือผ่านประสบการณ์ที่ทำให้เห็นว่าความเร่งไม่ได้ช่วยอะไร เขาจึงเริ่มคิดเป็นระบบ การเลือกจากเสียงนี้ดูมีสติและความเข้าใจมากกว่า Ego เราตัดสินใจโดยมีข้อมูล มีตรรกะ และพิจารณาจากสิ่งที่เห็นว่าเหมาะสมที่สุดในตอนนั้น

เสียงนี้คือ Mind ที่กำลังเชื่อมกับ Soul ผ่านการเรียนรู้และการทำความเข้าใจ Mind ยังเป็นคนควบคุมอยู่ แต่เริ่มฟังมากขึ้น มันคือสะพานระหว่างโลกของตรรกะ กับโลกของความรู้จากจิตวิญญาณ

ถ้าระดับแรกคือเด็กที่วิ่งหาของเล่น ระดับนี้คือผู้ใหญ่ที่เริ่มตั้งคำถามว่า ทำไมเราถึงต้องการของเล่นนั้น

เราอาจจะยังไม่ได้รู้สึกว่ามันใช่ในระดับวิญญาณตั้งแต่ Day 1 แต่ชั้นนี้คือจุดเปลี่ยนสำคัญ Mind เริ่มเรียนรู้ที่จะฟังแทนที่จะพูดตลอดเวลา และตรงนี้เองที่งานออกแบบเฉพาะบุคคลมีบทบาทสูงสุด เพราะลูกค้าในชั้นนี้ต้องการทั้งโครงสร้างความเข้าใจ และสนามพลังที่ทำงานกับจิตโดยตรง พลังงานจากการคัสตอมจึงทำหน้าที่เชื่อม Mind ↔ Soul ให้เกิดการเข้าใจเชิงพลังที่ไม่ใช่แค่คิด แต่รู้สึกได้จริง …ดังนั้นการออกแบบเฉพาะบุคคลจึงยังสำคัญมาก เพราะมันไม่ได้ทำงานแค่กับภาพ แต่กับสนามพลังทั้งหมดของคน ๆ นั้น

ตัวอย่างเสียงแบบนี้ในหัว

• ฉันรู้แล้วว่าฉันมีปัญหาเรื่องจักระล่าง เลยอยากใช้ไพ่ใบนี้และใบนี้เพื่อที่ช่วยบาลานซ์ตรงนี้

• ฉันเลือกพระแม่ลักษมีและพระวิษณุ เพราะเธอแทนความมั่งคั่ง และทุกอย่างจะสมบูณณ์เหมือนวงกลมที่เต็มวงถ้ามีสามรเธออยู่ด้วย และตอนนี้ฉันอยากเสริมเรื่องการเงินและความมั่นคงในชีวิตคู่ เพราะฉันและแฟนกำลังทำธุรกิจร่วม

• ฉันเลือกเพราะเข้าใจระบบของมันแล้ว มันมีเหตุผลรองรับ ไพ่ทุกใบมันสะเทือนใจฉันหมดอลย

• ฉันไม่เลือกเพราะอยาก แต่เพราะเข้าใจความหมายเบื้องหลังและฉันเองก็รู้สึกเชื่อมโยงกับพวกเขา

Consequence

แม่นยำ และตรงโจทย์ มากที่สุดสำหรับปัญหาซับซ้อน การเลือกจากชั้นนี้เหมือนกับการต่อจิ๊กซอว์ให้ถูกต้องตามภาพ ยิ่งเราทำงานกับภาพไปเรื่อยๆ จิตเริ่มนิ่งขึ้น เห็นภาพเชื่อมโยงในชีวิต เช่น ทำไมเงินไม่ไหลเข้ามาเท่ากับเมื่อก่อน หรือทำไมเจอคนซ้ำรูปแบบเดิม

เมื่อเราเลือกจากชั้นนี้ ภาพจะเริ่มรับคำสั่งได้ชัดขึ้น
เพราะพลังงานที่เราส่งออกไม่ได้มาจากความกลัว แต่จาก ความเข้าใจ + การตั้งเจตนาที่ชัดเจน แข็งแรง

ภาพจะเริ่มทำงานในเชิงของโครงสร้างเหตุการณ์ เหมือนโลกภายนอกเริ่มเรียงตัวให้สิ่งที่เราคิดไว้เกิดขึ้นได้ง่ายขึ้น มันไม่ใช่ปาฏิหาริย์ แต่คือการเรียงลำดับเหตุและผลใหม่ โดยอาศัยการสั่นพ้องในสนามพลังที่เราเพิ่งส่งออกไป

ภาพในระดับนี้เริ่มเป็นคำสั่งทำงานของสนามพลังงานจริง ๆ
แต่ความเร็วและความแม่นยำจะขึ้นอยู่กับความชัดของเจตนาที่เราวางไว้ตอนเลือก

แต่ตรงนี้สำคัญมาก การใช้เหตุผลไม่ได้หมายความว่างั้นก็ ไม่ต้องออกแบบเฉพาะบุคคลแล้วสิ เพราะการออกแบบแบบนี้ใช้เหตุผลเต็มไปหมดเลย ตรงกันข้าม มันคือการเปิดช่องทางให้จิตเริ่มสื่อสารด้วยภาษาที่เข้าใจได้

เพราะเวลาบลูออกแบบงานคัสตอม มันไม่ได้ทำงานกับแค่ข้อมูลจากลูกค้า แต่บลูอ่านและตีความจากสนามพลังของจิตไร้สำนึก ซึ่งรวมทั้งภาษา เหตุผล และสัญลักษณ์ที่จิตเขาใช้สื่อ

พูดง่าย ๆ ลูกค้าที่ใช้จริยะเลือก ไม่ได้แปลว่าขาดการเชื่อมโยง แต่เขากำลังเรียนรู้ภาษาของพลังงาน ผ่านเหตุผล เพื่อจะก้าวสู่ระดับที่ลึกขึ้นเรื่อยๆ

3. ศรัทธา/อัตถิภาวะ

เสียงนี้คือความเงียบที่รู้เองโดยไม่ต้องอธิบาย เราไม่ได้เลือกเพราะชอบ ไม่ได้เลือกเพราะเข้าใจ แต่เพราะรู้ว่าภาพนี้เรียกฉัน เสียงแบบนี้คือเสียงจาก Inner Knowing จิตวิญญาณที่รู้ก่อนสมอง ไม่ใช่เสียงตื่นเต้น แต่เป็นความรู้สึกนิ่งลึก ๆ ว่าสิ่งนี้มันพูดกับเรา บางทีเราอาจจะไม่ชอบสิ่งนั้นด้วยซ้ำ แต่พอดูแล้ว เหมือนมีอะไรข้างในขยับ เป็นเสียงกระตุกที่ขัดแย้งกับตรรกะ ในระดับจิต มันคือการที่ Soul ส่งสัญญาณกลับมาว่า …ถึงเวลาแล้ว พลังงานนี้ตรงกับเส้นทางที่ฉันกำลังจะไป

ลักษณะการตอบสนอง ไร้เงื่อนไข นี่คือเสียงที่อยู่ลึกที่สุด และแท้จริงที่สุดในตัวมนุษย์ มันไม่ได้ดัง มันไม่เร่ง มันไม่ตื่นเต้น แต่มันสะเทือนอย่างเงียบ ๆ เสียงนี้มาจาก Inner Knowing การรู้โดยไม่ผ่านการคิด มันอาจเกิดขึ้นจากการเห็นภาพบางภาพ ได้ยินเสียงบางคำ ได้กลิ่นหรือแม้แต่แค่รู้สึกว่า ฉันไม่รู้ทำไม แต่มันใช่ เป็นเสียงที่ไม่ต้องใช้เหตุผลมารองรับ ไม่เร่ง ไม่อยากได้ทันที แต่รู้แน่ว่า สิ่งนี้คือของฉัน จิตนิ่ง ลมหายใจลึก เหมือนโลกหยุดหมุนชั่วขณะตอนเลือก ในบางคนอาจจะไม่มีอารมณ์มาก มีแต่ความชัดและความมั่นคง เสียงนี้คือการที่ Soul เข้ามานำการตัดสินใจแทน Ego และ Mind มันคือภาวะที่เรายอมให้จิตไร้สำนึกแสดงความรู้แท้ของตัวเราออกมาโดยไม่ผ่านการกรอง พลังงานที่ตรงกับเราจะ สะท้อนกลับเหมือน tuning fork ที่สั่นรับกันทันที ในชั้นนี้ สัญลักษณ์ คำ หรือภาพ ไม่ใช่สิ่งสำคัญที่สุด สิ่งสำคัญคือการสั่นพ้องที่เกิดขึ้นในจิตเรา สั้นๆ คือ ฉันไม่รู้ว่าทำไม...แต่ภาพนี้มันสะเทือนในใจ และฉันยินดีที่จะให้มันนำทางจิตวิญญาณของฉัน

Consequence ชีวิตเริ่มไหลอย่างเป็นธรรมชาติ เพราะเราอยู่ในแนวพลังของตัวเองมาตั้งแต่ต้น การเปลี่ยนแปลงจะลึกและยั่งยืน เพราะมันทำงานจากระดับ Soul ไม่ใช่แค่ความคิด บางทีเห็นผลในรูปแบบที่บางครั้งเกินเหตุผล เช่น การถูกหวย มีใครหาเหตุผลมาบอกได้ไหมคะว่าทำไม..แน่นอนว่าไม่มีเหตุผล หรือโอกาสใหม่ๆ การปลดปล่อย หรือการหายของความเจ็บในใจที่ไม่รู้ที่มา นี่เรียกว่า Resonance Activation คือการที่สนามพลังของเราและสนามของโลกเริ่มสั่นตรงกันจนเกิดจังหวะชีวิตใหม่ ไม่มีการเปลี่ยนตัวเรา ไม่มีการสะกดจิต หรือบังคับใครให้เปลี่ยนใจ แต่โลกจะจัดเวทีใหม่ให้เหตุการณ์ไหลในทางที่ตรงกับความถี่พลังงานของเราที่สุด

ชั้นนี้คือจุดที่ภาพเลือกเรา มากกว่าเราเลือกภาพ จิตไร้สำนึกจะสั่นรับกับพลังงานที่ตรงกับเรามากที่สุด ไม่จำกัดว่าสิ่งนั้นจะเป็นภาพ คำ เสียง หรือกลิ่น
พลังงานของทุกคอลสามารถจะทำงานในระดับนี้ได้หมดค่ะ แต่ส่วนมากที่ทุกคนเห็นจะเป็นงานที่ไม่ได้คัสตอม เพราะคัสตอมปัจจุบันบลูไม่เคยเอามาโชว์ คนที่เห็นคือคนที่เคยสั่งทำหรือเคยศึกษาผ่านบทความของบลูจริงๆ จะพอเห็นตัวอย่างมาบ้าง ใดๆ คือการเลือกแบบนี้คือพาเรากลับสู่ Soul Code ที่แท้จริง และเมื่อรากเหง้าที่ถูกแก้ไข โชคชะตาภายนอกก็ไหลตามมาเอง

เราไม่ได้เปลี่ยนตัวเอง แต่ชีวิตรอบตัวเริ่มตอบสนองในจังหวะใหม่ สิ่งนี้คือสิ่งที่คนเรียกกันง่าย ๆ ว่า โชคดี แต่ในภาษาของพลังงาน มันคือการเรียงเหตุแห่งโชคที่เราสั่งให้เกิดขึ้น

สรุปนะคะ

• ถ้ามันเร่ง Ego กำลังนำ

• ถ้ามันคิดเยอะ Mind กำลังพยายามเข้าใจ

• ถ้ามันนิ่งและแน่ Soul กำลังพูด

ภาพไม่ได้มีพลังไปเปลี่ยนตัวเรา หรือเปลี่ยนใจใครได้โดยตรง สิ่งที่ภาพเปลี่ยนคือเส้นเหตุการณ์ในโลกภายนอก หรือที่เราเรียกว่าปรากฏการณ์บังเอิญที่มีความหมาย (Synchronicity), อิทธิพลของสภาพแวดล้อมและบรรยากาศ, หรือ ผลกระทบของสภาวะจิตใจร่วม (Collective Consciousness) …ซึ่งเป็นสิ่งที่ไม่ได้อยู่ภายใต้การควบคุมหรืออธิบายด้วยเหตุผลเชิงตรรกะแบบตรงไปตรงมาเสมอไป เช่น

• ตั้งใจออกจากบ้านช้ากว่าปกติเล็กน้อย แต่กลับเจอสัญญาณไฟเขียวตลอดทาง หรือรถติดน้อยกว่าที่คาดการณ์ไว้มาก

• เห็นตัวเลขชุดเดิมๆ (เช่น 11:11, 222) ซ้ำๆ บนนาฬิกา บนป้ายทะเบียน หรือใบเสร็จ จนรู้สึกว่ามันมีความหมายบางอย่างที่กำลังสื่อสารกับเรา ขีดเส้นใต้อีก 200 รอบ รู้.สึก.ว่า.มัน.มี.ความ.หมาย.บาง.อย่าง.ที่.กำ.ลัง.สื่อ.สาร.กับ.เรา

• ในช่วงเวลาหนึ่งๆ รู้สึกว่าทำอะไรก็เป็นอย่างที่คิดไว้, ติดต่อใครก็ง่าย, หรือได้รับความช่วยเหลือจากคนแปลกหน้าโดยง่ายผิดปกติ เป็นช่วงที่รู้สึกว่าฟ้าเปิด เป็นต้น

มันคือการที่พลังงานไปจัดเรียงความบังเอิญ จังหวะ หรือโอกาสให้สอดคล้องกับเจตนาที่เราตั้งไว้ตอนเลือกภาพนั้น

เพราะทุกครั้งที่เราเลือกภาพ เราไม่ได้แค่เลือกสิ่งสวยงาม แต่เรากำลังสั่งงานให้สนามพลังงานของชีวิตเริ่มทำงานแทนเรา ในพื้นที่ที่เราเองควบคุมไม่ได้ด้วยเหตุผล ผลที่เกิดจึงไม่ใช่การเปลี่ยนตัวตน แต่คือการเปลี่ยนฉากของโลกให้สอดคล้องกับรหัสพลังงานที่เราเพิ่งอนุญาตให้มันทำงาน

และสิ่งที่เราจะเห็น… คือสิ่งที่คนมักเรียกกันว่า “บังเอิญจังเลย” “โชคดีมากเลย” หรือ “เรื่องนี้เกิดขึ้นพอดีเกินไปแล้วนะ อย่างกับพระเจ้ากำหนด”

นั่นแหละค่ะ คือภาษาที่จักรวาลตอบกลับเรา

ก่อนจะไปทำความเข้าใจความต่างของคอลเลคชั่นทั้งหมด บลูอยากชวนให้เรานึกภาพว่า Archetype ที่บลูมักพูดถึง มันคือคำศัพท์ที่เราใช้สื่อสารกับจักรวาล หรือใช้เขียนโค้ดสั่งการจิตไร้สำนึกของเราดูนะคะ

🌟 CF1. Solo Power: พลังงานหนึ่งเดียวที่ชัดเจน เปรียบเหมือนโน้ตตัวเดียวที่ทรงพลัง

CF1 คือการใช้ Archetype ที่ทรงพลังเพียง 1 เดียวค่ะ มันเหมือนเราเลือกโน้ตหรือเสียงที่สำคัญที่สุดมา 1 เสียง แล้วบรรเลงมันให้ก้องกังวานที่สุด พลังงานมันเลยตรงไปตรงมามาก เหมือนดื่มเอสเปรสโซช็อต คือรู้เลยว่าต้องการปลุกพลังงานนี้ให้ตื่นขึ้นมาทำงานเดี๋ยวนี้ เช่น “ฉันอยากเจอรักดีๆ” “ฉันอยากผ่านงาน” “ฉันอยากได้ที่ดินผืนนี้”

CF1 จึงเหมาะกับคนที่เป้าหมายชัดเจนมาก ๆ ไม่ซับซ้อน หรือต้องการปลุกพลังงานที่ขาดหายไปให้ตื่นขึ้นมาเป็นแกนหลักของชีวิตก่อนค่ะ มันคือการสื่อสารแก่นหลักที่ชัดเจนที่สุด 1 อย่าง แต่ผลลัพธ์ของแก่นนั้นจะแตกต่างกันไปตามภาชนะของเรา

ยกตัวอย่างโจทย์ เช่น เราเป็นคนขยันมาก แต่เงินที่ได้มาส่วนใหญ่ก็ได้มาตามค่าแรงที่ตัวเองทุ่มเทไป มาในช่วงนี้มีเหตุให้เราต้องการเงินก้อนพิเศษด่วน หรือต้องการโชคมาช่วยพลิกวิกฤต เราตึงอาจตัดสินใจทำธุรกิจเล็ก ๆ เสริมขึ้นมาหวังว่าธุรกิจนี้รายได้จะแซงงานหลัก หรือตัดสินใจส่งเอกสารสมัครสินเชื่อก้อนใหญ่ ขณะที่เรากำลังนั่งรอผลการอนุมัติสินเชื่อ

ภาษาที่จักรวาลตอบกลับ (ผลลัพธ์ทางโลก) หลังเราเชื่อมต่อกับ Archetype: Asmoday (A demon for luck)

• บังเอิญมีเบอร์โทรศัพท์แปลก ๆ โทรเข้ามา ซึ่งเป็นเพื่อนเก่าที่ไม่ได้ติดต่อกันนาน คุยไปคุยมาออกเรื่องธุรกิจ และเสนอโครงการลงทุนที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน และเราได้รับเงินปันผลก้อนใหญ่จากโครงการนั้น

• บังเอิญมีข้อความเข้ามาระบบแจ้งว่า มีเงินคืนภาษี หรือเงินส่วนลดที่ไม่คาดคิดเข้าบัญชีเกินกว่าจำนวนที่เราเคยได้รับปกติ

• บังเอิญเดินผ่านร้านแล้วเกิดความรู้สึกใจสั่นอยากเสี่ยงโชค (ซื้อหวย/สลาก) และถูกรางวัลแบบงงๆ เป็นต้น

ผลลัพธ์ที่อยู่เหนือการควบคุม เราได้รับการยืนยันทางวัตถุ (เงินก้อน) ที่มาจากการจัดเรียงเหตุการณ์ที่ไม่สามารถอธิบายได้ด้วย ความขยัน พอมองภาพออกกันไหมคะ ว่า CF1 จะมุ่งเน้นไปที่การสร้างคลื่นพลังงานเดียวที่แข็งแกร่ง (เช่นพลังงานโชคลาภที่ไร้เหตุผล หรือ Abundance) เพื่อดึงดูดตัวกระตุ้นโชคดีที่อยู่นอกเหนือตารางงานประจำวันของเราหรือสิ่งที่เราสามารถควบคุมได้

💫 CF2. Synergy Duo+: พลังงานคู่ที่ประสานกัน เปรียบเสมือนคอร์ดที่สร้างทำนอง

พอขยับมาเป็น CF2 เราจะใช้ 2-3 Archetypes มาทำงานร่วมกัน มันเหมือนการเอาโน๊ต (CF1) มาต่อกันให้กลายเป็นคอร์ดที่มีความหมายซับซ้อนและเฉพาะเจาะจงมากขึ้น ถ้า CF1 คือเอสเปรสโซ CF2 ก็เหมือนลาเต้ที่กลมกล่อมขึ้นค่ะ พลังงานมันจะนุ่มนวลขึ้น เพราะมันไม่ใช่แค่ดึงดูดแต่ต้อง ดึงดูด + เยียวยา หรือตัดกรรม + ป้องกัน อะไรแบบนี้เป็นต้น

ยกตัวอย่างโจทย์ เช่น เรารู้สึกว่าถูกกดเงินเดือนในที่ทำงาน แต่ไม่กล้าลาออกเพราะกลัวไม่มีทางไป

CF2 จะใช้ Archetype 2-3 ส่วนทำงานแบบเชื่อมโยง ในตัวอย่างนี้จะให้ The Empress เตรียมความพร้อมภายใน และ Hermes เป็นผู้เปิดประตูโอกาสใหม่

• ในแรกเริ่มเราตัดสินใจอัปเดต CV ของตัวเอง และส่งใบสมัครงานไปในบริษัทที่เราไม่ได้คาดหวังว่าจะได้

• ตัวกระตุ้นภายนอกที่ Empress + Hermes จัดฉาก

  • ตัวกระตุ้น A (Empress): บังเอิญได้รับโทรศัพท์จาก Head Hunter หรือบริษัทคู่แข่งที่เราไม่ได้สมัครไป และ The Empress ได้จัดเรียงให้เขาเสนอตำแหน่งที่สูงกว่า/เงินเดือนที่มากกว่าที่เราเรียกไป อาจเพราะตำแหน่งนี้มันว่างพอดี คนเก่าเพิ่งออกไปหมาดๆ และทางเขาต้องการคนด่วน

  • ตัวกระตุ้น B (Hermes): บังเอิญในเวลาไล่เลี่ยกัน Hermes ก็จัดเรียงให้หัวหน้าคนปัจจุบันของเราก็เสนอโปรเจกต์ที่ต้องไปทำงานต่างประเทศ ซึ่งเป็นความฝันของเรามานาน

  • ผลลัพธ์ที่อยู่เหนือการควบคุม เราถูกวางอยู่บนสะพานเชื่อมของสองทางเลือกที่ไม่คาดคิด (เงินดีกว่า vs. ฝันที่เป็นจริง) ทำให้เราสามารถเจรจาต่อรองกับที่ทำงานเดิมได้อย่างไม่รู้สึกว่า ฉันกลัวว่าจะไม่มีทางไป ฉันกลัวเขาจะไม่รับข้อตกลงนี้ ฉันกลัวจะ….

CF2 จึงเหมาะกับการสร้างความสมดุล หรือต้องการพลังงาน 2-3 ระบบมาช่วยปิดจุดอ่อน เติมจุดแข็ง ให้ทำงานต่อเนื่องกันค่ะ

👑 CF3. Hybrid: การตัดฉากบางฉากที่ไม่ต้องการ เพื่อให้ตัวละครหลักได้เริ่มบทนั้นใหม่

CF3 คือการจัดเรียงตัวกระตุ้นการแยกทางที่รุนแรงและชัดเจน เพื่อทำลายความลังเลในการเดินออกมาจากวงจรที่พัง มันคือยาแรงที่ใช้ Archetype หลายตัวเพื่อถอนรากวงจรชีวิตที่ซ้ำซาก (Pattern) มันเหมือนผู้กำกับที่เห็นว่าบทนี้พังแล้วแล้วตัดสินใจ รื้อทิ้งไม่ใช่แค่แก้ไขบทคำพูด

ยกตัวอย่างโจทย์ เช่น เราวนอยู่ในความสัมพันธ์ที่ Toxic ซ้ำ ๆ แฟนเดี๋ยวดี เดี๋ยวเป็นบ้า เดี๋ยวนอกใจ เดี๋ยวกลับมาเป็นพ่อพระ ตอนนี้ดูปกติ แต่ก็คบด้วยความรู้สึกที่หวาดระแวง ไม่เป็นตัวเองเลย ไม่สบายใจแต่ก็เลิกไม่ได้ทั้งๆที่ควรรู้ว่าไม่ควรทน

CF3 จะใช้ Archetype 4-6 ที่เน้นการตัดขาดและสร้างอาณาจักรใหม่ ถ้าเปรียบเทียบกับโค้ดดิ้ง CF3 ไม่ใช่แค่การ DELETE โค้ดที่ Error เท่านั้น แต่คือการ COMMIT และ SET NEW DEFAULT ให้กับระบบ

• ภาษาที่จักรวาลตอบกลับ (ผลลัพธ์ทางโลก): CF3 จะจัดเรียงเหตุการณ์แบบจบสิ้น มันอาจจะทำให้เราบังเอิญเห็นหลักฐานแชทการนอกใจที่ชัดเจนชนิดที่ใจไม่สามารถลังเลได้อีก และบังเอิญมีข้อเสนอที่ทำให้เราต้องย้ายงานหรือย้ายที่อยู่ เพื่อสนับสนุนการเดินออกมาอย่างสมบูรณ์ หรือเราอาจจะบังเอิญไปเที่ยวกับเพื่อนแล้วเจอเพื่อนของเพื่อนที่เขาเอาใจใส่เราดี จนรู้สึกได้เองว่า บนโลกนี้ก็มีคนที่หวังดี พร้อมสร้างความสัมพันธ์ดีๆ อีกตั้งมาก หรือบังเอิญในช่วงที่เรากำลังอ่อนแอที่สุด แม่จะเข้ามาเตือนสติด้วยคำพูดเดียวที่ไปกระทบแก่นความเชื่อของเราอย่างแรง ว่า “ถ้าลูกถอยกลับไป นั่นแปลว่าลูกตกลงรับมาตรฐานแย่ๆ แบบนั้นนะ เอาจริงหรอ…”

• CF3 ไม่ได้ต้องการให้เราทนแต่ต้องการถอนรากนั้นทิ้งไปให้หมด ดังนั้นเขาจะส่งผลลัพธ์ที่อยู่เหนือการควบคุมมาค่ะ นั่นก็อาจจะเป็นความจริงที่บลูเล่าไปข้างต้น ที่การเปิดเผยนี้คือ The Final Cut เราไม่ต้องตัดสินใจจากอารมณ์ แต่ตัดสินใจจากข้อมูลที่จักรวาลจัดเรียงมาให้เพื่อถอนรากปัญหา เหมือนเขาบอกกับเราว่า เวลานี้แหละ มูฟออนได้แล้ว มีสิ่งอื่นที่ดีกว่ารออยู่ ฉันจัดสรรมันมาให้เธอแล้วรับไปซะ แล้วเริ่มต้นใหม่

คอลนี้เป็นชนิดพลังงานที่เหมาะกับ คนที่รู้ตัวว่าฉากมันวนซ้ำ (Pattern) และตัดสินใจอย่างเด็ดขาดแล้วว่าไม่เอาแบบเดิมอีกแล้ว พร้อมรื้อและตัดทิ้งโดยไม่เผื่อใจ มันคือการบอกว่า “ฉันไม่เอาสิ่งนี้แล้ว” (การตัดทิ้ง) จากนี้ “ฉันจะยอมรับแค่มาตรฐานนี้เท่านั้น และพร้อมปฏิเสธทุกอย่างที่ต่ำกว่า” (การสถาปนา)

🌓 CF7. Demonic–Angelic Duo เปรียบเสมือนจุดไคลแมกซ์ของหนัง เป็นฉาก Internal Conflict ที่นำไปสู่ การ Reclaim Power

CF7 คือคอลเลกชันที่ซับซ้อนทางอารมณ์ที่สุด มันไม่ได้ตัดจบแบบ CF3 และไม่ได้รีเซ็ตแบบ CF4 มันคือการทำงานกับสภาวะ ลังเลมี 2 ขั้วในใจที่ตีกัน หรือมากกว่านี้ ถ้าเปรียบกับการโค้ดมันคือการเขียนเงื่อนไข If-Else ที่พัวพันกันยุ่งเหยิงเต็มไปหมด (เช่น รัก/โกรธ, อยากไป/อยากอยู่) เพื่อไปสู่จุดไคลแมกซ์ที่เรียกว่า Reclaim Power ซึ่งเหมือนกับการที่ King George VI ที่มีอาการพูดติดอ่าง ความไม่มั่นใจในบทบาทของกษัตริย์ที่ต้องพูดต่อหน้าสาธารณะชน ช่วงที่เขาสามารถกล่าวสุนทรพจน์ประกาศสงครามต่อเยอรมนีได้อย่างมั่นคงและมีอำนาจ (เขาเอาชนะอาการติดอ่างและกลัวผู้คนได้) มันคือภาพของจังหวะนั้นเลยค่ะ แต่ก่อนที่จะถึงจุดที่สุนทรพจน์ของเขาทำหน้าที่เป็นพลังให้ประเทศชาติได้แบบนั้น เขาต้องผนึกความกลัว (Shadow) เข้ากับความกล้าหาญ (Light) เพื่อหาเสียงที่มั่นคงของตัวเองก่อน

มันคือการเขียนโค้ดแบบ if-else หรือ try-catch เพื่อควบคุมพลังงานที่ขัดแย้งกัน ให้ทำงานร่วมกันได้โดยไม่พัง

และเพราะ CF7 คือคอลเลกชันที่ซับซ้อน บลูยากที่จะสรุปให้สั้นจริงๆ

🐇✉️ SL5 & SL6 — Synchronicity Letter System จดหมายที่ไม่ผูกเวลา แต่ผูกกับจังหวะชีวิต

นี่คือการย้ายจาก Symbol-as-object (ภาพ Wallpaper) ไปเป็น Symbol-as-relationship (จดหมาย)

ระบบ subscription ที่จดหมายทุกฉบับเขียนถึงเราคนเดียว เราจะรู้ว่าต้องได้จดหมายกี่ฉบับ แต่ไม่รู้ว่าเมื่อไหร่ synchronicity / timing / unseen hand ทำงานดีที่สุด เมื่อเราลืมว่ามันกำลังจะมา

ดังนั้น เราจะไม่รู้ล่วงหน้าว่าจะได้จดหมายเมื่อไหร่ เพราะทันทีที่เรารอ ธรรมชาติของ Synchronicity จะถูกบิดเบือนทันที เราจะไม่รู้ว่าข้างในเขียนถึงอะไร แต่เรารู้ว่ามันจะมา …เมื่อมันควรมา

จดหมายแต่ละฉบับ ถูกเขียนและถูกส่งในวันที่จังหวะของมันพร้อมจะพบเรา
บทบาทของมันคือ การที่มีใครบางคนเห็นเราอยู่ มีใครบางคนไม่ปล่อยให้เราหลอกตัวเองง่าย ๆ จะเป็นยังไงนะ ถ้าในชีวิตที่ทุกอย่างถูกคาดเดาได้ทุกอย่างตั้งแต่ตอนตื่นยันนอน วันนี้มีบางอย่างมาหาเราโดยไม่รู้จักเราดี แต่กลับพูดตรงจุดพอดี

นี่คือสิ่งที่หลายคนบอกว่า หลายครั้งที่ได้รับ มันตรงกับชีวิตช่วงนั้นอย่างบอกไม่ถูก …
เหมือนมีใครบางคน บางสิ่ง เห็นฉัน ในจังหวะนี้

คำที่ใกล้เคียงที่สุดบลูตั้งชื่อให้มันว่า พิธีกรรมเล็ก ๆ ของการถูกพบค่ะ

บลูเล่ามาถึงตรงนี้... เราพอจะเริ่มเห็นภาพตัวเองชัดขึ้นบ้างไหมคะ?

เห็นมั้ยคะว่า... หัวใจสำคัญมันไม่ได้อยู่ที่ว่าต้องใช้คอลเลกชันที่แพงที่สุด แต่คือการที่เราต้องซื่อสัตย์กับความรู้สึกข้างในของเราจริง ๆ

แทนที่เราจะถามว่าคอลเลกชันไหนดีที่สุด? บลูอยากชวนให้เรากลับมาถามใจตัวเองก่อนว่าตอนนี้ชีวิตเรากำลังเผชิญกับอะไรอยู่? เพราะทุกคอลเลกชันล้วนทำงานโดยการจัดเรียงความบังเอิญทั้งสิ้น แต่ความต่างคือสเกลและเป้าหมายของการจัดเรียงนั้น

หัวใจสำคัญจึงไม่ใช่ว่าคอลเลกชันไหนแรงที่สุด แต่คือคอลเลกชันไหนที่สั่นพ้อง (Resonate) กับจังหวะชีวิตของเราตอนนี้มากที่สุด

เวลาที่เราเห็นภาพไหน หรืออ่านเนื้อหา ข้อความไหน แล้วรู้สึกใจสั่นหรือถูกดึงดูดอย่างอธิบายไม่ถูก... นั่นแหละค่ะ คือสัญญาณว่าจิตไร้สำนึกของเรากำลังบอกว่า “ฉันต้องการโค้ดชุดนี้” “ฉันต้องการให้เหตุการณ์ในชีวิตถูกจัดเรียงแบบนี้”

มันไม่ใช่เวทมนตร์... มันคือการสั่นพ้อง (Resonance) มันไม่ใช่การอ้อนวอน... มันคือการสั่งการ (Intention) และภาพหรือสัญลักษณ์ใดๆ ก็คือเครื่องมือที่ช่วยให้เราส่งคำสั่งนั้นไปยังจักรวาลได้ชัดเจนที่สุดนั่นเองค่ะ

ลองใช้เวลาเงียบ ๆ สำรวจตัวเองดูก่อนก็ได้นะคะ ไม่ต้องรีบค่ะ เพราะพลังงานที่ใช่... จะทำงานในเวลาที่ใช่เสมอ 🕊️🤍

เรามีลูกเพราะความเสียสละหรือความรักที่บริสุทธิ์ 100% …จริงหรอ?

โดยพื้นฐานแล้วมนุษย์เราทำทุกอย่างเพราะ

1. มีสัญชาตญาณดิบที่ผลักดันให้ทำ (Drives)

2. เพราะในใจเรามีรูโหว่หรือความรู้สึกขาดแคลนบางอย่าง (Lacks) เราเลยต้องหาอะไรมาเติมเต็ม

เหมือนเวลาเราซื้อของแบรนด์เนม เราไม่ได้ซื้อเพราะรักกระเป๋า รักดีไซน์ รักแบรนด์ด้วยใจบริสุทธิ์ แต่เราซื้อเพราะเราขาดความมั่นใจหรือต้องการการยอมรับ

การมีลูกก็เช่นกัน บางคนอยากมีลูกเพราะรู้สึกชีวิตตัวเองยังไม่สมบูรณ์จึงเอาลูกมาอุดรูโหว่นั้นในใจ

หากเราตัดเหตุผลเรื่องสัญชาตญาณสัตว์ในการสืบพันธุ์ทิ้งไป ความงุ่นง่านหรือความ เสี้ยนที่จะมีลูกให้ได้ของมนุษย์บางคน คือเสียงกรีดร้องของความว่างเปล่าทางภววิทยา

**ภววิทยา (Ontological void) คืออะไร…มันคือเรื่องของการมีชีวิตอยู่/การดำรงอยู่… อาการที่คนบางคนดิ้นรนต้องมีลูกให้ได้ มันคืออาการของคนที่ลึกๆ แล้วรู้สึกว่าชีวิตตัวเองช่างว่างเปล่าและไร้ความหมาย **

การดิ้นรนอยากมีลูกก็เลยเป็นเหมือนเสียงตะโกนร้องขอให้มีสิ่งมีชีวิตอีกคนเกิดมาเพื่อทำให้ชีวิตของตัวเองมีความหมายเกิดขึ้น

ถ้านึกไม่ออกลองนึกถึง คู่รักบางคู่ใช้ชีวิตจนหมดแพสชัน หน้าที่การงานก็ถึงจุดอิ่มตัว บ้านก็มี รถก็มี ….พวกเขาเริ่มตั้งคำถามว่า

…ฉันอยู่ไปทำไม?

แทนที่จะไปหาคำตอบให้ตัวเอง พวกเขากลับเลือกที่จะสร้างเด็กขึ้นมาหนึ่งคน เพื่อให้เด็กคนนั้นกลายเป็นเป้าหมายใหม่ในการตื่นนอนทุกเช้าของพวกเขา (เอาลูกมาแก้เบื่อ/แก้ความว่างเปล่าของตัวเอง)

ความจริง/กระจกเงาที่ต้องหยิบมาส่องตัวเอง เพื่อตอบคำถามว่า…ฉันกำลังจะเอาลูกมาเป็นเครื่องมือ หรือมองเขาเป็นมนุษย์?

1. ความหลงตัวเอง (Narcissism) รักลูกเพราะลูกคือตัวแทนของเรา ลูกฉันต้องเรียนเก่ง หน้าตาดี เหมือนฉัน

2. โหยหาอำนาจ (Absolute Power) อยากมีสิ่งมีชีวิตที่ต้องเชื่อฟังเราทุกอย่าง เป็นที่ที่เราทำตัวเป็นพระเจ้าได้

3. เป็นอวัยวะเทียมทางจิตวิญญาณ (Spiritual Prosthesis) Prosthesis = ขาเทียม/แขนเทียม คือการเอาลูกมาเป็นตัวแทนเดินตามความฝันที่ตัวเองทำไม่ได้ แม่ที่อยากเป็นหมอแต่สอบไม่ติด เลยบังคับให้ลูกเรียนหมอ ลูกไม่ได้มีชีวิตของตัวเอง แต่เป็นแค่ขาเทียมที่แม่ใส่เพื่อเดินไปให้ถึงฝันของแม่เอง

มันไม่ได้มีแค่ 3 ข้อหรอกค่ะ เราอาจจะพบความจริงของปมด้อยที่ถูกเคลือบด้วยคำว่าความรักในข้อที่ 4, 5 หรือ 6 เพราะความซับซ้อนในจิตใจมนุษย์ที่ไม่ได้มีแค่ขาวกับดำ หรือ 1–3

Layer 1 ลูกในฐานะอวัยวะเทียมเพื่อเติมเต็มความหลงตัวเอง

เวลาคนอยากมีลูกจนตัวสั่น ปัญหาไม่ได้อยู่ที่เขารักเด็กหรอก แต่ต้นตอมันมาจาก ความรู้สึกแหว่งวิ่น หรือปมในใจของตัวคนเป็นผู้ใหญ่เองต่างหาก

มนุษย์เราลึกๆ จะรู้สึกว่าชีวิตตัวเองยังไม่พอ หรือขาดอะไรไปสักอย่างเสมอ เราเลยวิ่งตามหาสิ่งต่างๆ มาเติมเต็ม (เช่น เงินทองที่มากขึ้น ชื่อเสียงที่มากขึ้น)

ลากองเรียกไอ้สิ่งที่เราวิ่งตามหานี้ว่า Objet petit a ซึ่งมันคือภาพลวงตา ต่อให้ได้มา เราก็ยังรู้สึกขาดอยู่ดี

สำหรับหลายคน ลูกคือสุดยอดไอเทมที่เขาเชื่อว่าจะมาเติมเต็มชีวิตได้ พ่อแม่ไม่ได้อยากให้ลูกเกิดมามีชีวิตมีความคิดเป็นของตัวเอง แต่อยากได้ลูกมาเป็นอะไหล่เพื่อซ่อมปมด้อยของตัวเอง

• เราลองนึกภาพตามถึงกลุ่มพ่อแม่ที่บ้าอัปภาพ อัปวิดิโอลูกลงเฟซบุ๊ก/TikTok รัวๆ หรือเปิดเพจให้ลูกตั้งแต่ยังพูดไม่ได้ พวกเขาไม่ได้ทำเพื่อเก็บความทรงจำ แต่ทำเพื่อล่าแสงเรียกร้องความสนใจ เอาเด็กมาเป็นเครื่องมือหาเงิน/หายอดไลก์เพื่ออุดปมด้อยที่ตัวเองไม่เคยมีใครคนสนใจ เด็กในตอนนี้ไม่ได้ถูกมองว่าเป็นคน (Subject) แต่ถูกมองว่าเป็นแค่ของเล่นทำคอนเทนต์เท่านั้นค่ะ

• กลุ่มพ่อแม่ที่ตอนเด็กๆ บ้านจน ขาดความอบอุ่นเอามากๆ พวกเขาเลยพยายามมีลูกเพื่อจะได้ประเคนของเล่นให้ลูก ทำตัวเป็นพ่อแม่แสนดี เพื่อชดเชยสิ่งที่ตัวเองไม่เคยได้ (ใช้ลูกซ่อมปมบาดแผลวัยเด็กของตัวเอง) เพื่อพิสูจน์ว่าตัวเองมีน้ำยา อย่างน้อยฉันก็สร้างชีวิตคนได้ ฉันมีค่า ฉันมีความหมายกับเด็กคนนี้

• ในโลกแห่งการทำงานหรือทุนนิยม พ่อแม่ถูกเจ้านายกดขี่ เป็นแค่พนักงานตัวเล็กๆ ที่ไม่มีอำนาจอะไรเลย รู้สึกไร้ค่าเหลือจะทน… พวกเขาจึงกลับบ้านมาลงที่ครอบครัว (ไม่ว่าจะตั้งใจหรือไม่ก็ตาม) แต่เพราะนี่คือที่เดียวในโลกที่พ่อแม่สามารถสวมบทเป็นพระเจ้าที่สั่งลูกคนไหนให้ใครซ้ายหันขวาหันก็ได้ เพราะการโดนคนตำแหน่งสูงกว่าด่าทุกวัน เถียงไม่ได้ (ไร้อำนาจ) …สิ่งนี้มันกดดัน มันเป็นแผล…พอตกเย็นกลับบ้านมา เขาหรือเธอได้กลายเป็นผู้ยิ่งใหญ่ สั่งให้ลูกไปล้างจาน ห้ามลูก ด่าลูกได้โดยที่ลูกห้ามเถียง ครอบครัวนี้ได้กลายเป็นเครื่องผลิตความรู้สึกมีอำนาจของผู้ใหญ่ที่พ่ายแพ้จากโลกภายนอก

• ลูกถูกลดทอนสถานะลงเป็นโปรเจกต์ต่ออายุอัตตา (Immortality Project) …โปรเจกต์ต่ออายุอัตตาคืออะไร…ลองนึกถึงศิลปินวาดภาพเพื่อให้คนจำชื่อตัวเอง กษัตริย์สร้างพีระมิดให้คนจำความยิ่งใหญ่ดูค่ะ แต่สำหรับคนธรรมดาทั่วไปวิธีเดียวที่จะสู้กับความตาย (แล้วอาจจะไม่มีใครจดจำ เพราะเรารับไม่ได้ที่จะสูญสลายหายไปเฉยๆ) …การมีลูกจึงกลายมาเป็นโปรเจกต์ต่ออายุให้ตัวเอง ในแบบที่พ่อแม่คนไหนก็ทำได้ (ถ้าไม่ได้เป็นหมัน)

• การดิ้นรนจะมีลูก ในอีกแง่ก็คือการสร้างรูปปั้นอนุสาวรีย์ให้ตัวเองนั่นแหละค่ะ เพียงแต่มันเป็นอนุสาวรีย์ที่ทำมาจากเนื้อหนังมังสา มีสายเลือดและนามสกุลของเราแปะอยู่ เพื่อหลอกตัวเองว่า…ถึงฉันตายไป ฉันก็ยังแฝงอยู่ในตัวลูกนะ (นามสกุล/แบรนด์) ฉันเป็นอมตะ …คนจีนสมัยก่อน (หรือแม้แต่คนสมัยนี้) ต้องมีลูกชายเพื่อสืบทอดนามสกุล นั่นแหละคือตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุดของการสร้างอนุสาวรีย์เนื้อสด เพื่อไม่ให้ชื่อของตัวเองตายไปแบบบริบูรณ์

• การที่พ่อแม่บอกว่ารักลูกที่สุด ยอมตายแทนได้ ที่จริงแล้วอาจไม่ใช่การเสียสละ แต่คือการรักตัวเองในร่างลูก ลูกคือกระจกเงาที่สะท้อนอีโก้ของพ่อแม่ …ลองจินตนาการถึงพ่อแม่ที่เอาเกรด 4 ของลูก หรือใบปริญญาของลูกไปอวดเพื่อนบ้าน หรือโพสต์ลงเฟซบุ๊กดูสิคะ พวกเขาไม่ได้กำลังยินดีกับลูกแบบเพียวๆ 100 เปอร์เซ็น แต่พวกเขากำลังฟินกับความสำเร็จของตัวเองที่สร้างผลผลิต (ลูก) ออกมาได้ดีขนาดนี้ต่างหาก (รักลูก = รักผลงานของตัวเอง)

Layer 2 สุนทรียศาสตร์แห่งการครอบงำเบ็ดเสร็จ

ทีนี้พักเรื่องปมในใจไว้ก่อน บลูชวนทุกคนมาส่องพฤติกรรมพ่อแม่ผ่านมุมมองของนักปรัชญา 2 คน คือ Michel Foucault ฟูโกต์ (คนที่เชี่ยวชาญเรื่องการใช้อำนาจกดขี่) และ Marquis de Sade (ต้นตำรับความซาดิสม์ หรือความสุขจากการได้ทรมาน/ควบคุมคนอื่น)

ลองจินตนาการถึงเผด็จการผู้บ้าอำนาจ ที่ถูกจับมารวมร่างกับคนซาดิสม์ที่ชอบเห็นคนอื่นจำยอม …แล้วมาดูว่าพ่อแม่ทั่วไปมีมุมมืดแบบนี้ซ่อนอยู่ไหม?

ในสังคมสมัยใหม่ เธอไม่สามารถซื้อทาสได้อีกต่อไป เธอไม่สามารถมีสิทธิขาดเหนือชีวิตใครได้อย่างถูกกฎหมาย… ยกเว้นลูกของเธอเอง

ถ้าเราบังคับผู้ใหญ่คนนึงให้กินผัก จับเขาไปขังในห้องถ้าเขาเถียง หรือบังคับให้เขาตัดผมสั้น เราจะโดนตำรวจจับข้อหาทำร้ายร่างกายและกักขังหน่วงเหนี่ยว แต่ถ้าเราทำสิ่งเหล่านี้กับลูกสังคมจะเรียกมันว่า….อ๋ออ ….การอบรมสั่งสอน 55555

และการอยากมีลูกนักหนา สำหรับจิตไร้สำนึกของบางคน คือความหิวกระหายอยากเป็นเจ้าชีวิต หรือได้มีอำนาจอธิปไตยเบ็ดเสร็จเหนือร่างกายผู้อื่น (Sovereign Power over the Other)

มันคือความรู้สึกฟินของพ่อแม่เวลาที่ได้จับลูกแต่งตัวตามใจชอบ บังคับให้ลูกเรียนพิเศษ หรือสั่งให้ลูกไปซ้ายไปขวาได้ดั่งใจ มันคือความเมามันของการได้ใช้อำนาจควบคุมสิ่งมีชีวิตอื่นแบบเบ็ดเสร็จ

ทารกคือผ้าขาวที่ไร้ทางสู้ ไร้ปากเสียง เป็นเวทีให้ผู้ใหญ่ได้สวมบทบาทผู้สร้าง ผู้ทำลาย ผู้กำหนดกฎเกณฑ์ และผู้ลงทัณฑ์ …อาการอยากมีลูกจนตัวสั่น จึงอาจเป็นรูปแบบหนึ่งของความปรารถนาเชิงซาดิสม์ที่ได้รับการยอมรับอย่างถูกศีลธรรมทางสังคม (Socially sanctioned sadism)

การใช้ไม้เรียวฟาดลูกจนลายพาดหลัง ถ้าเป็นคนอื่นทำคืออาชญากรรม แต่พอพ่อแม่ทำ สังคมกลับบอกว่า…รักวัวให้ผูก รักลูกให้ตี… นี่แหละคือการอนุญาตให้พ่อแม่ใช้ความรุนแรงและซาดิสม์ได้อย่างถูกศีลธรรม

คำว่าเนรคุณมีไว้ทำไม?

…เพราะมันคือเครื่องมือในการทวงหนี้

ลองคิดดูดีๆ เด็กไม่ได้เขียนใบสมัครขอมาเกิด แต่ผู้ใหญ่ต่างหากที่ดึงพวกเขามาเกิดเอง เพื่อยัดเยียดบทลูกหนี้ชั่วชีวิตให้เด็กต้องคอยชดใช้ไปจนตาย

ประโยคคลาสสิกอย่าง

…ไอ้เด็กเวร ฉันเบ่งแกออกมานะ เลี้ยงดูมาหมดข้าวไปกี่กระสอบ! ทำไมแกบลาๆๆ

นี่คือการทวงหนี้ที่เอาเปรียบที่สุด เพราะเจ้าหนี้ (พ่อแม่) เป็นคนยัดเยียดเงินกู้ (ชีวิต) ให้ลูกหนี้ (ลูก) โดยที่ลูกหนี้ไม่ได้เซ็นสัญญายินยอมด้วยซ้ำ

สรุปแล้ว การเป็นพ่อแม่คือการอยู่ในสถานะที่ได้เปรียบแบบสุดกู่ จะบงการชีวิตลูกยังไงก็ได้ โดยมีเกราะป้องกันที่สวยหรูและเถียงยากที่สุดในโลกคำว่า

…ที่ทำไปก็เพราะรักและหวังดีนะ

ลองนึกถึง Tiger Parents (พ่อแม่จอมบงการ/พ่อแม่รังแกฉัน) …พ่อแม่สายโหดที่ตีกรอบชีวิตลูก บังคับให้เรียนหมอ เรียนวิศวะ หรือต้องรวยเท่านั้น แท้จริงแล้วพวกเขาแค่เอาลูกมาล้างแค้นให้ความพ่ายแพ้ของตัวเองในอดีต (ตัวเองสอบไม่ติด ตัวเองไม่รวย เลยบังคับให้ลูกทำแทน) ลูกจึงไม่ใช่ลูก แต่เป็นแค่เครื่องมือแก้บนของพ่อแม่

พอลูกร้องไห้เสียใจ พ่อแม่ก็แค่หงายการ์ด

…แม่ทำไปเพราะรักลูกนะ พ่ออยากให้ลูกมีอนาคตที่ดี

คำว่ารักจึงกลายเป็นอาวุธปืนกะโหลกไขว้ที่ใช้ฆ่าอิสรภาพของลูกได้อย่างชอบธรรมค่ะ

Layer 3 ชีวการเมืองและผีทุนนิยม

ทำไมคนยุคนี้ถึงยังดิ้นรนอยากมีลูก ทั้งๆ ที่โลกมันเฮงซวย?

โลกทุกวันนี้มันมาถึงทางตันแล้ว (Slow Cancellation of the Future) เงินเฟ้อ ซื้อบ้านไม่ไหว โลกร้อน หนี้บานตะไท คนรุ่นใหม่มองไม่เห็นเลยว่า

…พรุ่งนี้จะดีกว่าวันนี้ได้ยังไง…อนาคตมันมืดมนจนเราจินตนาการถึงความสุขไม่ออกอีกแล้ว

พอชีวิตมันเคว้งคว้างไม่มีอนาคต ลูกจึงกลายมาเป็นสมอเรือที่ถูกโยนลงน้ำเพื่อยึดเหนี่ยวจิตใจไม่ให้เราเป็นบ้าตายไปซะก่อน การมีลูกคือการบังคับตัวเองให้ต้องมีเป้าหมาย บังคับให้ต้องตื่นไปทำงานที่เกลียดทุกวัน เพื่อเอาเงินมาจ่ายค่าเทอมและค่าแพมเพิส

ซึ่งที่จริงเราอาจเป็นคนที่หมดไฟในชีวิต กะจะลาออกไปนอนโง่ๆ แต่พอรู้ว่าเมียท้อง หรือผัวกำลังเลี้ยงลูกอยู่บ้าน.. ความคิดที่จะยอมแพ้ก็หายไป เราต้องก้มหน้าก้มตาทนโดนลูกค้าด่าต่อไป ลูกจึงเป็นสิ่งที่บังคับให้เรามีชีวิตอยู่ต่อในระบบเฮงซวยนี่

เพราะแบบนี้ระบบทุนนิยม (บริษัท/นายทุน) เกลียดคนโสดไม่มีลูกมากที่สุด

เพราะคนพวกนี้ไม่มีภาระ ถ้าบริษัทกดขี่ พวกเขาพร้อมจะสวดเจ้านายกลับ ลาออก หรือประท้วงได้ทันที

แต่สมมติว่าพอเธอมีลูกปุ๊บ… เธอจะกลายเป็นหมาเชื่องๆ ยอมก้มหน้าทำต่อให้โดนสั่งโอฟรี หรือโดนลดเงินเดือน เธอกลัวตกงานจนไม่กล้าหือกับบริษัท เพราะบริษัทมีปากท้องของลูกเธอเป็นตัวประกันเรียบร้อยแล้ว

การอยากมีลูก ไม่ใช่ความคิดของเราเอง 100% หรอก

แต่รัฐบาลและกลุ่มนายทุนฝังชิป/ล้างสมองเรามาตั้งแต่เกิด ผ่านละคร โฆษณาประกันชีวิต หรือโฆษณานมผง ที่ฉายภาพครอบครัวอบอุ่นพ่อแม่ลูก เพื่อหลอกให้เราผลิตเด็กออกมาเป็นพนักงานออฟฟิศ (แรงงาน) และคนซื้อของ (ผู้บริโภค) รุ่นต่อไปให้พวกเขาตักตวงผลประโยชน์

ถ้าได้ยินว่ารัฐบาลรณรงค์ให้คนมีลูก อ้างว่าเพื่อชาติ อย่าลืมความจริงข้อนี้ที่ว่า… ถ้ายุคหน้าไม่มีคนเกิดใหม่ รัฐก็จะไม่มีคนให้เก็บภาษี และนายทุนก็จะไม่มีลูกค้ามาซื้อของ หรือไม่มีพนักงานราคาถูกมาทำงานให้ การมีลูกจึงเป็นการผลิตอะไหล่ป้อนเข้าโรงงานทุนนิยมนั่นเอง

ทนายจำเลยปกป้องคนเป็นพ่อแม่

มาค่ะ หลังจากสวดอย่างเมามัน เราจะวิพากษ์ด้านเดียวไม่ได้ 55555 ไม่งั้นเราจะกลายเป็นไอ้ขี้แพ้ที่เกลียดทุกอย่างบนโลก ดังนั้น…เราจะมาลองสวมบททนายฝั่งพ่อแม่ โดยเอาทฤษฎีจากศาสตร์อื่นๆ มาช็อกและงัดกับความมืดหม่นที่เราเพิ่งพูดไปเมื่อกี้ดูหน่อย

1. จริยศาสตร์แบบ Levinas (Emmanuel Levinas)

เลวีนาสอาจถือไม้เรียวพร้อมบวกและเถียงว่า

… การมีลูกไม่ใช่การขยายอัตตา แต่คือการทุบทำลายอัตตา (Ego obliteration) ต่างหากล่ะโว้ยยย

ยังไง

ก่อนหน้านี้เราด่าว่าคนมีลูกเพราะหลงตัวเอง (อีโก้สูง) ใช่ไหม? แต่นักปรัชญาคนนี้จะเถียงคอเป็นเอ็นว่า

…ไม่จริง ไม่จริง ไม่จริง! การมีลูกคือการทำลายความเห็นแก่ตัว (อีโก้) ทิ้งต่างหาก เพราะทันทีที่ลูกเธอเกิดมา เธอต้องรับมือกับมนุษย์อีกคนที่คุณควบคุมไม่ได้ 100% ชีวิตเธอจะไม่ใช่ของเธอคนเดียวอีกต่อไป

เธอที่เคยใช้ชีวิตเสเพล รักอิสระ เงินทุกบาทซื้อของให้ตัวเอง (อีโก้สูง) แต่พอมีลูกปุ๊บ เธอจะยอมทิ้งชีวิตเหล่านั้น ยอมทิ้งตัวตนเดิมของตัวเอง เพื่อมอบทุกอย่างให้เด็กคนนี้ นี่คือการถูกทุบอีโก้จนแหลกละเอียดต่างหาก …เห็นไหมล่ะ!

และในโลกทุนนิยม ที่ทุกคนทำทุกอย่างเพื่อผลกำไร แต่การเลี้ยงเด็กทารกที่ร้องไห้กวนโอ๊ยค้างคืน ทำให้เธอหน้าโทรม แฟนเธอขอบตาดำ มันไม่ได้กำไรอะไรเลยนะ การยอมเหนื่อยสายตัวแทบขาดโดยไม่หวังผลตอบแทนทางวัตถุ นี่แหละคือความรับผิดชอบขั้นสุดยอดที่พิสูจน์ว่า มนุษย์สามารถก้าวข้ามความเห็นแก่ตัวได้จริงๆ …ดังนั้นแกๆๆๆ และแก จะมาด่าว่าพ่อแม่เห็นแก่ตัวไม่ได้นะ!

2.ปรัชญาของ Camus ชูนิ้วกลางใส่จักรวาลที่โหดร้าย (The Absurd Rebellion)

นักปรัชญาชื่อกามูส์ มองว่าโลกนี้มันไร้สาระ ไม่มีหรอกความหมายของชีวิต เกิดมาแล้วก็ตายไป (โลกบัดซบตามที่บอกใน Layer 3)

แต่การที่คนๆ นึงกล้าที่จะมีลูก และตั้งใจเลี้ยงดูเด็กคนนี้ให้ดีที่สุด มันไม่ใช่คนโง่ที่หลอกตัวเอง แต่มันคือนักปฏิวัติที่กำลังลุกขึ้นสู้กับจักรวาลที่โหดร้ายต่างหาก

โลกมีแต่ภาวะโลกร้อน เศรษฐกิจพัง ภัยสงคราม (จักรวาลที่ไร้ความหมาย) แทนที่เราจะนอนรอวันตายไปวันๆ การที่เราเลือกที่จะกอดลูก อ่านนิทานให้ลูกฟัง มันคือการที่เราตะโกนใส่หน้าจักรวาลว่า

…แกจะโหดร้ายแค่ไหนก็ช่าง แต่กูจะสร้างพื้นที่เล็กๆ ที่มีความรักอยู่ตรงนี้เว้ย!

3.ธรรมชาติวิทยา / เคมีประสาท (ความรักของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม)

ท้ายที่สุดแล้ว เลิกคุยเรื่องปรัชญายากๆ แล้วกลับมามองร่างกายมนุษย์กันบ้าง อย่าลืมว่าเวลาแม่กอดลูก สมองจะหลั่งสารออกซิโตซิน (ฮอร์โมนแห่งความรักความผูกพัน) ออกมาจริงๆ

การมัวแต่ไปด่าว่าการมีลูกคือการใช้อำนาจกดขี่ข่มเหง มันคือการลืมไปว่าพื้นฐานที่สุดของเราคือสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่สัญชาตญาณบอกให้เรารักและปกป้องลูกตาดำๆ ซึ่งกลไกธรรมชาตินี้มันก็เป็นความงดงามที่ปฏิเสธไม่ได้จริงๆ

ตอนที่แม่น้ำตาไหลเมื่อได้ยินเสียงลูกร้องครั้งแรกในห้องคลอด ตอนนั้นแม่ไม่ได้คิดถึงระบบทุนนิยม หรือจิตวิเคราะห์อะไรทั้งนั้น ร่างกายมันตอบสนองด้วยความรักแบบบริสุทธิ์ 100% ตามธรรมชาติของสิ่งมีชีวิต ซึ่งมันทรงพลังกว่าทฤษฎีปรัชญาใดๆ ในโลก

หันกระบอกปืนวิพากษ์กลับมาจ่อหัวตัวเอง

ที่ผ่านมาเราด่าค่านิยมคนเป็นพ่อแม่ซะเละเทะเลย ถึงทนายจำเลยจะมาแก้ต่างแล้วก็ตาม 5555 ตอนนี้เราลองมาจับผิดสิ่งที่เราเพิ่งใช้ด่าพวกเขาไปเมื่อกี้ดูบ้างว่ามันมีช่องโหว่อะไรซ่อนอยู่ไหม?

ข้อ 1 สุนทรียศาสตร์ของการเหยียดหยาม

เวลาเราไปอ่านงาน Anti-natalist อย่าง David Benatar หรือของนักปรัชญาที่บอกว่าการเกิดมาคือความทุกข์ เราต้องระวังใจตัวเองให้ดี เพราะภาษาที่ดาร์กๆ ขวางโลกแบบนี้มันเท่และดึงดูดใจมาก มันทำให้นักปรัชญาดูเหมือนศาสดาผู้ปวดร้าวที่เห็นสัจธรรม และมันยั่วยวนหลอกให้เราหลงคิดไปเองว่า

…5555 ฉันตาสว่างแล้ว ฉันฉลาดกว่าพวกพ่อแม่โง่ๆ ที่กำลังเห่อลูกพวกนั้น…

มันเหมือนเราชอบใส่เสื้อสีดำ ฟังเพลงเศร้าๆ แล้วมองเพื่อนที่กำลังหัวเราะสนุกสนานใส่เสื้อผ้าสีไม่ซ้ำกันในทุกวันว่า…เป็นไอ้พวกใช้ชีวิตไปวันๆ ไม่ลึกซึ้งเลย… แท้จริงแล้วเราไม่ได้ฉลาดกว่าพวกเขาหรอก เราแค่เสพติดความเท่ของการเป็นคนดาร์กๆ เท่านั้นเอง

ข้อ 2 ด่าคนอื่นเพื่ออวยอีโก้ตัวเอง

เวลาที่เราชี้หน้าด่าพ่อแม่ว่าเป็นพวกบ้าอำนาจหรือซาดิสม์ ถามจริงว่าใครได้ประโยชน์? คำตอบคืออีโก้ของเราเองที่พองโตขึ้นค่ะ

ทฤษฎีพวกนี้เอาความมองโลกในแง่ร้าย มาเคลือบน้ำตาลให้ดูเป็นความฉลาดล้ำลึกเพื่อให้เรากดคนอื่นให้ต่ำลง เพราะเรากำลังเอาแว่นตาของจิตแพทย์ไปส่องดูคนธรรมดา แล้วยัดเยียดข้อหาว่า

การอยากมีลูก = เป็นโรคจิตชนิดหนึ่ง

ซึ่งมันตื้นเขินมากกก หนังสือไลฟ์โค้ชชอบบอกว่าคิดบวกแล้วจะดี (มองข้ามปัญหา) ส่วนเราก็กำลังทำมุมกลับคือทุกอย่างบนโลกคือความเลวร้าย (มองข้ามความดีงาม) ซึ่งมันบิดเบือนความเป็นมนุษย์ทั้งคู่

แม่คนนึงหอมแก้มลูก ถักเปียลูกด้วยความรัก แต่เราไปยืนชี้หน้าด่าว่า

…คิดว่าลูกเธอน่ารักหรอ เธอกำลังแสดงความหลงตัวเองผ่านลูกชัดๆ

นี่คือการเอาทฤษฎียากๆ มาจับผิดเรื่องธรรมดา จนทำให้เรากลายเป็นคนป่วยซะเอง

ข้อ 3 ทฤษฎีมืดมนขโมยความหวังของเราไป

…ทฤษฎีจิตวิเคราะห์และสายวิพากษ์มักเงียบในเรื่องของ Grace (พระคุณ/ความงามที่ไม่ได้คำนวณล่วงหน้า) พวกเขาโฟกัสแต่พยาธิสภาพ (Pathology) จนทำให้ความเป็นไปได้ของการเชื่อมโยงที่บริสุทธิ์ (Genuine Connection) หายไป

แปลไทยเป็นไทยคือ ทฤษฎีพวกนี้ไม่เคยพูดถึงความรักที่บริสุทธิ์ใจจริงๆ เลย พวกเขามองหาแต่ปมด้อย/ข้อเสีย จนลืมไปว่าบนโลกนี้มันมีการให้โดยไม่หวังผลตอบแทนอยู่จริงๆ นะ พอเราเชื่อทฤษฎีพวกนี้มากไป เราเลยมองไม่เห็นความรักแท้อีกเลย

…มันกำลังใช้อำนาจทางภาษา (Linguistic Power) เพื่อตีกรอบให้ผู้อ่านไม่กล้ามีความหวัง เพราะความหวังถูกตีตราว่าเป็นความโง่เขลา (Naivety)

แปลไทยเป็นไทยคือ นักปรัชญาสายนี้มักใช้คำศัพท์ยากๆ หรูๆ มาข่มขู่เรา ทำให้เราไม่กล้ามีความหวัง เพราะถ้าเราแสดงความหวังหรือมองโลกในแง่ดีเมื่อไหร่ เราจะโดนด่าว่าโลกสวย หรือไอ้โง่ทันที

ถ้ามีคนบอกว่า

…ฉันเชื่อว่าครอบครัวฉันจะอบอุ่น …ฉันสร้างมันได้

นักปรัชญาสายนี้จะรีบวิ่ง 100 เมตร และแทงสวนทันทีว่า

..แกมันโดนทุนนิยมล้างสมอง!

ทำให้คนธรรมดาไม่กล้ามีความสุข เพราะกลัวดูไม่ฉลาด

ข้อ 4 วัคซีนป้องกันโรคเบียวความเศร้า

หากเราอินกับแนวคิดสายมืดของ Schopenhauer หรือ Lacan… ขั้วตรงข้ามที่เราต้องบังคับตัวเองไปอ่านคือ Erich Fromm (The Art of Loving) น้ำอาจจะเยอะหน่อยสำหรับสายจิตวิเคราะห์ หรือ Donald Winnicott (เรื่อง Good Enough Mother) เพื่อเบิกตาให้สว่าง อ่านฝั่งที่สอนให้รักเป็น เพื่อถ่วงดุลสมองด้วย ไม่งั้นเราจะกลายเป็นคนเกลียดโลกไปจริงๆ

นักเขียนฝั่งสว่างไม่ได้โลกสวย เขารู้ว่ามนุษย์มีปมด้อย มีความเห็นแก่ตัว แต่เขาสอนวิธีก้าวข้ามปมด้อยนั้น เพื่อไปรักคนอื่นให้เป็น เราต้องเรียนรู้สิ่งเหล่านี้ไว้ เพื่อไม่ให้ตัวเราตกลงไปในหลุมดำของการเป็นคนสิ้นหวังแบบเก๋ๆ (Chic Nihilism) หรือคนที่คิดว่าการด่าโลกใบนี้คือแฟชั่นความเท่อย่างหนึ่ง

แทนที่จะเชื่อ Lacan ว่าแม่ทุกคนเลี้ยงลูกเพื่อบำบัดปมตัวเอง ลองไปอ่าน Winnicott ที่บอกว่า

…แม่ไม่ต้องเพอร์เฟกต์หรอก เป็นแค่แม่ที่ดีพอประมาณ (Good Enough Mother) ก็ทำให้เด็กเติบโตอย่างมีความสุขได้แล้ว

นี่คือการมองโลกตามความจริงแบบที่ไม่ต้องทำลายความหวังของใคร

…สุดท้ายแล้ว ที่บลูเขียนมาทั้งหมด บลูไม่ได้บังคับหรือโน้มน้าวให้เราเกลียดการมีลูก แต่โยนคำถามว่า

วันที่เราตัดสินใจจับมือใครสักคนเพื่อสร้างชีวิตใหม่… เราทำไปเพราะปม หรือทำไปเพราะความกล้าหาญที่จะสร้างความหมายในโลกที่บัดซบใบนี้?

การอ่านเพื่อรื้อสร้างความจริงเป็นเรื่องสนุกค่ะ

แต่วันหนึ่งเราต้องตั้งคำถามกับค้อนในมือเราด้วยว่า

ค้อนของสายวิพากษ์มันกำลังทุบเพื่อหาความจริง หรือทุบเพียงเพราะเราเสพติดเสียงกระจกที่แตกกระจาย

ตอนเด็กๆ เราง่วงเราก็นอน เราโกรธเราก็ร้องไห้ เรามีเพื่อนเราก็คุยกันได้เลย แต่ทำไมตอนนี้เราถึงต้องไปเดินร้านหนังสือเพื่อหาเบสต์เซลเลอร์สอนเรื่องกะโหลกกะลาที่เราทำเป็นตั้งแต่เกิดที่ชื่อว่า…ศิลปะการชวนคุย….เทคนิคการฟังเพื่อเข้าใจ…กลยุทธ์การนอนหลับที่ดี….วิธีคุยกับคนให้รู้เรื่อง…การจัดการอารมณ์…วิธีแสดงรับรู้ความรัก…การหายใจและการอยู่กับปัจจุบัน

การที่เราต้องมานั่งเรียนรู้วิธีการเป็นมนุษย์ใหม่ทั้งหมด …ฟังดูตลกร้ายอยู่นะ…มันปกติจริงๆ หรอ?

เรื่องนี้มันใหญ่กว่าแค่หนังสือฮาวทู แต่มันคือการที่ระบบทุนนิยม เข้ามาบงการร่างกาย จิตใจ และชีวิตประจำวันของเราทุกฝีก้าว (ชีวการเมือง) มันตีกรอบว่าเราควรใช้ชีวิตยังไง แล้วก็หาเงินจากสิ่งเหล่านั้น

ตอนนี้มันไม่ได้สูบเลือดสูบเนื้อเราแค่ตอนทำงาน 8 ชั่วโมง แต่มันลามปามมาถึงเตียงนอนของเราแล้ว

มันทำให้เราแพนิกว่าเรานอนไม่มีคุณภาพ แล้วก็หลอกขายสมาร์ทวอทช์ราคาแพงเพื่อมาจับชีพจรตอนนอน หลอกขายแอปพลิเคชันนั่งสมาธิ หลอกขายพอดแคสต์สอนวิธีพักผ่อน

ทั้งๆ ที่การพักผ่อน ควรเป็นของฟรี แต่ระบบมันดันเข้ามาจัดระเบียบร่างกายเราเพื่อที่จะสูบเงินจากเราแม้กระทั่งตอนที่เราหลับตา

เมื่อก่อนเราอาจจะทำเรื่องพวกนี้เป็นโดยธรรมชาติ …คุย ฟัง สงสัย ถาม เข้าหาเพื่อน เล่นกัน ปลีกตัวออก ทะเลาะ ขอโทษ นอน ตื่นมากิน (ทะเลาะกันใหม่ 5555) วนเป็นวงจรปกติ

….แต่สังคมและระบบการทำงานทุกวันนี้ มันบีบให้เราเครียดและห่างไกลจากสัญชาตญาณเดิม จนเรากลายเป็นคนแปลกหน้าสำหรับตัวเอง (Alienated) ทำตัวไม่ถูกแม้กระทั่งกับเรื่องพื้นๆ อย่างเรื่องข้างต้น

ระบบทุนนิยมบังคับให้เราทำงานหนัก แข่งขันสูง จ้องแต่หน้าจอ จนเราสูญเสียทักษะการสบตาผู้คน เราโดนหัวหน้าด่าจนสูญเสียความมั่นใจในการพูด เราเสพติดโซเชียลจนลืมวิธีอยู่กับความเงียบ…

สังคมได้ทุบทำลายสัญชาตญาณดิบของเราทิ้ง จนเรากลายเป็นคนเอ๋อๆ ที่ลืมไปแล้วว่าการนั่งโง่ๆ มองเต่าทองแทะใบไม้โดยไม่รู้สึกผิด มันทำยังไง

หนังสือ Self help ทั้งหลายแหล่พวกนี้ไม่ได้ให้ความรู้ใหม่หรอกค่ะ แต่มันคือการเอาความเป็นมนุษย์ปกติที่ระบบมันขโมยจากเราไป… เอามาใส่แพ็กเกจติดป้ายราคา แล้วขายคืนให้เรา

ลองนึกภาพ…เราคือพนักงานสักระบบนึงไม่ว่าจะราชการ เอกชน เอาเป็นว่าอยู่ภายใต้ระบบที่ครอบหัวเราอยู่ …ระบบบริษัททำให้เราทำงานหนักจนเบิร์นเอาท์ ขโมยเวลาพัก ขโมยเวลาฉี่ ขโมยสุขภาพจิตเราไป

จากนั้นตลาดทุนนิยมก็ส่งหนังสือสอนวิธีแก้เบิร์นเอาท์มาวางขายให้เราซื้อในราคา 300 บาท ผ่านทางชอปปี้แรปพลาสติกอย่างดี สีสันสดใส ข้างในว่างเปล่า เต็มไปด้วยภาพและโควทโง่ๆ

วงจรนี้คุ้นๆ เนอะ …ปล้นความสงบสุขไป แล้วเอาความสงบสุขนั้นมาแพ็กใส่ปกสวยๆ หลอกขายคืนให้คนทำงานอีกที 5555

ประเด็นคือ ก็มีคนซื้อด้วย

พวกนี้ได้หลอกให้เราเกลียดเนื้อแท้ตัวเองในด้านที่อาจไม่ถูกใจสังคมนัก เพราะมนุษย์ทุกคนก็มีด้านดิบของตัวเอง ไม่ว่าจะการไม่ยอมคน ความขี้เกียจในตอนบ่าย การเกลียดงานสังสรรค์ และหลอกให้เราวิ่งตามการพัฒนาตัวเองให้ทันเสมอ

เราอยู่ในยุคที่ถ้าแค่อยากนอนนิ่งๆ สักวัน สักวีค สักเดือน เราจะถูกมองว่าเป็นไอ้ขี้แพ้ เป็นตัวถ่วงรั้งความเจริญ แค่นี้ทนงานไม่ได้ ….เพราะสังคม หรือแม้แต่คนที่เผชิญเรื่องเดียวกับเรา (โซเชียล/ทีม/ครอบครัว/เพื่อนร่วมงาน บลาๆ) ยังบังคับให้เราต้อง Productive ต้องเป็นเวอร์ชันที่ดีที่สุดตลอดเวลา…

การพัฒนาตัวเองจึงไม่ใช่การทำให้เรามีความสุขแบบเราเย้วๆ กัน แต่มันคือไม้หน้าสามเลี่ยมทองที่เฆี่ยนตีให้เราต้องวิ่งบนลู่วิ่งไม่รู้จักจบสิ้น เพื่อให้เราเป็นฟันเฟืองที่ทำงานหนักขึ้นให้กับระบบ …ไม่ว่าเราจะรู้ตัวหรือไม่ หรือพยายามปิดหูปิดตาก็ตาม

Emotional Capitalism

ในโลกทุนนิยมอารมณ์ความรู้สึก ไม่ใช่ความจริงใจเหมือนตอนเด็กๆ ที่มันบริสุทธ์ผุดผ่อง อยากเตะก้นใครก็ทำ อยากงอแงก็งอแง อยากหัวเราะก็หัวเราะ ….แต่มันถูกเปลี่ยนให้กลายเป็นต้นทุนและเครื่องมือเพื่อหาผลประโยชน์ใส่ตัว

ยังไง

มาดู

เราคงเคยได้ยินคำสวยๆ อย่างคำว่า …การฟังอย่างลึกซึ้ง

ที่จริงแล้ว เราก็รู้อยู่แก่ใจว่ามันคือการแฮ็กความรู้สึกคนอื่น แต่เราก็ยอมให้มันสอนให้เราทำตัวเหมือนหุ่นยนต์ที่ถูกตั้งโปรแกรมมาว่า

…ถ้าเขาพูดประโยค A ให้เราพยักหน้าแล้วตอบด้วยประโยค B

เพื่อให้ได้ในสิ่งที่เราต้องการ โดยไม่ต้องใช้ความจริงใจเลย

ลองนึกถึงเวลาเราเจรจาธุรกิจ พูดคุยต่อรองกับนักโทษ หรือแม้แต่นักจิตวิทยาบำบัดที่ถูกเทรนมาอย่างดี พวกเขาจะพยักหน้า สบตา และพูดว่า

…เข้าใจความรู้สึกของคุณเลยค่ะ/ครับ…

เขารู้สึกอย่างที่พูดจริงๆ หรอ

…บางคนอาจใช่ แต่ส่วนใหญ่เขาไม่ได้แคร์เราจริงๆ หรอก

มันคือเทคนิคที่เรียนมาเพื่อลดกำแพงของเรา ทำให้เราตายใจ ไม่กล้าด่าเขา และยอมควักเงินจ่ายในที่สุด ความเห็นอกเห็นใจมันถูกใช้เป็นแค่อุปกรณ์งัดแงะเอาผลประโยชน์เท่านั้น

• ฟังดูเหมือนว่าคุณกำลังรู้สึก…..

• …ช่วยขยายความหน่อยได้ไหมว่าทำไมถึงคิดแบบนั้น?

• …อะไรคือสิ่งที่ทำให้คุณกังวลใจที่สุดเกี่ยวกับเรื่องนี้ครับ/คะ?

• ถ้าเป็นผมอยู่ในสถานการณ์ของคุณ ผมก็คงรู้สึกแบบเดียวกับคุณนะ

ลองนึกว่าที่ผ่านมาเราเคยได้ยินประโยค่หล่านี้จากเด็กๆ ไหม? หรือได้ยินจากคนรุ่นก่อนๆ ที่ไม่เคยรู้หนังสือหรือเปล่า?

ไม่เคยหรอกค่ะ เพราะเขาไม่มีความรู้ชุดนั้นมาก่อน สิ่งนั้นทำให้การแสดงออกของพวกเขาเป็นไปแบบซื่อตรง โผงผางบ้างในบางที ซึ่งแทบจะจับรูปแบบไม่ได้เลย แต่เราจะรู้สึกได้ว่ามันจริง

แรงขับ (Drive)

ตามธรรมชาติคนเรามีทั้งมุมดีและมุมดาร์ก (แค้น เกลียด รำคาญ อยากผูกมิตร อยากสาปแช่ง 5555) แต่หนังสือฮาวทูบังคับให้เราตัดความดาร์ก ความความก้าวร้าวตามธรรมชาติทิ้งไปให้หมด หรือไม่ก็เอาความดาร์กนั้นใส่สูทให้ดูดีขึ้น สุดท้ายไม่ว่ากระบวนการคืออะไร แต่จบลงที่ต้องใส่หน้ากากคนดี เพราะในโลกธุรกิจ ความขัดแย้งคือการเสียเวลาและเสียเงิน

ธรรมชาติของมนุษย์ เวลาเจอคนงี่เง่า เราก็ต้องอยากด่าถูกไหม?

นั่นคือความจริงใจ แต่สังคมทุนนิยมบอกว่า

…ทำแบบนั้นไม่ได้นะ มันดูไม่เป็นมืออาชีพ

เราต้องปั้นหน้ายิ้ม อดทน และพูดด้วยน้ำเสียงราบเรียบ

หนังสือพวกนี้กำลังสอนให้เรากลบเกลื่อนความเป็นมนุษย์ แล้วทำตัวให้ลื่นไหลเหมือนไอ้โง่ที่หยอดน้ำมันตับปลายัดสมองมาอย่างดี เพื่อให้ระบบธุรกิจมันเดินหน้าต่อไปได้โดยไม่มีสะดุด

ทีนี้ลองมาดูมุมผู้บริหารกันบ้าง

นึกภาพเจ้านายที่ไปอบรมวิธีฟังอย่างเห็นอกเห็นใจ เพื่อกลับมาฟังพนักงานระบายความเครียดจากการทำงานหนักเกินไป

…เราคิดว่าเขาตั้งใจอบรมเพื่อเปลี่ยนตัวเองไปตามชื่องานสัมนาจริงๆ หรอ 55555 เขาไม่ได้เรียนวิธีฟังเพื่อมาแก้ปัญหาให้เรา แต่เรียนมาเพื่อหลอกให้เราทนทำต่อไป

จินตนาการว่าเราทำงานจนป่วย เราเดินไปหาเจ้านาย เจ้านายที่ไปงานสัมนา/อ่านหนังสือแนวนี้มาจะใช้เทคนิค Active Listening

… เขามองตาเรา แล้วพูดด้วยน้ำเสียงอ่อนโยนว่า

พี่เข้าใจนะว่าหนูเหนื่อย พี่รับรู้ถึงความพยายามของหนูนะ จากที่พี่สังเกตุเรามา…เราเป็นคนที่เก่งมากใน….บลาๆๆ

…เราฟังแล้วรู้สึกดีจังเลย เจ้านายเข้าใจเรา เราเลยกลับไปนั่งทำงานงกๆ ต่อไป

แต่เดี๋ยวก่อนนะ

• งานเราลดลงไหม? ไม่

• เงินเดือนเพิ่มไหม? ไม่

• โครงสร้างพังๆ ของบริษัทเปลี่ยนไหม? ไม่

ความเห็นอกเห็นใจของเจ้านายก็คือยาชาที่ฉีดให้เราด้าน จะได้ไม่ลุกขึ้นมาประท้วงหรือลาออก ถ้านี่ไม่ใช่ด้านอำมหิตของสิ่งที่เรียกว่าศิลปะการสื่อสารละก็นะ…

การทำหมันความเป็นมนุษย์

การสอนวิธีอยู่ร่วมกับคนอื่นในยุคนี้ ไม่ใช่การสอนให้เรารักกัน แต่เป็นการสอนให้เรา ทำหมันความสัมพันธ์ คือทำให้มันสะอาด ปลอดเชื้อ ปราศจากความวุ่นวาย จนท้ายที่สุดมันไร้ซึ่งความเป็นมนุษย์ เพราะเราเอาแต่หวาดระแวงคนที่ไม่เหมือนเรา

คำสอนหลายๆ สำนักมักให้เรายึดตัวเองเป็นศูนย์กลางจักรวาล (ฉันต้องมีความสุขที่สุด ฉันต้องสำคัญที่สุด ฉันรักตัวเอง ฉันมีขอบเขต) พอเราโฟกัสแต่ตัวเองหนักเข้า เราเลยกลายเป็นคนเปราะบาง ทนความงี่เง่า ความไม่ได้ดั่งใจ หรือความซับซ้อนของคนอื่นไม่ได้เลย เราถึงต้องวิ่งหาหนังสือฮาวทูมาสอนวิธีรับมือกับคนอื่นอีกที

ลองสังเกตดูว่า ยุคนี้เวลาเจอเพื่อนทำตัวไม่น่ารัก หรือมีความเห็นทางการเมืองไม่ตรงกัน เราก็พร้อมจะอันเฟรนด์ หรือบล็อกทันที เพราะเราสูญเสียความอดทนที่จะทำความเข้าใจคนที่คิดไม่เหมือนเราไปแล้ว เราอยากอยู่แต่ใน Echo Chamber (เสียงสะท้อนที่คิดเหมือนกัน) เท่านั้น

การตั้ง Boundaries (ขอบเขต)

คำฮิตยอดฮิตอย่างการเซ็ต Boundary หรือการตัดคน Toxic ออกจากชีวิต ฟังดูเป็นการรักตัวเองนะ

แต่มองให้ลึก มันคือการสร้างห้องปลอดเชื้อขังตัวเองไว้ข้างใน เรากลัวความเจ็บปวดจนไม่อยากเอาตัวไปคลุกคลีกับความวุ่นวายของใครเลย

ลองนึกแบบนี้

สมมติว่าเรามีแฟน แล้วแฟนมีปัญหาชีวิต งี่เง่าใส่เรา …หนังสือฮาวทู/ยูทูปอินฟลูอาจจะบอกให้เรา

ขีดเส้น Boundaries นะ อย่าให้เขามาทำลายพลังงานบวกของคุณ ถ้าเขา Toxic ก็เลิกเลย …

อ่ะ แน่นอน ใช่ เรารอดพ้นจากความเครียด แต่เรากำลังทำหมันความรักอยู่ ความสัมพันธ์จริงๆ มันต้องมีการทะเลาะ ร้องไห้ ปรับความเข้าใจ (แปดเปื้อนความยุ่งเหยิง อารมณ์โง่ๆ ที่หาเหตุผลมาอธิบายได้ยากของมนุษย์) แทนที่เราจะไปทำความเข้าใจต้นสายปลายเหตุ แต่ตอนนี้เอะอะอะไรก็ตัดทิ้งเหมือนตัดเนื้อร้าย

Existentialism

ฌองปอล ซาร์ตร์ เคยบอกว่านรกคือคนอื่น มันไม่ได้แปลว่าคนอื่นเป็นปีศาจ แต่แปลว่า สายตา คำวิจารณ์ และการทะเลาะเบาะแว้งกับคนอื่นนี่แหละ (ความรู้สึกเหมือนตกนรก) คือสิ่งที่สะท้อนให้เราเห็นว่าเราเป็นคนยังไง การปะทะกันคือเบ้าหลอมตัวตนของเรา

เช่น ถ้าเราอยู่คนเดียวบนเกาะร้าง เราจะไม่รู้เลยว่าตัวเองเป็นคนใจร้อน ขี้หึง หรือใจดี จนกระทั่งเราต้องมาอยู่ร่วมกับคนอื่น

การโดนคนอื่นขัดใจ โดนด่า โดนเอาเปรียบ (ปะทะ) มันเจ็บปวดเหมือนนรกก็จริง แต่มันคือกระบวนการเรียนรู้ที่จะเติบโตเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์

แต่หนังสือพัฒนาตัวเองยุคนี้ กลับหลอกขายโลกยูโทเปีย โลกที่ทุกคนพูดจาดีใส่กัน โลกที่เราขีดเส้น Boundaries ขังตัวเองไว้ได้โดยไม่มีใครกล้าล้ำเส้น… ซึ่งปลายทางของโลกปลอดเชื้อใบนี้ ก็คือความเหงาจับใจ

ถ้าเราทำตามหนังสือพวกนี้แบบเป๊ะๆ ตัดเพื่อนที่ชอบบ่นทิ้ง (เพราะ Toxic), เลิกกับแฟนที่ชอบชวนทะเลาะ (เพราะรุกล้ำ Boundary), ไม่คุยกับเพื่อนร่วมงานที่เห็นต่าง (เพราะเสียพลังงานบวก)…

ยินดีด้วยจ้า ตอนนี้ชีวิตเธอราบรื่นมาก ไร้การปะทะ 100%

แต่เมื่อเราหันมองรอบตัว เราจะไม่เหลือใครเลยแม้แต่คนเดียว นี่แหละคือ

ความโดดเดี่ยวที่สมบูรณ์แบบที่หนังสือฮาวทูมอบให้

กับดักของกูรู และอีโก้ของนักวิจารณ์

1.เวลาเราเดินเข้าร้านหนังสือ ทำไมเราถึงเชื่อหนังสือพัฒนาตัวเอง (Self help) พวกนี้?

เพราะเขาเอาป้าย ศาสตราจารย์จากฮาร์วาร์ด/สแตนฟอร์ด มาแปะหน้าผากเราไง เขามาในคราบของคุณหมอใจดีที่แสนฉลาด มาในคราบนักวิชาการที่ใจเย็นพร้อมอธิบายทุกสิ่ง นิยามทุกอย่าง…ทำให้เราไม่กล้าเถียง และทำให้เราหลงเชื่อว่า…ชีวิตฉันพัง ฉันป่วย ฉันโง่ ฉันต้องให้เขาช่วย

สมมติมีคนบอกว่า เธอต้องตื่นตี 5 เพื่อสวดมนต์ และเขียนสมุดขอบคุณ ถ้าคนพูดคือป้าข้างบ้าน เราคงสวดกลับไปแล้ว…

แต่พอคนพูดใส่สูท เป็นศาสตราจารย์ระดับโลก และพูดด้วยน้ำเสียงนุ่มนวล เรากลับจดลงสมุดและรู้สึกว่า…โอ้ ชีวิตฉันนี่มันช่างไร้ระเบียบวินัยซะเหลือเกิน 555555

นี่แหละค่ะ อำนาจที่แนบเนียนที่สุด เขาไม่ได้บังคับเรา แต่เขาใช้ความน่าเชื่อถือมาล้างสมองให้เรายอมรับสภาพว่า…เธอมันยังดีไม่พอ (ซื้อหนังสือฉันซะ)

2.รางวัลทางอัตตาของสายวิพากษ์

นี่คือคำเตือนถึงตัวเอง (บลู) และพวกเธอๆ เราๆ ที่กำลังอ่านสิ่งนี้อยู่ เวลาเราด่าหนังสือไลฟ์โค้ช ด่าระบบทุนนิยม เราจะรู้สึกว่าตัวเองเท่และฉลาดกว่าพวกบ้าฮาวทู

แต่รู้ไหม… ทุนนิยมมันฉลาดกว่านั้น มันรู้ว่าเราขบถ มันเลยเอาหนังสือปรัชญายากๆ มาพิมพ์ขายเรา ให้เราซื้อไปอ่านแล้วรู้สึกฟิน รู้สึกตาสว่าง… ทั้งๆ ที่ชีวิตจริง เราก็ยังต้องตื่นไปเป็นทาสบริษัทเหมือนเดิม 55555555555 ซึ่งถึงแม้บลูไม่ได้เป็นลูกจ้างใคร แต่บลูยังอยู่ภายใต้ระบบทุนนิยมอยู่ดี ต่อให้เราทำอาชีพอิสระ งานคราฟต์ หรือขายของออนไลน์ เราก็ยังต้องใช้ระบบธนาคาร, ระบบขนส่ง (เช่น ขนส่งที่เอาต้นไม้มาจากชอปปี้), ระบบเน็ต, และสาธารณูปโภคต่างๆ ซึ่งทั้งหมดนี้ล้วนถูกร้อยเรียงด้วยระบบทุนนิยมทั้งสิ้น

ลองนึกภาพเรานั่งจิบกาแฟแก้วละ 150 บาท ในร้านคาเฟ่ทุนนิยมแห่งนึงชื่อย่อว่าเอส 55555 แล้วพิมพ์สเตตัสด่าความเฮงซวยของทุนนิยมและไลฟ์โค้ช พอคนมากดไลก์เยอะๆ เราก็ภูมิใจว่าตัวเองตื่นรู้

…แต่นั่นแหละค่ะ ทุนนิยมมันหลอกแดกแม้กระทั่งความขบถของเรา มันปล่อยให้เราด่ามันในโลกออนไลน์ เพื่อระบายความอัดอั้น จะได้ไม่ต้องไปประท้วงหยุดงานในโลกความจริง

การด่าสังคมวิจารณ์โลกไปวันๆ ถ้ามันไม่ทำให้เราลุกขึ้นมาเปลี่ยนวิธีใช้ชีวิตจริงๆ มันก็เป็นแค่การช่วยตัวเองทางความคิด (Intellectual Masturbation) คือฟินอยู่คนเดียว สำเร็จความใคร่ทางปัญญาไปวันๆ แต่โลกไม่ได้ดีขึ้นเลย

ศัตรูทางความคิด (The Optimizers) — พวกบ้าการเพิ่มประสิทธิภาพ

• Jordan Peterson (จัดห้องให้สะอาดก่อนไปวิพากษ์โลก) เขาคือตัวแทนของคนที่บอกว่า…ถ้าชีวิตมึงแย่ อย่าไปโทษสังคม โทษรัฐบาล โทษเศรษฐกิจ… มึงกลับไปจัดที่นอนมึงให้สะอาดก่อนไป๊

• James Clear (Atomic Habits ลดทอนมนุษย์เป็นแค่กลไกพฤติกรรม) หนังสือเล่มนี้ดังมาก แต่ในมุมของบลูมันคือการมองมนุษย์เป็นแค่เครื่องจักรที่ถ้าใส่โค้ด (Habit) เข้าไปอย่างถูกต้อง เครื่องจักรก็จะทำงานผลิตเงินได้ เขาละเลยความเหนื่อยล้า ความเศร้า และความเป็นมนุษย์ไปหมดสิ้น

• Matt Walker (ทำให้การนอนหลับกลายเป็นความหมกมุ่นทางสุขอนามัย) จากที่คนเราแค่ง่วงก็นอน หมอคนนี้ทำให้เราต้องมานั่งจับเวลา ซื้อนาฬิกามาวัดคุณภาพการนอน จนคนยุคนี้เป็นโรคนอนไม่หลับเพราะเครียดว่าตัวเองจะนอนได้ไม่เพอร์เฟกต์ 55555

แนวร่วมทางความคิด (The Deconstructors) — ทีมรื้อถอนโครงสร้าง

• Byung Chul Han (The Burnout Society) คนที่บอกว่า…ยุคนี้เจ้านายไม่ต้องมาถือแส้เฆี่ยนเราแล้ว เพราะเรานี่แหละเฆี่ยนตีตัวเอง บางทีเฆี่ยนตีคนรอบข้างด้วย 5555 ด้วยคำว่า….ฉันต้องเก่งขึ้น ฉันต้องทำได้… จนเบิร์นเอาท์ตายไปเอง ไม่ต้องรอเจ้านายฟาดจนตาย

• Mark Fisher (Capitalist Realism) คือคนที่บอกว่าโรคซึมเศร้า โรควิตกกังวลของพวกเธอน่ะ ไม่ใช่เพราะสมองเธอผิดปกติหรอก แต่มันคืออาการแพ้ของมนุษย์ที่มีต่อสังคมทุนนิยมที่ป่วยไข้ต่างหาก

• Michel Foucault (ชีวการเมืองของการดูแลร่างกาย) คนที่แฉว่า อำนาจรัฐและนายทุน มันเข้ามาควบคุมเราถึงระดับร่างกาย บงการวิธีกิน วิธีกายบริหาร วิธีมีเซ็กส์ เพื่อทำให้เรากลายเป็นประชากรที่เชื่องและทำงานให้มันได้ดีที่สุด

จากนี้ไปจงอ่านหนังสือ Self-help พื้นฐานเหล่านี้ ไม่ใช่ในฐานะคู่มือการใช้ชีวิต แต่ในฐานะจดหมายเหตุของความเสื่อมสลาย…ที่กำลังแฉว่าสังคมเรายุคนี้พังพินาศและเสื่อมทรามลงไปแค่ไหนแล้ว (Archives of Decay)

…สมมติในอนาคตอีก 1,000 ปีข้างหน้า มนุษย์ต่างดาวมาขุดเจอหนังสือฮาวทูของยุคเรา เขาไม่ได้มองว่าเราฉลาดนะ เขาจะขำก๊ากแล้วบันทึกว่า

โอ้โห มนุษย์ยุค 2026 มันโง่ถึงขนาดต้องซื้อหนังสือสอนวิธีหายใจเข้า-ออก สอนวิธีนอนหลับ สอนวิธีคุยกับเพื่อนแล้วเว้ย สังคมยุคนั้นมันพังขนาดไหนวะเนี่ย?

ทุกครั้งที่เราเห็นบทที่สอนว่า…วิธีพูดให้คนรัก…ให้เรานึกถึงการสูญสลายของความจริงใจในโลกทุนนิยม จนเราต้องมานั่งท่องบทสนทนาประดิษฐ์ๆ เพื่อหลอกใช้คนอื่น

หนังสืออย่างวิธีชนะมิตรและจูงใจคนมันดังมากใช่ไหม? แต่มองลึกๆ มันน่าเศร้านะคะ ที่เราต้องเรียนวิธีปั้นหน้ายิ้ม แสร้งทำเป็นจำชื่อคนอื่นให้ได้ เพื่อผลประโยชน์ส่วนตัวล้วนๆ …จนความจริงใจแบบดื้อๆ ดิบๆ มันตายไปจากสังคมนานแล้ว

ทุกครั้งที่เห็น…วิธีนอนหลับให้สนิท…ให้เรามองเห็นภาพของแรงงานที่ถูกสูบเลือดสูบเนื้อ สูบวิญญาณจนพังยับเยิน จนสูญเสียสัญชาตญาณพื้นฐานที่สุดอย่างการหลับตาไป

เรากลายเป็นสิ่งมีชีวิตที่น่าสมเพชที่สุดในโลกใบนี้ค่ะ สัตว์ป่ามันเหนื่อยก็นอนหลับใต้ต้นไม้ แต่เราต้องซื้อเตียงดูดวิญญาณราคาหมื่นบาท ซื้อน้ำมันหอมระเหย โหลดแอปเปิดเสียงฝนตก… ทั้งหมดนี้เพียงเพื่อจะข่มตานอนให้หลับ หลังจากถูกความเครียดของระบบทุนนิยมปู้ยี่ปู้ยำมาทั้งวัน

และเมื่อเราเข้าใจกลไกเหล่านี้อย่างทะลุปรุโปร่ง เราจะไม่ได้แค่รู้สึกว่า “ฉันนี่มันทึ่มจริงๆ” อย่างที่เราปรารถนาจะเชื่อ

แต่เราจะสัมผัสได้ถึงความหนาวเหน็บทางอัตถิภาวะ (Existential dread) ว่าเราทุกคน ล้วนแค่ไม่ได้ใช้ชีวิตในฐานะมนุษย์เลย เราก็แค่ก้อนเนื้อ (เครื่องจักรชีวภาพ) ที่ถูกจับตั้งโปรแกรมให้ทำงาน หาเงิน แล้วก็ซื้อฮาวทูมาซ่อมแซมตัวเอง เพื่อหลอกตัวเองไปวันๆ ว่า …ฉันยังมีชีวิตอยู่ ฉันยังเป็นมนุษย์นะ

… และนั่นแหละคือความโศกนาฏกรรมที่งดงามและซื่อสัตย์ที่สุดที่บลูตามหาท่ามกลางโลกที่พลาสติก …อย่างน้อยความเจ็บปวดของคนก็ยังเป็นของจริง

…fck…นี่มันป่วยหนักมาก แต่นะ…ที่แย่ที่สุด คือแม่งมันไม่รู้ว่าตัวเองป่วย 55555

แกนของโครงการทั้งหมดของเขาชื่อว่า Homo Sacer ซึ่งเป็นชุดหนังสือยาว 9 เล่ม (รวมเล่มย่อยแล้ว) ที่เขาใช้เวลาเขียนตลอดชีวิต โดยมีคำถามเดียวเป็นแกนกลาง

“ชีวิตมนุษย์กับอำนาจทางการเมืองเชื่อมกันได้ยังไง และการเชื่อมนั้นทำให้ชีวิตกลายเป็นอะไร?”

ก่อนอื่นเรามาแงะศัพท์กันก่อนนะคะ (เป็นแผนที่ภาษาที่ต้องถือไว้)

ในภาษากรีกโบราณมีคำว่าชีวิตสองคำ (ซึ่งคุณปู่ Agamben ของเราใช้เป็นฐานรากของจักรวาลความคิดเขา)

• Zoē คือชีวิตในเชิงชีวภาพ เนื้อหนัง การสืบพันธุ์ ความหิวโหย ความตาย (หายใจได้ กินข้าวได้ เจ็บเป็น เหมือนสัตว์ทั่วไป)

• Bios คือชีวิตในแง่รูปแบบ วิถีชีวิตของสิ่งที่มีเหตุมีผล ชีวิตที่มีบริบท มีคุณภาพ มีนิยาม ชีวิตที่เป็นพลเมือง คนดี ประชาชน เช่น เราเป็น นาย ก. ที่มีสิทธิเลือกตั้ง มีเกียรติยศ มีหน้าที่การงาน

ในสายตาของ Aristotle และ Agamben การเมืองคลาสสิกถูกสร้างขึ้นบนเส้นแบ่งระหว่างสองสิ่งนี้… สิ่งที่การเมืองทำคือแปลง Zoē ให้กลายเป็น Bios เปลี่ยนสัตว์ให้กลายเป็นพลเมือง

• Homo Sacer มนุษย์ที่ถูกลืมโดยกฎหมาย เขาเป็นคนที่กฎหมายไม่คุ้มครอง ไม่มีสิทธิของความเป็นคนเหลืออยู่เลย …เป็นคนที่ถูกขับออกจากสังคม ใครก็ตามสามารถฆ่าเขาคนนี้ได้โดยไม่ผิดกฎหมาย (แต่ห้ามนำเขาไปบูชายัญ เพราะเขาต่ำเกินกว่าจะอุทิศให้เทพ) คนนี้มีชีวิต แต่ชีวิตนั้นไม่มีความหมายในระบบทั้งสองระบบ ไม่ใช่พลเมือง ไม่ใช่เครื่องสังเวย เขาคือชีวิตเปลือยเปล่าที่ถูกดึงออกจากทั้งสองด้าน ตัวอย่างที่ชัดที่สุดคือนักโทษในค่ายกักกันนาซี หรือผู้ลี้ภัยในบางพื้นที่ที่ไม่มีสัญชาติใดรับรอง เขาไม่ใช่พลเมืองของใคร แต่เขาก็หนีอำนาจรัฐไม่พ้น

• Sovereign (อธิปัตย์/ผู้มีอำนาจสูงสุด) ในที่นี้ไม่ได้หมายถึงแค่กษัตริย์หรือรัฐบาล แต่คือผู้ที่มีอำนาจตัดสินว่าอะไรคือสถานการณ์ฉุกเฉิน (นิยามนี้มาจาก Carl Schmitt)

• State of Exception (สภาวะข้อยกเว้น) เหมือนกฎหมายขอพักร้อนนั่นแหละค่ะ เป็นช่วงเวลาที่กฎหมายถูกระงับใช้ ในสภาวะนี้ รัฐสามารถทำอะไรกับร่างกาย (Zoē) ของเราก็ได้ โดยอ้างว่าทำเพื่อความมั่นคง เช่น การประกาศกฎอัยการศึกยาวนาน หรือการใช้อำนาจเบ็ดเสร็จในช่วงโรคระบาด

• Biopolitics คำของ Foucault ที่ Agamben ยืมมาขยาย หมายถึงการที่รัฐสมัยใหม่ไม่ได้ควบคุมแค่พฤติกรรมของประชาชน แต่ควบคุมลงไปถึงชีวิตทางชีววิทยา (การเกิด การตาย โรคระบาด ประชากร ร่างกาย)

• ปู่ / Agamben / อากัมเบน คือคนๆ เดียวกันนะคะ เปลี่ยนสรรพนามตามอัตราความขี้เกียจในวินาทีนั้นๆ

Homo Sacer: Sovereign Power and Bare Life (1995)

ปู่เริ่มจากคำถามที่ดูเหมือนเล็กน้อย

ทำไม Aristotle ถึงบอกว่ามนุษย์คือสัตว์การเมือง (zōon politikon)? มันหมายความว่าอะไรจริง ๆ?

คำตอบที่ Agamben เสนอไม่ใช่สิ่งที่มนุษย์ทั่วไปคาดหวัง …เขาบอกว่า

…การเมืองไม่ได้เริ่มจากการรวมตัวของมนุษย์ แต่เริ่มจากการกีดกัน การตัดสินว่าชีวิตแบบไหนมีค่าพอที่จะรับการคุ้มครองทางการเมือง

ปกติเราเรียนมาว่า การเมืองคือการที่คนมารวมตัวกันเพื่อสร้างสังคมที่ดี (Social Contract) ใช่ไหมคะ? แต่ Agamben จะบอกว่า

….นั่นมันตอแหลทั้งเพ

555555

ลองนึกถึงการล้อมรั้วหมู่บ้านจัดสรร …ก่อนเราจะบอกว่าคนในหมู่บ้านนี้จะได้รับสวัสดิการอะไรบ้าง.. ขั้นแรกที่สำคัญกว่าคือการชี้นิ้วว่า“ใครไม่ใช่คนในหมู่บ้านนี้” และ “ใครไม่มีสิทธิ์เดินเข้าประตูนี้”

ราวกับว่าอำนาจทางการเมืองพิสูจน์ตัวเองได้ ก็ต่อเมื่อมันมีอำนาจที่จะบอกว่า “แกน่ะ… ออกไปให้พ้น”

ง่ายๆ คือ การเมืองเริ่มที่การเขี่ยทิ้ง ไม่ใช่การโอบรับค่ะ

ส่วน Homo Sacer ก็เป็นแค่คนที่ตายได้ฟรี ๆ แต่ฆ่าแบบเป็นพิธีไม่ได้

เขาขุดขึ้นมาจากกฎหมายโรมันโบราณ ซึ่ง Homo Sacer คือผู้ถูกกีดกันออกจากทั้งสองโลก ชีวิตนี้มีอยู่ แต่ไม่นับ เป็นคนที่ทำผิดจนถูกเนรเทศ เขาจะถูกตัดสิทธิ์ทุกอย่าง

• ใครจะฆ่าเขาก็ได้ โดยไม่มีความผิด (เพราะเขาไม่อยู่ใต้กฎหมายบ้านเมืองแล้ว)

• แต่จะเอาเขาไปบูชายัญตามพิธีศาสนาก็ไม่ได้ (เพราะเขาไม่สะอาดพอสำหรับพระเจ้า)

เหมือนเราถูกลบชื่อออกจากทะเบียนราษฎร์และโลกอินเทอร์เน็ตถาวร เรายังหายใจอยู่ แต่ถ้ามีคนมาทำร้ายเรา ตำรวจไม่รับแจ้งความ เพราะในระบบเราไม่มีตัวตนนี่คือภาวะที่เรียกว่า Bare Life (ชีวิตเปลือยเปล่า)

และนี่คือจุดที่เขาเชื่อมเข้าสู่ประเด็นร่วมสมัย

ค่ายกักกันของนาซีไม่ใช่ความผิดพลาดของประวัติศาสตร์ ไม่ใช่ความชั่วร้ายที่เกิดขึ้นเพราะมนุษย์บ้าๆ บอๆ บางคนได้อำนาจ

แต่ค่ายกักกันคือสิ่งที่โครงสร้างการเมืองสมัยใหม่สร้างขึ้นมาเป็นหลักการ มันคือผลผลิตที่สมบูรณ์แบบของรัฐ Nomos (กฎฐาน) ของสมัยใหม่ที่ถูกเปลือยออกมาให้เห็น

เพราะค่ายกักกันคือพื้นที่ที่กฎหมายปกติถูกระงับใช้ เพื่อให้ผู้มีอำนาจทำอะไรก็ได้กับคนในนั้นโดยอ้างความมั่นคง

ซึ่งถ้าข้อเสนอนี้ถูกต้อง มันหมายความว่า… สิทธิมนุษยชน รัฐธรรมนูญ ระบอบประชาธิปไตย ทั้งหมดนี้ไม่ได้ปกป้องชีวิต…รัฐให้สิทธิเรา เพราะรัฐต้องการนับจำนวนและควบคุมเรา

เช่น ถ้าเราเป็นพลเมืองที่มีพาสปอร์ต เราได้รับการคุ้มครอง แต่ทันทีที่เราเป็นผู้ลี้ภัย (Refugee) ที่ไม่มีเอกสาร สิทธิมนุษยชนของเราจะหายวับไปทันที เพราะรัฐตัดสินแล้วว่าเราไม่นับเป็นพลเมือง

..สิทธิจึงไม่ได้ติดตัวเรามาแต่เกิด แต่มันคือตั๋วที่รัฐแจกให้ และรัฐก็ยึดคืนได้ทุกเมื่อ

นัยยะที่ซ่อนอยู่ (นรกทางกฎหมายไม่ได้อยู่แค่ในอดีต)

ปัจจุบัน (202x) — The Ratchet Effect

รัฐชอบวิกฤตค่ะ…

ห้ะ ขออีกที…

ใช่ค่ะ

เพราะทุกครั้งที่เกิดวิกฤต (COVID-19, War on Terror, ภาวะเศรษฐกิจ) รัฐจะบอกว่า…สถานการณ์ปกติรับมือไม่ไหว ขอใช้อำนาจพิเศษหน่อยนะ…

ความน่ากลัวคือเมื่อวิกฤตจบลง รัฐมักจะคืนอำนาจไม่ครบค่ะ เหมือนราคาข้าวมันไก่ขึ้นแล้วขึ้นเลยไม่เคยลง *เปรียบเปรยเฉยๆนะ 55555* อำนาจที่เคยยึดไปในช่วงฉุกเฉินมักจะกลายเป็นมาตรฐานใหม่ (New Normal) ไปเลย

เผื่อนึกภาพไม่ออก ลองนึกถึงกฎหมายสอดแนมข้อมูลส่วนบุคคลก็ได้ค่ะ ที่มันเริ่มจากตามจับผู้ก่อการร้าย แต่พอสงครามจบ กฎหมายนั้นนอกจากจะยังอยู่แล้ว มันยังถูกใช้สอดแนมพลเมืองทั่วไปแทนอีกด้วย

หรือถ้าให้โดนบ้านเราก็อาจจะเป็น…สมมติน้ำท่วมหรือมีโรคระบาด รัฐจะประกาศ สถานการณ์ฉุกเฉินเพื่อใช้อำนาจพิเศษจัดการปัญหาชั่วคราวใช่ไหมคะ…ก็ปกติหนิ..เป็นงี้ทุกปี…แต่สิ่งที่น่ากังวลคือรัฐเรียนรู้ว่า “เฮ้ย พออยู่ในสภาวะฉุกเฉิน…มันบริหารง่ายดีว่ะ” รัฐเลยพยายามทำให้เราอยู่ในสภาวะวิกฤตตลอดเวลา (วิกฤตเศรษฐกิจบ้าง วิกฤตโรคระบาดบ้าง วิกฤตความมั่นคงบ้าง)

S.C. — รัฐธรรมนูญเกือบทุกประเทศอนุญาตให้รัฐบาลประกาศสถานการณ์ฉุกเฉินได้เมื่อเกิดภัยพิบัติหรือวิกฤต เพื่อรวบรวมอำนาจให้การตัดสินใจจบที่จุดเดียว (Single Command) ไม่ต้องผ่านกระบวนการสภาที่ล่าช้า และจำกัดสิทธิบางประการ เช่น การห้ามออกนอกเคหาะสถาน (Curfew) หรือการควบคุมการนำเสนอข่าวสาร เป็นต้น

ซึ่งในระบอบประชาธิปไตยสมัยใหม่ รัฐก็เริ่มทำแบบเดียวกันกับกฎหมาย Nuremberg ของนาซี ที่ไม่ได้ฆ่าคนแบบผิดกฎหมาย (เพราะเขาออกกฎหมายเพื่อทำให้คนบางกลุ่มอยู่นอกกฎหมายก่อน กล่าวคือนาซีถอดสัญชาติชาวยิว ทำให้ชาวยิวไม่มีสถานะเป็นมนุษย์ที่มีสิทธิ (Citizen) แต่เหลือแค่ก้อนเนื้อที่มีชีวิต (Bare Life) ก่อน หลังจากนั้นก็…. อย่างที่เรารู้กันค่ะ)

เปรียบกับปัจจุบันมันคือ การแปะป้ายว่าใครเป็นพวกชังชาติ พวกหัวรุนแรง หรือผู้แพร่เชื้อ… เพื่อที่รัฐจะได้มีสิทธิ์จำกัดสิทธิคนเหล่านั้นได้โดยที่สังคมไม่รู้สึกว่ารัฐทำผิด

จุดที่น่าสั่นสะเทือนที่สุด Agamben มองว่าค่ายกักกัน ไม่ใช่แค่สถานที่แล้ว เพราะเมื่อไรก็ตามที่รัฐสามารถสร้างพื้นที่ที่กฎหมายปกติใช้ไม่ได้ขึ้นมาได้ (เช่น ศูนย์กักตัว, เขตพื้นที่ควบคุมสูงสุด, หรือแม้แต่แอปพลิเคชันติดตามตัวที่บังคับใช้) พื้นที่เหล่านั้นก็ไม่ต่างจากค่าย และเราทุกคนที่อยู่ในนั้นก็มีสภาพเป็น Bare Life ชั่วคราว ที่รัฐจะสั่งให้ซ้ายหันขวาหันยังไงก็ได้โดยไม่มีสิทธิ์โต้แย้ง

…ประชาธิปไตยสมัยใหม่กำลังเสพติดสภาวะฉุกเฉินค่ะ เขากำลังเตือนว่า เราอาจจะไม่ได้ถูกปกครองด้วยกฎหมายอีกต่อไป แต่ถูกปกครองด้วยคำสั่งยกเว้นกฎหมาย (Decree) ที่อ้างความปลอดภัยบังหน้า

ความน่ากลัวที่สุดคือเราจะค่อยๆ ชินกับมันจนลืมไปว่าสิทธิที่เราเคยมีนั้นหายไปตอนไหน และสุดท้ายเราจะกลายเป็นแค่ร่างกายที่รอรับคำสั่งจากรัฐเพียงอย่างเดียว

เช่น การติดตั้งกล้องวงจรปิดทั่วเมืองหรือการตรวจสอบข้อมูลส่วนตัว เริ่มต้นอาจอ้างว่าเพื่อป้องกันโรค/โจร (ข้อยกเว้น) แต่พอผ่านไป 5 ปี กล้องเหล่านั้นก็ยังอยู่และตรวจเราเข้มงวดกว่าเดิมจนกลายเป็นเรื่องปกติ (The Rule)

ยิ่งถ้ามองย้อนกลับไปในช่วง COVID-19 เรารู้สึกไหมคะว่ามีช่วงเวลาที่เรายอมให้รัฐทำอะไรก็ได้กับชีวิตเรา (เช่น ห้ามออกจากบ้าน, บังคับตรวจร่างกาย,ต้องฉีดวัคซีนยี่ห้อนี้เท่านั้น…) โดยที่เราไม่กล้าตั้งคำถาม? นั่นแหละครับคือสิ่งที่ Agamben เรียกว่าสภาวะข้อยกเว้นที่กลายเป็นเรื่องปกติ :)

State of Exception (2003)

เล่มนี้เขียนขึ้นหลังเหตุการณ์ตึกเวิลด์เทรดถล่ม (9/11)โดยตรง และมันน่าอ่านในแง่ที่ว่า Agamben กล้าพูดในสิ่งที่ไม่มีใครกล้าพูดในตอนนั้น…

ลองย้อนไปเหตุการณ์ 9/11 ตอนนั้นทำให้อเมริกาออกกฎหมายความมั่นคงขั้นเด็ดขาด (Patriot Act) และประกาศสงครามต่อต้านการก่อการร้าย (War on Terror) ซึ่งให้อำนาจรัฐดักฟัง จับกุม และค้นบ้านคนได้โดยไม่ต้องขอศาล อากัมเบนบอกว่าก็ไอ้วิธีคิดแบบนี้แหละ (การอ้างความมั่นคงเพื่อยกเว้นสิทธิมนุษยชน) คือวิธีคิดเดียวกับที่ฮิตเลอร์และนาซีใช้เป๊ะเลย

• นาซี ประกาศสภาวะฉุกเฉินเพื่อระงับรัฐธรรมนูญ แล้วจัดการศัตรูได้ตามใจชอบ

• USA Patriot Act กฎหมายที่ออกมาหลังเหตุการณ์ 9/11 ให้อำนาจรัฐสอดแนมหรือกักขังผู้ต้องสงสัยได้โดยไม่ต้องผ่านกระบวนการยุติธรรมปกติ

ถ้านึกไม่ออก ลองนึกถึงตอนที่เราอยู่ในโรงเรียนปกติ ครูตีเราไม่ได้เพราะมีกฎกระทรวงห้ามไว้ แต่พอมีเหตุการณ์เด็กทะเลาะวิวาทรุนแรง (เปรียบเหมือน 9/11) ครูใหญ่ประกาศกฎเหล็กฉุกเฉินสั่งค้นกระเป๋าทุกคน และกักตัวเด็กที่น่าสงสัยไว้ในห้องมืดโดยไม่ให้บอกพ่อแม่ นี่แหละคือการใช้อำนาจแบบเผด็จการที่อ้างว่า “ทำเพื่อความปลอดภัยของทุกคน”

พอมาจี้ที่รากฐานของปัญหา ตอนนั้น Agamben ได้ขุดค้นประวัติศาสตร์กฎหมายตะวันตก ตั้งแต่โรมัน ผ่าน Weimar Republic ไปจนถึงอเมริกาหลัง 9/11 เพื่อแสดงให้เห็นว่าสภาวะข้อยกเว้นเป็นเครื่องมือโครงสร้างในทุกรัฐสมัยใหม่ ไม่ใช่แค่รัฐเผด็จการ

N.B.— ปกตินิติรัฐต้องทำตามกฎหมายใช่ไหมคะ แต่สภาวะข้อยกเว้น (State of Exception) ภาษาบ้านเราก็คือการประกาศกฎอัยการศึก หรือ พ.ร.ก. ฉุกเฉิน นั่นเอง Agamben บอกว่าเครื่องมือนี้ไม่ได้มีแค่ในประเทศเผด็จการจ๋าๆ นะ แต่ประเทศที่บอกว่าตัวเองเป็นประชาธิปไตย (เช่น อเมริกา หรือประเทศในยุโรป) ก็มีปุ่มนี้ให้กด และกดใช้กันฉ่ำด้วย*

ในเวลาปกติ เราอาจจะคิดว่ารัฐธรรมนูญ หรือประชาชนคือผู้มีอำนาจสูงสุด แต่ Carl Schmitt (นักกฎหมายนาซี) บอกว่า ไม่ใช่ ไม่จริง ไม่เป็นแบบนั้นเลย …ผู้มีอำนาจสูงสุดที่แท้จริง (Sovereign) คือ คนที่สามารถชี้ได้ว่าตั้งแต่เวลานี้เป็นต้นไป กฎหมายปกติใช้ไม่ได้แล้วนะต่างหาก…Sovereign is he who decides on the exception

…มันคือที่สามารถกดปุ่ม Pause กฎหมายได้ในยามวิกฤต เช่น เกิดกบฏหรือสงคราม พอวิกฤตจบก็กด Play ให้กฎหมายกลับมาทำงานปกติ เหมือนจีเอ็มแบบนั้นเลยค่ะ 555 เพราะถ้าใครคนหนึ่งสามารถสั่งหยุดกฎหมายได้ทุกเมื่อ คนนั้นแหละคือผู้มีอำนาจเหนือทุกสิ่ง และถ้าเขาสั่งหยุดกฎหมายได้ตลอดเวลา แปลว่าอำนาจของเขาก็จะไม่มีขีดจำกัดและน่ากลัวที่สุด

Agamben รับนิยามนี้มา แต่ขยายให้น่ากลัวขึ้น

ถ้า Sovereign คือผู้ที่ตัดสินสภาวะข้อยกเว้น และสภาวะข้อยกเว้นกลายเป็นสิ่งปกติ แล้ว Sovereign ก็คืออำนาจที่ดำรงอยู่ตลอดเวลา ไม่มีขีดจำกัด ไม่มีที่สิ้นสุด

แปลไทยเป็นไทยนะคะ

จุดที่ Agamben บอกว่าน่ากลัวขึ้น คือตรงนี้ค่ะ..

ปกติแล้วสภาวะฉุกเฉิน/ข้อยกเว้นมันควรจะใช้แค่แป๊บเดียวแล้วจบใช่ไหม? ถ้าเหตุการณ์วิกฤตมันไม่เคยจบลงล่ะ? หรือรัฐอ้างว่าภัยคุกคามมีอยู่ทุกที่และตลอดเวลา แล้วประกาศสถานการณ์ฉุกเฉินลากยาวเป็นปีๆ หรือเป็นสิบปี (เช่น สามจังหวัดชายแดนภาคใต้ สงครามก่อการร้ายของอเมริกา สงครามกับความยากจน สงครามกับยาเสพติด หรือการต่อต้านก่อการร้ายที่ไม่มีวันสิ้นสุด) รัฐก็จะกดปุ่ม Pause กฎหมายทิ้งไว้แบบนั้นเรื่อยๆ เมื่อการยกเว้นกฎหมายกลายเป็นเรื่องที่ทำกันจนชิน เราจะเริ่มแยกไม่ออกว่า ตรงไหนคือกฎหมาย และตรงไหนคืออำนาจตามใจชอบของรัฐ และแย่ที่สุดเมื่อกฎหมายปกติถูกระงับอย่างถาวร รัฐก็จะมีอำนาจล้นฟ้าทำอะไรก็ได้ตลอดไป

ลองจินตนาการถึงขอบเขตนะคะ

• ในสภาวะปกติรัฐมีขอบเขตคือตัวบทกฎหมาย รัฐข้ามเส้นนี้ไม่ได้

• ในสภาวะข้อยกเว้นรัฐบอกว่า…ขอข้ามเส้นหน่อยน้าาา เพราะมันจำเป็น

มันเลยกลายเป็นว่าถ้าการข้ามเส้นกลายเป็นเรื่องปกติ เท่ากับว่าเส้นนั้นไม่มีอยู่จริงอีกต่อไป….นะสิ?

กลับมาที่ตัวอย่างโรงเรียน สมมติครูใหญ่ประกาศกฎเหล็กฉุกเฉิน เพราะมีเรื่องวิวาทของเด็กป 4 ไปหยุมหัวเด็กป 6 …แต่ผ่านไป 3 ปีแล้วก็ยังไม่ยกเลิกกฎนี้ โดยอ้างว่า “เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดขึ้นอีก” กลายเป็นว่าตั้งแต่นั้นมา ครูใหญ่มีอำนาจค้นกระเป๋าและลงโทษเด็กตามอำเภอใจได้ตลอดไป จนเด็กนักเรียนก็ลืมไปแล้วว่าก่อนหน้านี้ตัวเองเคยมีสิทธิอะไรบ้าง

แต่ในเล่ม เขายกตัวอย่างคุกกวนตานาโม (Guantanamo Bay) คุกนี้เป็นคุกของอเมริกาที่ตั้งอยู่ในคิวบา อเมริกาเอาผู้ต้องสงสัยว่าเป็นผู้ก่อการร้ายไปขังไว้ที่นั่น และใช้ช่องโหว่ทางกฎหมายบอกว่า

1. คนพวกนี้ไม่ใช่เชลยศึก (เพราะไม่ได้รบกันเป็นประเทศชนประเทศ) เลยไม่ได้รับการคุ้มครองตามสนธิสัญญาเจนีวา

2. คนพวกนี้ไม่ใช่อาชญากรปกติ เลยไม่มีสิทธิ์จ้างทนาย หรือขึ้นศาลเพื่อพิสูจน์ความบริสุทธิ์

อากัมเบนเรียกสภาพนี้ว่า Bare Life (ชีวิตเปลือยเปล่า) ค่ะ คือเป็นแค่มนุษย์ที่มีชีวิตหายใจไปวันๆ แต่ถูกลอกคราบเอาสิทธิความเป็นคนทางกฎหมายออกไปหมดเกลี้ยง หลุดออกจากทุกตะกร้าการคุ้มครอง รัฐจะทรมาน จะจับขังลืม จะทุบตี หรือจะฆ่าทิ้ง ก็ไม่มีกฎหมายข้อไหนมาปกป้องพวกเขาได้เลย

เมื่อคนเหล่านี้กลายเป็น Bare Life และอยู่ในพื้นที่กวนตานาโม (ซึ่งอเมริกาอ้างว่าไม่ใช่แผ่นดินสหรัฐฯ 100% กฎหมายรัฐธรรมนูญเลยไปไม่ถึง)

• กักขังโดยไม่มีเหตุผล หมายถึง ไม่ต้องมีข้อหาที่ชัดเจนแบบที่ศาลยอมรับ แค่รัฐ สงสัย หรือมองว่าเป็นภัยก็ขังได้เลย

• ถาวร เพราะเมื่อไม่มีการฟ้องศาล ก็ไม่มีวันตัดสิน เมื่อไม่มีวันตัดสิน ก็ไม่มีวันพ้นโทษ พวกเขาจึงถูกขังไปเรื่อยๆ จนกว่ารัฐจะพอใจ

คนที่ถูกจับไปขังในนั้นจะกลายเป็นแค่ก้อนเนื้อที่มีชีวิต …นี่คือความน่ากลัวที่ Agamben พยายามเตือนค่ะว่า

…ถ้าวันนี้รัฐทำแบบนี้กับคนกลุ่มหนึ่งได้ วันข้างหน้าเขาก็อาจทำกับใครก็ได้ โดยแค่ประกาศว่าคนคนนั้นคือข้อยกเว้น

เล่มนี้มีจุดที่คมมาก ๆ ตรงที่ Agamben ตั้งข้อสังเกตว่า

ประชาธิปไตยและเผด็จการไม่ได้ตรงข้ามกัน

เราชอบคิดว่า ประชาธิปไตย = ดี/มีกฎหมาย, เผด็จการ = เลว/ใช้แต่อำนาจ แต่อากัมเบนชี้ให้เห็นว่า ลึกๆ แล้วโครงสร้างมันเหมือนกันเป๊ะ เพราะรัฐประชาธิปไตยก็แอบซ่อนปุ่มสภาวะข้อยกเว้นไว้ใช้จัดการประชาชนเหมือนกัน (แค่พรางตัวเนียนกว่า)

เรามักจะกลัวและตั้งคำถามว่า…เผด็จการมาแล้วยังวะ?

แต่อากัมเบนเตือนสติว่า ลองมองดูดีๆ สิ รัฐสามารถอ้างความมั่นคง อ้างโรคระบาด อ้างภัยคุกคาม เพื่อละเมิดสิทธิส่วนบุคคล ตรวจสอบข้อมูลมือถือ จับคนขังคุกโดยไม่ให้ประกันตัว ได้เป็นเรื่องปกติไปแล้วไม่ใช่หรอ?

ที่จริงเราไม่ได้กำลังกลัวเผด็จการมาหรอก แต่โลกที่เราอยู่ทุกวันนี้ มันคือโครงสร้างเผด็จการที่สวมเสื้อคลุมของคำว่ากฎหมายปกติมาตั้งนานแล้วต่างหาก

The Use of Bodies (2015) — (บทสรุปของโครงการ Homo Sacer)

เล่มนี้เป็นบทสรุปที่ถือว่าลึกและซับซ้อนที่สุด (ในชุดนี้) ของ Agamben เลยก็ว่าได้ เพราะแกเลิกวิพากษ์ความน่ากลัวของอำนาจรัฐแล้ว (เช่น การประกาศ พ.ร.ก.ฉุกเฉิน หรือการสร้างคุกกวนตานาโม) จนคนอ่านรู้สึกสิ้นหวังว่าอำนาจรัฐมันยิ่งใหญ่เหลือเกิน 5555 แต่เล่มนี้พยายามหาทางออกว่า…

ในเมื่อรัฐมันคุมเราทุกตารางนิ้วแบบนี้ เราจะสู้หรือเอาตัวรอดจากมันได้ยังไงนะ?

แกนหลักของเล่มคือแนวคิดเรื่อง Form-of-life …เพราะปกติแล้ว รัฐชอบจับมนุษย์มาแยกชิ้นส่วนเป็น 2 อย่าง คือ

1. ชีวิตตามธรรมชาติ (การกิน นอน หายใจ)

2. และ 2. สถานะทางสังคม/กฎหมาย (เช่น การเป็นพลเมือง การเป็นนักศึกษา การเป็นพนักงาน)

พอแยกแบบนี้ รัฐก็สามารถทำโทษเราได้ด้วยการริบสถานะทางสังคมไป ปล่อยให้เราเหลือแค่ลมหายใจ (Bare Life) แบบนักโทษ

อากัมเบนเลยเสนอว่า ทางรอดคือเราต้องสร้าง Form-of-life (ชีวิตที่เป็นเนื้อเดียวกัน) คือการทำให้ตัวตน สิ่งที่เรารัก และลมหายใจของเราหลอมรวมเป็นสิ่งเดียวกัน จนรัฐไม่สามารถผ่าตัดแยกเอาไปควบคุมได้

นึกภาพศิลปินที่วาดภาพด้วยหัวใจ หรือนักบวชที่อุทิศตัวให้ศาสนา การวาดภาพหรือการสวดมนต์ไม่ใช่แค่หน้าที่การงานที่ลาออกได้ แต่มันคือลมหายใจของเขา ต่อให้รัฐจะริบบัตรประชาชน หรือจับเขาไปขังคุก รัฐก็พรากความเป็นศิลปินหรือความเป็นนักบวชออกไปจากตัวเขาไม่ได้ เพราะรูปแบบชีวิต กับลมหายใจของเขาคือสิ่งเดียวกัน รัฐจึงจัดการคนประเภทนี้ได้ยากมาก

อากัมเบนย้อนไปดูประวัติศาสตร์ว่า…ใครกันนะที่เป็นต้นแบบของการถูกรัฐกดขี่ถึงขีดสุด?

คำตอบคือทาสในยุคโรมัน …ทาสพวกนี้ไม่มีสิทธิโหวต ไม่มีสิทธิฟ้องร้อง (ไม่มี Bios) พวกเขาเป็นเพียงแค่ก้อนเนื้อที่มีลมหายใจ (มีแค่ Zoē) อากัมเบนตั้งคำถามว่า เมื่อทาสเป็นแค่ก้อนเนื้อ แล้วร่างกายทาสถูกใช้งานแบบไหนล่ะ?

เพราะทาสไม่สามารถสั่งร่างกายตัวเองว่า “วันนี้ฉันเหนื่อยจัง ขอพักหน่อยนะ” หรือ “ฉันอยากเดินไปทางซ้าย ฉันอยากไปกินสายไหมร้านนั้น” เพราะคนที่ควบคุมร่างกายของทาสคือนายทาส ร่างกายของทาสกลายเป็นแค่เครื่องมือของคนอื่น

นี่แหละคือจุดเริ่มต้นของความน่ากลัวที่ตกทอดมาถึงปัจจุบัน

ในโลกสมัยใหม่ เราอาจจะคิดว่าเราไม่ใช่ทาส แต่ลองนึกถึงพลทหารเกณฑ์ที่ถูกสั่งให้ซ้ายหัน ขวาหัน หรือแบกหาม ร่างกายของเขาขับเคลื่อนตามคำสั่งของผู้บัญชาการ ไม่ใช่เจตจำนงของตัวเอง หรือพนักงานโรงงานเย็บผ้าที่ต้องขยับมือตามสายพานวันละ 12 ชั่วโมง ร่างกายถูกนายทุนเอาไปใช้ นี่คือสภาพที่ร่างกายเราถูกพรากออกไปจากการควบคุมของเราเอง (Bare Life) ค่ะ

เราจะสู้กับรัฐที่ทรงพลังได้ยังไง?

จุดที่น่าสนใจที่สุดคือเมื่อ Agamben พลิกกลับ… เขาเสนอ Inoperativity เป็นทางออกที่เป็นไปได้ ไม่ใช่การปฏิวัติ ไม่ใช่การต่อต้าน แต่คือการหยุดทำงานในระบบ โดยไม่ต้องทำลายระบบ เหมือน Bartleby ใน Herman Melville ที่ตอบทุกอย่างด้วย I would prefer not to

• ถ้าเรายอมทำตาม = เราตกเป็นทาสของระบบ

• ถ้าเราลุกขึ้นสู้ด้วยอาวุธ (ปฏิวัติ) = เรากำลังเล่นเกมของรัฐ รัฐจะใช้กฎหมายและความรุนแรงปราบปรามเราอย่างชอบธรรมทันที

• อากัมเบนเลยเสนอทางเลือกที่ 3 คือ Inoperativity (การดื้อเงียบ/การทำให้ระบบรวนด้วยการไม่ตอบสนอง) คือเราไม่ต้องไปเผาทำลายระบบ แต่เราแค่ไม่เล่นตามบทบาทที่ระบบคาดหวังให้เราทำ

ตัวอย่างที่เห็นชัดสุดในยุคนี้คือปรากฏการณ์ Tang Ping (นอนราบ) ของคนรุ่นใหม่ในจีน ประเทศจีนเป็นระบบทุนนิยมผสมคอมมิวนิสต์ที่ต้องการให้คนขยันทำงานหนัก แต่งงาน ซื้อบ้าน กระตุ้นเศรษฐกิจ (ระบบ) แต่คนรุ่นใหม่รู้สึกว่าขยันไปก็รวยสู้เจ้าสัวไม่ได้ เลยประท้วงด้วยการนอนราบ คือ ไม่ขยัน ไม่อยากได้โปรโมท ไม่ซื้อบ้าน ไม่แต่งงาน แค่ทำงานพอกินข้าวไปวันๆ

… การทำแบบนี้ไม่ใช่การประท้วงลงถนน ตำรวจจับไม่ได้เพราะไม่ได้ทำผิดกฎหมาย แต่สิ่งที่เกิดขึ้นคือเศรษฐกิจจีนรวนและรัฐบาลปวดหัวมาก นี่แหละคือการต่อต้านด้วยความไม่ทำงาน (Inoperativity)

สิ่งที่ Agamben เงียบ และมันสำคัญพอๆ กัน

ทฤษฎีของอากัมเบนมันเท่และดูฉลาดมากก็จริง แต่มันมีช่องโหว่ หรือจุดบอดที่เขาไม่ได้เขียนไว้ ซึ่งจุดบอดพวกนี้แหละที่จะทำให้บลูสามารถเอาไปโยงกับนักคิดคนอื่นๆ (เช่น Fanon หรือ Mbembe) ได้สนุกขึ้นค่ะ

ข้อ 1 ทำไมมองว่าคนถูกรังแกต้องยอมแพ้เสมอไป? (Agency)

Agency แปลง่ายๆ ว่าอำนาจในการตัดสินใจ/ความสามารถในการสู้กลับ…อากัมเบนชอบเขียนภาพว่าคนที่ตกเป็น Bare Life (เช่น นักโทษค่ายกักกัน หรือผู้ลี้ภัย) คือก้อนเนื้อที่น่าสงสาร รอรับชะตากรรมอย่างเดียว แต่ในความเป็นจริง มนุษย์เราไม่ได้ยอมแพ้ง่ายขนาดนั้นค่ะ

เช่น ในค่ายผู้อพยพที่ไม่มีกฎหมายคุ้มครองเลย (Bare Life สุดๆ) ผู้ลี้ภัยไม่ได้แค่นั่งรอความตาย พวกเขาสตั้งโรงเรียนสอนหนังสือเด็กๆ ในเต็นท์ แอบตั้งตลาดมืดแลกเปลี่ยนของ หรือประท้วงอดอาหารเรียกร้องสิทธิ นี่แหละคือ Agency ที่อากัมเบนไม่ได้พูดถึง ลืมมอง หรือตั้งใจไม่มอง ไม่รู้แล้ว…

เปรียบเทียบกับ Frantz Fanon …ฟานอนป็นจิตแพทย์คนดำที่ลงไปลุยในสมรภูมิจริงๆ เขาเลยรู้ว่าคนถูกกดขี่มันสู้ยิบตา แต่อากัมเบนคือคุณลุงผิวขาวชาวยุโรปที่นั่งจิบกาแฟอยู่ในห้องสมุดหรูๆ แล้วเขียนปรัชญา มองคนถูกกดขี่ผ่านหน้ากระดาษ มุมมองมันเลยออกมาดูหดหู่และเป็นฝ่ายถูกกระทำฝ่ายเดียว

และนี่คือจุดที่ Achille Mbembe วิจารณ์ Agamben อย่างรุนแรงผ่าน Necropolitics…เอ็มเบมเบวิจารณ์อากัมเบนว่า

“คุณมัวแต่ตื่นเต้นกับค่ายกักกันชาวยิวของฮิตเลอร์ (ในยุโรป) แต่คุณลืมไปหรือเปล่าว่า ชาวยุโรปนั่นแหละที่ไปทำแบบนี้กับคนดำในแอฟริกาหรือคนพื้นเมืองตั้งนานแล้ว”

เอ็มเบมเบชี้ให้เห็นว่าต้นตำรับของการลอกคราบความเป็นคน (Bare Life) จริงๆ แล้วมันเริ่มมาจากการล่าอาณานิคมค้าทาสต่างหาก แต่อากัมเบน (ซึ่งเป็นฝรั่ง) มองข้ามประวัติศาสตร์ฝั่งนี้ไป

ข้อ 2 ร่างกายของใครล่ะ? (Intersectionality)

Agamben ชอบใช้คำว่าร่างกายกว้างๆ เหมือนกันหมด แต่ในโลกความจริง ร่างกายแต่ละแบบโดนรัฐรังแกไม่เท่ากันค่ะ คำว่า Intersectionality (ความทับซ้อน) คือการบอกว่าถ้าเธอเป็นผู้หญิง เป็น LGBTQ+ หรือเป็นคนพิการ เธอจะโดนกดขี่หนักกว่าผู้ชายปกติ

สมมตินะสมมติ…มีม็อบประท้วงแล้วตำรวจจับคนไปขังในค่าย (กลายเป็น Bare Life)

• ถ้าเป็นผู้ชายอาจจะโดนซ้อม

• แต่ถ้าเป็นผู้หญิงอาจจะถูกล่วงละเมิดทางเพศด้วย

• ถ้าเป็นคนพิการนั่งวีลแชร์อาจจะถูกทิ้งให้ตายเพราะช่วยเหลือตัวเองไม่ได้

อากัมเบนเหมาโหลว่าทุกคนโดนเหมือนกัน (มนุษย์สากล) ซึ่งมันไม่จริง ทฤษฎีของเขาแอบมีมุมมองแบบผู้ชายปกติ (ที่มีสิทธิพิเศษ) ซ่อนอยู่

ข้อ 3 การดื้อเงียบ… คือสิทธิพิเศษของคนรวย?

จำเล่มที่ 3 ที่เพิ่งอ่านที่บลูเขียนจบไปได้ไหมคะ? ที่อากัมเบนบอกว่าทางออกคือการหยุดทำงาน/ไม่ตอบสนองระบบ (Inoperativity) เช่น การบอกนายจ้างว่า “ฉันขอไม่ทำดีกว่า” มันฟังดูเท่มากในเชิงปรัชญา แต่มันโลกสวยเกินไปสำหรับคนหาเช้ากินค่ำ

• ลองนึกภาพว่าเราเป็นศิลปินฟรีแลนซ์ลูกเศรษฐีแบบบ้านเรารวยมาก เราอาจจะบอกว่า “ฉันจะประท้วงทุนนิยมด้วยการนอนอยู่บ้านเฉยๆ ไม่ทำงาน” (อันนี้ทำได้ เพราะมีเรามีพ่อแม่เลี้ยง หรือมีมรดกอะไรก็แล้วแต่)

• แต่ถ้าเราเป็นไรเดอร์ส่งอาหาร หรือพนักงานโรงงานเย็บผ้า เราจะมาใช้ท่าไม้ตาย Inoperativity “ขอไม่ทำดีกว่า” ไม่ได้ค่ะ เพราะถ้าเราหยุดทำงาน วันพรุ่งนี้เราจะไม่มีข้าวกิน

ทฤษฎีของอากัมเบนจึงถูกด่าว่าเป็นทฤษฎีของคนรวย/นักวิชาการที่ไม่เข้าใจปากท้องคนจนเลย

ข้อ 4 เขาเงียบเรื่องความสัมพันธ์กับ Carl Schmitt

คาร์ล ชมิตต์ (Carl Schmitt) เป็นคนคิดคำว่า “ผู้มีอำนาจสูงสุดคือคนที่สั่งยกเว้นกฎหมายได้” (ในเล่ม 2 ที่บลูรีวิว)

ปัญหาคือ ชมิตต์เป็นสมาชิกพรรคนาซีของฮิตเลอร์ตัวจริงเสียงจริง เขาเอาความรู้ทางกฎหมายมารับใช้การฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ อากัมเบนเอาไอเดียของชมิตต์มาใช้เยอะมาก แต่กลับทำเนียนๆ ไม่ค่อยด่าหรือเคลียร์ความสัมพันธ์ตรงนี้ให้ชัดเจน

แล้วมันน่ากลัวยังไงเวลาเราผู้อ่านจะเสพเนื้อหา?

สมมตินะคะ เราจะทำซุปหม้อใหญ่ แล้วเราไปเอาหม้อต้มยาพิษเก่าของฆาตกรต่อเนื่องมาต้มซุป (ตัวอย่างกาวไปไหม 555 ชั่งมัน) แม้เราจะบอกว่าล้างหม้อแล้วเนี่ย ล้างตั้งหลายรอบนะ และเนี่ยฉันก็เอามันมาต้มแต่ผักที่มีประโยชน์

แต่คนกิน (นักวิจารณ์) ก็ต้องระแวงและถามว่า

…เฮ้ย เธอล้างสะอาดจริงป่าววะ? ตรรกะแบบนาซี (ยาพิษ) มันยังแอบตกค้างอยู่ในทฤษฎี (ผัก) ของเธอโดยที่เธอไม่รู้ตัวไหม?” (อากัมเบนโดนด่าเรื่องนี้เยอะมากค่ะว่าหยิบของอันตรายมาใช้โดยไม่ระวัง)

ลีลาการเขียนและภาพลักษณ์ของคุณปู่อากัมเบน (ระวังโดนปู่ปั่นหัว)

ในฐานะคนที่ชอบอ่านงานวิเคราะห์ความซับซ้อนของคน… เรา (โดยเฉพาะบลู 5555) มีสิทธิ์จะอินจัดจนถูกวิธีเขียนของอากัมเบนสะกดจิตเอาได้ง่ายๆ ค่ะ

ออร่าความขบถ (Aura ล่วงหน้าที่ต้องระวัง)

ก่อนที่เราจะเปิดหนังสืออากัมเบนอ่าน เรามักจะได้ยินคำโฆษณามาว่า…โห คนนี้คือคนจริง เป็นขบถ กล้าด่ารัฐบาล กล้าแฉความลับโลก

… พอถ้าเราเชื่อแบบนี้ไปแล้ว เวลาอ่านเจออะไรแปลกๆ ในเล่ม เราก็จะพยักหน้าเห็นด้วย (ยืนยันตัวเอง) แทนที่จะเอ๊ะ… แล้วตั้งคำถาม (วิพากษ์)

เหมือนเวลาเราไปดูหนังที่ได้รางวัลออสการ์และนักวิจารณ์อวยว่า…นี่คือหนังปรัชญาระดับเทพ…แต่พอเราเข้าไปดูแล้วหนังมันน่าเบื่อหรือดูไม่รู้เรื่อง เรากลับไม่กล้าด่าว่าหนังห่วย แต่เราจะหลอกตัวเองว่า…หนังนี่มันล้ำลึกมาก ฉันเข้าใจมันอย่างลึกซึ้งดั่งเป็นผู้กับกำ… (เพราะเราอยากเป็นคนฉลาดนั่นเองค่ะ)

ช่วงโควิดระบาดหนักๆ รัฐบาลทั่วโลกสั่งล็อกดาวน์และบังคับใส่แมสก์ อากัมเบนออกมาโวยวายเลยค่ะ เขาบอกว่า

…นี่ไง รัฐกำลังใช้อำนาจเผด็จการ (สภาวะข้อยกเว้น) ล็อกดาวน์ก็เหมือนจับเราเข้าค่ายกักกันของนาซี…

ผลคือ กลุ่มคนที่ไม่เชื่อเรื่องโควิดและกลุ่มต่อต้านวัคซีน (Anti-vaccine) เอาคำพูดอากัมเบนไปอ้างความชอบธรรมในการไม่ใส่แมสก์และไม่ฉีดวัคซีน จนคนตายเป็นเบือ นักวิชาการคนอื่นเลยด่าอากัมเบนว่า

….ลุงโว้ย แยกแยะหน่อย นาซีจับคนไปฆ่า แต่รัฐล็อกดาวน์เพราะเขาไม่อยากให้คนติดโรคตาย ลุงเขียนแบบนี้มันไร้ความรับผิดชอบนะลุงนะ

คำถามสำคัญคือ ถ้าทฤษฎีของอากัมเบนมันล้ำลึกนัก ทำไมพวกมิจฉาชีพหรือคนบ้าทฤษฎีสมคบคิดถึงเอาไปใช้ปั่นหัวคนได้ง่ายขนาดนั้น? หรือจริงๆ แล้วทฤษฎีของแกมันมีความพังซ่อนอยู่ตั้งแต่แรก?

เหมือนบลูออกแบบมีดทำครัวที่คมมากๆ ขึ้นมาเล่มนึง แต่ปรากฏว่ามีดเล่มนี้ดีไซน์ด้ามจับมาห่วยแตกมาก จนคนซื้อไปใช้ทำกับข้าวแล้วมีดบาดนิ้วก้อยตัวเองขาดกันครึ่งเมือง… สรุปว่าเป็นความผิดของคนใช้ หรือเป็นความผิดของบลูคนออกแบบมีดกันแน่?

เสน่ห์ทางภาษาที่ทำให้เราหลงตัวเอง

อากัมเบนเขียนหนังสือด้วยเทคนิคแพรวพราวมาก เขาชอบยกคำศัพท์โบราณๆ ภาษาละติน ภาษากรีก มาผสมกับเรื่องง่ายๆ พอเราอ่านแล้วตีความแตก เราจะรู้สึกฟินมากและคิดในใจว่า …เชี่ย กูนี่แม่งโคตรฉลาดเลยที่เกทงานยากๆ แบบนี้ (นี่แหละคือการให้รางวัลอีโก้ตัวเอง) ซึ่งพอเรารู้สึกดีกับตัวเอง เราก็จะเผลอหลงรักหนังสือเล่มนี้ไปโดยปริยาย

เหมือนการต่อจิ๊กซอว์ 5,000 ชิ้นที่ยากมากๆ พอเราต่อเสร็จ เราจะรู้สึกภูมิใจและมองว่าภาพนี้มันสวยงามล้ำค่ามาก… ทั้งที่จริงๆ แล้วมันอาจจะเป็นแค่ภาพเป็ดหัวล้านโง่ๆ ธรรมดาๆ ก็ได้ 555555

งานเขียนของอากัมเบนเหมือนทฤษฎีสมคบคิด (Conspiracy Theory) ขั้นสูงค่ะ เขาจะเปิดเรื่องด้วยการบอกว่า

…พวกคุณถูกหลอกมาตลอด สิ่งที่โรงเรียนสอนมาคือเรื่องโกหก มานี่… ฉันจะแหกตาให้พวกคุณดูความจริงเอง…

ซึ่งนั่นแหละค่ะ …วิธีเล่าเรื่องแบบนี้มันเร้าใจและชักจูงใจคนได้ชะงัดนัก

Romanticization ที่ต้องระวัง

จำคำว่า Bare Life (ชีวิตเปลือยเปล่า/มนุษย์ที่ถูกริบสิทธิทางกฎหมายทุกอย่าง) ได้ใช่ไหมคะ บางคนอ่านแล้วดันมโนไปว่า

…โห Bare Life แม่งโคตรคูลเลยพี่ ปลดแอกตัวเองออกจากพันธนาการของสังคม ไม่ต้องมีสถานะ ไม่ต้องแคร์กฎหมาย กลับไปเป็นมนุษย์ที่บริสุทธิ์ผุดผ่องอยู่กับธรรมชาติอีกครั้ง

เหมือนคนรวยที่มองภาพคนจรจัดนอนข้างถนน แล้วบอกว่า

อิจฉาจัง ชีวิตเขาดูอิสระเสรี ไม่ต้องเครียดเรื่องผ่อนบ้านผ่อนรถ

ที่อากัมเบนคิดค้นคำว่า Bare Life ขึ้นมา เพื่อประจานว่านี่คือนรกบนดิน นี่คือความอำมหิตที่สุดที่รัฐบาลทำกับประชาชน (เช่น การขังคนลืมในคุกกวนตานาโม หรือค่ายนาซี) มันไม่ใช่ชีวิตฮิปสเตอร์ชิคๆ คูลๆ แต่อย่างใด

ถ้าเราเผลอไปมองว่า Bare Life คือสิ่งสวยงาม ก็เท่ากับเราเดินตกหลุมพรางที่ตัวเองขุดขึ้นมาเองแล้วค่ะ

ขั้วตรงข้ามที่ควรอ่านเพื่อ Cross Contaminate

นักคิดกลุ่มนี้คือคนที่มองโลกคนละขั้วกับอากัมเบน อ่านเพื่อเอามาดึงสติไม่ให้เราอินกับอากัมเบนมากเกินไป

John Rawls — รอลส์คือตัวแทนของคนมองโลกในแง่ดี (แบบมีหลักการ) เขาเป็นนักปรัชญาการเมืองแบบ Liberal ที่เชื่อว่าสถาบัน ความยุติธรรม และขั้นตอนที่ถูกต้องสามารถสร้างสังคมที่ดีได้ เขาคือตัวแทนของสิ่งที่ Agamben ปฏิเสธทั้งหมด 5555 เพราะอากัมเบนมองว่าสถาบันและกฎหมายนั่นแหละคือเครื่องมือทรมานคน การอ่านทั้งสองพร้อมกันจะทำให้เห็นว่าที่พวกเขาไม่เห็นด้วยกันลึกๆ คือที่ความเชื่อเรื่อง Nature of Politics เลย ไม่ใช่แค่เรื่องนโยบาย

• Rawls เปรียบเหมือนคนที่เชื่อว่า “ถ้าเราช่วยกันเขียนกติกาบอร์ดเกมให้แฟร์ๆ ทุกคนก็จะเล่นเกมนี้ได้อย่างมีความสุข”

• แต่ Agamben จะเดินมาเตะกระดานทิ้งแล้วบอกว่า “แกจะเขียนกติกายังไงก็ช่าง สุดท้ายเจ้าของบ้าน (รัฐ) ก็โกงและแก้กติกาตามใจชอบได้อยู่ดีเว้ย”

Steven Pinker — ขั้วตรงข้ามที่น่าสนใจ เพราะพิงเกอร์คือนักวิทยาศาสตร์ที่ชอบกางสถิติ เขาจะบอกเราพร้อมยิ้มแฉ่งว่า “เธอ ดูนี่ๆๆ ดูสิ เทียบกับยุคกลางนะ ตอนนี้คนตายน้อยลง โรคระบาดน้อยลง คนมีการศึกษามากขึ้น โลกเรากำลังเจริญขึ้นเรื่อยๆ”

• อากัมเบนจะขมวดคิ้วแล้วบอกว่า “เรากำลังอยู่ในค่ายกักกันที่มองไม่เห็นต่างหากล่ะ”

• พิงเกอร์จะบอกว่า “ค่ายกักกันบ้าอะไร คนมีไอโฟนใช้ มีเน็ตฟลิกซ์ดู”

ใครพูดถูก? คำตอบคือไม่ตรงกันทั้งคู่

เพราะ Pinker ดูที่ผลลัพธ์บนผิวหน้า (คนกินอิ่มนอนหลับไหม?) แต่ Agamben ดูที่ โครงสร้างอำนาจที่มองไม่เห็น (ต่อให้กินอิ่ม แต่ถ้ารัฐสั่งอายัดบัญชีธนาคารเราได้ใน 1 วินาที เราก็คือทาสอยู่ดี) การอ่านสองคนนี้คู่กัน จะทำให้เราเถียงได้ลึกขึ้นค่ะ

พันธมิตรทางความคิด (ที่สอดคล้องกับ Agamben)

Walter Benjamin — “Theses on the Philosophy of History” โดยเฉพาะ Thesis VIII ที่บอกว่า “สถานะข้อยกเว้นที่เราอาศัยอยู่คือกฎ” …ต้องบอกว่าเบนยามินคือ อาจารย์ปู่ของอากัมเบนเลยค่ะ ประโยคเด็ดที่ว่า “กฎอัยการศึกกลายเป็นเรื่องปกติไปแล้ว” เบนยามินเป็นคนพูดไว้ก่อนตั้งแต่ยุคฮิตเลอร์เรืองอำนาจ (ตอนที่แกกำลังวิ่งหนีตายจากพวกนาซี) อากัมเบนแค่เอาประโยคนี้ของแกมาขยายความเขียนเป็นหนังสือเล่มหนาๆ เท่านั้นเองค่ะ

Achille Mbembe — Necropolitics — ขยาย Biopolitics ออกไปสู่โลกนอกยุโรป และโต้แย้ง Agamben ซึ่งเอ็มเบมเบ ถ้ายังจำได้คือคนที่บลูเล่าให้ฟังก่อนหน้านี้ … เอ็มเบมเบเห็นด้วยกับอากัมเบนว่า “รัฐมีอำนาจชี้เป็นชี้ตายเรา” แต่เขาเสริมว่า “อย่าลืมสิว่า รัฐไม่ได้แค่จัดการชีวิต (Biopolitics) แต่มันจัดการความตาย (Necropolitics) ด้วย โดยเฉพาะกับคนผิวดำในแอฟริกาที่เป็นเมืองขึ้น” ถ้าเราอยากได้ภาพที่กว้างกว่าประวัติศาสตร์ฝรั่งผิวขาวเราต้องอ่านคนนี้ค่ะ

Roberto Esposito — Bios: Biopolitics and Philosophy — เอสโปซิโตคือเพื่อนร่วมรุ่นที่มองเห็นปัญหาเดียวกับอากัมเบน แต่อากัมเบนบอกว่าทางออกคือ Inoperativity (ทำตัวดื้อเงียบ/แกล้งตาย) ส่วนเอสโปซิโตบอกว่า “ไม่ได้! เราต้องสร้างชุมชนขึ้นมาโอบอุ้มกันเอง สร้างภูมิคุ้มกันให้กันและกัน เพื่อให้เราอยู่รอดได้โดยไม่ต้องง้อรัฐบาล”

ถ้าหมู่บ้านโดนน้ำท่วม แล้วนายอำเภอไม่ช่วย

• อากัมเบนจะบอกให้ “ลอยคออยู่เฉยๆ เป็นการประท้วงเงียบ”

• แต่เอสโปซิโตจะกำหมัดแล้วบอกว่า “เราชาวบ้านต้องสร้างเรือผ้าใบด้วยกันเองสิวะ”

Guy Debord — Society of the Spectacle มันเชื่อมกับ Agamben ตรงที่ทั้งคู่มองว่าโลกสมัยใหม่สร้างชีวิตที่ถูกแทนที่ด้วยการแสดง ในขณะที่ Agamben มองจากมุมอำนาจรัฐ เดอบอร์ดมองจากมุมสินค้าและทุน

เขามองว่าโลกทุกวันนี้คือสังคมแห่งการแสดงหน้าม่าน (Spectacle) ทุกอย่างเป็นของปลอมไปหมด

• Agamben บอกว่ารัฐบาลหลอกเราด้วยกฎหมายและสถานะพลเมืองปลอมๆ (อำนาจรัฐ)

• Debord จะพยักหน้าและบอกว่า ทุนนิยมก็หลอกเราด้วยยอดไลก์ใน IG และการซื้อของแบรนด์เนมเพื่ออวดกัน (สินค้าและทุน)

ทั้งสองคนชี้ให้เห็นว่าตัวตนที่แท้จริงของเราถูกดูดกลืนหายไปหมดแล้ว แค่มองคนละสาเหตุค่ะ

Mark Fisher — Capitalist Realism ฟิชเชอร์คือเจ้าของประโยคตลกร้ายที่ว่า

“ให้เราจินตนาการว่าพรุ่งนี้อุกกาบาตชนโลกแตก ยังนึกภาพออกง่ายกว่าการจินตนาการว่าโลกนี้จะไม่มีระบบทุนนิยม”

ทำไมถึงเชื่อมกับอากัมเบน?…

เพราะทั้งสองคนรู้สึกจนตรอกเหมือนกันค่ะ อากัมเบนรู้สึกว่าเราหนีอำนาจรัฐไม่พ้น ส่วนฟิชเชอร์รู้สึกว่าเราหนีระบบเงินตราและทุนนิยมไม่พ้น ระบบมันครอบงำจิตใจเราสมบูรณ์แบบจนเราหมดปัญญาจะฝันถึงโลกแบบอื่นไปแล้ว

การอ่านที่ทำให้สั่นสะเทือน

เวลาเราอ่านหนังสือปรัชญาหรือบทความฉลาดๆ เป้าหมายไม่ใช่การอ่านจบแล้วปรบมือร้องว่า “ว้าว ผู้เขียนฉลาดจัง โคตรเท่เลย” (นั่นคือแค่ประทับใจ) แต่เป้าหมายที่แท้จริงคือ อ่านจบแล้วมุมมองที่เรามีต่อโลกต้องเปลี่ยนไปตลอดกาล (นั่นคือสั่นสะเทือน)

อย่าบูชาคนเขียน

อย่าทำตัวเป็นแฟนคลับที่พยายามท่องจำว่าคุณปู่อากัมเบนสอนอะไรบ้าง ให้มองว่าทฤษฎีของเขาเป็นแค่แว่นตาอันนึง หน้าที่ของเราคือเอาแว่นตานี้มาใส่ แล้วหันไปมองดูสังคมรอบตัว ถ้าใส่แล้วมองเห็นปัญหาชัดขึ้น แสดงว่าแว่นนี้ดี แต่ถ้าใส่แล้วไม่เห็นจะเกี่ยวอะไรกับชีวิตจริงเลย แว่นนี้ห่วย

แทนที่จะจำว่า

…อากัมเบนบอกว่าอำนาจรัฐคือสภาวะข้อยกเว้น

ให้เปลี่ยนมาตั้งคำถามว่า

…เอ๊ะ ทฤษฎีลุงคนนี้นี่ มันอธิบายตอนที่ตำรวจตั้งด่านไถเงินวินมอเตอร์ไซค์หน้าปากซอยบ้านเราได้ป่าววะ?

ดึงทฤษฎีลงมาเดินดิน

อากัมเบนชอบใช้คำเท่ๆ อย่าง Bare Life (ชีวิตเปลือยเปล่า/คนที่ไร้สิทธิ) ฟังดูลอยๆ อยู่บนฟ้า …ลองดึงคำนี้ลงมาทาบกับคนที่มีตัวตนจริงๆ ถ้าทฤษฎีนี้อธิบายชีวิตคนพวกนี้ไม่ได้ ทฤษฎีนี้ก็เป็นแค่ขยะที่เขียนด้วยภาษาดอกไม้ค่ะ

เช่น ตอนอ่านคำว่า Bare Life อย่าไปนึกถึงค่ายนาซีไกลๆ ให้นึกถึงแรงงานข้ามชาติที่โดนยึดพาสปอร์ต หรือพี่น้องชาติพันธุ์บนดอยที่ไม่มีบัตร ปชช. คนเหล่านี้ป่วยก็ไปหาหมอไม่ได้ โดนโกงค่าแรงก็ไปแจ้งความไม่ได้… นี่แหละ Bare Life …ถ้าเราเอาทฤษฎีของอากัมเบนมาจับ แล้วมันอธิบายความซวยของแรงงานคนนี้ได้เป๊ะๆ แสดงว่าทฤษฎีนี้ของจริง

แกล้งๆ จับผิดนักเขียน

เวลาอ่านบทความฉลาดๆ เรามักจะเคลิ้มและพยักหน้าหงึกๆ ตามไปทุกหน้า แต่นะคะ…แค่ลองๆ ลองทำตัวเป็นนักสืบที่คอยจับผิดคนเขียน ถ้าเราอ่านแล้วรู้สึกว่า

…ใช่เลย เยส ถูกทุกข้อเลยลุง

แปลว่าเราโดนเขาล้างสมองด้วยคำพูดสวยหรูแล้ว หรือไม่เราก็แค่หลอกตัวเองเพราะเขาพูดตรงใจเราเฉยๆ

เหมือนอะไรรู้ไหมคะ? เหมือนอ่านคำทำนายทายทักกรุ๊ปเลือด

…คนเลือดกรุ๊ปโอ เป็นคนจริงจังแต่ลึกๆ ขี้เหงา

เราก็ตอบว่า

…เหยยยแม่ แม่นมาก ตรงเป๊ะ

… การอ่านปรัชญาก็เหมือนกัน ถ้าอากัมเบนบอกว่ารัฐบาลคือปีศาจร้าย เราก็มักจะเห็นด้วยเพราะเราเกลียดรัฐบาลอยู่แล้ว หน้าที่ของคนอ่านที่เก่งคือต้องเถียงกลับไปว่า “เดี๋ยวนะลุง ถ้ารัฐบาลเลวร้อยเปอร์เซ็นต์ แล้วใครวางระบบสาธารณสุขพื้นฐานล่ะ? ทฤษฎีลุงมีช่องโหว่นะ”

จับนักปรัชญามาต่อยกัน

เอาลุงอากัมเบน (นักคิดผิวขาว) มายืนชกกับคุณเอ็มเบมเบ (นักคิดผิวดำ) ในหัวเรา เอ็มเบมเบจะต่อยอากัมเบนว่า

“ทฤษฎีแกมันมีแต่เรื่องของฝรั่งเว้ย แกไม่เคยรู้หรอกว่าคนดำโดนเหยียดและโดนจับเป็นทาสหนักกว่าชาวยิวอีก”
พอลุงโดนต่อยปุ๊บ ให้เราสังเกตว่า

1. ทฤษฎีอากัมเบนพังทลายลงตรงไหนบ้าง? (อ๋อ พังตรงที่มันโลกแคบไปหน่อย)

2. แก่นแท้อะไรของอากัมเบนที่ยังรอดตายอยู่? (อ๋อ ถึงจะโลกแคบ แต่ไอเดียเรื่องรัฐมีปุ่มฉุกเฉินเอาไว้รังแกคน ก็ยังเป็นเรื่องจริงอยู่ดี)

ลุงอากัมเบนเขียนหนังสือยากๆ พวกนี้มาตั้งหลายเล่ม แกอยากให้คนอ่านเกิดความรู้สึกแบบไหนกันแน่?

ลุงไม่ได้เขียนหนังสือมาให้เราอ่านแล้วบรรลุธรรม หรือจิตใจสงบแน่นอนค่ะ แต่แกเขียนมาเพื่อปั่นหัวให้เราระแวง ระแวงทุกอย่างที่ผู้ใหญ่เคยสอนเรามา

• ตอนเด็กๆ เราถูกสอนว่า “มีภัยให้โทรหาตำรวจ ตำรวจคือผู้พิทักษ์สันติราษฎร์” แต่อ่านจบแล้วเราจะเริ่มระแวงว่า “เดี๋ยวนะ… แล้วถ้าตำรวจเป็นคนเอาถุงดำคลุมหัวเราซะเองล่ะ ใครจะปกป้องเรา?”

• เราเคยภูมิใจว่าประเทศเรามีสิทธิเสรีภาพ แต่อ่านจบแล้วเราจะเอ๊ะว่า “สิทธิเสรีภาพมันมีจริงหรอวะ หรือมันมีแค่ตอนที่รัฐอารมณ์ดี? ถ้าวันไหนรัฐประกาศ พ.ร.ก.ฉุกเฉิน สิทธิพวกนี้ก็ปลิวหายไปในวินาทีเดียวเลยนี่หว่า”

• เราเคยภูมิใจที่เป็นคนดี จ่ายภาษีตรงเวลา ทำตามกฎเป๊ะๆ แต่อ่านจบแล้วเราจะเริ่มรู้สึกสยองว่า “เชี่ย… การที่กูเป็นเด็กดีทำตามคำสั่งรัฐทุกอย่าง นี่กูกำลังเป็นฟันเฟืองโง่ๆ ที่ช่วยหล่อเลี้ยงระบบเผด็จการนี้อยู่เปล่าวะ?”

ระวังโดนหนังสือหลอกใช้ (Ego Trap)

นี่คืออาการของคนที่เมาทฤษฎีค่ะ ถ้าอ่านจบแล้วเรารู้สึกแค่ 2 อย่างนี้ แปลว่าเราสอบตก

1. รู้สึกว่าตัวเองเท่/ฉลาดกว่าคนอื่น ….แบบฉันตาสว่างแล้ว ฉันเข้าใจโครงสร้างรัฐ พวกที่ไม่ได้อ่านหนังสือเล่มนี้คือพวกสลิ่มหรือพวกไม่เบิกเนตร (นี่คืออีโก้ล้วนๆ)

2. เอาทฤษฎีมาอ้างเพื่อที่จะนอนเฉยๆ (Validate ความสิ้นหวัง)..เห็นไหมล่ะ ลุงอากัมเบนบอกแล้วว่ารัฐมันทรงพลังมาก สู้ไปก็แพ้ โลกนี้มันเฮงซวย ขอนอนซึมไถทวิตเตอร์ด่ารัฐไปวันๆ ดีกว่า

ถ้าอ่านแล้วเอาไปอวดฉลาด หรืออ่านแล้วเอาไปเป็นข้ออ้างในการยอมแพ้ต่อชีวิต แปลว่าหนังสือเล่มนี้มันกำลังขี่คอหลอกใช้เราอยู่ ไม่ใช่เราที่เอาความรู้จากหนังสือไปใช้ประโยชน์ค่ะ

ความสยองจริงๆ อยู่ตรงนี้

การรู้ว่ารัฐบาลเลว ทุนนิยมแย่ มันเบสิกมากค่ะ ใครๆ ก็รู้ แต่จุดที่พีกที่สุดของการอ่านคือการส่องกระจกแล้วพบว่า

ตัวเราเองนี่แหละ คือส่วนหนึ่งของความเลวร้ายนั้น

สมมติเราด่านายทุนทุกวินาทีที่หายใจว่าเป็นไอ้งั่งที่กดขี่แรงงาน แต่เรายังกดสั่งของออนไลน์ทุกวันเพราะชอบโค้ดส่งฟรี โดยไม่สนว่าขนส่งจะโดนหักเงินเท่าไหร่… นั่นแหละค่ะ เราคือส่วนหนึ่งของไอ้งั่งที่เราเพิ่งด่าไป

ระวังการเป็น Spectator (คนดูบนอัฒจันทร์) คนจำนวนมากพอรู้ว่าระบบมันแย่ กลับเลือกที่จะนั่งเป็นคนดูวิจารณ์บอล คือนั่งจิบกาแฟอยู่ในห้องแอร์ โพสต์สเตตัสด่าสังคมด้วยคำคมปรัชญายากๆ หาแสงให้ตัวเองดูพิเศษ… แต่ในชีวิตจริง ไม่เคยลงมือเปลี่ยนแปลงอะไรเลย แค่ด่าเพื่อความฟินส่วนตัวไปวันๆ

ลุงแกก็ไม่รอดเหมือนกัน (บทสรุปที่ตลกร้ายที่สุด)

ขอหยิกแกมหยอกคุณปู่อากัมเบนว่า… เอาจริงๆ นะ ตัวลุงอากัมเบนเองที่เขียนหนังสือด่าโครงสร้างรัฐด่ากฎหมายมาทั้งชีวิตเนี่ย แกหนีพ้นจากการเป็นคนดูบนอัฒจันทร์ได้หรือเปล่าก็ไม่รู้?

แกก็เป็นนักวิชาการผิวขาวนั่งอยู่ในมหาวิทยาลัยหรูๆ รับเงินเดือนแพงๆ เขียนหนังสือให้คนรวยอ่าน… แกอาจจะติดกับดักความย้อนแย้งนี้ซะเองด้วยซ้ำ..

ขนาดนักปรัชญาระดับโลกยังอาจจะติดกับดักเลย แล้วประสาอะไรกับพวกเรา?

ดังนั้น อ่านเพื่อเปิดมุมมองแต่อย่าไปบูชาเขามาก และสำคัญที่สุดคือรู้แล้ว ต้องเอาไปปรับใช้กับแอคชั่นในชีวิตจริง ไม่ใช่นั่งบ่นอย่างเดียว

ท้ายที่สุด มันทำให้เราอยากสู้ต่อ หรืออยากนอนโง่ๆ?

อ่านหนังสือเล่มนี้จบแล้วเรารู้สึกยังไง?

• (ยอมแพ้/ช่างแม่ง) ถ้าอ่านจบแล้วรู้สึกว่า “โห อำนาจรัฐแม่งยิ่งใหญ่ว่ะ พวกเราคือทาสก้อนเนื้อ ไม่มีทางสู้มันได้หรอก ปล่อยจอยนอนรอความตายดีกว่า” … ถ้าคิดแบบนี้ แปลว่าเราติดกับดักของหนังสือแล้ว

• (ตาสว่าง/อยากลุยต่อ) หนังสือที่ดีจริงๆ จะไม่ปิดจ๊อบโยนคำตอบสำเร็จรูปให้เรา แต่มันจะทำให้เราคันไม้คันมือ อยากลุกขึ้นไปตั้งคำถามกับสังคมต่อ

เห็นไหมคะ ปรัชญาไม่ใช่เรื่องของคนฉลาดเอาไว้อวดกัน แต่ปรัชญาเหมือนยาขมที่กินแล้วต้องทำให้เรารู้สึกปั่นป่วน จนเราทนอยู่ในจุดเดิมไม่ได้ และต้องลุกขึ้นมาทำอะไรสักอย่างกับชีวิตหรือสังคม… ถ้าอ่านจบแล้วยังนอนไถมือถือเหมือนเดิม แปลว่าเรายังไม่เข้าใจมันจริงๆ ค่ะ

สุดท้าย ท้ายสุด ใครได้ประโยชน์จาก Narrative นี้?

คำถามนี้สำคัญมากและต้องถาม ซึ่งถ้าบลูมองคร่าวๆ คงจะเป็น

1. ฝ่ายซ้ายที่หมดไฟ ได้เหตุผลทางปรัชญาในการไม่ต้องทำอะไร เพราะถ้าทุกสถาบันล้วนเป็นกลไกอำนาจ การสู้ก็ไร้ความหมาย

2. ฝ่ายขวาสุดขีด แบบ libertarian สามารถดึง Agamben มาอ้างว่ารัฐคือปัญหา ซึ่งนำไปสู่การปฏิเสธการแทรกแซงทางสังคมทุกรูปแบบ

ไม่นับรวมคนที่นักวิชาการ/ปัญญาชน ได้รากฐานทางทฤษฎี ได้ภาษาใหม่ในการวิจารณ์อำนาจ หรือผู้มีสิทธิพิเศษสามารถใช้กรอบ Bare Life เพื่อ fetishize ความทุกข์ของคนอื่นำด้อีก และอื่นๆ อีกมากมาย

มนุษย์ยุคทุนนิยมเสรีนิยมไม่ได้ถูกบังคับให้เชื่อฟัง แต่ถูกบังคับให้เพิ่มประสิทธิภาพ

• ทำร่างกายให้ productive สิ

• ทำอารมณ์ให้ stable สิ

• ทำชีวิตให้ meaningful สิ

• แม้แต่ความทุกข์ก็ต้อง optimiz สิ…

ไม่แปลกเลยที่ไอ้คำว่า เป็นเวอร์ชันที่ดีที่สุด จะถูกเขียนว่อนไปทั่วโซเชียล ทุกแพลตฟอร์ม ที่ใครๆ สำนักไหนก็พูดกันปากแฉะ

คนพูดดูดี...ส่วนคนฟังก็ฟังจนหูไหม้ แต่ไม่ได้ทำตามสักที…

แล้วทำไมเราถึงอินขนาดนั้นล่ะ?

คำตอบง่ายมากเลย… (แบบที่ถ้าแมวจรแถวบ้านบลู มันรู้ภาษาคน มันก็คงตอบแบบนี้)

เพราะเราเชื่อว่าตัวเองในปัจจุบันนั้นยังไม่พอไง…

แต่นะ …ความเชื่อนั้นไม่ได้เกิดจากตัวเราเองล้วน ๆ …มันถูกผลิต ให้ผลลัพท์มันออกเป็น

• พัฒนาเพื่อหนีความว่างเปล่าของชีวิตหลังเกษียณ

• พัฒนาเพราะแรงกดดันจากสังคม พ่อแม่ การงาน

• พัฒนาเพื่อหาแสง สร้างเรื่องเล่าให้ชีวิตดูมีความหมาย

• พัฒนาเพราะ Thanatos ไล่กัดอยู่ข้างหลัง ถ้าหยุดนิ่ง เขาจะรู้สึกถึงความตาย

ทั้งหมดมีเป้าหมายเดียวกันคือความปรารถนาเป็นตัวเองที่ดีกว่าเดิม สิ่งนี้คือหนึ่งในกลไกที่ทรงพลังที่สุดของอำนาจสมัยใหม่ค่ะ มันไม่ใช่แค่เรื่องของความไม่พอใจในตัวเอง แต่มันคือนาฏกรรมของความว่างเปล่าที่ถูกฉาบไว้ด้วยผลกำไร

การเป็นเวอร์ชันที่ดีที่สุด จึงเป็นคำลวงที่ระบบทุนนิยมมอบให้ เพื่อบอกว่าถ้าเราอัปเกรดตัวเอง…เราจะกลายเป็นผู้ที่สมบูรณ์… ทั้งที่ในความเป็นจริง มนุษย์คือสิ่งชีวิตที่แหว่งวิ่นโดยธรรมชาติ

การพัฒนาตนเองเลยเป็นเหมือนการพยายามถมหลุมดำในจิตใจที่ไม่มีวันเต็ม ยิ่งเราตะเกียกตะกายพัฒนา เรายิ่งตระหนักถึงความขาดแคลน และนั่นคือสิ่งที่ขับเคลื่อนฟันเฟืองของเศรษฐกิจ…

ส่วนกรงที่ชื่อว่า Productivity ก็ไม่ได้มีไว้หาความหมายชีวิต เป็นแค่กรงของคนที่บอกว่าอยากเป็นเวอร์ชันที่ดีที่สุดได้กำลังกระเสือกกระสนพยายามทำตัวให้มีมูลค่าในตลาดแรงงาน (พัฒนาทักษะเพื่อให้บริษัทจ้างในราคาแพงขึ้น) และตลาดความสัมพันธ์ (พัฒนาหน้าตา ฐานะ หรือบุคลิกให้คนมาสนใจยอมรับ)

มนุษย์รับไม่ได้หรอกค่ะ กับความจริงที่ว่าตัวเองนั้นไร้ค่าแค่ไหนในระนาบของจักรวาล และต้องดับสูญ (Thanatos)

การมีเป้าหมายที่ดูสวยหรู เป็นคนที่ดีขึ้น มีวินัยมากขึ้น พูดได้หลายภาษามากขึ้น มีมวลกล้ามเนื้อมากขึ้น เรียนสูงขึ้น คือยาชาที่ใช้ฉีดเพื่อดับความเจ็บปวดจากความวิตกกังวลเหล่านั้น ความกังวลที่ว่าชีวิตเราไม่ได้มีความสำคัญ และมันไม่ได้มีสาระอะไรเลยไม่ว่าเราจะพัฒนาตัวเองหรือไม่ โลกก็ยังหมุนต่อไป ดวงอาทิตย์ยังคงขึ้นในวันพรุ่งนี้

มันคือการวิ่งหนีเงา ความเห็นแก่ตัว ความโง่ ความขี้เกียจ ความอ่อนแอของตัวเอง ด้วยการเปิดสปอตไลท์ดวงเบ้อเริ่มที่ชื่อว่า Positive Thinking ให้สว่างจ้าจนมองไม่เห็นเงา ไม่เห็นความจริง

เวอร์ชันที่ดีที่สุด ไม่ได้มีไว้เพื่ออยู่ (Being) แต่มีไว้เพื่อ ปรากฏ (Appearing)

ภาพลักษณ์ของการเป็นคนรักสุขภาพ นักอ่าน หรือผู้ประสบความสำเร็จ กลายเป็น สินค้าที่เราใช้แลกเปลี่ยนในสังคม ทุกวันนี้คนไม่ได้ใช้ชีวิต แต่กำลังจัดแสดงชีวิตเพื่อให้ตัวเองรู้สึกมีความหมายผ่านการถูกมองเห็นและการยอมรับจากภายนอก

เราอาจจะไม่ได้มีความสุขกับการเรียนจริงๆ แต่เรามีความสุขตอนที่โพสต์รูปตอนนั่งอ่านหนังสือหน้า macbook พร้อมชีทสรุปที่บรรจงคัดลายมือมาอย่างดีแล้วมีคนมาชมว่าขยันจัง เก่งมากเลย ขอวิธีเรียนหน่อยค่ะ

คนที่โหยหา Self help พยายามพัฒนาตนเอง หรือสะสมหนังสือฮาวทู คือคนที่พยายามปฏิเสธความจริงที่ทุเรศของชีวิตที่ว่าชีวิตมันมีความทุกข์ มีหุบเหวของความไร้สาระ และเสียงครางของความว่างเปล่าเป็นธรรมดา แต่เรามักใช้ยาเสพติดทางปัญญา (เช่น คำคมคิดบวก new year resolution เป้าหมายปลอมๆ) มาปิดหูปิดตาตัวเอง

เรากำลังโง่แบบวนลูปหรือเปล่า?

สิ่งที่น่าตั้งคำถามคือทำไมเรายังเห็นพฤติกรรมเดิม ๆ ซ้ำแล้วซ้ำเล่าในประวัติศาสตร์มนุษย์ ทั้งที่คนรุ่นเก่าเมื่อหลายร้อยปีก่อนก็เคยเตือนไว้แล้ว มันชวนให้สงสัยจริงๆ ว่าทำไมเราไม่เรียนรู้สักที…

คำตอบ (ที่แมวตอบไม่ได้) คือว่า….

ถ้าเราไม่ใช้คำว่าโง่ในเชิงสติปัญญา เราอาจจะมองผ่านมุมมองทางมานุษยวิทยาหรือจิตวิทยาได้ว่ามันคือเงื่อนไขของความเป็นมนุษย์ก็ได้ค่ะ

มนุษย์เป็นสัตว์สังคมที่ถูกออกแบบมาให้แคร์การยอมรับเพื่อความอยู่รอด ในอดีตการถูกขับออกจากเผ่าหมายถึงความตาย สมองเราจึงสั่งให้เราสร้างภาพลักษณ์เพื่อให้กลุ่มยอมรับอยู่เสมอ แม้โลกจะเปลี่ยนไป แต่ซอฟต์แวร์ในสมองเรายังเป็นเวอร์ชันเดิม

การเผชิญหน้ากับความจริงที่ว่าเราไม่ได้พิเศษ หรือชีวิตไม่มีคำตอบสำเร็จรูปนั้นมันน่ากลัวเกินไป เราจึงโหยหา Self help เพื่อให้รู้สึกว่าเรายังควบคุมอะไรบางอย่างได้

ถึงเราจะสามารถอ่านความผิดพลาดของคนอื่นได้เป็นพันปี (หรือบางคนไม่เคยอ่านเลย) แต่ความรู้สึกของการถูกยอมรับ หรือการได้รับคำชมมันเป็นรางวัลทางเคมีในสมองที่เกิดขึ้นสดใหม่เสมอ

ประวัติศาสตร์สอนให้เรารู้ (Knowledge) แต่ไม่ได้เปลี่ยนสัญชาตญาณ (Nature) ของเราตรงนี้เลยค่ะ

แล้วเราไม่มีความสุขกับตัวเองในปัจจุบันเลยหรอ?

คำตอบคือบางคนไม่ …แต่บางคนก็แค่ถูกทำให้รู้สึกว่าไม่ควรพอใจ

วัฒนธรรมสมัยใหม่ทำงานผ่านการผลิตความไม่พอเพียง โฆษณาไม่ได้ขายของ มันขายช่องว่างในตัวเรา

เราอยากเป็นเวอร์ชันที่ดีที่สุด เพราะเราจินตนาการสายตาของบางสิ่งบางอย่างที่กำลังมองเราอยู่ สังคม.. พ่อแม่… ตลาด…เพื่อน…กลุ่มฝูง… หรือภาพ Ideal Ego ที่เรา internalize เข้าไป

คำถามจริงๆ คือ ถ้าทุกสายตาหายไป ถ้าโลกนี้มีแต่หมู หมา กา ไก่ แมว มด จ้องมองมาที่เรา เรายังอยากพัฒนาตัวเองไหม?

หรือถ้าไม่มีใครเห็นเลย การเป็นตัวเองที่ดีขึ้นยังสำคัญไหม?

….และเธอรู้ไหม มันมีอีกมิติหนึ่งที่ลึกกว่าเกมของอำนาจนะ เพราะไม่ใช่ทุกความต้องการพัฒนาเป็นอาการของความเกลียดตัวเอง แต่บางคนการเอาชนะตัวเอง ไม่ได้เกิดจากแรงผลักดันว่าฉันนั้นมันไร้ค่า แต่มาจากเพราะฉันพลังล้นเกิน 55555

คือมันไม่ใช่ฉันไม่พอใจ แต่คือฉันมากเกินกว่าจะหยุดอยู่ตรงนี้

2 อย่างนี้ต่างกันอย่างสิ้นเชิง

…แบบแรกคือความละอาย แบบหลังคือพลังชีวิต

และนี่คือจุดที่มันซับซ้อน…

สะท้อนกลับ

การตั้งคำถามว่า…หรือเขาแค่รู้สึกว่าตัวเองไร้ค่า?

มันก็อาจเป็นอีกด้านหนึ่งของเกมเดียวกันนะคะ เพราะบางครั้งการประกาศว่าชีวิตไร้ค่า การมีอยู่ของมนุษย์เธอและฉันนั้นมันไร้สาระ มันก็ให้ความรู้สึกเหนือกว่าของคนตั้งคำถามเหมือนกัน เหมือนเราได้เห็นความจริงที่คนอื่นไม่เห็น…นี่คือเสน่ห์ของ nihilism มันมอบความบริสุทธิ์ทางปัญญา แต่ก็อาจกลายเป็น comfort zone อีกรูปแบบหนึ่ง

ดังนั้นคำถามที่พอจะฟาดกลับได้อาจจะเป็น

..ถ้าการพัฒนาตัวเองเป็นมายาคติของตลาด แล้วการปฏิเสธการพัฒนาตัวเองมันพ้นจากโครงสร้างเดียวกันจริงไหม? หรือมันยังเป็นท่าทีที่นิยามตัวเองผ่านสิ่งที่ต่อต้าน?

บางที ปัญหาไม่ใช่ว่าคนอื่นอยากเป็นเวอร์ชันที่ดีที่สุด แต่คือเรากลัวอะไรถ้าเราพอใจกับตัวเองจริง ๆ ?

และลึกกว่านั้นอีก ถ้าวันหนึ่งเธอรู้สึกพอใจกับตัวเองจริงๆ บางอย่างที่พ่วงมาคือ…เธอจะรู้สึกว่าตัวเองทรยศต่อความซับซ้อนของมนุษย์ไหม? หรือจริง ๆ แล้ว การไม่พอใจตลอดเวลา ก็เป็นอีกอัตลักษณ์หนึ่งที่ให้ความหมายกับชีวิตเธอ?

เพราะถ้าอ่านมาถึงตรงนี้จะเห็นว่ามันไม่ใช่เรื่องทุนนิยมเสรีนิยมอย่างเดียวแล้ว

มนุษย์สามารถพัฒนาตัวเองจากหลายมิติมาก ไม่ว่าเพราะ

• เขาแตกสลาย

• เพราะเขาถูกผลิต

• เพราะพลังเขาล้นเกิน

• เพราะเขากลัว

• เพราะเขาไม่อยากตาย

• เพราะเขาอยากท้าทายพระเจ้า

• เพราะเขาเบื่อ

• และบางครั้ง เพราะเขาแค่มีชีวิตอยู่

คำถามที่บลูอยากกัดต่อคือ

“ถ้าเราไม่ต้องเป็นเวอร์ชันที่ดีที่สุด เราจะเป็นอะไรแทน?”

“มนุษย์อยู่ไม่ได้ใช่ไหมถ้าไม่รู้สึกว่ากำลังจะกลายเป็นบางสิ่ง?

ไม่ต้องรีบตอบนะคะ บลูจะไปนอนแล้ว

บลูเป็นเศษฝุ่น คนอื่นก็เป็นเศษฝุ่นเหมือนกัน

ไม่ต้องรีบแก้ความคิดนี้ เพราะในระดับจักรวาลนั้นจริง

หลายคนใช้จักรวาลเพื่อทำให้ตัวเองหายไป แต่บลูใช้จักรวาลเพื่ออนุญาตให้ตัวเองมีอยู่แบบไม่ต้องยิ่งใหญ่

pale blue dot มนุษย์ทั้งสายพันธุ์ก็ยังเล็กกว่าแบคทีเรียในประวัติศาสตร์ของดาวฤกษ์

โลกเป็นเพียงจุดเล็กๆ ในจักรวาลที่ไร้ขอบเขต ทุกสงคราม ทุกความขัดแย้ง และทุกชีวิตที่เคยมีมา ล้วนเกิดขึ้นบนละอองฝุ่นแห่งนี้

แต่บลูไม่ได้จะมาพูดเรื่องโลก ถ้าจะฟังเรื่องนั้นไปฟัง Carl Sagan บรรยายดีกว่าค่ะ

และบลูไม่ได้มาโรแมนติไซส์ความเล็ก ไม่ได้กำลังพิสูจน์ว่าเศษฝุ่นมีหรือไม่มีค่า บลูกำลัง (พยายาม 5555) ปฏิเสธเกมวัดค่าไปเลย

• ทำไมความเล็กจึงถูกตีความว่าไร้ค่า

• ทำไมเราต้องมีความหมายระดับมหภาคก่อน ถึงจะอนุญาตให้ตัวเองรู้สึกดีในระดับจุลภาคได้?

ฝุ่นคือวัตถุดิบของดวงดาว

เถ้าถ่านคือวัตถุดิบของดิน

ดินคือวัตถุดิบของต้นไม้

และต้นไม้คือวัตถุดิบของลมหายใจ

บางทีความเล็กอาจไม่ใช่ปัญหา ปัญหาอยู่ที่เราเผลอวัดคุณค่าด้วยผลกระทบเชิงมหภาคมากกว่าการมีอยู่เชิงประสบการณ์

และเมื่อไม่เล่นเกมวัดค่าระดับจักรวาล พิธีกรรมส่วนตัวจึงไม่จำเป็นต้องมีความหมายระดับจักรวาลเช่นเดียวกัน สำหรับบลูมันมีหน้าที่เดียว คือกันไม่ให้ตัวเองเป็นบ้าไปก่อน

สัมผัส ปล่อย เฝ้าดู เสพ รักษา

มันไม่ใช่ปรัชญาเชิงระบบความคิด ไม่ได้มีอ้างอิงจากตำราเล่มไหน แต่มันคือโครงสร้างกันสติแตกของบลูเอง

และนี่สำคัญมาก บลูไม่ได้เขียนให้ทุกคนลอกตาม ทุกคนควรมีพิธีกรรมส่วนตัวของตัวเอง เธอไม่ใช่หุ่นยนต์ เธอไม่ต้องมาคิดเหมือนบลู เธอไม่ต้องทำตามบลู

พิธีกรรมคือเครื่องมือจัดการโลกภายในของตัวเอง ไม่ใช่ทฤษฎีสากล

สิ่งนี้อาจถูกต้องสำหรับบลู ณ ตอนนี้ในวัย 27 และมันอาจจะผิดสำหรับบลูในวัย 28 ก็ได้

เพราะความคิดที่ไม่ขยับ จิตไม่เคลื่อน บลูมองว่านั่นคือเธอตายแล้ว

1. สัมผัส

สัมผัสไม่ใช่แค่ mindfulness แบบคู่มือ มันคือการยืนยันการมีอยู่ในระดับประสบการณ์

17.04 น.

• กำลังเคี้ยวทุเรียนทอด

• ฟังเสียงจิ้งหรีด กับกบร้องทำสงครามกัน

• ยืนอยู่ ณ บ้านเกิดเกาะสมุย กับตาและยาย

• เหงื่อกำลังไหลทั้งที่เปิดพัดลมสองตัว

• เผลอจ้องฝนที่ตกจนดินบุ๋มซ้ำที่เดิมในกระถางต้นไม้

นี่ไม่ใช่ฉากโรแมนติก นี่คือการไม่ปล่อยให้ชีวิตกลายเป็นสิ่งที่เลื่อนลอย แต่เป็นการสัมผัสที่ทำให้รู้สึกว่า…อิ่ม อิ่มจากการทำสิ่งที่รัก และรักในสิ่งที่ทำทุกวินาทีขณะ

2. ปล่อย

ปล่อยความคิด (ที่เปลี่ยนทุกวัน ทุกนาที) และตบตีกันในหัวทุกวันออกมา เปิดเวทีให้มันแสดง ไม่อย่างนั้นมันจะกัดกันเองจนเราเป็นบ้า

งานเขียน งานภาพ งานปั้น การปลูกต้นไม้

ทั้งหมดคือการปลดปล่อยให้ archetypes ภายในของบลูแต่ละตัวออกมาโลดแล่นในแบบของเขา

ไม่ได้ทำมันเพื่อเป็นตัวเองในเวอร์ชันที่ดีที่สุด ไม่ใช่เพื่อสร้างภาพลักษณ์ว่าบลูคนนี้ทำเป็นทุกอย่าง มีสกิลกว้างขวาง

แต่เพื่อไม่ให้ archetype ตัวไหนถูกหมักหมมกดลืมจมจนหายไปนั่งกอดเข่าร้องไห้ในห้องใต้ดินมืดๆ ตัวเดียว

3. เฝ้าดู

เฝ้าดูสิ่งที่ปล่อยออกไป โดยเฉพาะต้นไม้ เพราะมันเติบโตต่อหน้าตา

ต้นไม้ไม่เคยถามว่าตัวเองเกิดมาทำไม มันแค่รับแสง สังเคราะห์ และเติบโต

มันไม่ได้วัดผลกระทบต่อจักรวาล แต่มันเปลี่ยนบรรยากาศรอบตัวอย่างเงียบ ๆ

การรดน้ำทุกวันคือการยอมรับว่าโลกภายนอกยังมีอยู่ ต้นไม้ยังงอก ยังแตกใบ ออกดอก เติบโต และตาย

ส่วนการเขียน การขายภาพ การฝึกปั้น ที่ไม่พูดถึงนั้น ส่วนนึงเพราะไม่ได้ว่างดูผลตอบรับทุกวัน บลูทำสิ่งเหล่านั้นเหมือนเป็นพิธีกรรมคายพิษมากกว่า

ซึ่งอีก 10 ปีข้างหน้าอาจจะค่อยย้อนกลับมาดูก็ได้ ว่าในวัยเลข 2 ตัวเองมีความเชื่อความคิดการกระทำที่วิบัติแค่ไหน

4. เสพ

สิ่งนี้คือการเลือกรับ และมันสำคัญมาก

มันเริ่มจากจุดที่เรียบง่ายมาก

บลูชอบอ่าน ชอบถก ชอบตั้งคำถามกับความเชื่อของตัวเองเสมอ ชอบสังเกต ชอบให้คำพูดของใครสักคน เหตุการณ์หนึ่ง หรือหนังสือสักเล่ม เข้ามากระทบแล้วบอกว่า ความคิดที่บลูยึดอยู่มันตื้นแค่ไหน… แล้วตามมาด้วยคำถามซ้อนคำถามว่า เราลืมมองอะไรไป เราไม่เห็นอะไร เราเชื่อแบบนั้นเพราะอะไร เรากำลังโดนหลอกอยู่ไหม ความคิดอีกด้านมีอะไรบ้าง ใครกำลังยึดพื้นที่ในหัวของเราไป อะไรทำให้เรายึดติดกับสิ่งนั้น อะไรทำให้เราไม่แม้แต่จะหันไปมองความคิดขั้วตรงข้ามเลย เป็นต้น

ทั้งหมดนี้ไม่ใช่เพราะอยากดูเฉียบคมหรืออยากชนะใครในวงสนทนา แต่มันคือความสุขแบบหนึ่ง ความสุขที่เกิดขึ้นทุกครั้งที่มีอะไรบางอย่างมาบอกว่า

…มึงนี่มันทึ่มจริงๆ เลย 5555555

และความรู้สึกนี้ไม่ใช่การถ่อมตัวเชิงภาพลักษณ์ ไม่ใช่คำพูดสวย ๆ เพื่อให้ฟังดูดี แต่มันคือประสบการณ์ตรง เป็นความจริงที่สัมผัสได้จริง ว่าเมื่อไรที่ความคิดของตัวเองถูกเขย่า เมื่อนั้นชีวิตมันสดขึ้น เหมือนเด็ก 6 ขวบที่ได้ของเล่นใหม่ๆ ยังไงอย่างงั้น

บลูไม่ได้ชอบเป็นผู้พูด ไม่ได้ชอบเป็นผู้สอน

บลูชอบฟังมากกว่า ชอบอยู่ในมุมที่เฝ้าดู รับ เก็บรายละเอียดเล็ก ๆ น้อย ๆ ที่คนอื่นอาจมองข้าม

การเขียนจึงเป็นการออกจากคอมฟอร์ทโซนของบลูมากๆ เพราะมันคือการเดินออกมาจากเงามืด มายืนอยู่ใต้สปอตไลต์ที่บลูเกลียด

เพราะในขณะเดียวกัน บลูก็รู้ว่าตัวเองไม่สามารถเป็นเพียงฝ่ายรับตลอดไปได้ บลูจึงต้องเขียน ไม่ว่ามันจะช้าหรือเร็ว บลูก็ต้องเขียนมันออกมา

การเขียนแบบไม่สนผลกระทบของบลู คือการปฏิเสธเกมวัดค่า

การเขียนเป็นการสำรอกแค่ความคิดออกมา เป็นการระบายแรงดันภายในไม่สนว่ามีใครอ่านไหม อ่านแล้วได้อะไร รู้เพียงอย่างเดียวว่า มันเป็นประโยชน์กับตัวบลูเอง

แต่….พอบอกว่า…เราไม่ได้มีหน้าที่ช่วยใคร…อาจจริง

ความย้อนแย้งคือ ทุกครั้งที่เขียนและปล่อยออกไป มันมีผลต่อใครบางคนเสมอ แม้จะไม่ได้ตั้งใจ…

กลับมาที่การไม่สนผลกระทบ บลูมองว่าสิ่งนี้คือเสรีภาพ ไม่ใช่การป้องกันตัวเองจากความรับผิดชอบที่อาจตามมา …ผลตอบรับเชิงบวกเพิ่มอีโก้ ผลตอบรับเชิงลบเพิ่มความคันปาก 5555

และการเขียนใส่กระดาษ ก็มีความเสี่ยงมากเกินไป… ที่เราจะอ่านลายมือตัวเองไม่ออก

ที่เขียนแบบนี้ เพราะบลูไม่ได้รู้สึกว่าการเขียน = ต้องทำให้ชีวิตใครดีขึ้น บลูไม่ได้เกิดมาเพื่อรับฟังหรือแบกรับใคร ไม่ได้มีอุดมการณ์เรื่องการพัฒนาตัวเองเป็นเวอร์ชันที่ดีที่สุดแบบที่โลกสมัยใหม่ชอบขายกัน

บลูพอใจกับตอนนี้ พอใจกับอดีต พอใจกับความรู้ที่มีในปัจจุบัน และก็เปิดรับความเป็นไปได้ว่าในวันพรุ่งนี้อาจรู้มากขึ้น หรืออาจมีบางอย่างมาล้มล้างความรู้ทั้งหมดที่เคยมีจนไม่เหลือซาก

ความพอใจจึงไม่ได้อยู่ที่การสะสม แต่อยู่ที่การสัมผัส การปล่อย การเฝ้าดู การเสพ การรักษา

กลับไปที่ตอนต้น

มื่อบลูพูดว่าชีวิตในฐานะเศษฝุ่น มันไม่ได้มีส่วนไหนที่ยากเลย

บลูก็รู้ดีว่าประโยคนี้ฟังดูโลกสวยมาก เพราะมันไม่ได้ครอบคลุมชีวิตของคนที่เกิดในประเทศยากจน น้ำไม่มีใช้ ข้าวไม่มีจะกิน หรืออยู่ท่ามกลางสงคราม

สำหรับพวกเขา สิ่งที่เขียนมาทั้งหมดอาจฟังดูไร้สาระอย่างสิ้นเชิง การตระหนักถึงความต่างเชิงโครงสร้างนี้เองทำให้บลูเขียนกำกับไว้ตั้งแต่ต้นว่า “ทุกคนควรมีพิธีกรรมเป็นของตัวเอง” เพราะแต่ละชีวิตมีบริบท มีเงื่อนไข มีความรุนแรงของโลกที่ต่างกัน ไม่มีสูตรเดียวที่ใช้ได้กับทุกคน

ตรงจุดนี้เองที่ทำให้ความสนใจในจิตวิเคราะห์ระดับปัจเจกของบลูเริ่มสั่นคลอน บลูเลิกหมกอยู่กับจิตวิเคราะห์ปัจเจก แล้วขยับไปหาโครงสร้าง เพราะแม้โลกของ archetype สัญวิทยา และการตีความโลกภายในจะลึกและกว้างพอให้สำรวจไปทั้งชีวิต แต่มันก็ไม่ใช่มิติเดียวของความจริง..

เมื่อถอยออกมามองภาพกว้างขึ้น ก็เห็นว่ายังมีมิติอื่นอีกมาก โครงสร้างสังคม การเมือง อำนาจ วาทกรรม ระบบเศรษฐกิจ สุนทรียศาสตร์ของการต่อต้าน ที่ไม่ได้ถูกแตะต้อง

ถ้าโลกภายในคือมหาสมุทร โลกภายนอกก็คือกระแสน้ำที่กำหนดทิศทางของคลื่นอยู่ดี

มันสอดคล้องกับที่บลูพูดว่า ความคิดที่ไม่ขยับคือความตาย และตอนนี้ความคิดมันกำลังขยับจริง ๆ

นั่นจึงเป็นเหตุผลที่บลูหยิบปรัชญาภาคพื้นทวีป อัตถิภาวนิยม หลังโครงสร้างนิยม ทฤษฎีวิพากษ์ สถานการณ์นิยม อนาธิปไตย ทฤษฎีสังคม การเมือง และงานสาย Transgressive Radical Aesthetics ขึ้นมาอ่าน ไม่ใช่เพื่อสร้างภาพลักษณ์ของความฉลาด

ไม่ว่าจะอ่านมากแค่ไหน คำว่าฉลาดก็ไม่อาจนิยามตัวตนได้อยู่ดี คำนี้เปลี่ยนความหมายไปตามวัย ตามบริบท ตามยุคสมัย บางช่วงชีวิตอาจใช้คำนี้ไม่ได้ด้วยซ้ำ เพราะเราไม่รู้เลยว่าในแต่ละช่วงเวลานั้น ความคิดของเรายืนอยู่ตรงไหน มันวิบัติไปแล้วหรือยัง

และเมื่อถามตัวเองจริง ๆ ว่าทำไมต้องอ่านมากขนาดนี้ คำตอบที่ซื่อสัตย์ที่สุดอาจเป็นเพียงว่ารักมัน รักที่จะรู้ว่าเศษฝุ่น (มนุษย์คนอื่น) คิดยังไง รักที่จะเห็นความหลากหลายของจิตมนุษย์ รักที่จะค้นพบว่าความจริงไม่ได้มีหน้าเดียว และรักที่จะถูกหักล้าง

ทั้งหมดนี้ไม่มีวันหยุด ต่อให้ไม่ใช่การเรียนรู้ผ่านหนังสือ ก็ยังเรียนรู้ผ่านการสังเกต ผ่านการตั้งคำถาม ผ่านการถกเถียงกับตัวเอง เหมือนที่บลูต้องการอากาศในทุกวัน

เส้นเรื่องของทั้งหมดนี้มีแกนกลางเพียงแกนเดียว คือความซื่อสัตย์ต่อประสบการณ์ของการไม่รู้

และคำถามที่ควรถามระหว่างทางอาจไม่ใช่…ฉันรู้มากพอหรือยัง

แต่เป็น..ฉันยังกล้ายอมรับไหมว่าความรู้ของฉันอาจพังลงได้ทุกเมื่อ

เพราะความสุขที่บลูพูดถึงไม่ใช่ความสุขจากความมั่นคงของความคิด แต่คือความสุขจากการเห็นมันสั่นคลอน

และนี่เป็นพิธีกรรมของบลู บลูเชื่อว่าไม่ใช่บลูคนเดียวที่มีพิธีกรรมนี้ ..พิธีกรรมของการรื้อถอนตัวเองอย่างต่อเนื่อง โดยไม่ต้องประกาศตัวว่าเป็นนักปฏิวัติ ไม่ต้องเป็นครู ไม่ต้องเป็นผู้กอบกู้ใคร แค่เป็นฝุ่นที่มีสติรู้ว่าตัวเองคือฝุ่น และยังคงอยากลอยต่อไปในกระแสลมของความคิดที่ไม่มีวันนิ่งสนิท

5. รักษา

ข้อนี้บลูพูดถึงสุขภาพ สุขภาพไม่ใช่ปรัชญา มันคือฐาน

บลูกินของที่ปลูกเอง (เฝ้าดูเอง)
ไม่รังเกียจวิทยาศาสตร์ ไม่ยึดติดงานวิจัย แต่ไม่ปฏิเสธมัน

โดยเฉพาะเรื่องสารอาหารการกินสิ่งนี้เปลี่ยนไปทุกวัน ต้องยอมรับว่าการวิจัยใหม่ๆ บลูตามไม่ทัน ถ้าบลูเสียเวลาในการตามสิ่งนั้น บลูจะเสียบางอย่างไปเสมอ เช่น บลูอาจสูญเสียการรู้จักนักเขียนหน้าใหม่ สูญเสียเวลาการเพาะเมล็ดดอกไม้ สูญเสียเวลานั่งมองยายทำขนม…ซึ่งบลูมองว่าสามอย่างหลังนี้สำคัญกว่า

การกินของบลูจึงยึดแค่ว่า กินตามบรรพบุรุษในสมัยที่ยังไม่มีทองหยิบทองหยอด สมัยที่ไม่รู้จักการโม่แป้งเพื่อทำขนมปัง สมัยที่ยังไม่รู้จักการยืดอายุของอาหาร …กินตามมนุษย์ยุคหิน แค่นั้นคือพอ

แต่บลูก็ไม่ได้ละเลยเรื่องเล็กๆน้อยๆ เช่น pm เพราะสิ่งเล็ก ๆ ที่สะสมทุกวันอาจกลายเป็นผลกระทบใหญ่ต่อปอด…

คำถามก็คือแล้วอย่างอื่นที่ไม่ใช่ pm ล่ะ มีอะไรอีกที่เรายังไม่รู้แต่อยู่กับมันในทุกวัน…สิ่งนั้นบลูจะยอมเสียเวลาไปหาคำตอบ

ทั้งหมดที่เขียนแทบไม่มีเรื่องคนเข้ามาข้องเกี่ยวเลย บลูต้องบอกว่าบลูโชคดีที่มีครอบครัวฝั่งแม่ที่เข้าใจ ยอมปล่อยให้บลูว่ายน้ำถ้าบลูเป็นปลา ยอมปล่อยให้บลูบินถ้าบลูเป็นนก ครอบครัวไม่คาดหวังอะไร เขารักการมีอยู่ (Being) ของลูก/หลานสาวคนนี้จริงๆ

เมื่อพูดถึงความสัมพันธ์นอกครอบครัวต้องบอกว่าบลูไม่ได้หนีสังคม ถึงแม้การกระทำจะเหมือน 5555 บลูแค่กำลังเลี่ยงการให้โครงสร้างภายนอกมากำหนดจังหวะชีวิตของบลู มันคือการถอนตัวจากการเป็นวัตถุในสายตาคนอื่น แต่ไม่ได้ตั้งใจถอนตัวจากโลก

แต่สิ่งที่ย้อนแย้งคือ มันปฏิเสธไม่ได้เลยว่าหลายครั้งบลูรู้สึกอยากถูกสะท้อน มันมีบางส่วนที่ยังต้องการผิวสัมผัสจากภายนอก ไม่ใช่เพื่อการยืนยัน แต่เพื่อเห็นเงาตัวเองจากอีกมุมหนึ่ง

แม้จะบอกว่าเศษฝุ่น แต่…เศษฝุ่นก็ยังเคลื่อนที่ในแรงโน้มถ่วง (เดียวกัน) อยู่ดี

ไม่ว่าเราจะทำอะไร ก็แทบไม่ส่งผลกับโลกเลย…จริงหรอ?

คำถามนี้ pop up ระหว่างเขียน …ตั้งใจว่าจะไม่ตอบตัวเอง …แต่ไม่ตอบคงนอนไม่หลับอีก

คำตอบคือ….ใช่ 5555 แทบไม่ส่งผลกับโลก *5555 ในที่นี้คือแบบที่มีน้ำตาซ่อนอยู่*

คำตอบนี้โหดร้ายแต่แสนงดงาม มันคือการลอกเปลือกชั้นสุดท้ายที่เรียกว่าความหมายออกไป เพื่อดูว่าข้างในนั้นมีอะไรเหลืออยู่บ้าง (ความหยาบคือ…การลอกเปลือกก็ไม่ต่างจากการสร้างเกราะใหม่ที่ชื่อว่าความตระหนักรู้ในสัจธรรมขึ้นมาแทน ยิ่งบลูพยายามเข้าใกล้ความไร้ตัวตนมากเท่าไหร่ บลูยิ่งเจอวงจรแบบงูกินหางตัวเอง..อ่า..เริ่มรู้สึกได้ว่าอีโก้มันเริ่มพุ่งอีกแล้ว)

เทียบกับเคสของบลู…

ถ้าต้นไม้ที่บลูปลูกตายหมด ข้อความสูญหายหมด และไม่มีใครจำได้แม้แต่ตัวบลูเอง สภาวะนั้นคือความไร้ร่องรอยโดยสมบูรณ์

ในแวบแรก ใจเราจะปฎิเสธค่ะ รวมถึงใจบลูด้วย เพราะมนุษย์ถูกโปรแกรมมาให้สร้างอนุสาวรีย์ไม่ว่าจะเป็นต้นไม้ ภาพวาด หรือตัวอักษร

ถ้าบลูบอกว่าไม่โอเคเลย…มันแปลว่าที่บลูทำมาทั้งหมด (ปลูกต้นไม้, เขียนบันทึก) ไม่ได้ทำเพื่อตัวมันเอง แต่ทำเพื่อการดำรงอยู่ของตัวตนในอนาคต บลูไม่ได้รดน้ำต้นไม้เพราะต้นไม้หิวน้ำ แต่รดเพราะอยากให้มีหลักฐานว่าบลูเคยอยู่ที่นี่

ถ้ามองแบบวิทยาศาสตร์หรือพุทธศาสนาแบบเนื้อๆ ฝุ่นก็คือฝุ่น สสารไม่เคยหายไปไหน แค่เปลี่ยนรูป ต้นไม้ที่ตายจะกลายเป็นปุ๋ย ข้อความที่หายไปจะกลายเป็นไฟฟ้าที่ดับวูบไปในสมอง มันคือการยอมรับว่าวงจรที่เปิดค้างไว้ (ต้นไม้ตาย/งานเขียนหาย) แท้จริงแล้วมันไปปิดในระดับที่ใหญ่กว่าที่เราจะมองเห็น คือระดับอะตอมของจักรวาล…บลูไม่ต้องรับรู้ก็ได้ เพราะจักรวาลเป็นสิ่งนั้นไปแล้วโดยไม่ต้องมีผู้สังเกตอยู่แล้วหนิ

จุดที่ยากที่สุด… คือการโอเคกับความว่างเปล่าที่ไม่มีใครชื่นชมแม้แต่ตัวเราเอง

ในงานเขียนก่อนหน้า บลูก็เห็นนะคะ ว่าบลูมีการใส่บทบาทให้ฝุ่นเสมอ (คนรดน้ำ, ผู้รับรู้ ผู้ปล่อยงานเขียน) แต่ความโอเคที่แท้จริงอาจเกิดเมื่อบลูเลิกเป็นนักแสดง แล้วเป็นแค่เหตุการณ์หนึ่งที่เกิดขึ้นแล้วจบไปเหมือนแสงแดดที่ส่องลงบนพื้นหินที่ไม่มีใครเห็น มันคือการตกผลึกว่าการดำรงอยู่โดยไม่ต้องมีสาระ (Essence) มากำกับ

แต่นะคะ ถ้าบลูตอบว่าโอเค ฉันยอมรับได้ที่จะหายไปอย่างไร้ร่องรอย ไปเลยเจ้าต้นไม้ ไปเลยเจ้างานเขียน …นั่นก็ยังเป็นอัตตาที่กำลังภูมิใจในความปล่อยวางของตัวเองอยู่ดี ….มันเป็นกับดักที่ซ้อนกันไม่รู้จบค่ะ

เรากำลังโรแมนติไซส์ความไร้ตัวตน เพื่อให้ตัวตนรู้สึกว่าฉันช่างเป็นฝุ่นที่เข้าใจสัจธรรมซะเหลือเกิน….55555555 ซึ่งจริงๆ แล้วฝุ่นมันไม่ได้อยากเข้าใจอะไรเลย มันแค่เป็นฝุ่น

แต่รู้อะไรไหมคะ..เราสามารถเศร้าที่ต้นไม้ตายไปพร้อมๆ กับเข้าใจว่าโลกก็เป็นแบบนี้ได้ในลมหายใจเดียวกันค่ะ ..

ที่บลูบอกว่าบลูไม่ได้มาโรแมนติไซส์ความเล็ก ไม่ได้กำลังพิสูจน์ว่าเศษฝุ่นมีหรือไม่มีค่า บลูกำลัง (พยายามแล้ว..พยายามอยู่) ปฏิเสธเกมวัดค่าไปเลย…เพราะบลูก็ไม่รู้คำตอบของมันเหมือนกันว่าตกลงมันมีค่าจริงๆ หรือไม่

สังเกตุอะไรไหมคะ…ใช่ค่ะ การพยายามเขียนบันทึกเรื่องการไม่เหลือร่องรอย..หากบลูยอมรับการเป็นเศษฝุ่นได้อย่างหมดจด 100% จริงๆ บลูอาจจะไม่จำเป็นต้องเขียนบทความนี้เพื่อถามหารีดคำตอบจากตัวเองด้วยซ้ำ แต่การที่บลูกำลังวิเคราะห์ความว่างเปล่านี้อยู่ คือหลักฐานที่ชัดเจนที่สุดว่า บลูยังให้ค่ากับการดำรงอยู่ของความเข้าใจในตัวบลูเอง ซึ่งอันนี้แหละที่สลัดหลุดยากที่สุด

คำถามจริงๆ จากที่ว่า

เศษฝุ่น..ไม่ว่าเราจะทำอะไร ก็แทบไม่ส่งผลกับโลก…จริงหรอ?

บางทีอาจเป็น

…ถ้าพรุ่งนี้เช้าตื่นมาแล้วพบว่าทุกอย่างที่เคยทำหายไปหมดสิ้น ความรู้สึกแรกที่แวบขึ้นมาโดยที่ยังไม่ได้ใช้ปรัชญามาปลอบใจคืออะไร? ความเศร้า? ความโล่งใจ? หรือความว่างเปล่า?

บางทีคำตอบอาจไม่ได้อยู่ในบทวิเคราะห์ แต่อยู่ในลมหายใจเข้าออกครั้งถัดไปหลังจากที่เรารู้ว่าไม่มีอะไรเหลือเลย…

ไม่ต้องพยายามรีดคำตอบที่จริงแท้ที่สุด เพราะมันไม่มีอยู่จริงค่ะ มันเป็นเพียงแค่ระดับของความรู้สึกที่เข้มข้นกว่าเท่านั้น

…ประโยคล่าสุดนี่ ไม่ได้บอกตัวเองนะคะ บอกคนอ่าน เพราะตลอดบทความ บลูดันรีดความคิดตัวเองผ่านการวิเคราะห์ตัวเองอย่างหนักหน่วงไปเรียบร้อยแล้ว 5555 ซึ่งนั่นเป็นหลักฐานชั้นดีของการไม่ยอมรับความไม่รู้ ในขณะที่ปากบอกว่าฉันโอเคกับความว่างเปล่า

ทุกอย่างที่บลูเขียนมันไม่ได้ย้อนแย้งเพราะบลูคิดไม่ตก แต่ย้อนแย้งเพราะภาษา และ ความคิดมีข้อจำกัด

ในการอธิบายสภาวะที่ไร้ตัวตน เราไม่สามารถใช้ตัวตน เขียนอธิบายความไร้ตัวตน โดยไม่เหลือร่องรอยของตัวตนได้…นั่นคือเหตุผลที่ทำไมมันถึงจบลงด้วยการเขียนเสมอ..

กลับไปที่เรื่องสัมผัส…นี่แหละค่ะ คือจุดที่งดงามที่สุด..มันเป็นแรงสั่นสะเทือนในใจบลูตอนที่เขียนอยู่ คือต่อให้พรุ่งนี้งานเขียนนี้หายไป แรงสั่นสะเทือนนั้นก็ได้เกิดขึ้นและเปลี่ยนรูปไปเป็นพลังงานอื่นในจักรวาลตามที่บลูบอกแล้ว…แม้จะไม่มีใครจำได้ แต่มันได้เกิดขึ้นแล้ว